Lajme, Lajmi kryesor

Ndarja e mundshme e Kosovës në dy faza

Këto ditë është aktualizuar skenari i ndarjes së Kosovës i cili si asnjëherë më parë mori përmasa me karakter ndërkombëtar edhe pse projektet dhe modalitetet e ndarjes së Kosovës në Serbi nuk kanë pushuar asnjëherë, madje ka të publikuara edhe harta se si mund të ndahet Kosova. Për një ndarje të tillë zyrtarisht nuk është folur asnjëherë ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, por në vitin 2010 jo zyrtarisht është folur se përmes Grupit Ndërkombëtar të Krizave, Kosova dhe Serbia kanë pasur bisedime të fshehta për një ndarje të mundshme

Shkrimet e ditëve të fundit kanë ndezur debatin lidhur me mundësinë e ndarjes së Kosovës duke i etiketuar si protagonistë të kësaj ideje Kryeministrin e Shqipërisë Edi Rama dhe Presidentin e Kosovës Hashim Thaçi, të cilët në bashkëpunim me Kryeministrin serb Aleksandar Vuçiq janë duke punuar fshehtas për ndarjen e Kosovës e ku sipas këtyre shkrimeve janë të involvuar edhe Presidenti turk Erdogan dhe ministri i Jashtëm grek Kotzias. Por konspiracioni i kësaj ideje ende i pa thënë shkon edhe më larg dhe lidhet me gjoja një propozim të Presidentit turk Taip Rexhep Erdogan që i ka bërë Presidentit rus Vlladimir Putin për ringjalljen e Perandorisë Bizantine nën mbikçyrjen ruso-turke.

Megjithatë kjo ide mbetët ende në nivelin spekulativ, kurse ndarja e Kosovës si projekt serb nuk përbën kurrfarë konspiracioni. Këtë e dëshmon edhe ky shkrim i vitit 2007 në gazetën beogradase “Blic”, ku thuhet se pavarësisht nga fakti se aktiviteti diplomatik i vendeve perëndimore në muajt e ardhshëm do të drejtohet në drejtim të njohjes së pavarësisë së mbikëqyrur, megjithatë opsioni i ndarjes së Kosovës nuk është përjashtuar plotësisht. Një zgjidhje më e mundshme për statusin përfundimtar të Kosovës, të cilin Serbia vetë do ta njohë, mund të jetë thjesht një ndarje.

Megjithëse, pjesa veriore e Kosovës është aneksuar nga Serbia, pjesa tjetër e territorit është edhe sot një lloj shteti i pavarur. Opsioni i ndarjes është një variant që duhet llogaritur në dhjetë vjetët e ardhme kur Serbia do ti bashkohet BE-së.

Ndarja si një opsion nuk ishte as subjekt i negociatave të mbajtura në Vjenë. Ndarja e Kosovës është një opsion që Beogradi kurrë nuk e ka mbrojtur publikisht. Megjithatë, jozyrtarisht, ndarja është një zgjidhje që shumë politikanë serbë do të bien dakort para fillimit të bisedimeve të Vjenës. A është sot shumë vonë për të folur për ndarjen, kur një nga vendet më të fuqishme siç janë Shtetet e Bashkuara të Amerikës praktikisht janë përcaktuar për një formë të pavarësisë së Kosovës? Përgjigjja është jo.

Gjendja e terren

Konfirmimi është situata në terren ku Kosova, administrativisht është e pavarur nga Beogradi që nga viti 1999 dhe praktikisht është e ndarë nga Serbia. Për bashkësinë ndërkombëtare, ndarjet janë më të rrezikshme për rajonin sesa pavarësia e Kosovës. Megjithatë, diplomatët ndërkombëtarë në Kosovë janë të vetëdijshëm për ndarjen e opsionit të diktuar nga situata në terren.

Historia e Kosovës është ende e paqartë se si do të vazhdojë të rrjedhë dhe cili do të jetë statusi përfundimtar. Nëse përfundimisht shpallet pavarësia në Kuvendin e Kosovës, reagimi më i mundshëm nga veriu i Kosovës do të jetë shkëputja nga një Kosovë e tillë e pavarur. Komuniteti ndërkombëtar do të përpiqet me të gjitha mjetet që kjo mos të ndodhë, megjithatë, “pala e Kosovës” e njohur jozyrtarisht, nuk ka fonde për riintegrimin e kësaj pjese dhe popullit të saj.

Serbia kurrë nuk do ta nënshkruajë pavarësinë e Kosovës. Megjithatë, para se të hyjnë në BE, ata do të duhet të respektojnë një nga parimet, të cilat janë marrëdhënie të mira fqinjësore me të gjitha vendet, si dhe me Kosovën. Pastaj, megjithatë, Serbia do të duhet të deklarojë veten në atë territor, dhe arsyeja është më shumë në faktin se vendet me status dhe kufijtë e pa definuar nuk munden të jenë anëtare të BE-së.

Hyrja në BE

Serbia do të duhet të bëjë një deklaratë çdo herë – nëse kërkon një zgjidhje, ose do të jetë në këndvështrimin se Kosova është pjesë e Serbisë. Ky është një moment vendimtar dhe pastaj do të kemi një lloj vendimi dhe do të jetë e mundur të ndajmë Kosovën. Situata aktuale në terren do të legalizohet. Prandaj, gjithçka që del nga letra e Ahtisarit mund të jetë vetëm një zgjidhje e përkohshme – thotë kreu i Listës Serbe për KiM Oliver Ivanoviç.

