Faktorizimi i shqiptarëve të Zvicrës

Nga Daut Dauti

Pa marrë parasyshë se çka flasin injorantët, budallenjtë, gojëkëqinjtë dhe anti shqiptarët dhe pa marrë parasyshë se si do të përfundoj ky kampionat botëror i futbollit, Xherdan Shaqiri, sipas ekspertëve dhe shtypit britanik të sportit, i ka siguruar vehtes vend solid në ‘Top World Players’. Prandaj, është paralajmëruar një garë e madhe në mes ekipeve angleze për marrjen e Shaqirit në mesin e tyre. Momentalisht çmimi i Shaqirit në tregun britanik është 123 milionë funta me tendencë të rritjes.

Ky fakt shënon histori jo vetëm për Shaqirin por edhe për Zvicrën dhe tërë shqiptarët. Gëzimi duhet të jetë edhe më i madh nëse e kemi parasyshë që edhe Xhaka e Behrami nuk janë larg Shaqirit.

Këta futbollist edhe një herë e sollën Kosovën në faqet e para të shtypit botëror duke bërë me dije për problemet të cilat ende i rëndojnë mardhëniet shqiptaro-serbe që po e mbajnë Ballkanin të tensionuar.

Por, pozitivitetin e këtyre futbollistëve duhet ta shohim në kontributin e tyre në Zvicër, në të cilin vend, komuniteti shqiptar është më i rëndësishmi në Evropë. Për shkak të tyre, Zvicra për herë të parë, ka festuar privatisht nëpër shtëpi dhe publikisht nëpër sheshe. Kjo është një shënjë e cila vërteton që shqiptarët në Zvicër më nuk duhet të jenë inferiorë. Pa marrë parasyshë se çka mendojnë djathtistët zviceranë, të cilët më shumë se shpesh kanë shfaqur tendenca fashiste ndaj shqiptarëve, komuniteti shqiptar është bërë faktor i rëndësishëm në këtë vend.

Në Zvicër shqiptarët nuk janë të rëndësishëm vetëm në futboll, në ‘baushtella’ e restorante. Ata, gjithnjë e më të rëndësishëm janë duke u bërë në të gjitha fushat tjera të ekonomisë dhe i gjenë duke shënuar sukses në vendet më të specializuara, përfshirë edhe sallat e operacioneve të komplikuara të spitaleve me renome në këtë vend.

Edhe përkundër këtij suksesi, shqiptarët, pa nevojë, ende vuajnë nga barra e inferioritetit që e bartin nga e kaluara. Por, kjo nuk duhet të zgjas shumë pasi që gjeneratat e reja janë duke e thyer këtë barrierë. Barriera do të thyhej më shpejt sikur shqiptarët ta kishin zërin e tyre në sferën publike të Zvicrës. Ky zë duhet të lajmërohet së shpejti dhe të bëjë me dije se shqiptarët e duan Zvicrën sikur zvicëranët e shpesh më shumë se vetë zviceranët.

Shqiptarët në Zvicër janë për të jetuar aty për gjithmonë dhe kjo duhet të pranohet nga zvicëranët por edhe nga shqiptarët të cilët duhet ta ndjenjnë veten zvicëranë. Prandaj, shqiptarët në Zvicër duhet të pranohen si pjesë e plotënisë së shoqërisë zvicërane me të gjitha karakteristikat poseduese.

Derisa të ndodhë kjo, do të ballafaqohemi ende me deklarata të individëve dhe organizatave që shkaktojnë pezmatim në të dyja anët. Por, kur shqiptarët e marrin vendin e merituar në Zvicër, më nuk do t’i shihni duart e tyre duke e bërë shqiponjën. Vizitat e tyre në Kosovë, së bashku me dërgesat e parave, do të rrallohen dukshëm

Shqipëria, toka e thesarëve të trafikuar

Nga: Marin Mema

Shqipëria është vendi i thesarëve edhe pse për fat të keq pas viteve 90 në masë dërrmuese ato kanë rënë pre e trafikantëve të ndryshëm. Është i pallogaritshëm dëmi i shkaktuar nga ky trafik që ka “zbathur” arkeologjinë nga vlera të mëdha. Sigurisht një pjesë e tyre nuk është çudi t’i gjesh jo thjesht në muzeumet botërore apo koleksione personale pasanikësh të huaj, por edhe në shtëpitë e mjaft figurave publike, politikanë apo jo në Shqipëri.

Jane rreth 50 thesare monedhash që përbëjnë pasurinë e arkeologjisë shqiptare, e që i përkasin periudhave nga shekulli i V para erës sonë e më pas. Thesari i Kreshpanit, ai i Shalsit në luginën e Shkumbinit apo i Lleshanit gjetur rreth 8 kilometra nga Elbasani kanë secili veçantinë e tij. Për shembull ky i fundit përbëhej nga 2768 monedha prej bronzi dhe shumë pak prej argjendi. Pjesa më e madhe e tyre i përket punishteve të Dyrrahut dhe përfaqëson periudha të ndryshme historike. Ka monedha të vitit 168 para erës sonë me kokën e Aleksandrit të madh apo babait të tij Filipit të II, ka të tilla të shekullit të tretë para erës sonë që i përkasin Apollonisë e po kështu edhe Orikut. Thesari përbëhet nga një shumëllojshmëri monedhash nga ato të Ilirisë jugore e deri në Thesali e Traki.

Një tjetër thesar mjaft me vlerë është ai i gjetur në vendin e quajtur “Hija e Korbit”. 618 monedhat e zbuluara në këtë sit arkeologjik jo larg Maliqit në vitin 1982 tërhoqën pas rënies së sistemit komunist një numër të pafundëm abuzuesish që e shkatërruan thuajse plotësisht këtë hapsirë. Gërrmimet ilegale u bënë aq hapur, sa në to u përdorën edhe mjete të rënda siç ishin ekskavatorët.

Thesari i Hollmit i zbuluar në Kolonjë me 394 statere të Eginës me datim në shekullin e V para erës sonë, përbën një tjetër vlerë që nuk është pasuar nga kërkime të tjera të specializuara. Një pjesë e madhe e thesarit gjendet në Institutin Arkeologjik, por monedha të tilla qarkullojnë ende në të gjithë atë zonë. Pra me to abuzimi dhe trafiku vazhdon. Kërkimet kanë mbetur në vendnumëro edhe në sitet ku janë zbuluar thesari i Cakranit jo larg Fierit, ai i qytetit ilir të Dimalit apo ai i Hoxharës shumë afër Apollonisë. Thesare të tjera ka dhënë edhe Bylisi, apo Gjonmi pak kilometra nga Elbasani. Këto janë vetëm disa ndër thesarët që administrohen nga strukturat përkatëse, rezultat i kërkimeve e një serioziteti të jashtëzakonshëm që lidhej dikur me arkeologjinë.

Pra, ajo që mund të thuhet me siguri është se Shqipëria ka një nëntokë shumë të pasur, fryt kjo i një kulture të lashtë, që sot për fat të keq jo vetëm po anashkalohet, por edhe po masakrohet. Ka mëse 27 vjet që trafikimi i objekteve arkeologjike është bërë mëse normal në këtë vend. Ajo ç’ka është e pafalshme lidhet me faktin se ka ende shumë të tilla që qarkullojnë ndër duar trafikantësh e që sot zbukurojnë shtëpitë e shumë prej figurave të njohura të politikës shqiptare.

Mjafton një rrugëtim i thjeshtë në shumë prej siteve arkeologjike për të gjetur njerëz të ndryshëm të cilët bëjnë kërkime të paautorizuara me pajisje profesionale. Pikërisht kjo është arsyeja që prej mëse dy dekadash më shumë objekte përfundojnë të trafikuara sesa në vitrinat e muzeumeve shqiptare.

Njerez te dashur- Festojeni Shaqirin ashtu siq eshte- i madh bashke me te tjeret

Nga Haki Abazi

Mbreme ndodhi nje gje qe ishte me shume se futboll. Tentimi per te provokuar dhe tensionuar e politizuar lojen me dite te tera para se te zhvillohej, me qellimin qe te behet presion psiqik tek lojtaret shqiptare te Zvicrres nuk funksionoi. Perkundrazi qetesia, bashkrendimi ne fushe dhe profesionalizmi i larte i lojtareve ishte per befasi.

Per ju qe po mundoheni me u kape per nje fije te flokut qe as nuk ekziston, duhet me kuptu qe vertet e keni gabim-. E drejta per besim dhe religjion eshte e drejte individuale dhe askush nuk duhet tentuar qe te interferoje me kete gje. Sinqerisht po duket e tepert qe individe qe nuk kane bere asnjehre asnje gje ne jeten e tyre e ndoshta nuk kane vrapuar as 100 metra apo nuk e kane idene se si pastrohet nje gote shkruajne se si Shaqiri paska bere gabim qe i eshte falenderuar zotit ne formen e tij. Tash veq t’ju kujtoj qe ne bote religjioni nuk eshte parapercaktues se kush eshte i keq apo i mire. Cdo religjion ka njerez qe e perdorin per te keq edhe me ju kujtu gjithashtu qe hiq me pak se para 15 viteve ketu kane qene po ata qe humben dje me religjion krejt tjeter qe kane shkatuar krime, dhumime, e gjenocid e qe edhe sot bejne ne ukraine, e vende tjera.

Vet-Stigamtizimi qe po vie si pasoje e vleresimit pargjykues kolektiv eshte duke shkaktuar demin shume te madh. Duhet me u ngre ne kembe e me denu secilin individ qe perdore dhunen bene terror aq me teper qe perdore religjionin per dhune ose ben akte dhune duke u thirrur ne religjion, por paragjykimi per seciin individ eshte i demshem eshte joprofesional dhe aspak kontribues i energjive pozitive.

Ne keto dite kjo energji pozitive e kohezioni shoqerore eshte duke na u dashur aq shume sa qe eshte ceshtje mbijejtese. Kjo eshte aresyeja qe para se te shkruani dicka kunder Xherdan Shaqirit apo yjeve tjere te sukseshem qe po e rindertojne krenarine, po i shembin steroptipet se shqiptaret ne perendim jane vetem drogagjinje e manipulues e organizatore te rrejteve te prostitucionit.

Keta vjaza dhe djem ( gra e burra) te sukseshem ne bote jane bere shembesit e propagandes dhe makinerise se stigmatizimit qe ka per qellim te paraqesin vendin dhe kombin tone si njerez joeuropian. Andaj shkrimet e shpejta, per tu bere interesant, pa analize te mirefillet jane poashtu kontribuese te stigamtizimit dhe ngritjes se dyshimeve dhe paragjykimeve.

Po ju lutem me miqesi qe te rikonsideroni kur shfryheni pa e menduar, se cilat ne fakt jane pasojat. E me tutje besoj nese jeni me te vertet dashmire te vendit dhe te kombit e fatit te tyre, keni ne kend te shfyheni, koncentrohuni ne keta qe kane bere vendin tone m… duke vjedhur dhe shkatrruar dhe duke e perdorur si lecke per interesat e tyre.

Budallë je vet

Nga Kimete Berisha

Nuk është turp me thënë ‘Alhamdulillah’ por është lutje, është bukur me thënë, ‘Lavdi Zotit’. Nuk je budalla nëse beson në Zot dhe i falenderohesh Zotit. Budalla dukesh kur e mohon ‘autorin’ e oqeanit e të Hënës, të unazave të Saturnit e të qiellit!

Nuk ndahet besimi në Zot nga loja e futbollit, e nga asgjë hiç nuk ndahet, sepse të kërkosh nga njeriu ta lë Zotin në shtëpi kur shkon me lu futboll, është njësoj si të kërkosh ta lë mendjen dhe shpirtin te shpija e të marrë kry me trup…është budallallëk i llojit t’vet.

