Marrëveshja për Kufirin me Malin e Zi është e paligjshme

Nga Elena Kocaqi

Komisioni qe ka nënshkruar këtë marrëveshje, duhet të çohet per ndjekje penale dhe kushdo deputetet që do të votonte një marrëveshje të tille, po shkel rënd Kushtetuten e vendit. Kjo marrëveshje per mua si Juriste por edhe për çdo Jurist qe njeh ligjin është Nul. Pse?

1- Mandati i Komisionit nuk është për përcaktimin e kufirit( delimitim) por është vetëm për caktimin e tij në terren( demarkim), ndërsa nga ana malazeze mandatet e Komisionit jane për te dyja. Cdo përcaktim kufiri nga një komison pa mandat është nul dhe nuk ka asnjë pasojë juridike dhe duhet anulluar. Miratimi i kesaj marrëveshje nga Parlamenti është shkelje e rend e Kushtetues së Dardanise dhe çdo deputet do te kete deri pergjegjësi penale nëse e miraton. Komisioni ka vepruar Ultra Vires, përtej mandatit që ka pasur. Pra nje Komision qe duhet te vinte vetem piramidat ne terren ka marrë perisper te vendosi kufirin dhe kjo është shkelje shume e rënd nga ana juridike.

2- Caktimi i kufirit në mënyre të gabuar nga një Komision pa Mandat.
Ne përcaktimin e kufirit mire qe ky Komision nuk ka mandat por ka shkelur ligjin Ndërkombetar. Ne rastin e shpërberjes se ish Jugosllavisë është marrë si kriter parimi Uti Possidetis. Me këtë parim kuptohet se kufijtë e një shteti, të cilët kanë pasur natyrë të kufijve administrativë, siç ishte rasti me shtetet e dala nga ish – Jugosllavia, transformohen në kufij ndërkombëtarë. Më 8 prill 2013, në Podgoricë, mes ministrave të punëve të brendshme të Malit të Zi dhe të Kosovës, z. Konjeviq dhe z. Rexhepi, është deklaruar qe ”Konfirmohet pajtimi dypalësh që përcaktimi i kufirit shtetëror mes Malit të Zi dhe R. Kosovës të jetë konfrom kufirit administrativ, i cili ishte përcaktuar në ish RSFJ, në vitin 1974”.

Komisioni pa mandat nuk ka marrë parasysh kufijët admnistrativ dhe as hartat topografike me kufij të qartë administrativë për territorin e Kosovës( Dardanisë) qe jane me dhjetra harta nga viti 1945 e ketej. Nuk është marrë asnjë nga dhjetra dokumenta qe tregojne kufirin ne Cakorr, as juridiksioni i Gjykatave por eshtë marre si kriter vetem kufiri “kadastral – administrativ”. Kriteret për përcaktimin e kufijve administrativë (1945-46) kanë qenë kryesisht etnikë, historikë dhe ekonomikë, ndërsa kadastri, si kriter as që ishte përmendur; Kadastri nuk është kriter e vërteton edhe Vendimi i Arbitrazhit (PCA CASE NO. 2012-04) në mes të Sllovenisë dhe Kroacisë, ku qartë konstatohet se kufiri administrativ është përcaktues në raport me kufirin kadastral.(Shih Raporti Bulliq) PRA NESE KEMI KUFIJ ADMINISTRATIV NUK KA PSE MERRET FARE SI KRITER KUFIRI KADASTRAL.

Pra vetem kur mungon ky kufij me fakte te tjera ndër kriteret mund te jete edhe kadastri por kur ka harta zyrtare, dokumenta ky kriter nuk vjen dotë para tyre. Aq me keq akoma qe per kete zonë Mali i Zi nuk ka kadastra fare por ka shfrytëzuar disa te Dardanisë dhe aty ku nuk ka kadastër, ky territor i është dhënë Malit te Zi. Komisioni ka shkelur ligjin ndërkombëtare kur kadastrin e ka pranuar si kriter të vetëm (ekskluziv) për përcaktimin e kufirit, e kjo është absolutisht e pasaktë. (Raporti Bulliqit e ka percaktuar qarte). Ky Komision edhe pa Mandat në mënyrë të pa drejtë i ka hequr shqiptarëve të Dardanise mbi 8000 hektar tokë dhe ja ka falur atë Malit të Zi.

Konkulzion

1- Komision pa mandate qe ka percaktuar kufirin është ne tejkalim kompetencash dhe si e tille kjo marrëveshje është absolutisht e pavlefshme.
2- Komisioni ka shkelur ligjin ndëkombetar për përcaktimin e kufirit dhe kriteri kadaster eshtë i pavlefshem para kriterit administrativ.
3- Deputet duhet te votojne kundër per këto dy shkaqe të mësiperme por sidomos i pari.
4- Të ngrihet nje Komision i ri dhe ti jepet e mandati i qartë per Demarkim mbi bazën e Kufirit Administrativ dhe jo Delimitim, pasi Kufiri midis Malit te Zi dhe Dardanise egziston.

Keto shklelje të renda juridike tu shpejgohen shumë qartë Përfaqsuesve Ndërkombëtar dhe jam e sigurtë qe po te sqarohen, as ata nuk do te pranonin nje shkelje kaq të rend të ligjit Kombetar dhe Ndërkombëtar.

Atdheu me interesat e tij qëndron mbi BE-në!

Nga Muharrem Xhafa

Greqia e ka vënë qeverinë shqiptare para një alternative të vështirë : ose te pranoje Marrëveshjen e Detit, nënshkruar nga Berisha, qofte duke i bere asaj edhe ndonje “modifikim”, pa i prekur thelbin, ose të presë të pranojë veton e Greqise në BE dhe Shqipëria të mos hapë këtë vit negociatat me BE-në! Thënë shqip, nê kembim të votës greke në BE, ju shqiptarë, ose pranoni të jepni tokë e det, dmth pjesë të atdheut tuaj, ose nuk do të ketë për Shqipërinë hapje të negociatave me BE-në!

Cilen alternativë do të zgjedhë qeveria e Shqipërisë? Ky eshtë problemi!

Greqia, si vend anëtar i BE-së, mund të vërë kushte e të kërcënojë Shqipërinë me përdorimin e vetos në BE, dmth të pengojë përkohësisht hapjen e negociatave të Shqipërisë me BE-në!
Kjo edhe mund të ndodhë! Po a do të guxojë Greqia të ndërmarrë një hap të tillë?! Unë them jo!
Se pari, sepse Greqia nuk ka te drejte, diçka që qeveria greke e di mirë! Se Marreveshja e Greqisë me Qeverinë e Berishës është bërë fshehur dhe është hapur antikushtetuese! Ndaj Gjykata Kushtetuese e Shqiperisë e rrëzoi këtë Marrëveshje, se ishte e padrejtë, e paligjshme dhe në dëm të Shqiperisë e të popullit shqiptar!

Së dyti, përveç sa thashë, Greqia nuk ka guximin të ndërmarrë një hap të tillë absurd edhe për faktin se vetë BE-ja, sado progreke (Greqisë i dha oksigjen per te mos ndodhur çfarë ndodhi me Anglinë), nuk do ta ketë të lehtë të mbështesë qendrimin grek, sepse eshtë në kundërshtim me të drejtēn ndërkombëtare!
Une nuk do të flas për shkeljet antikushtetuese të bëra nga qeveria “Berisha” në interes të palës greke, sepse kanë folur të tjerë me kompetencë, po dua te theksoj se Marreveshjes së Berishës, nese do t’i bëhet thjesht një “makiazh” apo do t’i vihen disa “arna”, kjo do të ishte dëshmi e qartë e “lojes” së fshehtë antikombëtare të Ramës me Berishën e me politikën greke, çka as e mendoj keshtu, as nuk do ta deshiroja te ishte keshtu e as nuk do ta mbeshtesja për asnjë “arsye”!