Procesi që mund të çojë drejt ndarjes në mënyrë indirekte qëndron në vazhdimin e mundshëm të negociatave. Megjithatë, sipas një zyrtari të Paktit të Stabilitetit për Evropën Juglindore, Goran Svilanoviq, Serbia do të duhet të hyjë në negociata me një propozim të ri, edhe pse në përgjithësi janë mbështetur edhe nga vetë Rusia.

– Ne duhet ta pranojmë Planin e Ahtisarit dhe të kërkojmë bisedime të reja për forcimin e kompetencave të komunave. Në vetë propozimin e Ahtisaarit, praktikisht entitetet, duke i lejuar bashkitë të lidhen, nuk përjashtohen. Të kërkojmë bisedime që ne do të planifikojmë në kohë dhe në të cilën ne do të insistojmë në forcimin e entiteteve, dhe në këtë mënyrë në veri, për të marrë një status të veçantë – thotë Svilanoviç.

Është e nevojshme, siç shton ai, për të mbështetur këtë lloj veprimi, veçanërisht mbështetjen e fqinjësisë. Megjithatë, Svilanoviç paralajmëron se në një variant të tillë, Beogradi duhet të jetë i përgatitur të kërkojë të njëjtën gjë për veten dhe shqiptarët në jug të Serbisë.

Tri opsione për Kosovën

Sidoqoftë, Dushan Janjiç, kryetari i Forumit për Marrëdhënie Etnike, vlerëson se ideja e një ndarjeje të Kosovës në një periudhë afatgjatë nuk është realiste. Ai shton se ideja e ndarjes është e afërt me nacionalistët serbë, por jo me bashkësinë ndërkombëtare.

– Janë tri mundësi për përcaktimin e statusit përfundimtar të Kosovës; përmes një referendumi, një konference ndërkombëtare ose një Akti Final të Helsinkit. Mundësia e ndarjeve parashihet edhe nga Akti Final i Helsinkit, duke mos u quajtur ndarje, por korrigjimi i kufijve – ka deklaruar Janjić.

Kush e propozoi ndarjen?

Dobrica Çosiq, ish-president i RFJ-së (1990): Kosova nuk mund të ruhet. Është realiste të diferencohemi, të mbajnë qymyrin dhe disa vende të shenjtëruara (Graçanicë, Gazimestan).

Zoran Gjingjiq, kryeministri Serb (2002): Serbia nuk ka as mekanizmin as burimet për të riintegruar Kosovën në sistemin e saj juridik, ose për të detyruar një formë në të cilën do të gjendet nën sovranitetin e saj. Ndarja e krahinës pra nuk përfaqëson asgjë tjetër përpos një përpjekje për të shpëtuar atë që mund të shpëtohet.

Anatol Lieven, anëtare e Carnegie Fondacioni Britanik (2004): Ndarja e Kosovës është zgjidhja më realiste, por shqiptarët insistojnë vetëm në pavarësi opsionet tjera çojë në një konflikt të ri.

Çedomir Antiq,
zyrtar i G17 Plus (2004): Ndarja e KiM-së nuk është një zgjidhje ideale, por është maksimumi që mund të merret në këtë moment.

Miranda Vikers, një ekspert britanik për Ballkanin (2004): Ndarja e Kosovës do të ishte zgjidhja më e mirë.

Stephen Meyer, një ish zëvendës shef i CIA-s për Ballkanin (2005): Qeveria e Serbisë nuk duhet të harrojë se ndarjen e Kosovës në bashkësinë ndërkombëtare askush nuk e përkrah. Por ndryshimi i kufijve nuk ka qenë kurrë një letër e shenjtë për BE dhe OKB.

Charles Kupchan, një anëtar i Këshillit amerikan për Marrëdhënie me Jashtë (2005): Dhënia e veriut të Kosovës, Prishtinën do ta lironte nga përpjekjet e kota për të vendosur sundimin mbi pjesën veriore që synim kryesor ka ruajtjen e lidhjeve me Beogradin.

Desimir Tošić (2005): e mbështet opsionin e ndarjes, por tani për tani ajo është shumë e vështirë për shkak se Serbia kurrë nuk do të kthehet në Kosovë në formën e 1912, 1918 ose 1945.

Slobodan Samarxhiç, një këshilltar i Kryeministrit (2006): Për sa i përket Kosovës, unë mendoj se në një afat të gjatë duhet të ndahet, duke pasur parasysh faktin se shqiptarët në mënyrë të qartë po tregojnë se ata nuk duan të jetojnë me serbët.

Andrei Piontkovsky, drejtor i Institutit të Moskës për Studime Strategjike (2007): Serbia duhet të shtyjë opsionin për ndarjen e Kosovës me argumentin se nuk ka asnjë forcat ndërkombëtare që mund të detyroi serbët e Kosovës të jetojnë në një Kosovë të pavarur.

Tim William Waters, profesor në Shkollën e Drejtësisë Blumington (2007): Ndarja është e mundur dhe kjo është gjëja e duhur për të bërë./Lajm.co

Previous ArticleNext Article

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *