Muskulaturë politikanësh dhe akraballëk injorantësh

Nga Emin AZEMI

Gjatë një komunkimi të rastësishëm me një mikun timin, më ra të kuptpoj se dy, tri kompani nga vendi europian ku ai jeton aktualisht, po bëhen gati të investojnë në Maqedoni. Miku im ndërmjetësues që është me origjinë nga Kosova në pika të shkurtëra më foli për natyrën dhe profilin e këtyre investimeve dhe u shpreh i entuziasmuar nga pritja që i kishin bërë autoritetet zyrtare në Shkup delegacionit shumëantarësh të investitorëve europian. Një lajm i mirë gjithsesi që rikthen pakëz shpresë për gjithë ata që po jetojnë minutat e fundit të depresionit social në këtë shtet që nuk e ka filluar aq mirë vitin, sidomos në planin ekonomik.

Por, kureshtja e gazetarit më nxiti ta pyes mikun se, pasi që ishte nga Kosova, cila ishte arsyeja që investimet në fjalë nuk po bëheshin në atdheun e tij, por në Maqedoni. Lista jo e gjatë e motiveve që kishin shtyrë këta investorë të zgjedhin pikërisht Maqedoninë e jo Kosovën, më shtyri pak të mendoj, ndonëse nuk ishin gjëra që nuk i kisha ditur. Përderisa po bluaja në kokë pasojat e kësaj shmangiejeje që po i bëjnë investitorët e huaj Kosovës, mu kujtua një komunikatë e para do kohësh e Odës Ekonomike në Prishtinë e cila kritikonte burokracinë vendore dhe gjithë mekanizmat shtetërorë për mungesë përgjegjësie institucionale në thithjen e investimeve të huaja.

Me sa më kujtohet, ajo komunikatë thoshte që Kosova duhet të mësojë edhe nga Maqedonia se si të motivojë investitorët e huaj e në veçanti ata evropianë dhe të rritë eksportet. Deri sa në Kosovë humbet kohë në kërkim të arsyeve për dështim, thuhej afërsisht në atë komunikatë, të tjerët gjejnë rrugë për të arritur synimet e zhvillimit ekonomik, duke përmendur me këtë rast qasjen e Maqedonisë e cila duhej analizohet mirë nga të gjithë.

Kosova e pasluftës, e stërngarkuar me muskuj komandantësh që harruan t’ua lëshojnë rendin atyre që dijnë të qeverisin më mirë se ata, është rikthyer në një shkollë të keqe menaxhimi me asetet kombëtare, të cilat, në mungesë të sensit për nikoqirllëk shiten pa fije ngurrimi, duke i orientuar mbrapsht politikat makroekonomike në dëm të investimeve direkte vendore e të huaja dhe në shpërpjestim me nevojat dhe faktorët e brendshëm ekonomikë e social.

Përderisa po vazhdon ky ‘’fitnes’’ kombëtar i politikës muskuloze kosovare, shtetet fqinje, përfshi edhe Maqedoninë, po përfitojnë pikërisht nga neglizhenca dhe jonikoqirllëku institucional i drejtuesve të shtetit të Kosovës. Mjafton të analizohen, bie fjala, shifrat e qarkullimit tregtar, për të kuptuar se në ç’parametra joprofitabilë lëvizin politikat ekonimike zhvillimore kosovare. Përderisa Maqedonia vitin që lam pas ka eksportuar mallra në vlerë afro dy miliard euro, Kosova mezi e ka arritur vlerën 200 milionë euro. Se Kosova vërtetë duhet të mësojë nga Maqedonia flet edhe e dhëna se vetëm nga zonat industriale në lindje të Shkupit, eksporti i kalon mbi 550 milionë euro brenda gjashtë muajve.

Një fakt tjetër që lidhet gjithsesi me gjithë ata politikanë e këshilltarë politikanësh që bëjnë ‘’bajram me veten’’në Kosovë, ndërlidhet pikërisht me metodat mafioze të akrabave e kusherive të ministrave e kryeminstrave në dëbimin e investitorëve seriozë nga vendi i tyre dhe për pasojë rienorientimi i tyre pikërisht në Maqedoni. Në zonat e lira industriale të Maqedonisë që funskionojnë në lindje të Shkupit, që nga viti 2009 është duke funksionuar me sukses prodhuesi gjerman i pajisjeve elektronike për vetura, Draexlmaier Automotive Eletronics, i cili në verën e vitit 2008 pati tentuar të instalohet në zonën Prishtinë-Fushë Kosovë, ku parashihej të punësohen, fillimisht 100 e mëpastaj edhe 500 punëtorë.

Pas përpjekjeve të sikletshme tremuajshe të mbushura me ‘’aktivitete lobuese’’ të turli matrapazi e spirihuci , të ardhur rishtaz nga katundi, që ratësisht mund të kenë qëlluar miqë e familjarë të zyrtarëve të lartë kosovarë, prodhuesi gjerman pat hequr dorë nga Kosova dhe qe orientuar në Maqedonia. Madje nuk shkoi shumë kohë dhe pronarët e Draexlmaier Automotive Eletronics patën shpallë njoftimin për hapjen e linjës së dytë të prodhimit, e për të rritur numrin e të punësuarve nga 4,300 në 4,900 veta , me paga mesatare të vendit. E njëjta ndërmarrje gjermane tashmë ka edhe dy linja prodhimi në Serbi, sepse edhe atje, sikur edhe në Maqedoni, kishte gjetur gjuhë të përbashkët dhe interes për të prodhuar.

Për gjithë ata që ende kanë dilema se pse nuk ka dinamikë zhvillimi jeta në Kosovë, patjetër që duhet të nxitet nga shembujt e mësiprëm për të mësuar se muskulatura e politikanëve dhe akraballëku i injorantëve janë tumorët kancerogjenë të ardhmërisë së Kosovës.

Pse Ermal Meta?

Nga Ilir Yzeiri

Në festivalin e ardhshëm të këngës në Eurovizion do të marrin pjesë tre shqiptarë që përfaqësojnë shtete të ndryshme. Një vajzë shqiptare do të përfaqësojë Qipron, Ermal Meta Italinë dhe Bushpepa Shqipërinë. Në pamje të parë kjo është shenja e vitalitetit të lirisë dhe transferimit të vlerave nga vende të pazhvilluara në vende që kanë gjithë infrastrukturën e mundshme që talenti i vërtetë të lulëzojë. Në këtë pikë ne duhet të tregohemi modestë sepse, megjithë që kemi një Rita Ora, Bebe Rexha apo Dua Lipa, apo edhe Ermal Metën, italjanët fjala vjen, kanë më shumë se gjysmën e artistëve të Hollivudit apo njerëz të tjerë të shquar në të gjithë globin. Dukuria bëhet komplekse nëse e shohim nga një kënd tjetër.

Ermal Meta apo Kledi Kadiu në Itali janë produkt i emigracionit gati biblik që ndërmorën shqiptarët pas rënies së komunizmit, ndërsa Inva Mula fjala vjen e siguroi suksesin e saj falë talentit dhe mundësisë që të krijon qarkullimi i vlerave dhe elitave. Ndërkaq, fenomeni Ermal Meta na zbulon një anë tjetër të dukurisë e cila, nga njëra anë na bën të ndjehemi krenarë dhe nga ana tjetër na bën të ndjehemi të trishtuar, sepse në të gjitha rastet Ermal Meta ka vetëm origjinën shqiptare. Ai tashmë është një artist italjan, është kantautor italjan dhe, në të gjitha rastet, ai identifikohet me kulturën italjane, ashtu siç identifikohet fjala vjen De Niro me Hollivudin amerikan, megjithëse rrënjët e tij janë italjane.

Kjo është një dukuri me të cilën ne duhet të fillojmë të mësohemi dhe duhet të kuptojmë se talenti nuk është medoemos i lidhur me etninë. Në anë tjetër, fenomeni Ermal Meta ashtu si fenomeni Kledi Kadiu, duhet të na bëjnë esëll dhe të na shtyjnë të mendojmë e të kuptojmë se Shqipëria kështu siç është dhe me këtë sjellje ndaj kulturës do të zhbëhet prej artistëve seriozë dhe do të popullohet gjithnjë e më shumë nga ahengxhinjtë dhe shakaxhinjtë e netëve të vona që bashkë me kokëboshët e të enjteve fatale, po e rrezikojnë këtë vend që ta kthejnë në një mejhane të madhe me njerëz gjysmë të çakërdisur që duan llahinga, aheng, lloqe dhe mburravecë ekranesh që tregojnë se sa herë e kanë mundur kundërshtarin dhe se në ç’mënyrë e kanë sfiduar tavolinën.

Duke u bërë vazhdimisht një fshat i madh, ne po e kthejmë kulturën në një festival barcaletash dhe batutash bajate që i tregojmë në ekranet e televizioneve si gjetje të fundit të kokës sonë bosh. Fenomeni Ermal Meta na tregon përsëri e përsëri se jeta në liri, jeta pa kufij, jeta pa diktaturë mund të bëhet një shthurje totale dhe mund ta zhbëjë një komb të tërë më keq sesa e zhbënte

diktatura hapur dhe me ligje. Edhe në shumë shkrime të tjera para këtij, kam përmendur se diktatura komuniste kishte një projekt të qartë dhe atë projekt që ajo ashtu si gjysma e globit, e mendonte të drejtë, e zbatoi me përpikmëri. Ajo krijoi një rrjet të gjerë institucionesh kulturore, teatro, estrada, krijoi Kinostudion me ambiente të jashtëzakonshme që sot mund të përdoreshin si atelie për studio të huaja dhe shpalli se me anë të këtij mekanizmi, do të krijinte njeriun e ri dhe kulturën e re. Në fund projekti dështoi në mënyrë tragjike.