Hapja e negociatave të Shqiperisë me BE-në nuk ka vlerë para Marrëveshjes së Detit! Madje, hapja e negociatave te Shqipërisë me BE-në nuk duhet kushtezuar hiç me Marreveshjen e Detit! Miratimi, qoftë edhe me disa arnime, i Marrëveshjes së nënshkruar nga Berisha, i vë vulën varësisë së Shqipërisë nga Greqia! Negociatat mund te hapen dhe ne fakt hapen edhe mē vonë, ndërsa Marrëveshja antikombëtare e Detit mbetet e çimentuar!

Në fund të fundit, nëse BE-ja mbështet Greqinë në veton e saj, Shqiperisë nuk i duhet Bashkimi Europian! Atdheu me interesat e tij qendron mbi BE-në! Nje qëndrim te tille do të mbante çdo vend tjetër sovran i Europes!
Prishja e Marrëveshjes së nenshkruar të Detit me Greqinë as nuk duhet të pengojë e as, në të vertetë, nuk ka fuqi te pengojë negociatat e Shqipërisë me BE-në!
Nëse ndodh të përmbushet vullneti i Greqisë, ky do të jetë një argument më shumë për të thënë se BE-ja duhet të shpërndahet!

Mirë se vini në Oqeanin e ri Indian

“Aktorët e rinj po krijojnë një ambient më shumëpolar dhe kompleks në Oqeanin Indian”

Nga David Brewster

Mjedisi strategjik në Oqeanin Indian po ndryshon me shpejtësi. Vitet e fundit kemi parë rivalitet strategjik midis të fuqive të mëdha si Kina dhe India, ndërsa ato zgjerojnë rolet e tyre në rajon. Tani po shohim gjithashtu aktorë të rinj që konkurrojnë për të ndërtuar zonat dhe blloqet e tyre të ndikimit në Oqeanin Indian.

Këto zhvillime mund të parashikojnë fillimet e një rendi strategjik të ri në Oqeanin Indian – një rajon shumë më kompleks dhe shumëpolar, ku një numër fuqish të mëdha dhe të mesme konkurojnë për ndikim dhe pozicionim. Megjithëse Shtetet e Bashkuara mbeten fuqia më e madhe ushtarake në rajon, gjithnjë e më shumë duhet të merret me një mjedis shumë më kompleks, në të cilin nuk do të ketë gjithmonë një rol udhëheqës.

Prania Ushtarake e Zgjeruar e Kinës në Oqeanin Indian

Nuk është çudi që ndryshimi më i madh në mjedisin strategjik rajonal po shkaktohet nga Kina. Kina është përjashtuar prej kohësh nga Oqeani Indian nga faktori gjeografik. E bllokuar nga qasja e lehtë tokësore drejt oqeanit, aksesi detar i Kinës në Oqeanin Indian është i gjatë dhe i pasigurt. Por duke pasur parasysh nivelin e varësisë së Kinës nga nafta e huaj dhe interesat e tjera në rajon, është konsideruar pothuajse e pashmangshme që Kina do t’i kushtojë shumë më tepër vëmendje Oqeanit Indian në një periudhë afatgjatë.

Por Kina po lëviz më shpejt nga sa shumë prisnin, duke ndërtuar një rol ushtarak në Oqeanin Indian. Kjo përfshin zhvillimin e një rrjeti të bazave detare dhe ushtarake rreth bregut të Oqeanit Indian, duke filluar me Xhibuti (të hapur vitin e kaluar) dhe një bazë të re që do të ndërtohet në ose afër Gwadar në Pakistan. Bazat e tjera kineze kanë gjasa të ndërtohen në Afrikën Lindore dhe ndoshta në Oqeanin Indian Qendror/Lindor. Një rrjet bazash – të llojeve dhe madhësive të ndryshme – do të ndihmojë në maksimizimin e mundësive të Kinës për t’iu përgjigjur kontingjenteve që ndikojnë në interesat e saj, duke përfshirë mbështetjen për operacionet kundër piraterisë, evakuimet jo-ndërlufutese, mbrojtjen e shtetasve dhe pronave kinezë dhe potencialisht ndërhyrjeve në shtetet bregdetare të Oqeanit Indian ose vende të tjera të rajonit.

Nuk ka gjasa që Kina do të jetë në pozitë për të sfiduar dominimin e SHBA-ve në Oqeanin Indian për disa vite në vijim. Por do të jetë e gatshme të përfitojë nga mundësitë strategjike ose të futet në ndonjë vakuum të perceptuar të fuqisë.

India është veçanërisht e alarmuar nga prania në rritje e Kinës në rajon dhe po përgjigjet. Kjo përfshin ndërtimin e bazave operative ose objekteve të stërvitjes në ishujt Andaman dhe Nicobar të Indisë – pranë ngushticës së Malacca – si dhe në shtetet ishullore të tilla si Seychelles dhe Mauritius. Finalizimi i fundit i një marrëveshjeje shkëmbimi logjistik midis Indisë dhe Francës gjithashtu hap potencialisht baza franceze në Oqeanin Indian Perëndimor (të tilla si në Xhibuti dhe Réunion) për përdorim nga India. Zhvillimi më i fundit është një marrëveshje midis Indisë dhe Omanit, sipas të cilës marina indiane do të ketë qasje në portin e Duqm në Oman për logjistikë dhe mirëmbajtje. Marrëveshja mund të përfshijë gjithashtu zhvillimin e objekteve të magazinimit të naftës pranë Duqm për t’u përdorur si pjesë e rezervës strategjike të Indisë.

Lëvizjet e Kinës, dhe përgjigjet e SHBA-ve dhe Indisë, kanë bërë që disa analistë të shqetësohen për një “Luftë të re të Ftohtë” që do të zhvillohet në Oqeanin Indian. Edhe pse administrata Trump ka shpallur së fundmi strategjinë e saj të re “Strategjia e Lirë dhe e Hapur e Indo-Paqësorit (FOIP)” nuk është e qartë se çfarë do të thotë kjo në praktikë për Oqeanin Indian. Ka ende pak prova se Shtetet e Bashkuara janë një aktor serioz në kundërshtimin e ndikimit që Pekini po blen me Iniciativën e Rripit dhe Rrugës.

Aktorë të rinj “jo-tradicionalë” në Oqeanin Indian

Por Kina nuk është faktori i vetëm i ri në Oqeanin Indian. Disa lojtarë të rinj “jo-tradicionalë” janë bërë aktivë në rajonin e Oqeanit Indian, gjë që mund ta bëjë mjedisin rajonal të sigurisë shumë më kompleks sesa në të kaluarën. Këto përfshijnë fuqitë e mesme rajonale si Arabia Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe (UAE), Turqia dhe Irani, të cilat kanë luajtur pak ose aspak rol në sigurinë e Oqeanit Indian në kohët moderne. Ato vende të angazhuara më parë me problemet e brendshme ose lokale, për disa arsye po luajnë një rol më aktiv në çështjet e Oqeanit Indian, dhe ka të ngjarë të luajë një rol edhe më të madh në të ardhmen.