Sepse Zoti është në mendje, në shpirt, dhe s’ke si e lë mendjen e shpirtin te shpija, kur del në rrugë ose shkon me lu futboll.

Ateistët janë ekstremistët më të mëdhenj. Ta ‘ndalojnë’ me besu në Zot…na e kanë teshë. Sepse më shumë e urrejnë ata Zotin sesa që e duam ne. E dashuria, edhe kur humb në përballje me urrejtjen, së paku duket më e bukur.

Pse s’po ankoheni në kryq? A ka futbollist të madh që nuk e puth kryqin para se me fillu lojën!
Pse qenka turp me qenë mysliman e qenka privilegj me qenë i krishter.

Të gjitha fetë janë ashkencore, magjike. Pse qenka primitivizëm e analfabetizëm me thënë ‘elhamdulilah’ e qenka moderne dhe shkencore me thënë ‘halleluja’.

(Shkenca nuk e di çka e shkakton migrenën, e po presim nga ‘ajo’ ta di kush e ka ‘ndërtuar’ botën’!

S’ka bekim më të madh në jetë sesa m’i besu Zotit, sepse besimi i jep çdo gjëje kuptim dhe qëllim. Kulmi i lumturisë është kur e arrin kohën sa të mendosh se as frymë s’mundesh me marrë pa thënë Zoti.

Humb shumë nëse s’beson ( Balzaku), sepse nëse s’beson që ka Zot e del që ka, ti humb;
E nëse beson që ka Zot, e del që s’ka, nuk humb asgjë…Prandaj, më mirë ta qet me besu.

Xherdan Shaqiri edhe i beson Zotit, edhe kombit, edhe është trim, edhe jep gola, edhe duket bukur, edhe na e kënaq zemrën…Si edhe Granit Xhaka e shqiptarë të tjerë të suksesshëm që s’rrinë pa Zotin, m’sa peshku pa ujë. Se, s’rrihet ‘pa të’.

P.S

Ky shkrim i kimete Berishës është nxitur nga gazetari që vepron dhe jeton në Zvicër, Enver Robelli, i cili e ka quajtur budalla Xherdan Shaqirin, i cili pas lojës me Serbinë në Rusi, si shenjë falënderimi përdori fjalën arabe ‘elhamdulilah’.

Postimi i tij i plotë:

Xherdan Shaqiri serish tregoi se eshte futbollist i mire dhe budalla sa i perket sjelljes ne opinion. Ai mund te besoje ne cka te doje, por pershendetja e fansave te Zvicres me mesazh fetar mysliman („elhamdulillah“) tregon se ky nuk merr ere se cfare mesazhesh perçon, eshte thjeshte nje analfabet qe perjetim intelektual e ka muziken tallava dhe takimet me Shefqet Krasniqin. Duhet dikush t‘i thote se feja eshte e ndare nga sporti e politika ne Zvicer dhe ka ardhur koha te sillet si njeri i pjekur dhe jo si femije i paedukuar. Te marre shembull Valon Behramin! Kur keni vendosur te luani per Zvicer respektoni se paku disa rregulla minimale te miresjelljes.

Diplomaci “win-win” apo “biz-bat-bat” për Kosovën?

Prof.Dr.Mehdi Hyseni

Po, që tani dihet, pa filluar bisedimet në Bruksel, më 24 qershor 2018, se “win-win” mund të jetë për presidentin Hashim Thaçi dhe për Serbinë e pressidentit Aleksandar Vuçiq, JO për KOSOVËN e pavarur dhe sovrane!

Në takimin e nivelit të nivelit të lartë presidencial të Kosovës dhe të Serbisë, që do bëhet me 24 qershor në Bruksel nën monitorimin e përfaqësues së lartë zyrtare të BE-së për Politikë të Jashtme dhe për Siguri, Federica Mogherini, sipas prononcimit paraprak të Hashim Thaçit, do të arrihet një “Marrëveshje historike, ku do të fitojnë edhe Kosova, edhe Serbia”. – E pabesushm!?

Përkundrazi, kjo prognozë e presidentit të Kosovës, Hashim Thaçi, është plotësisht e gabuar dhe e parealizueshme, sepse presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq ka deklaruar se “kurrë nuk do të pranoj, që të nënshkruaj ndonjë dokument, që Serbia ta njihte Kosovën. Kjo nuk ka për të ndodhur as në Bruksel, as në Beograd”.

Të gatshëm ta falin Veriun e Kosovës për Novi Pazarin, çfarë iditizmi politik?!

-Vërtet, një propozim i këtillë është sui generis alogjik, të japësh Veriun e Kosovës, e për kompensim të kërkosh Sanxhakun, domethënë Novi Pazarin, kur dihet se gjeopolitikisht, edhe Novi Pazari është vazhdim i kufirit territorial të veriut të Kosovës, si do të kalosh në Novi Pazar, nëse Kosovën Veriore ia falë Serbisë?!
-Ky është absurd i absurdit, propozon faljen e territorit verior të Kosovës, që është e pasur me ari, argjend, zink, plumb dhe baker në shkëmbim me Novi Pazarin?!

Prandaj, si Thaçi si Hoti, si Hoxhaj dhe, si e si vasalë të tjerë të këtillë, duhet të mbajnë parasysh faktin se shqiptarët e Kosovës nuk do të pranojnë kurrfarë copëtimi të territorit të Republikës së Kosovës, që do të nënkuptonte këmbimin me Preshevën, me Bujanocin dhe me Medvegjën mbase këto janë territore shqiptare të Shqipërisë etnike, JO të Serbisë!
-Edhe sa vjet duhet pohuar të vërtetën historike se nuk mund të ketë kurrfarë këmbimi të territorit shqiptar-shqiptar. -Ky nuk quhet këmbim, të këmbesh territore me vetëveten, JO me Serbinë.

-Megjithëkëtë “zemërgjerësi” të liderëve despotikë dhe nepotistë privatnikë të Kosovës, të gatshëm për kompromis , që Serbisë t’i falin territore shqiptare, këtë kurrën e kurrës nuk do ta pranojnë mbi 2 milionë shqiptarë të Kosovës.

S’ka “win-win” duke e copëtuar Veriun e Kosovës!

Presidenti i Kosovës, Hashim Thaçi ka deklaruar se “Rezultati i dialogut të Brukselit, do të jetë WIN për Serbinë dhe WIN për Kosovën”.( https://www.blic.rs/vesti/politika/taci-rezultat-dijaloga-ce-biti-win-win-i-za-srbiju-i-za-kosovo/4rmbmgf) .

Me t’u përkthyer shqip kjo “win – win” novus kosovar diplomacy , do të thotë se Dialogu serbo-kosovar i Brukselit (2011-2018), do të mbyllet me rezultat pozitiv, “fitore edhe për Kosovën, fitore edhe për Serbinë”!?

Sipas kësaj prognoze astrologjike të presidentit Hashim Thaçi, do të thotë se, që tani, shqiptarët e Kosovës, mund të llogarisin në fitoren e tyre, duke qenë se presidenti Thaçi dhe homologu i tij serb, Aleksandar Vuçiq “paskanë gjetur gjuhë të përbashkët (qenkanë pajtuar)”, që të zigjidhet problemi 100-vjeçar kolonial i Kosovës në Dialogun e Brtukselit (2011-2018)!?

Mirëpo, kësaj dezinformate nuk duhet besuar, sepse edhe kjo është vazhdim i “metodikës” dhe i “pedagogjisë” së gënjeshtrave dhe të mashtrimeve 7-vjeçare të politikës zyrtare të Kosovës me Hashim Thaçin në krye dhe me trabantët e tij, që po ia bëjnë popullit të Kosovës, duke e gënjyer se me “bisedimet teknike” me palën serbe në Bruksel (2011-2018), “Serbia de fakto dhe de jure e ka njohur Kosovën”!

Këtë gënjeshtër të radhës, para së gjithash e demanton vazhdimi agonik i Dialogimit serbo-kosovar në Bruksel (2011-2018). Ndryshe, nuk do të kishte pasur asrye, të vazhdonte një dialog i tillë, të cilin e ka “shpikur” dhe “dizajnuar” politika dhe diplomacia e Serbisë, me qëllim që ta copëtojë territorin verior të Kosovës. – Ky nuk mund të jetë kompromisi politik midis Prishtinës dhe Beogradit!

Me gjithë refrenin e gënjeshtrave monotone politike dhe diplomatike të liderëve të pandërgjegjshëm të Kosovës mbase Serbia as de fakto e as de jure nuk e ka njohur Kosovën. Këtë e dokumenton edhe vazhdimi i Dialogut të Brukselit në nivel presidentesh Thaçi-Vuçqiq, që do bëhet më 24 qershor 2018 në Bruksel nën monitorimin e Frederica Mogherini ( shefe e politikës së Jashtme të BE-së).

–Po, të ishte ndryshe siç gënjen Hashim Thaçi dhe ministrant e tij, nuk do të kishte vazhduar fare Dialogu i Brukselit, edhe të dielën e ardhshme të këtij viti në Bruksel ku Thaçi paralajmëron rrejshëm , ashtu sikurse deri tash, se “do të jetë dialog win-win edhe për Kosovën, edhe për Serbinë” dhe “do të jetë histori” !?

-Pse këto këto gënjeshtra të përsëritura dezinformuese politiko-propagandisitike sistematike, ku është logjika e argumentimit dhe e justifikimit të së vërtetës këtu, se gjoja me marrëveshjet e nënshkruara me Beogradin në Dialogun e Brukselit, Serbia “de fakto dhe de jure e paska njohur Kosovën”?!

Si “dialog historik FITIMTAR”, nëse Vuçiqi pajtohet, atëherë fiton Vetëm Serbia dhe Hashim Thaçi, JO KOSOVA!

Deri më sot, qëkur ekziston shteti serb në Ballkan, liderët politikë të saj kanë nënshkruar ndonjë marrëveshje a traktat me Shqipërinë dhe me Kosovën, vetëm atëherë, kur është përfillur interesi i tyre i plotë nacional dhe shtetëror hegjemonist dhe militarist kolonial. Me një fjalë, nëse presidenti serb Aleksandar Vuçiq nënshkruan ndonjë marrëveshje kompromisi polik me homologun e tij kosovar Hashim Thaçi në Bruksel, kjo do të jetë vetëm FITORE për Serbinë dhe për presidentin Hashim Thaçi, JO për SHQIPTARËT e as për KOSOVËN.

Nëse në Bruksel, do të ndodhte një mrekulli e tillë serbo-kosovare, atëherë s’ka dyshim se dialogu i tillë, do të mund të karakterizohej si “historik” nga i cili, do të përfitonin të dy palët (serbët dhe shqiptarët).

Mirëpo, edhe nëse ka ndonjë marrëveshje sekrete mes Vuçiqit dhe Thaçit për t’u arritur ndonjë kompromis i keq politik në Dialogun e Brukselit, e vërteta është krejtësisht ndryshe ngaqë deklaratat e Vuçiqit dhe të kryeministres së qeverisë së Serbisë, Ana Bërnabiq flasin të kundërtën nga deklarata imagjinuese “win-win” e Hashim Thaçit, se gjoja në Bruksel, do të arrihet një marrëveshje politike, që do t’i kënaqte të dy palët në konflikt.

Të shpallësh fitore para përfundimit të dialogut, kjo është më se cinizëm dhe aventurizëm politik

Kësi farë lloj zhargoni diplomatik astrologjik “të saktë me 100% “ nuk mund ta dëgjosh as nëpër kafene dhe nëpër çajtore të Prishtinës, e lëre më ta përdorësh në komunkimin e diplomacisë moderne ndërkombëtare me liderë politikë dhe me diplomat të huaj, duke pohuar se “Edhe Serbia, edhe Kosova, do të fitojnë në Bruksel”. Kështu, shqiptarëve të Kosovës u “garanton” Hashim Thaçi, presidentii i Kosovës, Hashim Thaçi.