Dhe ajo që dihet botërisht është se me anë të këtij projekti, komunistët krijuan borgjezinë komuniste e cila ishte e para që filloi ta përqeshte projektin komunist të krijimit të njeriut të ri derisa e përmbysi atë në fund të viteve ’80. Për ironi të fatit borgjezia komuniste u bë aleatja e parë e të burgosurëve politikë. Por kjo është një temë më vete. Pëllumb Kulla, regjisori, shkrimtari dhe intelektuali më i dalluar i kohës sonë, në librat e tij, në artikujt e tij e ka shpjeguar në mënyrë brilante pikërisht këtë dukuri.

Ai vetë bashkë me talentin që ka, është emblema e kësaj dukurie. Mirëpo, liria që fituam pas rrëzimit të diktaturës nuk po na ndihmon që të rindërtojmë edhe shpirtin, pra, nuk po na ndihmon që të kemi edhe artistët tanë që të identifikohemi me ta. Mund të ketë shumë arsye dhe natyrisht në kufijtë e një komenti të tillë është vështirë të rroken të gjitha arsyet dhe shkaqet e kësaj gjendjeje. Ndërkaq ajo që është përsëritur me kohë në të gjitha vështrimet për këtë dukuri është kriza e modelit dhe shkatërrimi i institucioneve të politizuara apo të ideologjizuara të kohës së komunizmit.

Kjo mund të jetë një arsye, por, sipas meje, shkaku është më i thellë. Kriza e rëndë në kulturën shqiptare, pra në një vend që nuk ka një këngëtar si Ermal Meta që të këndojë Shqipërinë, nuk ka një aktor, nuk ka një piktor, një arkitekt, shkurt nuk ka artistë që të na frymëzojnë dhe të na bëjnë të qajmë prej emocioneve të bukura, është më e thellë. Ne nuk kemi një shfaqje që të na mbushë sytë me lot prej kënaqësisë, por në vend të tyre kemi njerëz që dalin në ekran, çirren apo tjerrin me tinguj një tekst që të nervozon dhe nga ana tjetër, shfaqjet që tërheqin më shumë njerëzit e lodhur të këtij vendi janë sherret banale mes njerëzish që ngatërrohen mes vedi për partira apo për grupe politike që ngjajnë me bandat.

Duke qenë kështu, ky vend kënaqësinë për t’u frymëzuar, për t’u emocionuar do ta marrë nga artistë të huaj. Nuk dua të jem pesimist, por kështu siç e kemi zënë, ky vend do të vazhdojë të zbrazet nga gjithçka e bukur dhe që të bën të derdhësh lot. Në ekranet e këtij vendi do të vijë dita që do të shohim vetëm cuba, moderatorë që masturbohen mendërisht me batutat e kohës së qepës, debate me njerëz të lodhur e të mërzitshëm deri në çmenduri, koketa kokëboshe që do të mbushin studiot dhe do t’u flasin shqiptarëve të droguar për pushimet që kanë kaluar nëpër plazhe afër

Kolumbisë dhe fëmijët tanë apo nipat tanë do të kenë vetëm një ëndërr. Të mos shohin çfarë llomotisin dhe për çfarë çirren ata shqiptarë që dalin nëpër ekrane, të mbarojnë shpejt një shkollë dhe të ikin nga sytë këmbët në një vend tjetër që atje të paktën të mësojnë se për t’u kënaqur duhet të provosh emocione që të mbushin sytë me lot. Do të ikin nga një vend që të vetmen kënaqësi ka kultivimin e arrogancës, fodullëkut dhe banalitetin. Do të thyejnë qafën nga ky vend që të mos dëgjojnë më sherrin e ministres së kulturës me Robert Ndrenikën, do të bëjnë të pamundurën që, nëse kanë pak zë për të kënduar, të shkojnë në një vend tjetër dhe të provojnë fatin ashtu si Ermal Meta.

Dhe ata që do të mbeten këtu duhet të përgatiten që festivalet e këngës apo manifestimet e tjera të mëdha të kulturës shqiptare do të bëhen gjithnjë e më shumë si ato paradat e trishtuara të injorantëve , mediokërve dhe budallenjve. Pas shumë e shumë kohësh, jam i sigurtë që të vetmit këngëtarë shqiptarë që do të kujtohen do të jenë ata që kënduan në komunizëm, të vetmit filma ata që u bënë në komunizëm. Dhe njerëzit e atyre kohëve do të pyesin me habi po kjo kënga « Bisedë me pushkën » ç’do të thotë?

Në këtë rast do ta gjejnë përgjigjen sepse për diktaturën do të flitet gjithmonë. Ajo që nuk do të kuptojnë ata do të jetë koha e pasdiktaturës. Për këtë kohë ata nuk do të dinë të flasin dhe nuk do të dinë çfarë të tregojnë, sepse asnjë tingull i kësaj kohe nuk do të jetë i vendosur në ndonjë vend që ata ta shohin e të emocioniohen me të. Do qeshin me diktaturën dhe me këngë si bisedë më pushkën, por do të vënë duart në kokë kur të hapin kapakun e ndonjë pusete me ahengjet e regjistruara në festivalet e këngës shqiptare pas rënies së komunizmit.

Lidhur me një shkrim të Huffingtonit grek për Paktin Detar

Nga Myslim Pasha

Prej mediumeve greke, prestigjiozja “Huffingtonpost” kumton se marrëveshja midis të dy vendeve është realizuar. Po mbështetemi tek publikimi i një mediumi të specializuar për probleme energjetike, e i cituar nga revista Huffingtonpost .

Sipas saj është arritur një marrëveshje e re. Vetëm kaq do të duhet që të mos besosh asnjë informacion tjetër që vjen më poshtë. Marrëveshjet kanë standardet e tyre ligjore shtetërore diplomatike dhe të kornizave të së Drejtës Detare Ndërkombëtare.

Brenda tyre funksionojnë.

Në Shqipëri nuk ka një vendim të Qeverisë, nuk ka një Plotfuqi të presidentit, nuk ka një grup negociator të miratuar.

Askund!

Opinioni është njohur dhe ka pasur ndjeshmëri të ndryshme për këto arritje diplomatike, por që në përgjithësi emëruesi i përbashkët i arritur në Kretë dhe Korçë është, se ka një pranim që Negociatat do të fillojnë. Ka një konfirmim se është folur për parime , metoda, standarde të Ligjit të Detit, për një rinisje në rindarje të këtyre hapësirave.

Artikulli i cituar duket se i është përafruar asaj çështje nga më të ndjeshmet dhe nga më të debatueshmet që lidhet me Hapësirat Ekonomike Ekskluzive të të dy vendeve.

Kjo hapësirë është në Otranto dhe mediumi i cituar më sipër, i specializuar për probleme Energjetike shtrin interesin e tij në Blloqet e Hulumtimeve detare të Hidrokarbureve, të cilët ndodhen në Veriperëndim të Arkipelagut të Korfuzit.

Të bën përshtypje një siguri informative që përcillet nga kjo revistë, që të dy palët kanë rënë në përkim me njëra-tjetrën se “është përdorur një teknologji e gabuar”.

Sipas një hulumtimi ligjor fare të përciptë, e gjithë kjo që është thënë, nuk qëndron, duket se ka një panjohje të këtillë, shumë larg njohurive për Ligjin e Detit sa i përket argumentit gati të sajuar lidhur me llogaritjen “e distancave nga gjiret detare” çka është i pavërtetë nga realiteti hapësinor detar në fjalë.

E gjithë hapësira detare që i është nënshtruar ndarjes nga qendra e Ngushticës së Otrantos e deri në gjirin e Ftelias nuk e ka defektin nga distancat prej gjireve detare, mbasi Shqipëria në Paktin e rrëzuar tanimë e ka pasur humbjen fatale të saj në Hapësirat Ekonomike Ekskluzive në Otranto.

Sa i përket “gjireve” atëbotë, të dy palët kanë rënë në përkim me njëra-tjetrën se Gjiri i Sarandës “përjashtohet nga termi Gji i Mbyllur” sepse nuk i plotëson kushtet gjeometrike.

Me ato çka janë përcjellë nga të dy palët nga Ministri i Jashtëm Grek Kotzias dhe Kryeministri i Shqipërisë nuk është thënë kurrkund se është arritur një marrëveshje Përfundimtare.

Përcaktimi i HEE është në fakt Nyja Gordiane…që nuk është zgjidhur e që do të dojë shumë përgatitje për negociata të reja. HEE ndodhet vetëm në Otranto midis tre shteteve Itali, Greqi, Shqipëri. Kjo zonë duhet të përfytyrohet tej Deteve Territorial të cilët janë pranuar tanimë nga Greqia dhe Shqipëria, duke u mbështetur në (UNCLOS-Montago Bay)

Për të sqaruar gjithë opinionin shqiptar, sipas Ligjit të Detit, të dy vendet kanë pranuar, tanimë (12 milje detare = 22,22 km ) si Det Territorial i cili ka të njëjtin status ashtu si dhe Haëpësira Tokësore në Integritetin Territorial. Pra aq Det sa merr Karaburuni Kontinental aq merr edhe Othonoi ishullor.