Aktualisht po shohim një garë nga aktorë të rinj si Arabia Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Turqia për të ndërtuar bazat detare dhe ushtarake në të gjithë Bririn e Afrikës. Arabia Saudite ka finalizuar kohët e fundit një marrëveshje për krijimin e një baze detare në Xhibuti. Aleati i saj, Emiratet e Bashkuara Arabe (që Sekretari Amerikan i Mbrojtjes James Mattis dikur i quajti “Sparta e Vogël”), sapo ka ndërtuar objekte të mëdha detare dhe ajrore në Assab në Eritrea e afërt dhe drejton një qendër trajnimi në Mogadishu të Somalisë.

Nga ana e saj, Turqia ka nënshkruar së fundi një marrëveshje mbrojtëse me Sudanin nën të cilën Turqia do të rindërtojë portin e vjetër të Suakin në Detin e Kuq, ku thuhet se do të përfshijë zhvillimin e objekteve detare. Kjo do të vinte në krye të objekteve ushtarake ekzistuese të Turqisë në Katar (ku tani janë të vendosur tre mijë trupa) dhe në Mogadishu.

Rezultati e menjëhershëm i këtyre lëvizjeve në Bririn e Afrikës është rivaliteti midis dy blloqeve të reja të fuqisë së Lindjes së Mesme: Arabisë Saudite, Emirateve të Bashkuara Arabe dhe Egjiptit në njërën anë dhe Turqisë, Iranit dhe Katarit nga ana tjetër. Konflikti ndërmjet këtyre blloqeve rivale në Jemen ka një element të fortë detar, duke përfshirë një bllokadë detare të rrugëve furnizuese rebele nga Irani. Kjo ka ngritur vlerën e palëve që kanë baza detare në zonë.

Rivaliteti ndërmjet këtyre dy blloqeve ka rihapur gjithashtu një numër rivalitetësh dhe mosmarrëveshjesh të tjera të hershme në rajon. Marrëveshja e kohëve të fundit midis Turqisë dhe Sudanit, e cila përfshin një elementë të bashkëpunimit rreth mbrojtjes dhe inteligjencës, ka rigjeneruar tensionet midis Sudanit dhe Egjiptit, përfshirë mbi një kufi të pazgjidhur dhe akuza mbi mbështetjen për terrorizmin. Vetëm pak ditë pas marrëveshjes Turqi-Sudan, trupat egjiptiane (me mbështetjen e Emirateve të Bashkuara Arabe) u vendosën në Eritrea, me sa duket në lidhje me një digë që Etiopia planifikon të ndërtojë përgjatë lumit Nil dhe që Egjipti e konsideron si një “kërcënim ekzistencial”. Nëse kjo tingëllon e koklavitur, kjo është për shkak se e tillë është situata.

Këto rivalitete janë gjithashtu duke u spostuar më tej në Oqeanin Indian. Arabia Saudite është angazhuar nëpërmjet diplomacinë aktive të çeqeve me shtetet ishullore të vogla (myslimane) të Komoros dhe Maldivet, në një përpjekje për të sfiduar rivalin rajonal, Iranin. Të dy këto vende kanë marrëdhënie të këqija diplomatike me Iranin dhe Katarin dhe kanë nënshkruar gjithashtu Aleancën Islamike Ushtarake të Sauditëve kundër Terrorizmit (IMAT). Edhe pse shumë njerëz do ta konsideronin të pamundur, potenciali për një bazë detare saudite në Maldive do të rriste ndjeshëm presionin ndaj Iranit. Marrëdhënia e ngushtë e Arabisë Saudite me Maldivet është gjithashtu një shqetësim në rritje për Indinë.

Emiratet e Bashkuara Arabe, një aleat i ngushtë saudit, gjithashtu po hapë krahët e saj. Emiratet e Bashkuara Arabe kanë dhënë mbështetje të gjatë financiare dhe politike për shtetet ishullore të vogla të Oqeanit Indian, duke përfshirë dhënien e ndihmës së konsiderueshme mbrojtëse për Sejshellët. Emiratet e Bashkuara Arabe tani po ndërtojnë një rol më të gjerë politik në Oqeanin Indian, duke përfshirë marrjen e kryesimit e Indian Ocean Rim Association (IORA) – grupit politik pan-rajonal të Oqeanit Indian – nga 2019. Kjo do t’i japë Emirateve një platformë të rëndësishme për të formuar axhendën rajonale. Nga ana tjetër, Irani, armiku i Emirateve të Bashkuara Arabe, së shpejti do të marrë kryesimin e Indian Ocean Naval Symposium (IONS), grupimi pan-rajonal detar. Kjo gjë duket si dikça e keqe për përpjekjet e vendeve të tjera në rajon për të përmirësuar efektivitetin e këtyre grupimeve.

Për të mos e anashkaluar, Turqia po rindërton një rol në Oqeanin Indian. Turqia nuk është parë pranë Oqeanit Indian për gati një shekull që nga ditët e Larencit të Arabisë. Por gjatë viteve të fundit vendi ka kaluar në një “rizgjim global”, i cili përfshin një kujtim kombëtar të lavdive të Perandorisë Osmane. Në kulmin e tyre, osmanët ushtruan ndikim në të gjithë Oqeanin Indian, përfshirë kryerjen e ekspeditave detare në Ngushticën e Malacca dhe më gjerë. Osmanët u mburrën edhe me një protektorat në Aceh, në Indonezinë e sotme (një nga rajonet më fundamentaliste dhe separatiste në atë vend). Kjo histori e pasur tani po zhvarroset dhe ne duhet të presim që të dëgjojmë më shumë rreth saj në vitet e ardhshme.

Presidenti turk Rexhep Tajip Erdogan është duke u ngritur si mbrojtës i popujve myslimanë të rrethuar në të gjithë rajonin. Turqia ka qenë një nga mbështetësit më të shquar ndërkombëtar të popullsisë muslimane Rohingya në Myanmar dhe në shtator 2017 ishte vendi i parë që i dha ndihmë Rohingyas gjatë periudhës së fundit të spastrimit etnik nga regjimi i Myanmarit.

Marina turke gjithashtu është rikthyer në Oqeanin Indian dhe ka qenë pjesëmarrës aktiv në operacionet kundër piraterisë, përfshirë tre komanda të Combined Task Force 151, koalicionit shumëkombësh të marinës që shoqëron anije tregtare përmes Gjirit të Aden. Zhvillimi i një baze turke detare në Suakin në Detin e Kuq do të zgjeronte ndjeshëm praninë rajonale të Marinës Turke dhe mund të nxiste një garë të vogël mes Turqisë dhe rivalëve të tillë si Egjipti dhe Arabia Saudite për dominimin detar të Detit të Kuq.

Këto rivalitete që zhvillohens në Oqeanin Indian janë në një masë të madhe të nxitur nga rivalitetet e përqëndruara në Gjirin Persik dhe Levantin. Por, siç pamë edhe në Luftën e Ftohtë, nxitimi i vendeve më të pasura dhe më të fuqishme për ndikim midis shteteve të vogla dhe të dobëta të Oqeanit Indian mund të përhapë një paqëndrueshmëri të konsiderueshme politike në të gjithë rajonin.

Dyshime rreth SHBA-së si Fuqi e Qendrueshme

Ndryshimet në mjedisin strategjik të Oqeanit Indian gjithashtu nënvizojnë dyshimet lidhur me angazhimin e Uashingtonit ndaj rajonit dhe disa aktorë rajonalë duket se po pozicionohen për atë që shohin si një tërheqje të pashmangshme të forcave të SHBA-ve.