Mirëpo, kësaj gënjeshtre fantastike mund t’i ketë besuar vetëm ndonjë kinez i Himalajeve, që kurrë nuk ka dëgjuar për shqiptarët dhe për Kosovën, koloninë e dikurshme të Serbisë së Madhe (1912-1999).

-Jo, ore “presidenti historik” i dallavereve politike me Isa Mustafën (ti mua, unë ty-njëri president e tjetri kryeministër i Kosovës). -Kjo ishte, e edhe sot është “sëmundja juaj psiko-patalogjike”, që ka provuar, pse ju “ vdisni” për kolltukë, për pushtet, për nepotizëm, për para dhe për karrierë personale, grupore, klanore, mahallore, krahinariste dhe partiake, e Jo as për popullin, as për drejtësinë, as për demokracinë e as për dheun e Kosovës.

Prandaj, juve “palla nuk u ha” se çfarë do të ndodhë me dialogët e Serbisë qoftë në Bruksel, në Vjenë, në Berlin, në Romë, në Londër apo në Nju-Jork. – Ju jeni gjithmonë të gatshëm për pranimin e fromulave të kompromisit, të propozuara nga “Grupi i Krizave”, sepse nuk keni tjetër opsion ngase të huajt e kanë fituar luftën mbi Serbinë në Kosovë (Amerika, NATO-ja dhe BE-ja evro-perëndimore).

Kështu, do të ndodhë edhe në mbylljen e Dialogut të Brukselit mes presidentit të Kosovës ,Hashim Thaçi dhe presidentit të Serbisë Aleksandar Vuçiq, të cilët nuk e kanë të vështirë ta dinë paraprakisht se çfarë “dhurate”, do t’u sjellë dialogimi multilateral në Bruksel.

Nëse bisedimet serbo-kosovare mes Thaçit dhe Vuçiqit, do të përfundonin sipas formulës së imagjinuar jorealiste të presidentit Thaçi, “WIN-WIN EDHE PËR KOSOVËN, EDHE PËR SERBINË”, atëherë, që tani, është e qartë se Kosova ka humbur territorin e saj verior.

Praktikisht, kjo do të ishte, edhe fitorja personale e presidentit Hashim Thaçi, edhe fitorja e Serbisë së Aleksandar Vuçiqit, JO e Kosovës siç po gënjen qe 7 vjet rresht Hashim Thaçi dhe vasalët e tij në Dialogun e Brukselit (2011-2018) se gjoja “Serbia de fakto dhe de jure e ka njohur Kosovën”. –Atëherë, pse vazhdimi i Dialogut, edhe më 24 qershor 2018 në Bruksel nën monitorimin e Federica Mogherinit (shefe e politikës së Jashtme dhe e Sigurisë së Bashkimit Evropian)?

-Mjaft më mos e gënjeni dhe mos e mashtroni popullin sikurse deri tash (2008-2018), sepse në dialogun “historik” të Brukselit, nuk do të ”qerasesh” sipas formulës së imagjinuar “WIN-WIN”, por do ta fitosh vetëm “bishtin e sopatës”, që do ta japë BE-ja me pëlqimin e Serbisë. Pikërisht, ky do të jetë fataliteti për pjesën veriore të Kosovës.

Ndaj, në asnjë kuptim, arritja eventuale e ndonjë marrëvshjeje të tillë me palën serbe në Bruksel, nuk do të ketë karakter historik, as kurrfarë dobie politike në mbrojtjen e interesit nacional shtetëror dhe të integritetit territorial sovran dhe të pavarur të Republikës së Kosovës.

Përdorimi politik i fesë lojë e rrezikshme me zjarrin

Nga Kolec Traboini

Vendimi i përfolur për sjellë 600 mijë sirianë, veç të tjerash, prish edhe ekuilibrat fetarë në vendin e shqiponjave tashmë të zgërlaqura. Shqipëria me shtesën arabe 25 për qind humbet edhe elementin e fundit të krishterë, për tu bërë kështu një vend totalisht islamik, pjesë e botës turko-arabe. Shqipëria rrezikon të kthehet në një Kalifat Islamik në principet e Turqisë së vogël europiane, për të cilën është folur nga diplomacia e qarqet e vendosjes edhe në fillimin e shekullit të kaluar?

Ky mund te duket dyshim i pabazuar, por nëse i hedhin një vështrim asaj çfarë ka ndodhur gjatë 100 viteve, pak mbetet për të dyshuar. Pse ta fshehim e kujt ja fshehim se krijimi i shtetit shqiptar është pritur me hezitime nga diplomacia europiane pikërisht për shkak të përqindjes së madhe të popullsisë me besim mysliman. Atëherë ai gjykim, i cili sot në fjalime konsiderohet paragjykim, por me nënkuptime vazhdon të përvijohet si mentalitet i diplomacisë. Mos i dëgjoni çfarë thonë, por nuhatni çfarë nënkuptojnë. Konservatorizmi europian tanimë është po aq në shfaqje e lulëzim sa në fillimet të shekullit të kaluar kur vendosej fati i Shqipërisë.

Mund të themi, sipas simptomave, se ky zgjim i mentalitet konservator i Europës së krishterë, e plakur tashmë, që po shpartallohet nga dyndje e popullsive energjike arabe, nxitet pikërisht si reaksion e frikë e rifigurimit të popullsisë dhe humbja e traditave të krishtera. 2000 vjet krishterim e kanë ngulitur traditën fetare si pjesë e tipar të kulturës perëndimore. Edhe në botën arabe aziatike, në kahen tjetër, po ashtu. Aq më tepër se feja e krishterë është reformuar më së shumti nga nevoja për t’ju përshtatur zhvillimeve të reja ku shteti u be laik duke u ndarë nga kisha. Mbase për disa jo e plotë kjo ndryshueshmëri, kur në kahen tjetër kemi një radikalizëm të islamit( islami politik) e përdorimit të tij prej politikës, çfarë solli përmbysje e pështjellime në Turqi e vendet arabe.

Gjithsesi, edhe pse duke qenë vend i lirive, mos prisni ta thonë se duan ta ruajnë identitetin e krishterë, jo nuk e thonë kështu. Do të gjejnë fjalë të tjera, por qëllimet mbetën të njëjta. Pranimi i emigracionit të kontrolluar ka qenë një rutinë nga nevoja për fuqi punëtorë, por me përmasat që ka marrë kjo dyndje, shumë shpejt europianët mund të ndodhen para faktit të kryer të Europës së zezë, në kuptimin e dominimit të popullsive arabe-afrikane që shumohen dhjetë herë më shpejt e më shumë se europianët. Asimilimi i ardhësve është i pamundur, për shkak të fesë është gjithashtu tepër i vështirë për tu përshtatur me kulturën e traditat dhe mendësitë europiane. Ka që lindin në Francë dhe vazhdojnë të jenë fanatikë fetarë islamike. Krimet terroriste flasin edhe për një mësues me origjinë arabe, i lindur në Angli që papritur na u gjend terrorist kamikaz në Londër, duke masakruar njerëz të pafajshëm.

Të çudit fakti se kanë mbaruar universitete europiane, por mbeten në mendësinë e urrejtjes fetare. Pa aspak tolerancë. Ky është një problem i madh që e shoqëron çdo lloj emigrimi nga vendet me fe të manipuluar politikisht e të mbetur në mendësitë e mesjetës e pa kurrfarë dëshire për t’ju përshtatur kushteve të reja e jetës se re në Europë. Në aspektin reformues as që flitet për vendet në kaos të origjinës. Pra prurjet e mëdha e të pakontrolluara, sjellin edhe eksese të mëdha. Dhe potenciali më i madh i rrezikut nuk është kultura, por pikërisht feja.

Njerëzit e saj predikues që duhej të shërbenin për zbutje të urrejtjes e ndasive, përkundrazi bëhen shkak i fanatizimit si dhe radikalizimit të njerëzve të thjeshtë. Se fundja çfarë i bashkon, një sirian, një afganistanas, një irakian e një jordanez të bëjnë një aksion terrorist në Paris. Amalgama e tyre e ngjizur në mendësi është padyshim dogma fetare. Intifada. Lufta e shenjtë. Veprime që i kryejnë pa i kuptuar në brendësi e pa i vendosur në kohën kur kanë lindur. Te dogmat gjejnë alibinë e ngushëllimin por edhe përrallat e ndezura për parajsën( xhenetin) që i pret me 40 virgjëresha për dashnore. Ata që përpiqen të thonë të kundërtën thjeshtë mashtrojnë, na paraqiten kinse kjo apo ajo fe është paqësore si pëllumbat dhe e butë si mëndafsh.

Paqësore në letër sigurisht, por në predikime klerikësh injorantë dhe në mjedise sociale kemi një pamje tjetër të mjerueshme. Kemi djem të rinj shqiptarë nga Kosova, Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut, që shkojnë në Siri dhe bëhen vrasës të përbindshëm. Sa shpejt i harruam kërcënimet ogurzeza të vrasësit Lavdrim Muhaxheri dhe të tjerëve, madje në gjuhën shqipe. Kemi me dhjetëra e qindra trupa njerëzorë të sakatuar duke përfshirë edhe fëmijë. Me thirrjen tradicionale fetare arabe, që nuk dua ta përmend se tashmë ka marrë nocionin e frikës. Pse shkruaj kështu dhe a kam sadopak rezerva sa i përket feve? Nuk mendoj se inspiroj as prioritete dhe as urrejtje fetare. Kjo për shkakun se nuk jam fetar i ngulfatur dhe i përkas mendjeve të lira të kësaj bote.

Aspak i përkushtuar në dogma. Respektoj institucionin fetar të cilit i përkas si trashëgim familjar( por edhe fetë e tjera sigurisht me të cilat familjarisht jam i lidhur). Por vetëm me një kusht, që të më ndihmojnë të dua Atdheu e popullin tim, historinë, traditat dhe sigurinë e të ardhmes së kombit ku fillon e mbaron qenia jonë individuale. Nëse ka një Zot të më falë. Nuk e skllavëroj dot mendjen as përpara atij që më ka krijuar. Sepse skllavëria e mendjes nuk është qëllimi i krijimit qoftë nga hyjnitë e qoftë nga natyra. Unë as e mohoj dot e as e konstatoj dot. Universi është një pjesë e vogël e enigmës së madhe që nuk mund ende të vërtetohet si u krijua e ku qëndron. Gjithë çfarë qoftë e vërteta, dogma nuk arrin të bind njeriun e shkolluar, por as ai i dituri nuk arrin ti jap zgjidhje enigmës.

Prandaj u them shpesh atyre që lëshojnë insinuata, e keni gabim kur më klasifikoni siç më klasifikonte kompania e zullapërisë turko-memurë të fundamentalisteve islamikë në mars të vitin 2000 në pesëmbëdhjetë shkrime në shtyp kundër meje (marramendëse kjo), duke më konsideruar me termin e shpikur katoliko – centrik. Se shpejti do të keni një pasqyrë të polemikave fetariste të qerthullit fanatik të asaj kohe (që vazhdon mjerueshëm), si dhe përgjigjen dinjitoze që u dha Prof. Engjëll Sedaj (1943-2006) në faqet e gazetës “Bota sot” më 20-23 mars 2000 dhe ku ndër të tjera e mbrojti edhe idetë dhe parashtrimet në shkrimin tim që ndezi atbotë Abdi Baletën, “Çfarë i solli feja e pushtuesit kombit shqiptar?”. Po pse reagoj unë, shpesh më pyesin? Heshtja është më oportune sipas tyre. Lehtë është ta mësojë çdo kush. Kur e shoh se si zullapëria me revansh osmanik po kërkojnë të na bëjnë synet në tru si komb e si popull, me zor e përdhunë, unë nuk mund të rri e të flladitem për nën hije të lisit. Tepër i madh ky luks për kohën tonë. Por më e keqja është kur kundërshtitë e reagimet e mia që kanë qëllime kombëtare, i marrin si agresivitet ndaj islamit.