Ky Det Territorial është pranuar i barabartë për hapësira tokësore aq shumë të ndryshme në sipërfaqe. Kësilloj kemi mbëritur tek HEE që përkon me: “Contingnues Zone=Det i Zonës Vijimore ,12 milje= 22, 22 km) Për këtë zonë bëhet fjalë që duhet ndarë sipas parimit “Equitable Solution = Zgjidhje e Drejtë dhe e Ndershme”

Në Kretë dhe Korçë, palët Diplomatike siç duket kanë bërë qasjet parimore dhe për këto është folur. Kjo është një arritje. Nëse pala greke ka pranuar se “përcaktimi i HEE ka qënë i gabuar” kjo sërish përcillet tek opinioni i të dy palëve si një rezultat tjetër me shumë rëndësi.

Në artikullin e cituar më sipër, kumtohet edhe një panjohje e madhe terminologjike e ligjore e së Drejtës Detare, të cilën ne po e quajmë edhe “nonsense” se “Gjiret e brendshme duhet të konsiderohen si të mbyllura, për të aplikuar dispozitat e ligjit të Detit”.

Një terminologji e tillë nuk është dëgjuar nga zëdhënësit e gjersotëm diplomatikë, e kjo është vetëm një lajthitje e tymnajë së cilës nuk duhet t’i kushtohet rëndësi sepse del nga sajesat e gazetës në fjalë.

I po së njëjtës natyrë të pasaktë e të pambështetur në standarde ligjore është po ashtulloj informacion i rremë sipas të cilit “Shqipëria ka hequr dorë nga Pretendimet dhe ankesat në lidhje me shelfin kontinental të Othonoit dhe Erikoussas (Shelf Kontinental është masa dhe shtresa e Dheut Kontinental që shtrihet poshtë ujrave detarë, e vijon prej buzës së ujit në fillim me cektësi… Ky është një shtratdet) çka kuptohet se është shtrati i Detit në HEE të Otrantos.

Ja dhe lajthitja tjetër: Erikoussa nuk ka HEE, sepse Kanali i Korfuzit është i tëri Det Territorial midis të dy vendeve dhe largësia është më e vogël se 24 milje detare…

Nëse pala shqiptare paska hequr dorë nga Shtrat Deti i këtushëm, kuptohet se ka hequr dorë edhe nga pretendimet e HEE gjë e cila nuk është thënë nga askush.

Revista Huffingtonpost, pas kësaj vjen tek kryefjala e hulumtimeve të saj: Energjia dhe Hidrokarburet që gjenden në këtë HEE, e për këto ajo sjell pozicionimet e blloqeve Gjeologjikë naftë/gazmbajtës, “1’ dhe “2” në veri të detit Jon, të tenderuara nga Qeveria greke që në korrik të vitit 2015. Blloku ‘2’ është tenderuar nga TOTAL-HEP-EDISON.

Këtu pra është interesi.

Fundmbyllja e mediumit të cituar më sipër është përcjellja e një “happy end” mrekullues se çështja detare midis Shqipërisë dhe Greqisë qenka mbyllur një herë e përgjithmonë.

Që është e pavërtetë!

Emri Maqedoni është emër historik i Shqiptarëve

Nga Elena Kocaqi

Si studiuese dhe njohëse e mirë e antikitetit, e konsideroj si shoviniste protestën e sotme në Greqi, me titull Maqedonia eshte greke. Emëri Maqedoni nuk ju përket Grekëve artificial por as edhe Bullgarëve dhe shteti Bullgar ështe i vetdijshëm për ketë. Maqedonia si koncept etnik dhe territorial që nga koha e Homerit deri para dy shekujve, iu ka përkitur vetëm Shqiptarëve.

Maqedon dhe Epirot e quante veten Skënderbeu dhe ashtu quheshin shqiptarët ne atë kohë. Po ju sjell një pjesë nga Mërkur Bua, ku thuhet qartë qe Maqedon quheshin ndryshe shqiptarët.
Të gjithë të përzgjedhur, burra Maqedonie,
Të vlerë në luftë, them për Shqiptarët,

Dy shekujt e fundit, për shqiptarët ishin tragjike sepse humbën territorin që shtrihej nga Peleponezi deri në Dalmaci, në fillim me krijimin e Greqisë fallco, që mori Peleponezin apo Moren, mori Atikën qe quhej ne atë kohë Shqiperia e re dhe me pas, ky shtet u zgjerua në Thesali dhe në Artë. Të njëtën gjë bëri dhe Serbia me Malin e Zi, duke përvetsuar gjithë Veriun e Shqipërise. Greqia me ndihmën e dinastisë Bavareze të asaj kohe qe ishte shkrepur në kokë të bënte Shqiptarët Grek me hir dhe pahir,( dhe sot është bërë pishman për ketë) iu vendosi në shkollë Shqiptarëve gjuhën artificiale greke dhe i shndërroj ata në grek por edhe sot me miliona Arvanit flasin shqip.

Eshtë krim kundër njerëzimit qe ti heqësh me dhunë nje kombi gjuhën qe konsiderohet pa diskutim me e vjetra e Evropës dhe tu japesh një gjuhë teknike. Në 1912, kjo Greqi fallco mori Epirin e Jugut apo Camërinë dhe Maqedoninë shqiptare, e ndau me Serbinë. Ne Maqedoninë shqiptare që mori Greqia, ajo i zhduki Shqiptarët po keshtu edhe ne Cameri. Kjo Greqi nuk u ndal por gjithë kohës ka përdorur te gjitha mjetet për spastrimin etnik dhe fetar të popullsisë Shqiptare qe nuk bindeshin për tu bere Grek artificial. Ndërmorën plane të tëra për të zhdukur Shqiptarët duke i vrarë, dëbuar dhe transportuar drejt Turqisë se bashku me Serbinë. Edhe sot Greqia vazhdon agresionin ndaj shtetit Shqiptar për të marr akoma territor dhe det nga Shqiperia. Ku janë shqiptarët qe nuk mbrojnë të paktën trashëgiminë e tyre historike?

Skizmat e reja politike

Nga Ilir Kalemaj

Zgjedhjet në SHBA dhe referendumi mbi Brexit dëshmuan qartë që ndarjet ideologjike sot përveç kapërcimit të vijave tradicionale liberal/progresistë nga njëra anë, konservatorë në anën tjetër, apo globalistët përballë nacionalistëve (ku këta të fundit mund të jenë të bardhë supremacistë, identaristë apo antiglobalistë të ekstremeve të majtë dhe të djathtë), marrin për bazë edhe faktorë të tjerë, që duhen parë me vëmendje nëse gjejnë replikim edhe në vendet e tjera europiane, që përballen me zgjedhje të përgjithshme këtë vit apo tjetrin.

Një nga këto veçanti është fakti që nuk është vetëm baza, statusi social dhe ekonomik që thekson prirjen ndaj njërit formacion apo tjetrit, majtas apo djathtas spektrit politik.

Ajo që shfaqet si diçka e re është kombinimi i statusit socio-ekonomik me nivelin e edukimit dhe pse jo edhe me variablin e background-it kulturor.

Fjala bie, në SHBA, Presidenti Trump u votua nga mbi 70 për qind e meshkujve të bardhë pa një diplomë kolegji/universitare dhe kjo shifër ishte edhe më e lartë kur faktorë socio-ekonomikë si ‘background-i punëtor (blue collar) apo i punëkërkues aktiv shtohej në ekuacion. Akoma më dramatike në zgjedhjet e fundit parlamentare në Britaninë e Madhe ku një “neo-Marksist” si udhëheqësi i laburistëve Jeremy Corbyn, ndonëse i sulmuar edhe nga një fraksion i konsiderueshëm brenda partisë së tij (të moderuarit, Bleristët dhe anti-Brexit), arriti të fitonte në zona ku laburistët nuk fitonin prej 150 vjetësh dhe ishin bastione konservatorësh si Canterbury ose në lagjen e supe të pasurve në zemrën e Londrës (Kesington) ku vlera e shtëpisë mesatare i ofrohet 2 milionë eurove, e paimagjinueshme nëse do merrej në konsideratë vetëm racionalja ekonomike e përzgjedhjes nga ana e votuesit. Ndërkohë, Theresa May dhe konservatorët u votuan në disa zona rurale nga më të varfrat per capita në ishullin euro-skeptik.

Edhe në zgjedhjet parlamentare në Gjermani u vu re se AfD-ja e ekstremit të djathtë u votua në masë të konsiderueshme nga shtresa të mesme të varfra me edukim fillor dhe të mesëm në zona me zhvillim nën mesatar, duke sjellë reminishenca të periudhës naziste, ku partia hitleriane social-punëtore e kishte bazën kryesore të elektoratit te pjesa më e pamundur e shoqërisë, ndonëse kishte edhe financues industrialistë të fuqishëm, gjithnjë në hapat e para përpara ardhjes në pushtet dhe konsolidimit të regjimit totalitar.