Miqtë dhe konkurrentët e Amerikës janë shumë të vetëdijshëm se revolucioni i SHBA-së për pordhimin e naftës nga shist argjilor i ka vënë Shtetet e Bashkuara drejt rrugës për t’u bërë eksportuesi më i madh neto i naftës në botë gjatë dekadës së ardhshme. Kjo do të thotë se Gjiri Persik mund të bëhet një imperativ më pak strategjik për Shtetet e Bashkuara, ose të paktën t’i japë Shteteve të Bashkuara më shumë opsione. Roli i SHBA-së në Gjirin Persik është, natyrisht, një element thelbësor në mbizotërimin global të SHBA-ve, por vjen me një kosto të madhe ekonomike. Është e mundshme që administrata e tanishme (ose e ardhshme) e SHBA-së, të mund të arrijë në një pikë ku ata të pyesin pse Flota e Pestë e SHBA-së po mbron naftën kineze. Këto dyshime janë rritur në shumë vende përkundër angazhimit të vazhdueshëm të forcave të mbrojtjes të SHBA-së në rajon. Ata janë përforcuar vetëm nga qendrimet e paqendrueshme të administratës Trump.

Një rajon kompleks dhe shumëpolar

Interferenca e këtyre faktorëve po shtynë Oqeanin Indian drejt një mjedisi strategjik shumë më shumëpolar dhe kompleks. Ndryshe nga Paqësori, i cili mbetet një mjedis strategjik thelbësisht bipolar (plus problemi i Koresë së Veriut), teatri i Oqeanit Indian po bëhet gjithnjë e më shumëpolar. Kjo përfshin fuqitë kryesore të tilla si Shtetet e Bashkuara, India dhe Kina dhe një tufë e fuqive të mesme perëndimore, të tilla si Australia, Franca dhe Japonia. Por fuqitë e “reja” të mesme, përfshirë Emiratet e Bashkuara Arabe, Arabinë Saudite, Turqinë dhe Pakistanin, dhe me kalimin e kohës, Irani dhe Indonezia, do të bëjnë gjithnjë e më shumë prezencën e tyre të ndjerë. Disa nga këto fuqi “të reja” të mesme mund të mos jenë domosdoshmërisht armiqësore ndaj interesave të SHBA-ve, të paktën për momentin, por të gjithë ato eventualisht do të ndjekin interesat dhe axhendat e tyre.(The Diplomat, Lexo)

Grandet milionëshe, nuk i gëzojnë fermerët

“Tantali u dënua nga Zeusi me uri dhe etje, të cilat nuk i shuante dot, edhe pse i kishte mbi e nën kokë”

Nga: Nijazi IDRIZI

MBPZHR e ka hartuar Planit për Bujqësi e Zhvillim Rural 2007-2020; i ka pothuajse të kompletuara planet sektoriale; e ka një organizim të kompletuar me staf të trajnuar; e ka pothuajse të kompletuar bazën ligjore e cila është e harmonizuar me atë të BE; ka investuar bashkë me donatorët dhe komunat, qindra miliona euro, por rezultatet janë të padukshme.

Në favor të këtij konstatimi flasin statistikat e publikuara nga vet Ministria e Bujqësisë. Nga leximi i tyre kuptojmë se: toka bujqësore po zvogëlohet; importi i produkteve bujqësore po rritet; dhe çmimet e tyre janë më të lartat në Rajon?!

Rezultatet e krahasimit të dy matjeve të tokës të përfunduara në vitet 2002 dhe 2012, dëshmojnë se toka bujqësore në këto dhjetë vjet është zvogëluar për 15 200 hektar. Ajo është mbuluar me shkurre dhe ndërtimet pa leje, për shkak të mos interesimit të fermerëve për ta punuar.

Shembuj të importit të produkteve bujqësore të mbështetura me pagesa direkte ka sa të duash. Shembull tipik është prodhimtaria e mollëve. Kosova aktualisht i ka mbi 1 700 he pemishte me mollë! Vendet e BE për kokë banori mesatarisht konsumojnë 22 kilogram mollë në vit. Kjo do të thotë se Kosova me 1 000 hektarë pemishte me mollë duhej ti plotësonte nevojat e veta, ndërsa prodhimin e 700 hektarëve do të duhej ta eksportonte. Por po ndodh e kundërta: Kosova po vazhdon të importojë mollë!

E shembull tipik për problemin e rritjes së çmimeve të ushqimit është mjalti! Gati një decenie, për bletari po ndahen grande dhe subvencione, madje më së shumti për koshere në rajon (15 euro). Askush nuk di të tregoj, pse në Kosovë mjalti është më i shtrenjti në rajon?!

S’ka dyshim se për dështimin e investimeve në bujqësi fajtore është MBPZHR. Ajo, po aplikon kritere të gabuara juridike, investive (financiare), administrative e madje edhe klienteliste (politike), për projektet përfituese të grandeve dhe subvencioneve. Aplikimi shumëvjeçar i tyre, i ka bërë përfitues të parave të buxhetit të shtetit dhe donatorëve, ato biznese, të cilat nuk e kanë burim të vetëm të jetesës prodhimtarinë bujqësore, duke i dëmtuar me dashje fermerët të cilët nuk kanë mundur ti plotësojnë ato. Ndër këto kritere të cilat rrjedhimisht e kanë dëmtuar edhe zhvillimin e bujqësisë, duhet të veçohen:

Aplikimi i kriterit të pronësisë së tokës

Ky kriter nuk i merr parasysh ato sipërfaqe të tokës së pronarëve, për të cilën ata nuk disponojnë asnjë dokument, por që e kanë të drejtën e shfrytëzimit të cilën nuk ua konteston askush. Me këtë kriter, përjashtohen të gjithë fermerët të cilët nuk e kanë “formalizuar” juridikisht pronën, me çka rrjedhimisht diskriminohen.

Aplikimi i kriterit të përfitimit sipas sipërfaqes së tokës dhe produktit

Ky kriter i bënë përfitues bizneset të cilat kurrë nuk janë marr me bujqësi, duke i dëmtuar fermerët e vërtet, të cilët burim të vetëm jetese e kanë bujqësinë. Aplikimi i këtij kriteri, i favorizon projektet e mëdha, (për disa sektorë), duke i larguar nga konkurrenca fermerët. Bizneset që planifikojnë të mbjellin mbi 5 hektarë, i eliminojnë fermerët që aplikojnë për sipërfaqe 0.5-1 hektar.

Një shembull tjetër është favorizimi i bizneseve të prodhimtarisë bimore, sipas sipërfaqes së mbjellë, me pagesë fiktive për hektar. Kjo është e gabuar. Për ti diferencuar fermerët e vërtet nga jo fermerët dhe për motivimin e tyre, duhet të hiqet kriteri i sipërfaqeve dhe të vendoset ai i rendimentit për sipërfaqe, duke e futur edhe atë të cilësisë. Kjo i detyron fermerët të perfeksionojnë praktikat nga tradita, të përdorin praktika të mira dhe dijet e reja nga bota, ndërsa të dështuarit i detyron të tërhiqen nga bujqësia.

Viteve të fundit po bëhet diskriminimi financiar sipas produktit. Kjo po ju ndodh pemëtarëve, në raport me vreshtarët. Derisa të parët po subvencionohen me 400 euro për hektarë, të dytët po mbështetën me 1 000 euro. Njohësit e kësaj fushe e din se shpenzimet për ngritjen dhe mirëmbajtjen e tyre janë afërsisht të njëjta, madje pemëtarët e bartin edhe koston e ngritjes së sistemit të ujitjes, (i cili nuk është kusht edhe për vreshtarët). Për më shumë, vreshtarët që janë edhe prodhues të verës, subvencionohen edhe për prodhim të verës me 6 cent për litër.