Jo, kurrsesi. Nuk cenoj asnjëri në bindjet e veta brenda vetvetes. Unë kam bindjet e mia, sigurisht, që ne shprehje e shfaqje publike nuk kanë fare të bëjnë me pozicione fetare por me ato kombëtare. Kam reaguar ashpër kur kam parë se si feja manifeston në rrugë duke krijuar imazhin e një revanshi fetar, çfarë nuk ka ndodhur as nën kushtet e pushtimit osman që kishte pushtet dhe instrument fenë islame, kam reaguar kur politikanët tanë u bënë si bajgë në këpucën e Papës duke u ngutur të tregonin gjoja katolicizmin e tyre të përkushtuar. Një rreng e një rrenë kjo për të përfituar politikisht. Kam reaguar që herët kur e kanë futur Shqipërinë në Konferencën e Vendeve Islamike edhe pse në Kushtetutën shqiptare të vitit 1992, neni 7, dhe asaj të vitit 1998, neni 10, shprehte qartë laicitetin e shtetit; ndaj vazhdoj të shpreh edhe më tej mendimin se pjesëmarrja e Shqipërisë në këtë organizatë fetare ka qenë e vazhdon të mbetet antikushtetuese.

Pse vallë asnjë forcë politike apo shoqatë e pavarur nuk e dërgon çështjen në Gjykatën Kushtetuese, apo asnjë deputet nuk merr iniciativën të propozojë një referendum popullor për këtë shkelje kushtetuese. Mos më flisni për opozitën se ajo vetë e futi Shqipërinë në këtë batak arabo – aziatik. Gjithmonë kam reaguar sepse e shoh se çfarë spekulimesh bëhen me fenë për përfitime politike. Nga një anë e errët qeverisëse deklarohet se jemi një komb me rrënjë e degë islamike, madje edhe burim islam na bënë si komb. Çfarë nuk është aspak e vërtetë se ku do ti çojmë të krishterët ( katolikë e ortodoksë së bashku) që e mbajtën shpirtërisht e fizikisht këtë komb nëpër shekuj pushtimi. Çfarë ta bëjmë Gjergj Kastriotin? Dhe nga ana tjetër, na i rrokën katër krerët fetarë të Shqipërisë e i dërguan si dashi me këmborë për të parakaluar rrugëve te Parisit, kinse, për ti thënë qytetërimit perëndimor merrni shembull nga ne, se ne jemi kampion në botë për mirëkuptim fetar. Bla-bla-bla.

Dëngla. Se ndërkohë në Mitrovicë e rrëzuan përmbys shtatoren e Nënë Terezës, myslimanët e Shkodrës nuk e pranuan monumentin e bamirëses së madhe në hyrje të qytetit dhe projektin e zhvendosen me imponim. Kishën e Shën Shtjefnit në kala që në kohën e Gjergj Kastriotit e duan sërish xhami siç e patën kthyer pushtuesit barbar e hordhitë e egra te Anadollit, a thua se këta myslimanë fanatike te Shkodrës qënkan përfaqësues e mercenarë të revanshit osman pan Ballkanik. Po ka dhe më . Ca islamikë të qorrollisur plasën që të mos bëhet Katedralja Katolike e Prishtinës si vizion paqësor e mirëkuptues i presidentit të ndjerë Ibrahim Rugova, përpara të cilit udhëheqësit e sotëm duken si liliputë. E me tej çfarë do politika e qeverisja që manipulon me festat fetare. Çfarë është kjo qeveri që shtron iftar e bën propagandë me fjalime dogmatike. Nuk ka shtruar(e mirë ka bërë) ndonjë drekë a darke për Krishtlindje apo Pashkë as për ortodokset e as për katoliket. Qeveritarët nuk kanë asnjë punë, madje bëjnë mirë ti zbojnë nga institucionet fetare e ti quajnë të padëshiruar sepse venë për tu dukur e dalë në media për përfitime elektorale.

Po pse duhen bërë mësime fetare në shkolla? Për ti treguar fëmijëve se nuk jemi krejt njësoj, se kemi besime të ndryshme, tu fusim në kokë dogma, apo tu nxisim luftën e shenjtë, këndej intifada andej kryqëzata. Nuk ka asnjë punë feja në shkollë. Kush do të bëhet fetar të shkojë në shkolla të posaçme që thënë të vërtetën ka më tepër seç duhet këtu ndër ne. Kemi prodhim klerikësh me shumë se na duhen. Aq me tepër se ne këtë fushë, importi po e konkuron vrullshëm prodhimin e vendit. Edhe lajmet që jepen për mundësinë e ardhjes se 600 mijë sirianeve padyshim ka të bëjë me produktin shkatërrues të politikës në shumë pikëpamje. Por edhe efekti që do krijohet sepse ata 600 mijë do të jenë myslimanë, kjo bën që të shtohen institucionet fetare dhe të minimizohet përqindja e popullsisë se krishterë deri në zhdukje.

A nuk tingëllon kjo si një dëshirë për të shfarosur autoktonët, ata më të rezistueshmit në histori, atë pjesë heroike të popullsisë që i qëndroi përballë pushtuesit pesë shekullor, jo vetëm si arbër me kulturën e traditat e veta stërgjyshore, por nuk u lëshuan as në pikëpamje fetare. Çfarë, si rezultante historike, solli që ky popull të merret në konsideratë dhe të vlerësohet si një identitet i fortë me tëra potencialet për të krijuar një shtet. Nëse popullsia do të ishte krejt islamike dhe të konsiderohej e tillë nga Europa, të jeni të bindur se nuk do të kishim pavarësi, do të konsideroheshim një province turke dhe do të copëtoheshim pa pasur kurrë një shtet, siç u tentua të bëhej prej qarqeve të diplomacisë në Londër, Shkaku dihet ani pse fshihet, nuk donin të krijohej një Turqi e re dhe e vogël në Ballkanin perëndimor. Ekzistenca e popullsive së krishterë ua zbuste këtë dyshim, por ishte dhe faktori Austro-Hungari, kjo perandori katolike që ndikoi në favor të shqiptarëve.

Nuk ka qenë e pakuptimtë as e paqëllimtë, që në momentin e aktit te madh të Pavarësisë, të ishin edhe dy shtyllat e forta të shqiptarisë, Luigj Gurakuqi (1879 -1925) dhe Dom Nikollë Kaçorri (1865-1917), madje ky i fundit zëvendëskryeministër, rangu i dytë pas Ismail Qemalit. Fakt që mjerisht në përkujtime shtetërore apo dhe shkrime anashkalohet. Shfaqje e mjerueshme e shoqëroi mbërritjen e eshtrave të Dom Nikollë Kaçorrit në Rinas ku u përcoll jashtë vëmendjes së qeverisë si të ishte një valixhe udhëtarësh. Asgjë nuk është rastësi dhe e kanë gjithsesi një kuptim. Pse bëjmë sikur nuk i dimë këto . Shqipëria u ruajt në identitet dhe u bë në saj të qëndresës së popullsisë së krishterë që i konsideronin të huaj pushtuesin osman. Përkundër mjaft shtresave të popullsisë që e konsideronin veten turq dhe ishin njësuar me pushtuesit deri ne atë masë sa kur u bë kryengritja e vitit 1911, kundër malësorëve i nisen trupa të rinisë myslimane të Shkodrës të luftonin kundër tyre. Këtë fakt historik e kanë mbuluar. Të mashtruar sigurisht nga pushtuesit turq, që lëshuan kushtrim kasnecësh në qytet, kinse malësorët kishin dalë kundër Dinit e Imanit.

Dhe shkuan të veshur e të armatosur, por Dedë Gjon Luli i zuri rob sapo zbritën nga varkat në bishtin e liqenit, dhe, si i çarmatosi, i zhveshi dhe i nisi prapa për në Shkodër pa vrarë as dhe një. Nuk mund të themi e të flemë gjumë se harmoninë e kemi të siguruar si byrek në tepsi, siç kuturisin shtetarët tek mburren nëpër kancelaritë e Europës. E di shumë mirë Europa çfarë jemi. Sepse edhe ka ndërhyrë kur kemi qenë në zgrip të luftës civile, kur qytetarët shkodranë për shkak të përçarjes fetare, që e nxiste valiu turk që nuk e kish per gjë të varte priftërinjtë katolikë ne mes të qytetit, u barrikaduan sipas përkatësisë fetare. U desh ndërhyrja energjike e Austro Hungarisë që nëse katolikët pësonin ndonjë gjë do ti shpallte luftë Stambollit.

E di Europa shumë mirë se ende në Prishtinë shkojnë shqiptarët faqezinj e falen në tyrben e pushtuesve, Sulltan Muratit a Mehmetit dreqi po e di. E di Europa se disa renegat fanatikë fetare të shitur, shkojnë e marrin një historian teveqel turk që nuk lë gjë pa thënë për heroin tonë kombëtar atje në Katedralen e Shën Nikollës në Lezhes ku ishte varrosur Gjergj Kastrioti e barbarët e Anadollit e zhvarrosën dhe kockat ja trazuan e humbën. E di Europa çfarë po ndodh në këto troje me tërbim e fanatizëm vetëvrasës. Mirë Europa, po ju a e dini që në fjalorët e gjuhës shqipe ka qenë e mbetet përherë fjala dhe shpjegimi në negacion kryqëzatave të krishtera këtu e shekuj më parë, para se të shfaqeshin turqit në Ballkan? Por nuk gjen asnjë fjalë e asnjë nocion që ka të bëjë me “intifadën”, luftën e shenjtë të myslimanëve kundër te krishterëve, që u shfaq aq agresive me kokëprerje në shtetin makabër të ISIS në Siri dhe Irak.

Gjithë kjo lukuni që krijon kësisoj mysybetesh turko-memure, mendojnë mbase se njerëzit dinë të lexojnë por nuk dinë të kuptojmë. Dhe laj lesh me historinë, me traditat, me kulturën arbërore, e kërko e gërmo natë ditë në rrënjët e kombit për të gjetur aty vetëm islamizmin e shekullit te XV, sikur këto troje të mos kishin pas histori më parë, sikur gjithçka ka filluar me një ferman të sulltanit. Ta zëmë krijimi i Tiranës i atribuohet, me një monument skandaloz, një kopuk-qafiri që i shërbeu deri në përçudnim sulltanëve të Stambollit, kur populli shqiptar përgjakej me pushtuesit. A e kuptoni deri ku shkon poshtërsia e politikës dhe e ëndrrës se çmendur për të krijuar këtu një Shqipëri si pjellë e hordhive arabo-aziatike. Nuk ishte një shfaqje krejt e kotë e mizerabiliteteve që sot u thurin lavdi Esat Pash Toptanit, që u vra nga një shqiptar atdhetar, Avni Rustemi, që edhe atë e anatemojnë buburrecat e historisë. Por me heqjen nga skena të kerrmës antikombëtare, nuk u shua si ideal shkatërrues esatpashtoptanizmi, sepse ja ku i kemi edhe sot llapaqenët që i thurin lavdi. Po dale, të thonë, se kjo ngordhësirë historike na paska pas edhe ndonjë të mirë.