Në Francë, Macron arriti nëpërmjet një mesazhi të unifikuar elektoral dhe të qënurit konsistent në qëndrimin pro thellimit të BE, për më tepër fleksibilitet të tregut të punës dhe te theksi mbi edukimin dhe inovacionin të fitonte terren si kurrë më parë ndaj Partisë Republikane të qendrës së djathtë dhe thuajse të asgjësonte socialistët francezë, të cilët në të dyja rastet u mungonte një lidership bindës apo një “xhaketë e re” në krye. Ngelet për t’u parë nëse këto zhvillime do reflektohen në Italinë fqinje, ku deri tani Forca Italia e qendrës së djathtë nën drejtimin e Berluskonit vijon të udhëheqë në sondazhe e ndjekur nga populistët e Cinque Stelle dhe socialistët e Renzi-t. /Gsh.al/

Në Çamëri, atje ku edhe gurët flasin shqip…

Nga Arben Kondi

Të vizitosh Çamërinë është emocion dridhërues. Për më tepër që ditët e fundit po flitet aq shumë për të. Sot, prej politikanëve të lartë grek, duke përfshirë këtu edhe vetë presidentin Pavlopuolos, Çamëria është vënë në mirinë të pushkës, njësoj si në kohën e Napolion Zervës. Duke ulur e ngritur se çështja e saj nuk egziston, se shteti shqiptar duhet të hesht për të, ndryshe nuk do të bëhet pjesë e Evropës së Bashkuar, Athina zyrtare nuk po bën asgjë tjetër veçse po e përgjak sërish fytyrën e saj martire. Çamëria është dhimbje, është dhimbje krenare. Ajo vërtet mbetet ende plaga që rrjedh gjak prej shtatit të kombit shqiptar, por Çamëria është edhe vend mitik, është vendi që i këndoi Homeri i pavdekshëm. Çamëria është tokë mbretësh dhe princash. Eshtë vendi i mbretëreshës Olimbi, nënës së Aleksandrit të Madh, por edhe i Pirro Burrit, mbretit të shquar të Epirit. Eshtë vendi i Gjin Bue Shpatës dhe i Pjetër Loshës që dominuan në mesjetë. Çamëria është vendi i Hasan Tahsinit, i Abedin Dinos, i Muharrem Rrushitit, por edhe i Bilal Xhaferrit e sa e sa martirë të tjerë që bën aq shumë për Shqipërinë. Çamëria është perla e Jonit, valët e të cilit prej më shumë se një shekulli rënkojnë thellë.

Mbi të gjitha, ajo është e pavdekshme. Pra jeton, bues, shpërthen mes shqipes së saj mijra vjeçare, aq më tepër në këtë prag pranvere. Dhe për të vërtetuar katërcipërisht këtë e në të njejtën kohë për të hedhur poshtë zërat që e mohojnë dhe që jehojnë si prej Hadit, perëndisë së vdekjes, do të mjaftonte të bënim veçse një vizitë të shkurtër ne të. Kështu që, dridhmën më të madhe e ndjen kur gjendesh brenda kufijve shtetërorë të fqinjit tonë jugor. Tej Qafë Botës, sapo kapërcen kufirin shqiptaro-shqiptar gjendesh në Sajadhë, një qytezë bregdetare kjo e njohur për pasuritë e saj qysh prej periudhës mesjetare të princit arbëror Gjon Zenevishi. Ngadalson makinën në udhë e përshëndet në gjuhën shqipe kalimtarë të rastit e të panjohur. Për çudi e kënaqësi bashkë, ata që të gjithë ta kthejnë në shqip, aq sa për një moment humbet mendjen e kujton se vazhdon të jesh në Shqipëri. Madje ndonjëri prej tyre ta bën me dorë e të uron edhe udhë të mbarë. Rrugës për në Filat, veç gërmadhave të fshatrave çame si Spatari, Lopsi apo dhe Koska pak më tej, të bëjnë përshtypje tabelat e shumta ku i vihet kryqi aparateve fotografike. Pra në këto vende, ku gjurmët e genocidit zervist janë ende të gjalla nuk mund të fotografosh asgjë.

Me synim për të vizituar mbarë Çamërinë shmangim buzëdetin që të shpie në Gumenicë dhe marrim të përpjetat e rrugës së Paramithisë. Edhe për gjatë rrjedhës së Kalamait, Thiamisit antik, emrat e fshatrave çame si Sidheri, Galbaqi, Minina, Nihori etj, janë greqizuar duke u quajtur Elea, Nerada, Neohor. Si për kundërshti të këtij mohimi, në malësinë e Paramithisë gjuha shqipe buiste, mbetet tepër e gjallë. Këtë e provojmë fare rastësisht në stacionin e autobuzit, para se të ngjitesh në qytetin mitik. Atje një zonjë flokëthinjur rreth të pesëdhjetave, na dëfton në shqip se prej qytetit të Paramithisë, burimi Aheronit, lumit të famshëm të Homerit, ku poeti i verbër shoqëron Odisenë në botën e të vdekurve për të takuar nënën si dhe Agamemnonin, nuk është më larg se njëzet kilometra. Ai lum, shton miqësisht çamja ortodokse, rrjedh prej maleve të Sulit, malësi kjo që ne as më pak e as më shumë të kujton malet e Mirditës kur shkon në Kosovë nëpërmjet udhës së kombit. Habitet ime shoqe pasi shqipja e gruas paramithjote është e njëjtë me tonën. Kështu që del nga makina dhe e falenderon duke e njatjetuar përzëmërsisht. Ndahemi nga kjo zonjë e pasi kemi vizituar Paramithinë, një tjetër befasi e këndshme na pret në fshatin Dhrahomi që tok me Gardhiqin janë dy fshatrat më të fundit ku elementi muhamedan çam njihte shtrirjen e tij gjeografike.

Në mungesë të tabelave orientuese edhe këtu detyrohemi të qëndrojmë e për të marrë udhën e Sulit pyesim dy kalimtare të rastit. Gratë në fjalë janë aty tek të pesëdhjetat, në moshë të gruas sime. Këtë herë pyetjet e bën ime shoqe dhe për kënaqësinë e saj përgjigja na vjen po në shqip. Por, e papritura më e madhe do ndodhë në fshatin Gliqi, rrëzë maleve të Sulit, ku zënë fill çamo-fshatrat ortodokse të fushës së Frarit. Pasi lamë prapa një grumbull pleqsh që rreth një rrapi shekullor pinin kafe e llafosnin shqip, i afrohemi një shtëpie dy katëshe, oborri i së cilës shërbënte si lulishte e ku gjithashtu një numër njerëzish pinin kafe. Të mbetur në udhëkryq mes dy rrugëve, për të shkuar në Pargë pyesim një gruaje të re, pranë së cilës qëndronte një djalë i vogël që nuk duhet ti kish mbushur ende të dhjetë vjetët. Për çudi, pyetjes sonë i përgjegjet në një shqipe të pastër i vogli. Kjo me të vërtet qe tepër befasuese, pasi çamët ortodoksë në Çamëri nuk e gëzojnë të drejtën e arsimimit në gjuhën amtare. Lëre më pastaj të kenë të drejtën e shtypit apo të mediave po në gjuhën e mëmës. Një marrëri e tillë me siguri do të bënte që grushti i egër i shtetit diktatorial nacionalist grek, të binte mbi ta pa mëshirë me forcën e një çekiçi pneumatik. Ndërkohë që në Shqipërinë tonë, prej vitesh egziston katedra e gjuhës greke, egziston gazeta e minoritit, e po kështu edhe radio.

Veç odiseja jonë në Çamëri nuk do mbaronte as pranë Sulit (që realisht i dha Pavarësinë Greqisë), dhe as kur morëm rrugën për në Pargë. Para se të arrinim në Morfat, fshat ky në të hyrë të përpjetës së Pargës, do të hasnim një tjetër befasi emocionuese. Tek një verandë që ngrihej si ballkon përmbi udhë, shohim një djalë tek të tridhjetat dhe një plakë e veshur në të zeza, e cila më solli pranë imazhin e plakave tona të jugut. Frenoj makinën dhe e pyes të riun në shqip se sa larg mbante që këtu Parga. Ai më përgjigjet aq saktë e lirshëm po në shqip, saqë dyshova se mos ishte shqiptar i Shqipërisë dhe punonte si emigrant atje. E pyes gjene duke i kërkuar të më thoshte se çfarë ishte shqiptar apo grek. Më përgjigjet se është grek.

– Po si ke mundur ta mësosh kaq mirë shqipen?- e cys më tej.

– Po në të gjithë shqip flasim këtu, – përgjigjet ai.

Buzëqesha lehtë më thëniet e tij dhe bëhem gati të ngas makinës. Kur ngrihet nga vendi e moshuara e duke na folur po në shqip thotë.

– Po ejani more bir, ejani të pini një kafe! Keni bërë udhë të gjatë e me siguri jeni të lodhur!

Do e kisha pranuar me kënaqësi ftesën, për më tepër që ishim të lodhur. Por duke qënë për herë të parë në Çamëri nuk dinim se ç’udhë na priste më tej. Megjithatë, për të mos e prekur të moshuarën zbres nga makina dhe ngjitem nëpër shkallët e verandës së lartë. E falenderove duke e përqafuar sikur të qe nëna ime. Çasti i ndarjes me të nuk do më harrohet kurrë. Sikur të kishte frikë prej të riut që ishte deklaruar grek, e moshuara më thotë me zë të ulët;

– Por edhe ne si ju shqiptarë jemi more bir. Po kohërat, kohërat i nakatosën keq punërat tona…

Shtanga në vend. Vetullat m’u bënë një. Deri në atë moment, gjatë vizitës sonë në Çamëri, paçka se kishim llafosur në shqip me dhjetra të panjohur, askush prej tyre nuk kishte pranuar haptas se ishte shqiptar! Ç’ti thosha më tej të moshuarës e çfarë të na thoshte ajo ne?! I dhashë gaz makinës që një me shpirtin tonë zu të rënkonte fort në atë të përpjetë. Në çast m’u kujtuan disa thënie të historianëve grekë që ulin e ngrenë pa pushim idenë se në Çamërinë e sotme gjuha shqipe nuk egziston, se popullsia e saj e vjetër është e padukshme, e pandjeshme. Veç realiteti ynë i prekshëm i hedh poshtë, i tjetërson këto thënie thjesht në formula propagandistike. Realiteti i sotëm i Çamërisë vërteton bindshëm se atje gjuha shqipe, gjuha e perëndive si thoshte Arestidh Kola i madh, nuk vdes kurrë. Të padukshme, të pandjeshme popullsinë si dhe gjuhën e saj mijravjeçare e bën politika asimiluese e shtetit grek. Ndërkohë që shteti shqiptar, si edhe këtyre ditëve të fundit nuk ngre zë, hesht si gjithmonë, nuk proteston deri në instancat më të larta europiane për këtë realitet të dhimbshëm e të mohuar.