Aplikimi i kriterit investiv

Me këtë kriter, fermerët përfitues të grandit janë të detyruar që me mjetet e tyre ta investojnë projektet 100 %, që pastaj ta fitojnë të drejtën e tërheqjes së 50% të parave nga ministria, (madje me vonesë). Këto shuma janë të papërballueshme për fermerët të cilët dështojnë. Me këtë kriter, ministria i diskriminon ata, në favor të bizneseve të cilët i kanë këto mundësi dhe bëhen përfitues të grandeve.
Aplikimi i kriterit klientelist politik për jo fermerët,

Përfitues të shumë grandeve në Kosovë janë njerëz me ndikim politik ose afër politikës të cilët nuk e kanë bujqësinë aktivitet primar të tyre. Ata jetojnë në pallate dhe rrallë i vizitojnë fermat e tyre në vendbanimet rurale. MBPZHR i ka shpenzuar miliona euro për ngritjen e shumë fermave blegtorale dhe serrave për këta njerëz. Shembull për të keq është Novobërda, ku me parat e buxhetit janë ngritur rreth 20 stalla, (në të cilat, për ti kaluar kontrollet e ministrisë), përfituesit i kanë vendosur vetëm 4-5 gjedhe. Aty as që bëhet fjalë për prodhimtari rentabile. Parregullsi të tilla janë evidentuar nga mediat edhe në Drenas. Ministria e ka dështuar edhe investimin në sera, shumë nga të cilat për të njëjtat motive i ka zhvendosur në veri të Kosovës, ku kushtet klimatike nuk e favorizojnë këtë prodhimtari.

Çrregullimet psikike kosovare

Nga Lis Bukuroca

1. Halil Matoshi thotë se pasi të aprovohet marrëveshja për kufirin, ku Kosova humb territor, do t‘i kthehen ato troje, që i ka falur Thaçi! Pra, do të gjenden përsëri nën sovranitetin e Kosovës vetëm pasi Kuvendi me shumicë të pajtohet se i takojnë dhe se janë të Malit të Zi! Kësaj procedure i thonë, bëhu sonte nuse e Hashimit, pastaj ta kthejnë fqinjët virgjinitetin, se ata ta kanë marrë me qira vetëm për një kohë të caktuar! E si mund të anulohet ai virgjinitet i humbur, duhet pyetur Kuvendin e Malit të Zi!

Tregoni popullit se jeni të detyruar të nënshkruani për të shpëtuar injorancën e hazreti Hashimit dhe të Ramushit. Kryetari i Malit të Zi nuk mund të premtojë kthimin e territoreve të fituara në tryezë, sepse edhe ai ka Kuvend dhe opozitë! Nëse një dit kthehet Ulqini me krahinat tjera shqiptare, mund të kthehen edhe këto 8.000 hektarë!

2. Matoshi thotë Ramushi urdhëroi kthimin e flamurit shqiptar te Rrethi sepse nuk dëshiruaka të dëshpërojë qytetarët! Sipas shpjegimit të tij, Rrethi nuk është institucion, kurse flamuri multientik, valon në godinat e shtetit! Domethënë vetëm pas festës, Ramushi kuptoi mashtrimin e Matoshit dhe mori vesh se Rrethi nuk është institucion.

Ramushi ka adhuruar atë flamur, por që kur ka Matoshin pranë, ai flet dhe gjykon me po atë arrogancë dhe ekskomunikim, që bënte Matoshi në përpjekjet e tija për të imponuar pikëpamje antishqitare: Në vitet e 90 me këmbëngulje për komb islamik dhe federatë islame, si i konvenonte Serbisë, tani me komb kosovar me një etnonim nga gjuha serbe, si i konvenon përsëri Serbisë! Mendimet e Matoshit lexohen në intervistat dhe vendimet të Ramushit! Matoshi fitoi dy herë deri tani. Në Tagesspeigel Ramushi pohoi se ndërtimi i kombit të ri, nuk është i lehtë dhe me heqjen e flamurit shqiptar në ditën festive. Me flamurin shqiptar u sollën më keq se me flamurin serb.

Halil Matoshi drejton Kosovën drejt kaosit dhe implozionit. Ramushi është vetëm ekzekutues i ideve të tij. Ju kujtohet si Matoshi përligji dyfishimin e rrogës së kryeministrit: Nuk është për Ramushin, por për institucionin e kryeministrit. Përsiatje komuniste e përkryer!

3. Nuk është çudi nëse në zgjedhjet e ardhshme populli voton listën serbe! Ata e duan Kosovën dhe nuk e braktisin. Ne presim një mundësi për të ikur sa më lehtë, sa më larg, pa kthyer kokën prapë, edhe pse kemi kryetarin më të mençur në botë, natyrisht sipas konstatimeve të dy anglezëve!

4. Nuk mbet një rrugaç, një hajdut, një mafioz dhe një kriminel, që nuk u bë politikan!

5. Njerëz nuk jemi vetëm pse kemi dy këmbë. Dy i ka edhe majmuni. Njerëz jemi, kur bëjmë vepra njerëzore, humane. Majmuni merr vetëm, sepse ndryshe nuk din. Përveç barkut të vet, të tjerët nuk i ndjen, nuk i kupton, sepse trurin e ka shumë më të vogël se qeniet njerëzore! Të jesh majmun në Xhungël nuk është turp, por të sillesh me inteligjencë majmuni në politikë, është tragjedi për ata që votojnë ata kushërinj të majmunëve!

6. Ai që i lutet zotit për vete, shkon në ferr, nëse ka njerëz, që jetojnë më keq se lutësi!

Nëse zoti është i mençur, ai nuk mund të çmojë egoistët kronikë (as ne nuk i duam)!

Lumturia dhe paqja nuk arrihet duke u lutur për veten, por duke u lutur dhe ndihmuar të mjerin! Mjerimi nuk është profesion, as komb, as fat, por ai ndërtohet dhe kultivohet nga njerëzit egoistë, që luten të kenë më shumë dhe të varfrit i japin, në dita festive fetare, sepse aty presin përfitime më të mëdha: T‘u paguhet dhjetëfish, atë që falin nja dy herë në vit!

7. Nëse shkon Hashimi në Hagë për disa ditë, në librin e ri, do të krahasohet me Adem Demaçin dhe Nelson Mandelën. Nëse del, do të krahasohet me Makiavelin dhe Tartufin! Nëse shokët i dërgon, por vet mbetet në Prishtinë, do të krahasohet me Rrahman Morinën! Nëse shikohet mirë e mirë, nuk i konvenon as të burgoset, as të mos burgoset!

8. Shtetet normale konsiderojnë sukses shtetin ligjor dhe hyrjen në BE. Në Republikën e Injorantëve sukses konsiderohet anulimi i vizave! Nëse bazohemi në aftësitë mendore për të zgjidhur një çështje kufitare, për të zbatuar kërkesat tjera të BE-së na duhet 400 vite!

9. Mërgimtar nuk bëhet askush nga dëshira, por vetëm kur i rrëmbehen të gjitha shpresat, të gjitha ëndrrat për të jetuar me dinjitet në atdhe! Si mërgimtar shpirti të mbetet diku varë në atdhe, por politikanët e vendit, ta gërditin me atë intensitet, sa e ka bërë edhe armiku! Armiku e bënte për ta rrëmbyer vendin, politikanët injorantë të heqin dheun nën këmbë duke u tallur me fatin tënd! Dhe, ne mburremi akoma me ata maskarenj të pasuruar, që varfëruan popullin duke vjedhur shtetin e vet! Shtetin e vet!!! Politikanët tanë veprojnë si qelizat kanceroze!