Mirëzezë, thuaj. Lëre më Haxhi Qamilët e rinj, se ata janë një tjetër kapitull i ndyrë në histori që u instumentalizua nga politika moniste, por jeton ende nëpër dëlire anadollake të cilat edhe krejt pa rrezik nuk janë. Ndaj duhet me çdo kusht që politika të rrijë larg instrumentimit të fesë. Loja e politikes me fenë është një zjarr që potencialisht i shkreton trojet shqiptare ndaj dhe nëpër shekuj ata që i kanë radikalizuar me së shumti shqiptarët në pikëpamje fetare kanë qenë armiqtë më të egër të Shqipërisë. Ata kësisoj e kanë parë përçarjen fetare si instrumenti më i mirë e më efikas për të shuar e harruar çështjen shqiptare në Ballkan, çështje që ende mbetet e pazgjidhur. Sa më shumë afron koha e zgjidhjes, aq më e stërholluar bëhet arma me të cilën e luftojnë armiqtë tanë kauzën shqiptare. Ndaj duhet përballuar zullapëria antikombëtare, e gjithsecili, pavarësisht se çfarë besimi i përket si trashëgim familjar, apo personal, mbi gjithçka të mendojë e të punojë për kombin, ku të lindim e të vdesim si kombtaristë – që të rrojë edhe me tej shqiptaria.

Porosia e George Washingtonit

Nga vendbanimi i parë i ardhacakëve europianë deri te presidenti i parë i SHBA-ve

Nga Enver ROBELLI

Duke braktisur postin e presidentit të parë të SHBA-ve, George Washingtoni kishte një porosi për qytetaret dhe qytetarët. «Politika jonë më e mirë është të shmangim aleanca të përhershme me çfarëdo pjesë të botës». Tregti – po, aleanca me shtete të tjera – jo. SHBA-të do të duhej të qëndronin sidomos larg konflikteve në Europë. Kështu mendonte George Washingtoni në vitin 1796 në letrën drejtuar njerëzve në SHBA, pak javë para se të zgjidhej presidenti i ri. George Washingtoni ishte komandanti suprem dhe fitimtar i luftës amerikane për pavarësi dhe kundër fuqisë koloniale të Britanisë së Madhe. Ai u zgjodh president në vitin 1789.

Një kohë të gjatë SHBA-të vërtet qëndruan larg konflikteve të botës. Por, shekulli i XX ndryshoi shumëçka në politikën amerikane. Washingtoni mori pjesë në dy luftërat botërore, u be aleat me Francën, Britaninë e Madhe, Bashkimin Sovjetik, dhe më 1949 themeloi NATO-n, aleancën perëndimore të mbrojtjes. Edhe një gjë nuk arriti të shmang George Washingtoni: themelimin e partive politike, të cilat i konsideronte të dëmshme.

Shumë njerëz kanë pyetur se përse në bankënotën 1-dollarëshe presidenti George Washington duket aq i mërrolur. Për këtë ka një shpjegim: ai kishte dhimbje kronike të dhëmbëve dhe në vitet e fundit të jetës i kishte mbetur vetëm një dhëmb i natyrshëm. Protezat e tij prej dhëmbëve të hipopotameve mund të shihen sot në muze.

Arsyeja përse Amerika nuk donte të kishte punë me Europën ndërlidhej me mendimin që kishin amerikanët ndaj europianëve në vitet ‘1790. «Ishin diskriminimi fetar dhe përndjekja, padrejtësia sociale e shoqërive feudale, uria, shtypja dhe mungesa e perspektivës, të cilat në shekullin e ’17 dhe ’18 i shtynë anglezët dhe irlandezët, skandinavët dhe gjermanët të braktisin vendlindjet e tyre dhe të fillojnë një jetë të re në kontinentin e largët. Jamestown, vendbanimi i parë i përhershëm anglez në territorin e SHBA-ve të sotme, u krijua më 1607 në një koloni, e cila për nder të Mbretëreshës shumëvjeçare dhe gjoja të virgjër Elisabeth I. (ajo sundoi prej 1553 deri më 1603) u quajt Virginia. Vendbanimi i themeluar prej 104 ardhacakëve nuk ishte ngulimi i parë i përhershëm europian në territorin e Shteteve të mëvonshme të Bashkuara të Amerikës. Ky vlerësim i përket Saint Augustine në Floridë, themeluar më 1565 nga spanjollët (San Agustín)».

Në librin e tij «Të kuptosh Amerikën» Ronald D. Gerste shkruan se grupi më i famshëm i emigrantëve erdhi në Amerikë më 1620 me anijen «Mayflower» në koloninë e ardhshme Massachusetts. Këta 100 puritanë kishin ikur nga jotoleranca në atdheun e tyre në Angli. Në Amerikë ata mund të praktikonin besimin e tyre të papenguar nga kisha. Takimet e tyre të para me banorët vendorë, me «indianët» e famshëm, qenë të përzemërta – dhe nga këto takime buron pjesërisht edhe festa e njohur amerikane «Thanksgiving».

Por, së shpejti situata ndryshoi: anglezët filluan të pushtojnë vendin. Më 1664 futën nën kontroll metropolin e vogël, por të rëndësishëm tregtar në lumin Hudson dhe e ndërruan emrin e qytetit nga Nieuw Amsterdam në New York. Me pushtimin e Kanadasë në «French and Indian War», gati tërë pjesa lindore e kontinentit verior amerikan u gjend nën sundimin britanik. Larg qeverisë në Londër 13 kolonitë angleze praktikonin autonomi dhe një formë të hershme të demokracisë. Në kolonitë angleze mbretëronte një formë e pazakonshme e lirisë personale në krahasim me vendet e Europës. Krahas anglezëve edhe shumë gjermanë erdhën në Amerikë që nga fundi i shekullit ’17, para se të fillonte vala e madhe e mërgimit që nga vitet ‘1840. Vendbanimi i parë gjerman në Amerikë u themelua më 1640 me toponimin Germantown jo larg Philadelphia dhe Pennsylvania.

«Kryeqyteti Pennsylvania ishte – krahas Londrës – qyteti i dytë për nga madhësia i botës anglishtfolëse. Këtu më 1774 u mblodhën delegatë të gjitha kolonive në një ‘Kongres Kontinental’. Shkak për këtë ishte konflikti në eskalim e sipër me shtetin amë, Britaninë e Madhe. Pas fitores kundër Francës më 1763 qeveria në Londër vendosi që robërit e vet dukshëm të pasur në anën tjetër të Atlantikut t’i lusë të paguajnë për shpenzimet e mëdha të luftës», shkruan Gerste. Por, patriotët e parë amerikanë kundërshtuan taksat e kërkuara nga Londra. Për aq kohë sa ata nuk ishin të përfaqësuar në House of Parliament në Westminster, nuk pranonin të paguanin taksa (No taxation without representation!)

Më 5 mars 1770 konfrontimi eskaloi. Ushtarët britanikë hapën zjarr kundër demonstruesve në Boston dhe vranë pesë prej tyre. Në histori kjo njihet si Masakra e Bostonit. Kryengritja amerikane kundër tiranisë i ka rrënjët pikërisht në Boston. Përpjekja britanike për të zbrazur një magazinë me armë të kryengritësve çoi në përleshjen e parë mes ushtrisë britanike dhe kolonizatorëve. Kongresi Kontinental që po zhvillonte punimet në Philadelphia vendosi të shfaqë solidaritet me Bostonin dhe koloninë e rrezikuar të Massachustetts. Komanda për të kundërshtuar britanikët iu dha George Washingtonit. Kështu filloi lufta amerikane për pavarësi, e cila zgjati tetë vjet (1775-1783).

Më 4 korrik 1776 kolonitë përtej Atlantikut shpallën pavarësinë, pasi më parë konceptin e kishte përpiluar avokati Thomas Jefferson. Pjesa më e famshme e Deklaratës së Pavarësisë ka të bëjë me barazinë e njerëzve dhe faktin se të gjithë janë të pajisur nga krijuesi me disa të drejta të patjetërsueshme – këto janë jeta, liria dhe synimi i lumturisë. Britania nuk kishte mjaft ushtarë për të penguar pavarësinë amerikane, andaj angazhoi mercenarë gjermanë, por as kjo nuk bëri punë. Nga ana tjetër: ishte një gjerman, Friedrich Wilhelm von Steuben, i cili themeloi ushtrinë amerikane, e cila, me ndihmën e Francës, e detyroi armatën britanike të dorëzohet. «Oh, zot! Gjithçka mori fund», u ankua kryeministri Lord North në Londër.

Lajmet e rreme kërcënim për kombin –“Fake news” është bërë armiku i ri i gjeo-politikës shqiptare

Nga Gëzim Mekuli

“Fake news” është një shprehje e re. Në gjuhën tonë të bukur shqipe kjo fjalë mund të përkthehet edhe si “lajm falso”, por kjo përshtatje dhe ky përkthim nuk është aq përshkrues sepse nuk e ka fuqinë spjeguese që të bëjë “fotografinë” besnike të problemit që sjellë ky “lajm”. Sipas fjalorit të gjuhës shqipe, fjala “FALSIFIKOJ” paraqet si të vërtetë diçka të gënjeshtërt; pra “shtrembëroj të vërtetën, ndërroj a ndryshoj diçka për të mashtruar të tjerët”, (FGJSSH). Duke u nisur nga fakti se “lajmi” i tillë ndërtohet me qëllim që “gënjeshtrën të paraqet si të vërtetë”, dhe për të “mashtruar të tjerët”, përshtatja më e mirë për fjalën “fake news” do të ishte “lajm i rremë”.

“Lajmi i rremë” publikut i shitet si i sakt dhe si i vërtetë. E kjo minon demokracinë tonë të brishtë, sepse demokracia është e bazuar në besueshmëri të lajmit dhe në informacionin e sakt. Prandaj është e rëndësishme që të gjithë – e secili nga ne – të ketë një qëndrim kritik ndaj burimit të lajmit. Për shembull:

1. Ku është publikuar lajmi? A është ky kanal i besueshëm, apo është ky një kanal pa redaktorë e pa gazetarë siq janë portalet, Tweeter dhe Facebooku?

2. Nga vie ky lajm? A është gazetari burim i parë, e i brendshëm, i cili e ka përjetuar ndodhinë, – ose a mos është ndokush që “ka dëgjuar” se dikush e ka parë ndodhinë. Dhe, më e rëndësishmja

3. A ka mundësi që burimi i lajmit të ketë motive të fshehta politike a ekonomike? A ka mundësi që ky burim të ketë si qëllim që informacioni të shpërndahet tek sa më shumë njerëz? A ka mundësi që burimi i lajmit të përfitoj para sepse “ti beson” në lajmin e këtij burimi?

“Fake news”, problem i panjohur?

Shqiptarët kishin dëgjuar dhe ishin ballafaquar me “lajmin e kontrolluar”, “lajmin partiak”, “lajmin e pushtetit”, “lajmin joprofesional”, “lajmin e UNMIK-ut”, “lajmin e EULEX-it”, “lajmin e BRUXEL-it”, “lajmin e ambasadave”, “lajmin e Hashimit” e me “lajmin e Salës e të Edit”. Por, shprehjen e re “fake news”, e kishim dëgjuar rrallë. Megjithatë, lajmi i rremë si prodhim gazetaresk, nuk është diçka e re për ne. Atë e kemi parë, lexuar dhe dëgjuar shpesh: Thashethemet, konspiracion, gënjeshtra dhe mashtrimi i qëllimshëm, janë disa nga veçoritë e lajmit të rremë.

«You are fake news», i tha kryetari i SHBA-ve, Donald Trump, një gazetari të CNN-it. A ju kujtohet? Fjalinë “ti je lajm i rremë”, Trump e tha që në konferencën e parë për shtyp; menjëherë pas zgjedhjeve. Biles, ky nuk deshi të dëgjojë as për pyetjen që gazetari e kishte gati për t’ia shtruar. Shpejt e shpejtë “lajm i rremë” u bë një nga thëniet e preferuara të Trumpit. “FAKE NEWS” u shkrua shpesh nga ai me SHKRONJA TË MËDHA në Twitter.