Në Pargë, në këtë qytet të bukur, në këtë perlë të Çamërisë, që lartohet si ballkon përmbi Jon nuk qëndruam gjatë. Thjesht shuajtëm ca urinë dhe pimë një kafe helm. Megjithëse dita qe zgjatur, si një re gri dhe i trishtë po lëshohej muzgu. Nuk donim të vonoheshim. Nuk kishim ndër mend të flinim në Pargë. Do ktheheshim në Sarandë. U gjendëm në makinën e parkuar aty pranë. Tashmë s’kishim nevojë për të pyetur, për guide. Ndiheshim zëmërthyer. Nuk di pse dritat apo neonet anës udhës më sollën ndër mend plumbat që rrëfenin udhët e përgjakura në poezinë e famshme të Bilal Xhaferit “Lamtumirë Çamëri”. Në kthim, si për të mbushur zbrazëtin që na kishte përfshirë, por edhe me besimin e plotë se një ditë patjetër do kthehemi në vatrat tona amtare, vura një kasetë me këngë të Çamërisë. Tumankuqja dhe kënga e Osman Takës sikur na i lehtësuan ca shpirtin.

Tabelën e Margëlliçit mezi e shqujtëm në errësirë. Megjithëse e shkruajtur edhe me gërma greke edhe me gërma latine, emërtimi shqip i këtij qyteti qe tjetërsuar. Margëlliçin, kërthizën e Çamërisë grekët e kanë pagëzuar me emrin Margariti. Po nxitonim drejt veriut. Prevezën s’e pamë, nuk shkuam dot. Megjithëse një ditë më pas, në një emision televiziv të bërë prej gazetarit të mirënjohur Marin Mema, e njohëm, e pamë përmbi tridhjetë minuta. Edhe atje, dielli, ngrohtësia e shqipes nuk mund të shuhej kurrë. Në Prevezë, në qendrën më të madhe të Çamërisë kudo flitej shqip. Shkonim drejt Gumenicës. Në të djathtë lamë Mazrekun. Përpara priste Pllatoreja e bukur dhe deti poshtë saj. Por, për dreq, kodrave të saj nuk mundëm të shquanim as shtëpitë gërmadha të çamëve mysliman të përzënë me dhunë e genocid prej Zervës e as detin e thinjur. Terri kishte mbuluar gjithçka. Sikur të fshihte plagët e shumta, Çamëria qe zhytur në errësirë. Shpirti i saj ofshamë ndihej jo vetëm tek përplasja e valëve të detit për gjatë bregut, por edhe tek këngët që dëgjoheshin brenda makinës sonë.

Shtatë gjyqet që mund të përmbysin drejtësinë

Nga Xhevdet Shehu

Lajmi se Izet Haxhia do të ekstradohet nga Turqia për në Shqipëri ishte dje kryelajmi që ka tronditur jo pak politikën shqiptare. Kjo ndodhi sepse Izet Haxhia është një dëshmitar kyç i shumë krimeve që kanë ndodhur në vitet ’90 në Shqipëri. Dhe si askush ai dëshmon se ideatori dhe autori kryesor i këtyre krimeve ka vetëm një emër: Sali Berishën, truproje i të cilit ishte pikërisht Izeti, një nga më të besuarit e Berishës në ato vite. Pas një dënimi në mungesë për vrasjen e Azem Hajdarit, Izeti ka kaluar njëzet vjet në syrgjyn, në Turqi. Në mungesën e tij fizike, Sali Berisha ka artikuluar akuza të rënda për ish-truprojen. Mirëpo, fakti që ai do të sillet në Tiranë, duket se nuk do të jetë e lehtë për ish-Presidentin. Një përballje e tyre në gjykatë do të jetë një nga ngjarjet më të mëdha për drejtësinë shqiptare dhe që besohet se do të zbardhë shumë enigma.

Izet Haxhia është padyshim një nga të penduarit e mëdhenj të pas vitit 1990 që rrëfehet dhe ka kërkuar ndjesë për një sërë krimesh që kanë ndodhur nën regjimin e Berishës dhe ku ai ka qenë me dhe pa dashje pjesëmarrës. Fakti që ai rrëfehet dhe është gati të përballet me drejtësinë dhe sidomos me ish-shefin e tij është një gjest i paprecedent dhe që e lehtëson shumë pozitën e tij si juridikisht, ashtu dhe moralisht.

Sikurse dihet, në gazetën ‘DITA’ Izeti ka dhënë shumë intervista për rreth dy vjet me radhë. Afro dy vjet më parë këto intervista unë i sistemova dhe ndërtova librin “Izet Haxhia përballë Sali Berishës”.

Në vijim po risjell në kujtesën e lexuesve disa nga akuzat dhe argumentet që sjell Izet Haxhia për disa nga krimet e Berishës.

Vrasja e Azem Hajdarit

Unë kam thënë që vrasja e Azemit ka qenë rastësi apo u është dhuruar koka e tij në tepsi nga dikushi. Dhe ky dikushi është Berisha, sepse Berisha ka qenë në dijeni të makinës me targa Vlore që ishte parkuar në krah të PD, ka patur dijeni se kush ka qenë brenda asaj makine.

Sepse Berisha si një dhelpër dhe iblis (shejtan) që është, e kishte kuptuar që Hajdari konfliktin e Tropojës dhe vrasjet donte t’i lidhte me Berishën dhe urdhrat e tij pas bisedës me plakun e Haklajve. Kjo e shqetësoi shumë dhe i prishi gjumin Berishës.

Berisha tentoi në qershor të 98-s të dorëzonte në tepsi kokën e Hajdarit, duke e nxitur të shkonte për vizitë në Tropojë. Në të njëjtën kohë, unë edhe pse nuk flisja me Hajdarin, i kam thënë atyre që do ta shoqëronin dhe vëllait të Hajdarit, Saliut, që mbushjani mendjen Azemit që të mos shkojë në Tropojë sepse situata është shumë e turbullt e me shumë intriga, thashetheme e akuza dhe e rrezikshme për të.

Pasi është thirrur Azemi në zyrën e Berishës, sepse në atë moment ka qenë tek zyra e Linda Ihsanit për të treguar për vizitat e takimet e tij në Fier, në këtë moment në zyrën e Azemit bëhet një telefon nga Bujar Daja, i cili përdorte një telefon portativ, ky person ka qenë një punonjës i SHIK-ut të Gazidedes mesa e di unë në anën tjetër të telefonit. Në zyrën e Azemit, i cili në këtë moment ishte thirrur në zyrën e Berishës, del Fisnik Sina që kryente detyrën e këshilltarit të Azemit dhe nga ana e Bujar Dajës i thuhet se thuaj Azemit që është një makinë e dyshimtë me targa vlore para PD që ka pothuajse një orë që rrin e parkuar aty. Fisnik Sina shkon në zyrën e Berishës ku ishte dhe Azemi dhe thotë për telefonatën që kishte ardhur. Berisha i drejtohet Azemit: Shko e zgjidhe këtë problem Azem. Azemi, edhe për t’u dukur para Berishës si një kompentent për sigurinë dhe trim del menjëherë nga zyra e Berishës dhe shkon tek zyra e vet ku nga sirtari i tavolinës nxjerr pistoletën ‘Zastava’ dhe monton silenciatorin. Duke dalë nga zyra e tij komunikon me Sali Lushën që po bisedonte në korridorin e katit të dytë me Genc Pollon për çështjen e një makine të humbur të një mikut të Gencit. Azemi i drejtohet Saliut (Lushes) që merr kallashnikovin se ka një makinë bombë përpara PD.

Këtu duhet të bëjmë një sqarim të vogël: Azemi, pavarësisht se zbatonte urdhrat e Berishës, nuk besonte tek ai dhe pasi ka dalë nga zyra e tij, duke zbritur shkallët ka marrë në telefon një person të regjistruar me emrin “Jovanoviç” nga Fieri, me emrin Ismet Jovani. Ismeti ishte mik me Nehat Kullën, por edhe përdorej nga Azemi për të marrë të dhëna nga Nehati, pasi Nehati ishte mik me Feriz Kërnajën, i cili ishte njeri i besuar i Haklajve. Azemi mund ta ketë pyetur këtë person që a kanë ardhur Haklajt në Tiranë apo jo. Akuza ndaj meje ka qenë që gjoja unë e kam marrë në telefon Hajdarin dhe e kam nxjerrë në prite. Kjo është arsyeja e zhdukjes së telefonit celular të Azemit nga aleancat e përjetshme të klanit të krimeve e të mosndëshkimit të tyre në Shqipëri.