10. Duket se kemi më shumë doktorë të shkencave, se sa lopë! Lopët janë fisnike dhe të dobishme tërë jetën, në fund, si mirënjohje, ua hamë edhe mishin. Plagjiatorët janë kafshë grabitqare dhe të dëmshme tërë jetën. Në fund i hanë shpirtin dhe ardhmërinë një populli të tërë duke lënë pas vete vetëm viça!!!

11. Dashuria e tepruar ndaj gruas bën burrin xheloz, burgos gruan dhe i shkakton sëmundje! Nuk është problemi te gruaja, por te burri që ka frikë se ia merr dikush nga bindja se ai nuk ka vlerë, nga mungesa e sedrës: Kompleksi i vogëlsisë, i të qenit pa vlerë reale! Dashuria e tepruar e politikanit ndaj atdheut, shkatërron vendin! E ka bërë Hitleri, Musolini, Millosheviqi e shumë diktatorë tjerë! Ata janë të bindur se janë të paaftë dhe atë që kanë futur në dorë, nuk e lëshojnë deri në shkatërrim të vendit! Arsyeja? Kompleksi i vogëlsisë, i të qenit pa vlera të përnjëmendta: Mungesa e sedrës dhe vetvlerësimit të drejtë! Atdheun e dashurojnë me xhelozi edhe Thaçi, Berisha, Haradinaj dhe Basha!

12. E kritikojnë Rita Orën pse nuk flet shqipen mirë duke jetuar jashtë vendit dhe harrojnë ta rrahin veten me shpulla gojës, se edhe duke jetuar në atdhe, dy fjali nuk dinë t‘i shkruajnë apo t‘i shqiptojnë fonetikisht pa gabime, edhe atë, nga nxënësi, deri te profesori i fakultetit! Jashtë vendit nuk flitet shqipja, shqipja ruhet brenda, jashtë përfundon me asimilim. Çdo i pesti amerikan ka origjinë gjermane. Me ditën kur braktiset vendi, nisë asimilimi, por si të arsyetohet mungesa e dashurisë ndaj gjuhës e atyre që jetojnë në atdhe duke mbaruar shkolla shqiptare? Ky është problem që duhet zgjidhur! Rita Ora ndikon pozitivisht në botë për imazhin më shumë se krejt universitetet tona! Bill Clintoni nuk është shqiptar dhe nuk flet shqip, por askush nuk ka mundur të bëjë, sa ai për lirinë e Kosovës! Gjuhën shqipe e flet edhe Pronto, edhe njerëzit si Rrahman Morina…

Hi syve

Të gjithë politikanëve tanë po u intereson vetëm si do të duken pas miratimit të demarkacionit – si do të shkruhet historia e rrejshme për ta! Dhe, po – a kanë për të mbetur apo s’kanë për të mbetur në pushtet

Nga Dush GASHI

A mund ta shihni tash, situatën kristal të pastër në të cilën jemi? A nuk po vëreni se asnjëri prej udhëheqësve tanë s’ka asnjë pikë rëndësie se ku dreqin është duke u vënë ai kufi? As udhëtimi pa viza në Europë, as pse u bëmë horë duke u vënë kundër krejt botës? A po e shihni se kur mendojnë se do të jenë të detyruar ta miratojnë demarkacionin – për të shmangur sadopak përgjegjësinë të cilën duhet ta marrin mbi vete, janë në gjendje të na qesin hi syve në të gjitha mënyrat e mundshme – të arsyetojnë të pa arsyetueshmen, të organizojnë protesta të rrejshme, të kurdisin pamje para ambasadave…?

Ndërsa e kundërshtojnë fuqishëm demarkacionin kur ndjejnë se, në rast të miratimit, pozita e tyre do të luhatet pak. A nuk mund të thonë se demarkacioni është – më falni në shprehje – një mut? Dhe është një mut, të cilin duhet ta hamë, sepse nuk kemi parë përtej hundës sonë, nuk kemi parë përtej pushtetit, sepse nuk mund të heqim dorë nga pamja e vetvetes si njerëz «të mëdhenj»?

Të gjithëve po u intereson vetëm si do të duken pas miratimit të demarkacionit – si do të shkruhet historia e rrejshme për ta! Dhe, po – a kanë për të mbetur apo s’kanë për të mbetur në pushtet! Sepse, asnjë dokument shtesë, asnjë deklaratë, as kurrgjë tjetër nuk e ndryshon për asnjë milimetër vijën e kufirit nga atje ku është vënë! Vetëm mund ta ndryshojë mashtrueshëm perceptimin për «heronjtë» tanë! Sepse na udhëheqin narcisoidët.

«Personi narcisoid shpesh e arrin ndjenjën e sigurisë në bindjen krejtësisht subjektive mbi përsosmërinë e tij, në epërsinë e tij ndaj të tjerëve, mbi cilësitë e tij të jashtëzakonshme, e jo me anë të marrëdhënieve ndaj të tjerëve apo me anë të çfarëdo pune të tij apo të arriturave». A më lexuat mirë? Jo me anë të çfarëdo pune të tij apo të arriturave. Pos atyre, më së shpeshti të rrejshme në luftë! Apo me diploma e doktorata të rrejshme fakultetesh!

A e kuptoni tash, meqë ra fjala, pse na duhen dekoratat e pavlerë të Hashim Thaçit? A po e kuptoni pse zoti president ka paguar kushedi sa para për një biografi të rrejshme për të? E i cili, pos vetes, po mendon se, me ato dekorata mund t’ua krijojë biografitë njerëzve ashtu si do ai, madje krejt historinë, realitetin e tërë… Sepse në tërë kohën sillemi në zonën e muzgut të patologjisë politike!

LDK-ja kërkon unitet për të falur 8000 hektarë tokë (NISMA e Jakupit e lë në baltë Ramushin)

Nga Xhevat Bislimi

LDK-ja, permes Avdulla Hotit, sot po ben thirrje qe partite shqiptare te jene unike per t’ia falur edhe 8 200 hektare toke Malit te Zi, territori i te cilit eshte mbi 60% territor shqiptar! Per LDK-ne dhe per pranine nderkombetare vetem Republika e Kosoves dhe populli i saj shqiptar lirine e levizjes (ikjes nga vendi i tyre!) mund ta marrin vetem duke dhene toke! Kjo eshte edhe nje fyerje e madhe e radhes qe po i behet shtetit sui generis te Kosoves dhe popullit te tij! Po duket qe Avdulla Hoti dhe LDK-ja nuk po gezojne rastesisht repsektin e Kryetarit te Serbise, Vuçiçit!

Jashte Kuvendit, 10-15 matrapaze, qe ushqehen dhe mbahen ne jete nga fondet dhe parate e huaja, jane mbledhur te protestojne kunder deputeteve qe nuk po votojne per faljen e tokes Malit te Zi!! Grup njerezish tugites per çdo shqiptar dhe per çdo njeri te civilizuar ne bote! Fushate tugitese po bejne edhe disa media-portale e TV te krijuara dhe te mbajtura edhe sot me fonde te dyshimta te huaja dhe me fonde publike te vendit! Keto medie, disa krere te shtetit dhe disa parti po i bejne trysni popullit shqiptar qe te heq dore edhe nga nje pjese e territorit te tij! Jane keta matrapaze te kontrabanduar ne parti politike e ne pushtet qe kane kerkuar nga BE-ja qe per liberalizimin e vizave te vendoset kushti i faljes se 8 200 hektareve toke Malit te Zi!