Por çka është në të vërtetë lajmi i rremë: Dhe, çfarë nuk është lajm i rremë?

“Fake news”, apo “lajm i rremë”, është një përfaqësim i një ngjarjeje/ndodhijeje që nuk ka ndodhur fare. Ky lajm më shpesh shfaqet në faqe të internetit sesa në televizion, radio apo në gazetën e shtypur. Gjithsesi qëllimi i lajmeve të rreme është që të mashtrojë ose të keqinformoj opinionin publik. Shkurt e shqip: “Fake News” është një gënjeshtër e qëllimshme dhe e paramenduar me kujdes: janë tregime të shpifura. Po marrim një shembull nga marrëdhënja media dhe politikë në Prishtinë: Me 29.01.2012 mediat shqipe publikojnë lajmin se “Albin Kurti është takuar me serbë dhe se kishte qenë i mbuluar me batanije kur është takuar me ata”. Kjo fjali ishte thënë nga Bekim Haxhiu, i njohur ndryshe si Kamishi, (PDK). Lajmi i publikuar nga RTK dhe nga mediat tjera të regjimit nuk u vërtetua asnjëherë. Si pasojë opinioni publik u ça e u acarua.

Si lajm i rremë nuk mund të konsiderohet mendimi i kundërshtarit që ty nuk të pëlqen. Lajmi i rremë është gënjeshtër e qëllimshme; shpesh kjo e plasuar në formën e artikujve të lajmeve e që synon për të gënjyer publikun. Është me rëndësi të theksohet se ky lloj lajmi nuk ka gabime faktike, shkencore ose neglizhencë nga ana e gazetarit. Ky lajm prodhohet nga politika dhe lansohet për të ngatërruar opinionin publik. Përsëri një shembull nga Prishtina: Me 05 nëntor 2016 mediat shqipe të Prishtinës dhe të Tiranës lancojnë lajmin se Astrit Dehari, aktivist i Lëvizjes Vetëvendosje, është vetëvra pas pirjes së barërave. Këtu citohet drejtori i policisë për rajonin e Prizrenit, Nexhmi Krasniqi, i cili thot se, “dyshohet që aktivisti i Lëvizjes Vetëvendosje, Astrit Dehari kishte konsumuar barna dhe kishte rënë në komë” dhe shton se, “rrugës për në emergjencë ka ndërruar jetë, ndërsa në emergjencë ka shkuar pa shenja jete”. Lajmi mori përmasa të luftës speciale e propagandistike. Si pasojë e kësaj hapsira publike u armiqësua. Opinioni mbeti i hutuar e i kërcënuar.

Duhet theksuar se lajm i rremë mund të jetë trillim i plotë, por ky mund të jetë edhe gënjeshtër e mbështjellur me ngjarje të vërtetë. Paçka kjo e fundit, pra gënjeshtra e mbështjellë në ngjarje të vërtetë, është e vështirë për tu zbuluar. E them këtë sepse lajmet e rreme “këmbngulin” që të huazojnë besueshmërinë e gazetarisë. Si rrjedhojë, këto “lajme” marin formën dhe përmbajtjen gazetareske: Këto “lajme” përdorin gjuhën dhe stilin gazetaresk. Në këtë mënyrë, këta parazitë politik, i mundësojnë hapsirës publike që të thithë, ta besoj dhe ta pranoj gënjeshtrën si të vërtetë. Ja një shembull nga Prishtina: Thaçi me 09.03.2017 merr vendimin që të filloj procedurat për shndërrimin e FSK-së në ushtri të Kosovës. Mediat e pushtetit shpërndajnë lajmin se Thaçi, për këtë hap politik, ishte konsultuar me qeverinë, me NATO-n dhe me SHBA-të. Më vonë opinioni publik mësoj tjetrën: kundërshtimet e qeverisë, Aleancës së NATO-s dhe të SHBA-së për fillesën e Kryetarit të Kosovës. Thaçi dhe mediat e pushtetit e mohuan këtë kundërshtim të institucioneve ndërkombëtare dhe vendore. Si pasojë e kësaj publikja është ndarë në dysh. Është e ngatërruar.

Përpos interesve politike e ideologjike “lajmi i rremë” është i motivuar edhe ekonomikisht. Lajmet e tilla janë të “prodhuara” për të gjeneruar klikime të portaleve, e që mund të kthehen në para nga reklamat. Por, mos të harrojmë, gjithsesi qëllimi i “fake news” është për të ndikuar, dezinformuar dhe për ta kontrolluar opinionin publik.

“Faktet alternative” Në lidhje me lajmet e rreme duhet përmendur një shprehje të re nga fusha e gazetarisë. Është fjala për të ashtuquajturat “faktet alternative”. Shembull nga Washingtoni: Zëdhënësi, Spicer, kishte ofruar informata të pasakta për numrin e pjesëmarrësve gjatë betimit të Donald Trump. Në çastin ku zëdhënësi u ballafaqua me këtë fakt nga një gazetar i NBC, këshilltari i Trumpit, Kelly Anne Conway, e luti gazetarin e NBC që të “mos jetë edhe aq dramatik”, sepse Spicer kishte përdorur ca “fakte alternative”. Pra, “lajmi i rremë” mund të ketë si “mbështetje” edhe “faktet alternative”. Shembull nga Washingtoni përsëri: SHBA-të përmes fotografive satelitore kishin përgatiur opinionin amerikan dhe atë ndërkombetar, se Sadam Hyseini kishte armë kimike. Mbi këto lajme edhe u sigurua mbështetja ndëkombëtare për sulmin ajror mbi Irak. Më vonë e gjithë kjo doli se kishte qenë një “fake news”.

A është e lehtë të zbulohet lajmi i rremë? Jo! Problemi është më i thellë sesa që e mendon konsumuesi i lajmit. Kjo për faktin sepse ky lajm sajohet, përpunohet dhe lancohet si nga politika e po ashtu edhe nga media. Pra, jo rrallë, është një bashkëveprim logjik i medias dhe politikës. Kjo ka ngjyrime propagandistike!

Diagnostifikimi i lajmit të rremë:

a) Ato janë lajme pa rrënjë në realitet: të ndërtuara e të shpërndara vetëm për ta drejtuar opinionin publik në një drejtim të caktuar politik-partiak.

b) Ai është “lajm” i shtrembëruar që ka pikënisje dhe qëllime të qarta propagandistike. Ky “lajm”, përpos që përdoret nga Qeveria e Tiranës dhe e Prishtinës, përdorët shpesh edhe nga qeveria e Serbisë, Greqisë dhe ajo e Rusisë karshi gjeo-politikave shqiptare.

c) Ato janë ngjarje/ndodhi të porisitura, që arrijnë tek aktorët në konflikt, paçka këto “lajme” detyrojnë gazetarët të besojnë se ata “e kanë parë dhe e kanë përjetuar” një ndodhi apo një ngjarje krejt spontane. Këtu, mediat mund të bëhen “naive” në zgjdhjen e lajmit dhe, është mu kjo “zgjedhje” që çon në simpati me mashtruesin (me prodhuesin e lajmit të rremë).

d) Ato janë thashetheme që gjejnë rrugën e tyre përmes “autostradës së lajmeve” ku, media që përhapë ato, nuk është e shqetësuar, e as e interesuar, për të vërtetuar nëse ato “lajme” janë të vërteta/sakta.

e) Ato janë trillime të publikuara pa asnjë kontrollë paraprak: për shkakun se ato media mbështesin paragjykimet për një orientim politik, partiak apo ideologjik: apo e duan edhe përfitimin material.

f) Ato janë gabime të mëdha të mediave të fuqishme që prekin një drejtim të caktuar politik. Shembull: “lajmi” që kryetari Trump kishte hequr bustin e Martin Luther Kingut nga Zyra ovale.

g) Ato janë deklaratat politike që sajohen për të krijuar “opinione të dyshimta”.

h) Ato janë të “zbukuruara/të kozmetikëzuara” e të prodhuara nga gazetarët e mediave serioze me qëllim që të rritet vlera e një artikulli apo fotografieje. Shembull: Fotografia me tymin falso në luftën e Bejrutit. Reuters në vitin 2006 tërhoqi 920 fotografi të shkrepura nga fotografi, Adnan Hajj,. Si pasojë e “fake picture” fotgrafi dëbohet nga puna (BBC).

i) Ato janë teori të konspiracionit në të cilat besojmë dhe, akoma më keq, edhe i shpërndajmë ato.

j) Ato janë mbulesa partiake: me qëllime politike dhe ideologjike. Shembull: Shënjimi i kufirit të Kosovës me Malin e Zi. Qeveria e Kosovës thot se shenjimi me Malin e Zi është është në rregull, i saktë dhe se Kosova nuk humbet territor. Por ekspertët e pavarur argumentojnë tjetrën: Kosova humb 8.230 metra katrorë territor, Mali i Zi fiton 70.44 kilometra më shumë. Pstaj gënjeshtra për “ZAJEDNICËN” serbe, etj, etj.

k) Aty është larguar diçka, është lënë jashtë apo është përjashtuar diçka e rëndësishme.

Mundësi për gazetarinë apo për politikën?

Lajmet e rreme janë sfiduese për gazetarinë. Jetojmë në një kohë ku kritika ndaj medias është shtuar dhe ku pabesia ndaj mediave në përgjithësi sa vjen e shtohet. Për shembull në debatet që u zhvilluan rreth largimit të Britanisë nga Bashkimi Europian (Brexit) dhe rreth zgjedhjeve për kryetar në SHBA, vërejmë se besueshmëria tek elita politike është e ulët. Dhe, akoma më keq, mediat konsiderohen si pjesë e elitës. Këtu do të rikujtoj një sondazh të Reuters (2016) ku rezultatet tregojnë se vetëm një në tre (32 përqind) të norvegjezëve kanë besim tek gazetarët. Dhe, vetëm çdo i dyti norvegjez (46 përqind) beson në lajme.

Lajmet e rreme rrezik për shoqërinë tonë? Rreziku që shoqëria të keqinformohet, egziston. Sot është e vështirë të dallosh në mes të gazetarisë serioze dhe asaj gënjeshtare: gënjeshtër e mbështjellur në formën e lajmit. Kjo gazetari, e ky lajm, mund të krijoj një shoqëri të polarizuar e debat të barrikaduar. (Le të shiqojmë hapsirën publike, debatet dhe komunikimin publik në Tiranë e në Prishtinë). Investimi në lajmin e vërtetë është investim në mirëqenje

Konsekuent deri në fund: Sa i rëndësishëm, sa i besueshëm e sa i sigurtë është lajmi sot? Përgjigjja nuk është e lehtë por, një gjë është e saktë: nuk mund të ketë shoqëri pa “fake news” me politika e me institucione të korruptuara. Para se gazetarët dhe redaktorët të vlerësojnë vërtetësinë e teksteve, sigurinë e lajmeve dhe të reportazheve, ata duhet të vlerësojnë edhe sigurinë për jetën e tyre. “Fake news” është bërë armiku i ri i shoqërisë sonë. Duhet përpjekur, me të madhe, për të marrë monopolin mbi të vërtetën.

Na keni lodh me ‘vdekje’!

Nga Kimete Berisha

1. Mos t’lashtë dheu brenda. Këtë idiomë kush s’e ka (përveç neve shqiptarëve) dhe është nëma më e rrezikshme n’botë, se krejt-krejt ama kur edhe toka zemërohet me ty, e s’ta çel derën, s’ka ku shkon më keq. Toka që është shtëpia e tretë, pas shtëpisë-bark të nanës dhe kësaj jete të dytë.