14 Shtatori ‘98

14 shtatori është sulmi më i egër dhe fashist që u është bërë institucioneve qendrore të shtetit shqiptar gjatë këtyre 25 vjetëve të fundit. Nuk ishin spontane, por të përgatitura me kujdes e strategji nga ana e Berishës dhe të zbatuara nga krahu i armatosur i PD-së, pjesë e të cilit kam qenë edhe unë; dhe e ndihmuar nga forcat e armatosura të qeverisë Bukoshi, nën emrin e FARK-ut. Në mitingun mortor të Hajdarit kemi shkuar të armatosur, dhe thirrjet tona kanë qenë për hakmarrje. Ka qenë një grup rreth 150 veta, bërthama e grupit të zjarrit që më vonë do të pushtonte institucionet shtetërore. Furnizimi me armë për pjesën tjetër është bërë nga depoja që ndodhej tek Instituti i Monumenteve të Kulturës dhe që ishte planifikuar të shpërthehej gjatë pushtimit të institucioneve. Pas mitingut që do të mbahej te Pallati i Kulturës, kortezhi siç ishte planifikuar është nisur në drejtim të Kryeministrisë, sikur Azemin do ta varrosnim në bahçen e Kryeministrisë e jo në varrezat e Sharrës. Arkivoli me trupin e tij ka mbërritur para derës së kryeministrisë dhe mbahej në krahë nga militantë të njohur të PD-së të veshur me kostume si për dasmë. Një nga këta ishte edhe krushku i Berishës, Luan Malltezi.

Për të ndezur luftën në këtë moment është hedhur nga ana e një polici të kohës tonë, një bombë dore në hollin e Kryeministrisë. Ishte koha kur arkivoli i Azemit po përdorej për të thyer derën e Kryeministrisë dhe, mbas plasjes së bombës fillon lufta me muret e zyrat e Kryeministrisë, që nuk kishte kush t’i mbronte, pasi ishin braktisur nga gjithkush për të rënë në dorë të plaçkitësve të PD-së. Këta nuk lanë gjë pa vjedhur aty, deri tek kompjuterat. Nuk ka pasur as edhe një shkrehje arme në drejtim të turmës nga ato pak forca speciale që ndodheshin brenda e që u larguan menjëherë për të shpëtuar lëkurën.

Armatosja e militantëve të PD

Situata dihet në ato ditë të marsit 1997. Tym e flakë gjithandej Shqipëria. Shtetrrethim. Shteti kishte rënë në pothuajse gjithë jugun e Shqipërisë, por të ekzaltuar nga fjalët e Berishës se “Do t’i shtyp me zjarr e hekur rebelë komunistë në jug, do ta ndaj shapin nga sheqeri, do t’i shtyp të kuqtë njëherë e mirë” etj., erdhi dita e 2 marsit. Në Tiranë kishte filluar shpërndarja e armëve për militantët e PD-së dhe në drejtim të jugut nga dy krahet ishin nisur forca të shumta të ushtrisë, rekrutëve të PD-së dhe ato te SHIK-ut që po përgatisnin goditjen e fundit, sipas Berishës. Pasi përcollëm Berishën në parlament, ku pritej zgjedhja e tij për herë të dytë si president, kjo ishte një gjë thjeshtë formale, pasi rizgjedhja e tij ishte e sigurt në bazë të aritmetikës së parlamentit, ku opozita socialiste kishte vetëm pak vende në këtë parlament të manipuluar pas zgjedhjeve të 26 majit 1996. Por edhe ata pak deputetë të PD-së që kundërshtonin këtë zgjedhje të dytë të Berishës, nuk mund të dilnin hapur kundër, sepse ndiheshin të trembur e terrorizuar nga Berisha dhe ne që i qëndronim pranë atij. Këtë e tregoi edhe mbledhja e një dite më parë në Pallatin e Kongreseve të Këshillit Kombëtar të PD-së, ku u caktua Berisha si kandidat për President. Dhe një nga ata që kundërshtoi këtë vendim, Dylber Vrioni, u rraf në tualetet e Pallatit të Kongreseve. Genc Ruli u etiketua si një spiun i Sigurimit, etj.

Shkëlzeni dhe droga

Berishën ashtu e kam ditur, të varfër, që jetonte me rrogën e presidentit dhe dietat që merrte gjatë udhëtimeve jashtë shtetit. Por për Zenin nuk më vjen çudi sepse ai e nisi karrierën duke marrë miliona lireta nga trafikantë droge, duke transportuar heroinë me makinat e presidencës, duke qenë mik në atë moshë me pronarët e firmës piramidale Gjallica, Fitim Gërxhalliun. Desha vetëm ta pyes Zenin se çfarë donte ai me prokurorin Gani Dizdari në Vlorë në kohën e falimentimit të firmës Gjallica? Çfarë morën ata në zyrat e kësaj firme, përveç dokumentave të kësaj firme? Unë e di që Zeni nuk ka qenë prokuror që të marrë pjesë në këtë operacion të dyshimtë. Dhe duke pasur parasysh gjithë këto dhe duke njohur dobësinë e Zenit për para kjo vilë më duket shumë e vogël…

A kishte dijeni Berisha për këto veprime të të birit? Duke ditur që Zeni është një pikë e dobët e Berishës dhe veprimtaria e mëvonshme e të birit, është jashtë çdo lloj logjike që Berisha të mos ketë pasur dijeni për veprimtarinë e të birit. Berisha din për ata që i interesojnë se çfarë bëjnë në dhomat e tyre të gjumit dhe nuk paska dijeni për veprimtarinë e të birit??? Po ta pyesësh Berishën, kuptohet që do ta mohojë, siç mohoi baxhanakun e tij të vrarë në Gërdec nga tregtia e armëve të të birit.

Torturimi dhe zhdukja e Remzi Hoxhës

Mendoj se dekriminalizimi i politikës dhe shtetit duhet të fillojë pikërisht me çështjen e Remzi Hoxhës, sepse është ngjarje makabër qe shënon dhe dokumenton krimin e drejtpërdrejt shtetëror. Ky krim u porosit dhe u zbatua nga kupola shtetërore e Presidencës dhe Shik-ut. Dua t’u kujtoj atyre që pas këtij krimi bënë rolin e të paditurit e të painformuarit dhe tani bëjnë rolin e denoncuesit, se fill pas vrasjes në tortura të Remziut, përse të paktën katër herë erdhi për vizitë ekzekutuesi i këtij krimi Ilir Kumbaro??? Ka qenë hera e parë kur një drejtues i rangut të ulet të shik-ut e vizitonte këtë vilë. Tek vila Kater vinte për raportimet e tij të famshme vetëm besniku i partisë, Gazidede. Zhdukjen e Remziut e kam mësuar më vonë, por më kanë ngelur në mendje këto vizita të Ilir Kumbaros që fillimisht kujtova që ishte regjisori, por mora vesh se ai ishte drejtues në shik-un e Tiranës.

Kryekrimineli, zbatuesi i urdhërit të Kryekriminelit dhe xhelati i tyre që unë e pandeha për regjizor nga mbiemri, po shkruanin skenarin më makabër dhe të vërtetë të zhdukjes së viktimës së tyre, Remzi Hoxhës. Besoj që djali i të ndjerit Remzi Hoxha në mungesë të Kumbaros, duhet ta pyes Berishën se çfarë ka biseduar dhe perse e ka thirrur tek vila kater Ilir Kumbaron në atë fund tetori dhe fillim nëndori të vitit 1995…

Tradhtia për çështjen e Kosovës

Unë kam patur shumë kontakte me shqiptarët e Kosovës që erdhën në Shqipëri pas vitit 91. Pavarësisht se kush ka qenë në krye të shtetit shqiptar, kosovarët i kanë dashur pa paragjykim e me njëfarë naiviteti ata që kanë qenë në drejtimin e vendit tonë.

Kjo ka ndodhur edhe në qeverisjen e Berishës. U kthye në një idol për kosovarët, por këtë dashuri të kosovarëve ndaj tij, Berisha ua ktheu duke i burgosur, përndjekur e dorëzuar tek regjimi serb të gjithë ata që po bënin përpjekje për të filluar rezistencën me armë në Kosovë.

Në atë kohë ishte një blasfemi e madhe të ishe pjesëtar i këtyre grupeve. Shumë vite më vonë, kur filloi lufta çlirimtare, njerëz që kam ndenjur me ta e i kam ndihmuar, dolën haptazi që ishin pjesë e lëvizjes së rezistencës me armë në Kosovë, sepse kishin frikë e druheshin të dekonspiroheshin nga shërbimet e agjentët e SHIK-ut të Berishës e Gazidedes, të cilët u kishin shpallur një luftë të hapur këtyre patriotëve duke u munduar t’i damkosnin si agjentë të UDB-së.

U bë i pamundur vazhdimi i veprimtarisë së këtyre në Shqipëri dhe shumica u detyruan të largoheshin ilegalisht në Kosovë apo në Perëndim.

Berisha jo vetëm që nuk ka ndihmuar veprimtarinë e UÇK-së, por ka qenë pengesa kryesore për veprimtarinë e saj. Ai gjithmonë e ka quajtur UÇK-në, ashtu si Rugova, si një krijesë e sajim i shërbimeve sekrete serbe. Kur lufta çlirimtare e UÇK-së u bë e njohur në gjithë botën e fitoi dashurinë e gjithë shqiptarëve, edhe Berisha e ktheu pllakën.