Sot u pa qarte se edhe NISMA e Jakup Krasniqit (e themeluar si iniciative qytetare per t’u bashkuar me Levizjen, por qe perfundoi ne prehrin e PDK-se!!), e cila e kishte nxitur Ramushin qe te largoheje nga Opozita e Bashkuar, e paska lene ne balte Ramush Haradinajn! NISMA (tash socialdemokrate!) eshte bashkuar me LDK-ne dhe me PDK-ne per ta votuar marreveshjen e kufirit me Malin e Zi pa RAPORTIN e Komisionit shteteror te Bulliqit! Keshtu Ramushi po izolohet nga aleatet e tij te rrejshem! Por, per Ramushin dhe per AAK-ne do te ishte me e ndershme te largoheje nga qeveria se sa ta pranonte kete “kurth” te NISMA socialdemokrate dhe PDK-se…

Votimi i marreveshjes se kufirit me Malin e Zi, me e pa raportin e Bulliqit eshte i pafalshem per AAK-ne- Ramushin. Populli shqiptar i Kosoves kurre nuk ka kerkuar te fale toka per te fituar nje te drejte qe kane fituar te gjithe popujt tjere pa kushte te ketilla poshteruese. As sot populli yne nuk do te pranonte kurre qe te jepeje qofte edhe nje pellembe toke ne kembim te liberalizimit te vizave. Nese kete poshterim e kane kerkuar kreret e institucioneve te Kosoves, disa nga mediat e shkruara e te folura ne gjuhen shqipe, por qe u sherbejne interesave te huaja, dhe nje pjese e shoqerise civile “nderkombetare”, populli shqiptar dhe Levizja Vetevendosje nuk e kane pranuar dhe nuk po e pranojne as sot… Mire do te ishte te mos e pranonte as Ramushi, i cili po izolohet nga NISMA e Jakupit, e bashkuar me PDK-ne dhe LDK-ne per t’ia falur Malit te Zi edhe pak toke!!

27 mësime në 27 vjet…

Nga: Arlinda ÇAUSHOLLI

Më pëlqejnë bilancet. Mbase ngaqë jam bijë financieri dhe shumë të aftë, do të shtoja. Por nuk i thaj fare bilancet numerike. Nuk kam qenë asnjëherë e mirë me to, edhe pse bota e sotme rrotullohet rreth shifrave. Mendja ime hyn në rezonancë më shpejt me gjërat që nuk duken sesa ato që duken. E sigurisht, për mua ky është disi problem, meqë jetojmë në epokën e konceptit “çdo njeri e ka një çmim”.

27 vjet më parë Shqipëria do të hynte në fazën e rrëzimit të saj, ose në fazën e ringritjes, ose në fazën e çoroditjes në lumin e lirisë që nuk e kishte njohur, dhe kur nuk e njeh, nuk di ta vlerësosh e as çka të bësh me të. Ata ish-bllokmenë që e njihnin, morën timonin e padukshëm – kështu më dukej mua – dhe nisën të lundronin duke i përdorur dylbitë vetëm ata. Të tjerët, kishin veshur veç shpresën e mllefin, e varfërinë.

Destinacioni thonin ishte Europa.

Cilat janë mësimet që unë nxorra në 27 vjet me një aftësi vrojtimi mbi mesataren dhe dashamirësinë njerëzore për një vend, dashuria e të cilit do ta na rriste edhe ne?

1 – Asgjë nuk ta mbush zemrën më tepër se sa idealet dhe shpresa për liri e një populli të tërë.

2 – Prona është e shenjtë. Një shtet i drejtë nuk ndërtohet mbi një ligj të zhdrejtë që tjetërsoi pronarët dhe u zhveshi dinjitetin. Tentoi të paktën.

3 – Për tre breza, ish-blloku duhej të kalonte në periferinë e vendimmarrjes së shtetit. Edhe Bathorja mund të qëndronte si banesë. Metaforikisht gjithmonë.

4 – Zhvillimi shkon ku shkon rruga. Në vitet ’90, sikur rrugët të jepeshin me koncension, pas 10 ose 15 viteve do të merreshin mbrapsht të rregulluara dhe sistemuara. Dyndja sociale dhe përplasja e qytetit me fshatin nuk do ishte kaq agresive dhe njerëzit do ta kishin më të lehtë tranzicionin.

5 – Mësuesit dhe mjekët duhet të gjendeshin nëpër zonat e thella, për një shërbim të detyruar trevjeçar. Ku është shkolla dhe spitali, është qetësia e qytetarit. Rrogat më të larta: kësaj kategorie.

6 – Interesi kombëtar mbi interesin vetjak.

7 – Rri i përulur kur qeveris. Edhe kur qeveris një zonë parkimi.

8 – Shteti duhet të ketë prioritet mbështetjen për kategoritë më të pamundura të shoqërisë.

9 – Mos vidh sepse thahesh.

10 – Mos u bëj vulgar, sepse çdo vulgaritet të shkon në qafë duke e trashur atë më tepër se ç’duhet.

11 – Rri me këmbë për tokë dhe me pasqyrë me vete.

12 – Mos u shit. Rri njeri i lirë. Nuk ka gjë më të jashtëzakonshme se gjumi në një jastëk të bardhë ku qëndisen mrekullisht fjalët “rroftë liria”.

13 – Ndonëse nuk është koha e njerëzve të mirë, është gjithmonë koha për të mos u dorëzuar për ta gjetur të mirën. E gjen nëse e kërkon.

14. – Leku nuk është gjithçka.

15 – Integriteti duhet të futet si lëndë nëpër shkolla. Bashkë më komunikimin bazë njerëzor.

16 – Jepi zë prodhimeve vendase. Vër embargo për pataten gjermane apo greke. Patatja e Kukësit është fenomenale.

17 – Megjithë nepsin dhe etjen për para kur je në një karrige pushteti, mendo edhe pak për të ardhmen e përbashkët. Lavatriçet apo betonierat nuk i merr dot me vete në botën tjetër.

18 – Kosha, kosha, kosha. Edukimi i fëmijëve dhe vetvetes, me pastërtinë e qytetit është i domosdoshëm. Shtëpitë e pastra, parqet e ndotura nuk janë simbiozë normale.

19 – Hapësirë të rinjve në çdo gjë. Kurajo, nxitje, entuziazëm. Energji, kreativitet. Kush kujdeset për të moshuarit në shtëpinë e të moshuarve, apo për fëmijët pa prindër duhet t’i njihet si shkollë apo si praktikë.

20 – Burokracia është dështimi më i madh i një shteti. Burokracia në vetvete është mur, rregulli praktik është urë.

21 – Llogaria me vetveten apo ndërgjegjen është përplasja më e ashpër që shqiptarët që do të kenë herët a vonë. Lum ai që ka mbajtur pasqyrën e pastër e pa njolla.

22 – Heronjtë që dhanë jetën për lirinë nuk harrohen dhe duhet të mësohen.

23 – Historianët duhet të shkruajnë historinë se asgjë nuk po kujtohet, veç turravrapit pas parasë dhe pushtetit.

24 – Të ndihmojmë kur mundemi dhe ku mundemi. Ta hedhim në det, do na kthehet në kripë. Fokus artistëve. Arti zbut dërrmimin e një shoqërie.