2. Tregonin për një grua në një fshat të Drenicës (s’po ja përmend emrin fshatit), se si e kanë varrosur para perendimit të diellit dhe në mëngjes e kanë gjetur mbi dhe. Ashtu, tri ditë me radhë derisa i kanë tubuar hoxhallarët më të talentuar të rajonit që t’ia falin gjynahet dhe ta lusin dheun që ta lë brenda gruan që s’kish ditë tjetër n’këtë dynja, përveç të bënte keq.

3. E hoxha Bedri Bytyqi ish naiv, aq naive dhe e papjekur ish urrejtja e tij, sa hoxha kish pas kujtuar se i gjalli mund t’i hakmerret për najsen të vdekurit, nëse e lë pa varr, punë e madhe, se këtij të fundit pastaj nuk i lulojnë kastravecat që e hanë qentë (si Pjetër Bogdanin, që s’u gjind një prift t’ia mbledh eshtrat), ia ndin të vdekurit nëse ti nuk ia këndon te koka një këngë të vjetër arabe, që për shkak se nuk e kupton gjuha arabe është e zonja të të fus frikën, në jo nga njeriu, nga Zoti.
Mendoj është gjuhë që të mëson të frikësohesh nga Zoti.
Dhe asnjë dashuri tjetër lirike nuk ta sjell në mend, përveç dashurinë që vjen nga frika prej Zotit.

4. Dheu i la brenda vrasësit më të mëdhenj të njerëzimit, përveç asaj plakes së lartpërmendur në Drenicë, të cilën bëjnë be, nuk e kishte lënë dheu brenda. Sepse nuk i kishte lënë dy gurë bashkë, i kishe ndarë njerëzit, ua kishte bërë shtëpinë ujk dhe i kishte ftohur nga dashuria.
Se po dihen sendet, krim më i madh është t’i ndash njerëzit, e t’i lësh pa dashuri, sesa t’ua vrasësh trupin, t’i lësh pa trup, duket se i çliron.

Shumë njerëz vuajnë kurrë pa pushuar dhe e hanë jorganin derisa vdesin, kurse elefantët vdesin vetëm.
Don Corleone vdiq i lumtur duke lozur në kopsht me nipin e tij. Ku ka vdekje më joserioze sesa të vdesësh duke lozur. Zogjtë vdesin duke kënduar, e vrasësit vdesin duke lozur, dhe jo veç si ky Corleone në film. E pse njeriu i pafajshëm vuan e pse hajni e vjedh edhe vdekjen, Zoti e di.

5. Të kish qenë Don Corleone shqiptar do të varrosej me nderime shtetërore dhe gjithqysh do të ishte veteran i luftës. Këtë e keni, kështu, të siguritë, me garanci. Sepse, fiksioni prej faktioni, legjenda prej realiteti dhe krimineli prej heroit, e heroi prej tradhtari nuk kanë fort dallim te ne. Kanë, por ne nuk e shohim dallimin. Pritojmë me hy ma thellë.

6. Për shqiptarët vdekja është lajm, kurse për Ramiz Lladrovcin vdekja e Hilmi Haradinajt është ‘e papranueshme’. Qe dy javë po flasin për vdekjen, na kanë teshë, të gjithë politikanët e trishtuar, sepse vdekjen e zbulojnë veç kur ndodh vdekja, e pastaj e harrojnë, vazhdojnë vjedhin, dhunojnë, tubojnë pasuni, sillen keq, shumë shumë keq, e harrojnë edhe Zotin. Kur prap ia beh ‘ajo’, pra vdekja kur ia beh, atëherë, mërziten jo për personin që ka vdekur por për veten që do të vdesin, se krejt kanë harruar se do të vdesin.

7. U mërzitën, sa shumë, për Vokrrin. Sa shumë veta e kishin dashur, gjithë ajo dashni e asnjëri nuk i qëlloi pranë në momentet kur i mbylli sytë. Dashnia nuk të ndihmon me vdekë.
Hashim Thaçi e shpalli ditë zie natën e katragjegjave. Na e prishi magjinë që në dritare natën të presim nga qielli të na zbresin buçukët me lira. Të dinte Ramushi çka është pikëllimi, s’do të tubone pasuri si faraoni, e Thaçi s’do të ndërtonte vila në Brezovicë me oxhak më të madh se termokosi.

8. Për Fadilin u mërzitën edhe serbët. Kur serbi mërzitet për një shqiptar, është fenomen. Prandaj, ai shqiptar që e nxjerr nga zemra e gurtë e serbit dashurinë, ai është ‘fenomenal’.
Se, serbi më lehtë e vret shqiptarin me pushkë sesa që e do me fjalë. Vokrri është ndër shqiptarët e rrallë në histori që e qanë serbët e Partizanit. (Përfytyro të gjindej ndonjë serb që do ta qante e të mërzitej për Rugovën apo larg qoftë për ndonjë ushtar të UÇK-së).

Jo moti, vjet, grobarët e Partizanit bën thirrje të shfarosen shqiptarët, e dogjën flamurin kombëtar shqiptar dhe e vendosën në stadium pllakatën gjigante me mbishkrimin ‘Kosova është Serbi”.
Se Partizani gjithmonë ka bërë futboll politik dhe nacionalist, siç kanë bërë dhe bëjnë serbët gjithmonë.
Kur s’kishin tjetër zgjedhje, shqiptarët ‘patriotë ‘navijatshin’ për Hajdukun e Splitit, lëni legjendat, jo për Partizanin. Kurrë për Partizanin, veç ndonjë ‘koloboracionist’. Ka qenë akt tradhtie me qenë me Partizanin. Marre. Dihej se ishte ekip i themeluar nga oficerë të lartë ushtarakë, të asaj armate që i kthente në arkivole nga shërbimet ushtarake ushtarët e shkretë shqiptarë.

9. Por fati është fat. Dikush prej shqiptarëve të harruar ka vdekur në vuajtje të mëdha, burgjeve i kalbur, e dikush ka lozur me serbë në kohën e mortajës më të madhe për shqiptarë, e këta të dytët po shihet se i ka dashur më shumë, edhe Zoti, edhe njeriu. Sepse, lojën, sado e bukur e profesioniste të jetë, në fund, askush nuk e merr seriozisht. Kurse, ne shqiptarët i marrim seriozisht vetëm lojtarët. Dhe, humoristët. Dhe këngëtarët. Pra, loja neve na gjunjëzon. Sepse, s’jemi seriozë, jemi Petar Pana që plakemi pa u rritur.

10. Pasi ua fali turko-amerikanëve të Bechtel Enka 53 milionë euro, pasi e fitoi gjyqin me shoqet e Hashimit në Kushtetuese, për pagën e tij të sëmurë, të cilës zor që ia sheh hajrin sepse ia kanë nëmur gjinja çdo cent, të gjithë shqiptarët pa përjashtim ia kanë mallkuar, shkoi në Prizren dhe e rrahu një plakë, për fajin e saj të vetëm se ajo nuk ishte e re.

Shqiptarët (respekt për përjashtimet) i rrahin gratë e reja, i zdupitin (me ymydin se i qesin në brazdë), por që i rrahin edhe plakat para kamerave, publikisht, këtë e pamë për herë të parë. E ndjeva si prangën e ftohtë në duar, dorën e përgjakur të tij në dorën e këputur të gruas plakë. Të isha vend saj, pa shpurdh se kisha lënë, më së paku do t’ia kafshoja hundën, dhe gjithqysh me shtikëll do ta godisja aty ku s’duhet. Se këta është shumë lehtë t’i bësh nervoz, mjafton një shikim me bisht syri dhe ua nxjerr të keqtë.

11. Majlinda Bregu duke folur për dhunën ndaj gruas, citoi Kanunin që na mëson tha se ‘gruaja dhe prifti s’duhet të vriten’. Demek hoxha, berberi, aktori e këta mashkujt tjerë, bën. Veç neve na ndodh që gruaja shqiptare që është Sekretarja e Përgjithshme e Këshillit të Bashkëpunimit Rajonal evropian ta citoj Kanunin, aq e budallaqe është.

12. Por ajo që ndodhi në Prizren është foto pa filter e shqiptarëve të shkapërdherdhur nëpër fotografinë e Lidhjes. Cilës Lidhje? Sa pare kushtoi Lidhja atë ditë? Gati më shtrenjtë se ‘liria’! Lidhja është një legjendë, e cila shihet me sy të lirë që nuk ekziston. Shqiptarët janë të lidhur në legjendën e Lidhjes së Prizrenit, por jashtë saj janë komplet të ndarë, dhe i rrahin plakat kur plakave s’u pushon goja.

Lidhja shqiptare që ishte turke e osmane në fillim apo si të duash quaje, në realitet, jashtë muzeut nuk ekziston. Sepse, ne jemi të ndarë. Dhe jemi të ndarë kështu me shpirt. Nuk na ndau armiku, por na ndau harxhimi i dashurisë. Ne më nuk duhemi aq sa të mos mund të jetojmë pa njëri-tjetrin.

13. Ama kam ymyd që Mustafa Nano na nxjerr prej situatës gjatë korresposencës së tij me Zoranin. U dashuru a Zoti e dittë çka dreqi po ndodh me këtë idiot që s’e kupton pse shqiptarët më shumë i duan italianët sesa serbët. Pse a gjynah do të ishte sikur m’i hy këtij Mustafa Nanos stupc metropoliti Artemije (s’di a është hala gjallë, por kryen punë edhe i vdekur), e me t’ja nxjerr djallin nga barku me adalet. I dashuri Zoran, e nis letrën e tij Nano, bre jarabi more Zot…????

Edhe djali i shkrimtarit për fëmijë Odise Grillo, Kosta e do Crvena Zvezdën. Qe, çka do me thënë, baba i tij shkrimtari i ka mësu krejt fëmijët shqiptarë çka është mirë e çka është keq, por e ka harru djalin e vet me mësu që nuk duhet armiku (së paku dashjija ndaj armikut duhet të mbahet e fshehtë, se është sëmundje), i cili megjithatë nuk ish dyfytyrësh si k’ta tontë, që kanë harru se e kanë urryer Partizanin. Së paku Kosta kish mbamendje futbollistike.

14. E ndërkohë që Shpend Ahmeti merret me politikë, të gjitha llojet e insekteve na kanë pushtuar në muajin e çlirimit. Kush kish menduar se ne që kemi ditur të çlirohemi nga armiku serb, nuk dimë të ‘mbysim’ miza. Merimangat na kanë pushtuar neve këndej nga Bregu i Diellit. Që merimanga po na e rikujton se duhet ta ndërtojmë shtëpinë tonë, po e dimë, por s’po dimë qysh me ja nisë.
Pa ju rrëzu juve, s’ka shpëtim. Dihet. Janë disa shpëtime jetike që vijnë vetëm nga rrënimi.

15. E EULEX-i pranoi që ka dështuar në Kosovë. Ky është lajmi e jo vdekja e njerëzve nga exheli. Lajm është se don corleon katundaria shqiptare arriti ta korruptojë BE-në dhe ëhy not…Parja e çon ujin përpjet?, jo BE-në, se pa BE mundemi e pa ujë jo.

P.S.

Ata që nuk e kanë pirë rakinë në Ramazan si Ramushi dhe në iftar te Pacolli, u dehën pa pare, me raki muzikore. Gjatë muajit Ramazan, të gjitha këngët kanë pasur në përbërjen e tyre raki. Kulmin e arriti ‘Dashni me raki’ (forma më e re e dashnisë), por kontribut në dehje dha edhe Nexhmije Pagarusha, e cila deri tash një servis gota e ka bë me këngët e saj kushtuar rakisë. Por, si na del çpija, e shohim se sa shumë o Zot ia kemi inat njëri-tjetri.