Atentati ndaj Ambasadës Amerikane

Ka qenë muaj maj (1997) më duket, ishte koha kur Pjetër Arbnori ishte i ftuar për një vizitë në SHBA nga Kongresi Amerikan. Ishte krijuar opinioni në të gjithë se SHBA i kishte hequr vizën e kuqe Berishës dhe po përkrahte të majtët për të ardhur në pushtet. Ishte një rast i mirë për të treguar se të majtët antiamerikanë u zhgënjyen nga kjo vizitë e Arbnorit që i jepte kredibilitet PD-së së shkatërruar. Duke u nisur nga kjo, më thërret Berisha në zyrë e më thotë që “asaj lavires (e kishte fjalën për Mariza Linon, ambasadoren amerikane në atë kohë në Tiranë) duhet t’i japim një mësim të mirë për të gjitha ato që ka bërë kundër nesh, sepse ajo po punon kundër Shqipërisë, ngaqë është e lidhur me lobet greke antishqiptare në Amerikë. Ti mund ta godasësh atë”, më tha. Të mendohem, i thashë e të bëj planin për këtë. Në atë kohë, vërtet edhe unë isha i mendimit se Lino po punonte në mënyrë të tillë. Por kur bëhej fjalë për një vend mik si Amerika, thashë të pyesja dikë që njifte mirë politikën e jashtme dhe Amerikën. I them Mero Bazes se po të godisja ambasadën amerikane, kuptohet sipas planit tim, pa më thënë njeri, çfarë mund të ndodhte. Më tha: “Në mënyrë absolute mos ndërmerr një veprim të tillë, sepse Shqipëria humbet pavarësinë e saj dhe fiton armiqësinë e Amerikës”. Megjithëse kisha bërë planin për ta goditur nga disa pika ambasadën amerikane, pas kësaj që më tha Mero Baze, hoqa dorë nga plani.

Pas disa ditësh më thërret Berisha dhe më thotë se çfarë kisha bërë për atë porosinë. I thashë që është e pamundur, sepse ambasada ruhet nga forcat marinse të Amerikës dhe policia shqiptare.

“Ti nuk ke dashur ta bësh!”, më tha i zemëruar.

Ne, tradhtarët

Feja ka lidhur aleancë me nacionalizmin. Kjo paralajmëron më të keqen. Recep Tayyip Erdoğan-i po zhvillon luftë: kundër kurdëve dhe kundër opozitës në Turqi. Dhe kush dëshiron dialog në vend të gjakut e lotëve, shpallet armik

Nga Zülfü Livaneli

Dua të shkruaj për gjendjen në Turqi dhe më kujtohet titulli i paharrueshëm i romanit të Erich Maria Remarque: «Asgjë e re nga fronti i Perëndimit». Në vendin tim zakonet thjeshtë vazhdojnë, politika e jashtme dhe ushtria keqpërdoren për qëllime të politikës së brendshme. Kësisoj, sërish bëhen përpjekje që turqit të entuziazmohen me fjalime nacionaliste, dhe kjo bëhet për shkaqe taktike elektorale. Temat e politikës së jashtme që përdoren për këtë qëllim ndryshojnë. Herë pas here për këtë shërben Qiproja, pastaj sërish Rusia, nganjëherë Greqia – dhe tani Siria dhe kurdët. Por sistemi që qëndron pas kësaj nuk ndryshon. Dilet në gjueti për vota duke e ndërsyer popullin me një gjuhë nacionaliste.

Vitin e ardhshëm do të mbahen zgjedhje jashtëzakonisht të rëndësishme në Turqi. Presidenti i shtetit zgjidhet drejtpërdrejtë nga populli, dhe kandidati që dëshiron të fitojë duhet të marrë më shumë se gjysmën e votave. Recep Tayyip Erdoğan-i po përpiqet të sigurojë fitoren e tij elektorale duke i polarizuar zgjedhësit. Ai po e krahason operacionin aktual ushtarak turk në Sirinë veriore me luftën çlirimtare turke në vitet ’20 të shekullit të kaluar, e cila në sytë e popullit është e shenjtë. Erdoğan-i po shfaqet në rolin e kryekomandantit. Me partinë ultranacionaliste MHP përkrah tij ai po krijon një «Front Nacional» dhe po përpiqet që partinë opozitare kemaliste CHP dhe partinë kurde HDP t’i identifikojë me PKK-së (parti kurde e akuzuar për terrorizëm): këtu është «Fronti Nacional», aty gjenden «tradhtarët e vendit».

Tradhtarë të vendit shpallen të gjithë ata që nuk e përkrahin luftën dhe parullat vulgare nacionaliste. Unë jam njëri prej tyre. 170 njerëz – mes tyre ish-ministra, deputetë, autorë dhe artistë – para fillimit të operacionit turk në Siri përpiluan një letër të pasherr për deputetët e parlamentit turk. Në atë letër ne apeluam që të sundojë arsyeja dhe të kërkohet një zgjidhje paqësore. Letra u quajt «tradhti kombëtare», në televizion dhe në gazetat e afërta me qeverinë ne u përbuzëm në aspektin social. Një kërkesë e pafajshme për paqe u lartësua në krim të tmerrshëm.

Shoqata e Mjekëve turq përpiloi po ashtu një deklaratë të tillë, edhe ajo u mallkua nga qeveria. Policia bastisi selinë e Shoqatës së Mjekëve dhe arrestoi udhëheqjen e saj. Kjo metodë është e njohur: qeveria e barazon veten me «atdheun» dhe e akuzon tërë opozitën si «tradhtare». Më e keqja këtu është se propaganda ka efekt. Vala nacionale në popull ka arritur nivele të rrezikshme. Intelektualët konsiderohen si të thuash tradhtarë të lindur. Dhe shumë njerëz të afërt me qeverinë janë pothuaj të gatshëm që të fillojnë gjuetinë në rrugë ndaj «tradhtarëve».

Për fat të keq qeveria nuk po i ofron zgjidhje asnjë pjese të shoqërisë. Në vend të kësaj ajo po provokon ata që duan dialog në vend të gjakut dhe lotëve. Dikur thuhej se Turqia është e ndarë në tri pjesë: fundamentalistë fetarë, laicistë dhe kurdë. Rritja e tensioneve mes këtyre grupeve tani po e helmon atmosferën në vend dhe po shkakton një gjendje të mungesës së shpresës – për të gjithë. Madje edhe ata intelektualë që më herët i kam kritikuar për shkak se përkrahnin Erdoğan-in, sot janë në burg, në ekzil apo diku ku shpresojnë se do të harrohen.

Gjenerata jonë e ka kaluar jetën me puçe ushtarake, në burgje, me turturë sistematike apo në ekzil. Kemi humbur miq nga vrasjet e pasqaruara. Një kohë të gjatë aramata për ne ka qenë pengesa më e madhe për demokraci. Kur i krahasojmë puçet ushtarake të forcave të armatosura turke me puçet në vendet e tjera, shohim një dallim të çuditshëm. Në Spanjë, Portugali apo në Amerikën Latine oficerët dhe regjimet e tyre fashiste qëndruan kryesisht me dekada në pushtet. Në Turqi ata që në ditën e marrjes së pushtetit premtonin se së shpejti do t’ia dorëzonin qeverisjen civilëve. Madje edhe kur e shpallnin grushtin e shtetit – të shoqëruar me simfoni të Beethovenit – ata silleshin si të turpëruar dhe ngurrues, ndryshe nga Frankot, Salazarët dhe Pinoçetët.

Në të vërtetë ushtria pas puçit të vitit 1980 dhe dhënies fund të regjimit të saj edhe më tutje ka ndikuar në mentalitetin dhe në jetën politike në vend; por ne nuk shihnim më epoleta oficerësh. Më kujtohen fotografitë e puçistëve krenarë të juntës ushtarake në Greqi, pranë tyre dinjitarët ortodoksë, të cilët tundnin temjanicat dhe bekonin ushtarët. Fashizmi i atjeshëm bazohej në trinomin armë, kapital dhe fe. Puçistët gëzonin përkrahje nga kapitali i madh dhe nga feja. Për këtë arsye diktaturat zgjatën aq shumë.

Në Turqi deri më tani ka munguar njëri prej këtyre tre elementëve. Ushtria dhe kapitali i madh pajtoheshin me reflekset e tyre nacionaliste, por për shkak të traditës laike të ushtrisë feja mbeste jashtë këtij solidariteti. Por ushtria gjithsesi kishte simpati për fenë. Gjatë Luftës së Ftohtë ajo përkrahu fundamentalistët fetarë – kundër armikut numër një: të majtës. Gjeneralët thoshin: «Gishtat në tespihe janë më të mirë se gishtat në këmbëzën e pushkës». U hapën shumë shkolla fetare, por përkrahja ishte më shumë diskrete.

Sot pikërisht këtu shohim një ndryshim cilësor. Të gjithë faktorët për një fashizëm klasik janë të pranishëm: feja ka lidhur aleancë me nacionalizmin. Edhe kapitali është në anën e tyre, ndonëse shumë ndërmarrje kanë ndërruar pronarin. Pra, mund të llogaritet se fashizmi, i cili po i shkel me këmbë demokracinë dhe të drejtat e njeriut, do të ekzistojë më gjatë. Në aspektin afatshkurtër unë nuk kam shpresë për ndryshime në Turqi.

Zülfü Livaneli, 71-vjeçar, është njëri prej shkrimtarëve më të njohur turq. Romanet e tij janë bestsellerë në Turqi dhe janë përkthyer në disa gjuhë. Ai jeton në Stamboll.

“Ikën Nazer Seiti, por vjen Izet Haxhia, dyshimet pse ekstradimi i ish badigardit po bëhet tani”

Nga Eni Vasili

Pak ditë më parë, Ministria e Drejtësisë vendosi me urgjencë dhe në mungesë të plotë transparence, ekstradimin e Nezar Seitajt drejt Italisë. Nezar Seitaj, ishte arrestuar si pjesë e grupit të Habilajve dhe njihej si “llogaritari” i parave të drogës së këtij grupi. Ish-Ministri i Brendshëm Saimir Tahiri, është akuzuar gjithashtu si i implikuar në këtë grup kriminal dhe për këtë arsye Prokuroria hapi hetimin. Nezar Seitaj ishte i vetmi dëshmitar në funksion të hetimit për Tahirin, si i akuzuar për implikim në grupin e Habilajve. Ekstradimi u konsiderua i dyshimtë, ndërsa nga opozita u cilësua si një rrugë e shpejtë dhe kriminale për të shpëtuar nga burgu Saimir Tahirin.

Pa u ftohur ende gjakrat për ekstradimin e Nazer Seitajt që shërbente për një çështje kaq të rëndësishme sa ajo e Tahirit, në Shqipëri do të ekstradohet Izet Haxhia, një prej të dënuarve në mungesë për vrasjen e Azem Hajdarit. Një çështje që duket se është mbuluar nga pluhuri, kthehet në këtë situatë kaq të nxehtë kur po flitet ethshëm për arrestime peshqish të mëdhenj.

A mund të quhet rastësi ikja e Nazerit dhe esktradimi drejt Shqipërisë i Izetit? Koinçidencat janë tepër të mëdha për të konsideruar thjesht si të tilla. Situata nga jashtë duket e mirëstrukturuar nga mazhoranca, që ajo të dalë palagur nga skandalet e saj, pasi e vërteta është se çështja Seitaj implikon mazhorancën përmes Tahirit, ndërsa çështja Haxhia, kërcënon ish-liderin e opozitës Sali Berisha. Me ekstradimin e Seitajt, çështja Tahiri shkon drejt arkivës dhe po nga arkiva, publikut i ofrohet një tjeter dosje me pluhur 12 vjeçar përsipër, që vë padyshim në qëndër të vëmendjes smediatike, Berishën dhe opozitën.

Izet Haxhia ka akuzuar dhjetra herë vitet e fundit Berishën si të implikuar në vrasjen e Azem Hajdarit, si njeriun që e nxorri në pritë. Berisha nga ana e tij e cilësoi vrasës në shtator të 2014, në të vetmen përgjigje që dha rreth kësaj çështjeje në emisionin “Studio e hapur”.

Gjykata e Lartë në Turqi ka miratuar dje ekstradimin në Shqipëri të Izet Haxhisë dhe sot në kohë record, Ministria e Drejtësisë turke, e ka bërë fakt.

Ish truproja i Sali Berishës kur ishte president, Izet Haxhia, ndodhej në arrati, i dënuar si i përfshirë në vrasjen e Azem Hajdarit në shtator të vitit 1998. Haxhia është dënuar nga drejtësia shqiptare me 25 vite burg. Nga ajo kohë ai jetonte në Turqi me statusin e azilantit politik. Duke komentuar vendimin për ekstradimine tij, ai e ka cilësuar si të dirigjuar nga politika, por ka theksuar gjithashtu se është gati të dëshmojë çfarë di për vrasjen e Azem Hajdarit, por vetëm para trupës së re të drejtësisë, që do të rrjedhë nga reforma në drejtësi.

Me një qetësi që lë vend për dyshime, Izet Haxhia thotë se do të kthehet shpejt në Shqipëri. Nuk dihet se çfarë garancish i janë ofruar dhe nga kush, që e bëjnë atë kaq të sigurtë. Nuk dihet gjithashtu nëse është këmbyer me ndonjë Gulenist apo aferë financiare, dilema dhe dyshime të cilat shpesojmë se koha do i tregojë.

Hapur.al

Bota drejt humnerës?

Raporti i ri për Sigurinë në prag të Konferencës së Sigurisë së Munihut konstaton se bota ka qenë vitin e kaluar shumë pranë pragut të konflikteve të rënda të armatosura

Ekspertët e sigurisë janë rrallë optimistë, raportet për sigurinë rrallë janë optimiste. Kjo vlen edhe për Raportin e ri për Sigurinë. Titulli është “Deri në humnerë – dhe prapa kthehu?” dhe konstaton një rritje të pasigurisë. Bota ka qenë vitin e kaluar shumë më pranë pragut të konflikteve të rënda të armatosura, shkruan kryetari i Konferencës së Sigurisë në Munih, Wolfgang Ischinger, në parathënie – “tejet pranë”. Ischinger u referohet raporteve të rrezikshme mes SHBA-së dhe Koresë së Veriut, rivalitetit në rritje midis Arabisë Saudite dhe Iranit, tensioneve të larta midis NATO-s dhe Rusisë në Evropë.

Tërheqja e SHBA-së

Si në tre vitet e fundit, raporti përgatit terrenin për Konferencën e Sigurisë së Munihut që nis në fund të javës së ardhshme. Dhe në njëfarë mënyre raporti i ri vijon raportin e vitit të kaluar. Në shkurt të vitit 2017 autorët kishin paralajmëruar se SHBA-ja mund të hiqte dorë nga roli i saj si garantues i sigurisë ndërkombëtare dhe se politika e saj e jashtme do të kishte orientim unilateral apo madje nacionalist. Këtë vit, raporti i sigurisë thotë vetëm se: SHBA-ja po tërhiqet nga roli i saj udhëheqës. Ajo tregon pak interes në ndërtimin e institucioneve rajonale apo globale që vendosin rregulla për formësimin e marrëdhënieve ndërkombëtare.

SHBA-ja i ka thënë lamtumirë politikës së bazuar në vlerat e përbashkëta. Për SHBA-të tani vlejnë vetëm interesat e përbashkëta për disa pika të caktuara. Kjo përkon me një interes shumë më të pak për diplomacinë: buxheti për Ministrinë e Jashtme të SHBA-së është reduktuar masivisht – kurse shpenzimet ushtarake janë rritur. Raporti i sigurisë citon ekspertin e politikës së jashtme amerikane, G. John Ikenus, që thotë: “Kombi më i fuqishëm në botë ka filluar të sabotojë rendin që ka krijuar vetë”.

Evropianët vetëm?

Për evropianët kjo do të thotë ndër të tjera që të kujdes më shumë se kurrë për sigurinë e tyre. Raporti kujton një thënie të kancelares gjermane Angela Merkel pas vizitës në Gjermani të Presidentit amerikan Trump në maj 2017: Kohët në të cilat ne ishin në gjendje të mbështetet plotësisht tek të tjerët, kanë marrë deri në një farë mase fund.” Tani, vazhdoi kancelarja, evropianët duhet ta marrin fatin e tyre në duart e tyre. Kjo do të thotë gjithashtu shpenzime më të larta për armatimin. Nëse të gjitha vendet e BE-së dhe Norvegjia do t’i përmbahen gjithashtu të ashtuquajturit objektiv 2 për qind dhe vërtetë do të investojnë dy për qind të prodhimit të tyre ekonomik tek ushtria, shpenzimet e mbrojtjes deri në vitin 2024 do të rriten me rreth 50 për qind, në rreth 386 miliardë dollarë. Por që ushtria evropiane të bëhet më efikase, ajo duhet të lidhet më mirë në një rrjet.

Megjithatë raporti diagnostikon qasje për një konvergjencë të mbrojtjes evropiane. Në fund të fundit 25 shtetet kanë vendosur të koordinojnë politikën e tyre të sigurisë dhe mbrojtjes të BE-së brenda të ashtuquajturit Bashkëpunimi i Përhershëm Strukturor (PESCO). Franca dhe Gjermania dëshirojnë të zhvillojnë së bashku brezin e ardhshme të avionëve luftarakë. Dhe me presidentin e Francës Emmanuel Macron, ideja e një ushtrie të përbashkët evropiane ka fituar një mbështetës të fuqishëm.

Ndryshime klimatike, konflikte, migracion

Edhe në aspekte të tjera raporti i ri i sigurisë është një vazhdim. Vitin e kaluar temat e klimës dhe migracionit kishin zënë shumë hapësirë. Raporti shpreh keqardhjen për faktin se SHBA-ja është tërhequr nga Marrëveshja e Klimës së Parisit dhe që në Strategjinë e fundit të Sigurisë Kombëtare nuk e konsideron ndryshimin e klimës si një rrezik sigurie.

Raporti kujton se deri në vitin 2015 dhe 2016, viti 2017 është një nga tri vitet më të nxehta që nga fillimi i regjistrimit të të dhënave klimatike dhe është karakterizuar nga stuhi katastrofike, thatësira dhe përmbytje. Në të njëjtën kohë raporti tërheq vëmendjen për marrëdhëniet midis ndryshimeve klimatike dhe konflikteve. Ndryshimi i klimës ndikon si një “përforcues konfliktesh”, thuhet në raport. “Vazhdimi i shumë konflikteve të armatosura afatgjata ka qenë shkaku kryesor i migrimit, dëbimeve dhe urisë,” vëren raportin në një kapitull kushtuar Afrikës dhe migracionit.

DW