Kështjella e Krujës, Kështjella e Trojës dhe shija e qershisë

(Lufta për çlirim e Kosovës dhe lufta e sotme e pashpallur e tjetërsimit social në sytë e një regjisoreje)

Nga Fitore Rubovci

Luftërat gjithnjë janë të reja, kanë qasje ndryshe dhe shpërfaqen me pamje të larmishme. Edhe armiqtë kanë ndryshuar paraqitjet e tyre. E këta bashkëkohorët, në imazh, më shumë të duken njerëz të paqes se të luftës, më shumë human se gjakpirës. Jo vetëm në të kaluarën, por edhe në të sotmen: lufta dhe armiqtë janë si kameleonët, sa që sapo t’ia njohësh një surrat, e flak atë si gjarpri lëkurën e tij dhe merr një pamje të re, të panjohur.

Këtë e kisha kuptuar gjatë kohës së studimeve në Fakultetin e Arteve, për pesë vjet e gjysmë, në dramaturgji dhe skenar filmi, kur lexoja tragjeditë e shumta të antikitetit. Nuk di përse, por nga ngjarjet me përmasa botërore në mendje më ishin ngulitur dy ngjarje famëmëdha: romani i Ismail Kadaresë mbi rrethimin e Krujës dhe filmi Troja. Përderisa kështjella e Krujës qëndroi e pamposhtur, kështjella e Ilionit ishte rrënuar e kurrë më nuk qe mëkëmbur.

Kjo kujtesë me siguri lidhej me fëmijërinë time, të kohës së luftës në Kosovë (1998-1999). Fundi i kësaj lufte erdhi në muajin më të bukur – në qershor. Që atëherë muaji qershor vjen me ndjenja të përziera. Hidhësia dhe ëmbëlsia të shkrira mes vete. Ato janë gjurmët e qershorit që kanë mbetur në mua nga fëmijëria e atyre viteve, të një vajze asokohe 11-12 vjeçe.

Nuk më besohet se po mbushen dy dekada, ndoshta sepse pak kemi bërë për të mbushur këto vite. Kujtimet e asaj kohe duket sikur janë ndalë, mbetur të varur dikur në kohën e ndalur. Në regjistrimet e saj të veçanta, që quhet histori.

Para se të vinin hordhitë vrastare nga Serbia, çdo herë qershorin e prisja me gëzim dhe ngazëllehesha kur pema i çelte sythat e aroma e tyre na e sillte harenë e pranverës në tërë fshatin e rrethuar nga pyjet. Gëzimi nuk kishte fund teksa skuqej ndonjëra qershi e ne fëmijët shtyheshim se kush do ta merrte e para e ta shijonte atë, gjë që do të na bënte të ndiheshim të privilegjuar tërë ditën.

Nuk e di se përse qershitë e kanë këtë fuqi sa të sjellin një hare të papërshkrueshme. Duhet të ketë diçka. Ndoshta lidhet me ringjalljen, me aromën e bukur të jetës, pas një stine thuajse të vdekur. Diçka të jashtëzakonshme do të ketë pikasur regjisori iranian Abbas Kiarostami me filmin e tij “Shija e qershisë”, shije që ishte magjike për të rizgjuar dashurinë për jetën.

Qershori për shqiptarët është edhe muaji i çlirimit të Kosovës, kur pema e heroizmit, e sakrificës dhe e flijimeve çeli qershitë e lirisë.

Ende më shfaqen në ëndrra pamjet e para dy dekadave të shumë fëmijëve bashkëmoshatarë si unë, djem e vajza, gra, shtatzëna, pleq e plaka: që të gjithë ishim bërë anemikë. Fytyrat tona ishin më të zbehta e më të pajeta, se sa ajo e kryeprotagonistit të filmit të regjisorit Kiarostami.

E pra, sa herë ofrohej qershori si në vitin 1998 ashtu edhe në vitin 1999, seç mugullonte në mua me një shpresë, që nuk di se prej nga më vinte, se gjithçka do të ringjallej, kur të çelnin sythat e qershive. Por sythave të pemëve, të luleve e edhe të shpresave u kishte rënë një mjegull tymi, dhe u vinte era barot e vdekje.

Ishin ditë e javë e muaj e vite të llahtarshme. Neve fëmijëve të shumtë në Kosovë nuk na buzëqeshi fati të ishim larg traumave nëpër perëndim, as në Shqipëri apo në Maqedoni. Ne ishim në Kosovë, ku shihnim e përjetonim apokalipsin nga flaka e zjarri, predhat e bombardimet e pushtuesve serbë.

Ishim të dërrmuar. Të ftohur nga çdo gjë. Dukeshim si kufoma të gjalla. Nuk bisedonim mes vete. Na kishin humbur fjalët. Tërë atë që kishim për ta thënë, e thoshim me anë të shikimeve. Mënyra se si, fjala vjen, na shihte nëna jonë, ose halla ose ndonjë i rritur tjetër e dinim qartë se ç’donte të na thoshte. E dinim kur na thoshin, “rrini qetë”. “Mos u ofroni te dritarja”! “Mos dilni në oborr”! “Mjaft më, mjaft hëngrët, kaq kishim”! “Ndaluni, mos qeshni se po na dëgjojnë katilët!”. Nëse ndodhte ndonjëra nga ne të harronim e të flisnim me zë, shikimet e të gjithëve drejtoheshin nga ne si shigjeta “Hesht! Mos fol! Vetëm rrini ashtu, as mos lëvizni, as mos nxirrni zë!”. Bëhuni si të vdekur! Thua se ndodheshim në Purgatorin e Dante Aligherit, në një varr të madhe, ku ne nuk ishim më, po vetëm hijet tona!

Ishim pajtuar me fatin se jeta jonë ishte bërë e pajetë. Na ishte bërë disi e natyrshme të dëgjonim vetëm bubullimat a predhave serbe që binin gjithandej. Zhurmët e tankeve e autoblindave serbe, krismat e mitralozave e rafalëve. Që shkrepeshin gjithandej duke kërkuar koka shqiptarësh, të rritur a fëmijë për ta ishte njëlloj. Krejt në fund na u bë e natyrshme edhe uria. Madje, na ishte bërë e natyrshme që të shihnim shtatzëna duke lindur nëpër male, thua se ishim kthyer në gjendjen e dikurshme natyrore të njeriut.

Shpesh e kisha përfytyruar një pamje si te drama Trojanet e Euripidit: gratë e neve vajzave duke na marrë si plaçkë lufte forcat armike! Një ditë, kur gjyshi, kishte kaluar nëpër shumë rreziqe, për të na sjellë ushqim, na tha: shpejt do të përfundojë dhe ju do të ktheheni. Këto fjalë qenë “shija e qershisë”, që më ngjallën dashurinë për jetën.

Si për inat, kur po afronte mbrëmja, forcat pushtuese serbe u qartën krejt. Më shumë se asnjëherë më parë gjuanin me armë e granatonin gjithkah. Toka dridhej e gjëmonte qielli. Qielli dukej krejt i përmbytur. Gratë pëshpëritnin “nata e kiametit”! Ajo ishte nata kur ishte arrit Marrëveshja e Kumanovës: 10 qershor 1999. Forcat pushtuese serbe kishin nënshkruar kapitullimin dhe të nesërmen, ato nisën të tërhiqeshin zvarrë si pitoni përbindësh, ndërkohë që UÇK-ja po zbriste nga malet dhe NATO-ja po hynte në Kosovë.

Të nesërmen erdhi na mori xhaxhai e u nisëm për në shtëpinë tonë. Rrugët dukeshin sikurse t’i kishin kafshuar dinozaurët, gjithkah shtëpi të djegura, të rrënuara, disa ende nxirrnin flakë, aty-këtu ndonjë i vrarë i pavarrosur, gjurmë predhash kudo, edhe lisat ishin goditur me plumba. Pamje trishtuese që mund të shihen te filmi në Trojën e djegur e të rrënuar. Por kishte një dallim: Troja jonë si Kështjella e Krujës e Gjergj Kastriotit – Skënderbeut, nuk kishte rënë; ne nuk ishim trojane që po na merrnin si plaçkë lufte, por po ktheheshim në shtëpinë tonë.

Në mendjen time prej fëmije, atë ditë teksa po ktheheshim në shtëpitë tona kishte marrë fund një herë e përgjithmonë lufta, kishte ardhur liria, ishte bërë çlirimi, qe shpallur pavarësia e Kosova qe bërë shtet. Kjo ndjenjë m’u forcua edhe më shumë kur nisa studimet në kryeqytet, në Prishtinë – vendi ynë kishte dalë nga errësira e historisë.

Mirëpo nuk kishte marrë fund. Kudo shqiptarët në gjeografinë e atdheut ishin të trazuar, disi të pa rehatuar. Dukej sikur nga frika se për shkak të robërisë së gjatë kishim ngecur shumë pas e duhej të nxitonim, e në këtë furi – të tërën e bënim me rrëmujë. Në Shqipëri. Në Kosovë. Në trevat shqiptare në Maqedoni. Në Luginë të Preshevës. Në trevat shqiptare në Mal të Zi.

Duke i parë këto tensione, grindje, terminologji thuajse armiqësore, gjithnjë më kthehen imazhet e kohës së luftës. Nëse historia na kishte bërë të padrejtën përgjatë shekujve, tash ç’po bënim ne? Jemi duke bërë një luftë të gabuar. Lufta për pushtet nuk duhet konceptuar më si luftë, ajo duhet të kthehet në kulturë për zhvillim e përparim. Sepse, tashmë, në dyer po na troket një luftë tjetër, e re, e pavërejtshme, por reale.

Kjo është lufta e secilit për veten e vet. Për të mbetur, në thelb, qenie humane. Këtë cilësi gradualisht jemi duke e humbur. Po privohemi, disi, vetvetiu. Pahetueshëm. Këtë po na e bën teknologjia super e sofistikuar, si p.sh. telefonat inteligjentë. Secili nga ne sot jemi më të lidhur me këtë aparat se sa me njëri-tjetrin. Këtë e tregon përditshmëria: shih në çdo tryezë, dhomë ndeje, aheng, tubime, manifestime a ligjërata – secili komunikon më tepër me telefonin inteligjent se me të pranishmit, më shumë përcjell lajmet në portale se sa eventin ku ndodhet.

Kjo është një luftë tepër e rrezikshme. Armiku është jashtëzakonisht i shkathët dhe atraktiv. Këso armiku nuk ka pasur njerëzimi asnjëherë. Është një armik që fizikisht nuk ekziston, nuk ka komb, nuk ka ushtri, nuk ka mekanizma të dhunës. E megjithatë, është. Vepron. Dhe, ç’është më e keqja, ai me pëlqimin tonë na ka shkaktuar vartësi e po na tjetërson. Gjithnjë e më shumë po bëhemi qenie asociale, dhe po ndryshon thelbi ynë njerëzor.

Kjo është një sfidë sikur nuk ka qenë asnjëherë në histori. Një luftë, që duhet ta fitojmë. E pra, jemi duke e humbur. Ç’është më absurde, ende nuk jemi duke e njohur këtë armik, i cili do të na djegë, përflakë, tymosë, shkatërrojë e rrënojë më keq se Agamemnoni që bëri me Trojën.

Shoqëria në përgjithësi, e në këtë kuadër edhe shoqëria shqiptare kudo në atdhe, duhet të zgjohet, të përpiqet ta shpëtojë qenien e vet humane dhe sociale, duke frenuar të keqen e madhe që po na kanosë si qenie njerëzore. A do të ketë kësaj here “shije të qershisë”?

(Autorja është dramaturge dhe regjisore teatri)