25 – Nuk ka forcë më të madhe se forca e dashurisë.

26 – Ta hapim mendjen e zemrën sepse do shohim më larg.

27 – Lista është për ata që janë më të rinj se unë.

Çfarë mund ta ndryshojë lojën në Ballkanin Perëndimor

Nga Milena Harito

Më 6 shkurt 2018, në strategjinë e re të Komisionit Evropian për Ballkanin Perëndimor, agjenda dixhitale u vu për herë të parë në qender të vemendjes për rrugëtimin e rajonit drejt BE-së.

Dixhitalizimi me gjithë aspektet e tij është një nga gjashtë iniciativat kryesore që BE ka marrë përsipër të mbështesë në vitet e ardhshme, në kuadër të mbështetjes për të modernizuar të Ballkanin Perëndimor.

Pse kjo? Vetëm sepse jemi në vitin 2018 dhe nuk mund të ndodhte ndryshe?

Unë nuk mendoj kështu. Une besoj se një transformim i fuqishëm dixhital mund të ndryshojë faqen e këtyre gjashtë vendeve: Shqipëria, Serbia, Bosnja- Hercegovina, Mali i Zi dhe Maqedonia.

Gjashtë vendet janë të rrethuar nga të gjitha anët me vende të BE, Sllovenia, Kroacia, Bullgaria, Rumania, Hungaria, Greqia dhe nga ana tjetër e detit, Italia. Ballkani Perëndimor është një ishull me gjithsej 18 milionë banorë, një ishull i vogël në mes të Bashkimit Evropian me rreth 500 milionë banorë.

Popullsia është më e re ne moshe se sa në BE pavarësisht migrimit të vazhdueshëm prej një çerek shekulli. Të gjashtë vendet kanë probleme serioze me respektimin e ligjit dhe korrupsionin. Rryshfeti për shërbimet është gjerësisht një mentalitet i përbashkët i këtyre vendeve dhe krimi i organizuar ka rrjete të konsoliduara. Raporti i Forumit Ekonomik Botëror 2016/17 rendit Serbinë në vend të 137 nga 138 vende për “kapacitetin për të mbajtur talentet”.

Bosnja u rendit e 134-ta ndërsa Shqiperia dhe Maqedonia diçka më mirë. Por ama, njerëzit në këto vende janë dhe mbeten thellësisht evropianë në aspiratat e tyre. Çdo familje është e gatshme të bëjë cfaredo sakrifice për t’i dërguar fëmijët të studiojnë diku në Evropë. Kjo sepse Evropa e pare nga këtej është bota ideale e demokracisë, mirëqenies dhe shanseve të barabarta.

Pra, çfarë mund të bëjë transformimin dixhital në atë situatë? Së pari mund t’u japë këtyre të rinjve punë të qëndrueshme. Përgjithësisht janë të arsimuar dhe të aftë të absorbojnë programe afatshkurtra dixhitale ku të shpalosin aftësitë e tyre, duke u dhëne keshtu perspektiva të reja per vendeve pune direkt online. Serbia ka një program të tillë të suksesshëm. Vende pune këto që nuk janë më nën presion politik; punë që do t’u japë këtyre të rinjve më shumë liri për të menduar dhe për të vepruar. Investime më të mëdha në qendra rajonale për start-up në teknologji do t’u japë një kategorie tjetër studentësh të kualifikuar fuqinë për të krijuar vende të reja pune dhe të ardhura të mira me më pak investime sesa kërkohet në fusha të tjera. Kështu mund të krijohen modele të reja pozitive në këto vende, ku prej 2 dekadash këto modele mungojnë seriozisht.

Do të krijoheshin edhe stimuj për modernizimin e ekonomisë, në vend që të investohen paratë e disponueshme për të ndërtuar ndërtesa që mbeten gjysmë bosh pasi njerëzit vazhdojnë të emigrojnë jashtë rajonit. Dixhitalizimi masiv në arsim dhe shëndetësi mund të ulë kostot dhe të përmirësojë shërbimet për qytetarët. Teknologjia Blockchain mund të sjellë një zgjidhje për menaxhimin e pronësisë mbi token, duke i bërë më në fund transaksionet të sigurta dhe transparente.

Publikimi i të dhënave të qeverive do ta bëjë korrupsionin më të vështirë. Sundimi i ligjit mund të përmirësohet nëse të gjitha vendimet e gjyqësorit janë menjëherë publike dhe transparente. Prokurimi elektronik mund të rrisë transparencën dhe kontrollin mbi shpenzimet publike. Por dixhitalizimi i rajonit do të ishte vërtet transformues nëse do të plotesoheshin dy kushte.

Së pari nëse është i shpejtë dhe masiv. Nëse jo, ata që kanë interes të mbajnë gjërat ashtu siç janë, mund dhe do të gjejnë mënyrën për të transformuar çdo transformim dixhital në një rrëmujë arkaike të pakuptueshme dhe të pakontrollueshme.

Së dyti, nëse standardet e BE-së përdoren dhe monitorohen me rigorozitet. Nëse jo, dixhitalizimi mund të jetë edhe më i vështirë për t’u kontrolluar sesa bota fizike. BE mund t’u japë të rinjve të Ballkanit Perëndimor përmes agjendës dixhitale shpresë si edhe fuqinë për ta transformuar këtë rajon shumë të vogël por shpesh të zhurmshëm, sepse ‘një investim për Ballkanin Perëndimor është një investim për Evropën’, për mirëqënien dhe sigurinë e saj. Të gjitha këto pika janë të përmendura në strategjinë e zgjerimit të Komisionit Evropian. Uroj dhë deshiroj që t’i shohim të gjitha këto pika të vihen në zbatim sa më shpejt në të gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor.

Marrë dhe përkthyer nga http://www.vocaleurope.eu/digital-a-game-changer-in-the-western-balkans/

Koordinatat imagjinare të varrit të Skënderbeut

Nga Moikom Zeqo

Varri i Gjergj Kastriot Skenderbeut, ka tërhequr, ka grishur vëmendjen e shekujve dhe të njerëzve, ka fituar gati statusin e një tabuje jo vetëm për shqiptarët, por edhe për të tjerët.

Si një motiv filmik, hollivudian do ta sfiliste (shekujve) dhe e sfilit edhe sot fantazinë tonë.

Varri lind si njeriu, ka ditëlindjen ditëvdekjen e njeriut. Është e njëjta datë e dyfishtë, kundërshtore me vetveten. 17 janari i vitit 1468 është vdekja e Heroit, por pa këtë vdekje nuk do të krijohej mahnitshëm, nga e panjohura e veshur si e papritura.

Njëlloj Hirushe e Kalendarit, do të shënonte ekzistencën e tij në botë dhe në amshim, Varri i Heroit.

***

Varri është kështu aq kuptimplotë dhe i papërputhshëm për njeriun, sa kali i luftës për kalorësin.

Nëse ajo që quhet vdekja e njeriut shënon një pikë fikse të rrugëtimit të tij, varri shënon startin e një rrugëtimi tjetër, sepse vetëm kështu fundi është njëkohësisht edhe fillimi.

Apologjia e varreve ngandonjëherë tejkalon gjithçka.

Tempulli varr, i quajtur Taxh Mahall, në Igra të Indisë, është një metaforë lirike e piramidave, varreve plot epikë të frikshme me madhështi astronomike të faraonëve të vdekur.

Moikom Zeqo
Moikom Zeqo

Po të mos ishte Piramida e Keopsit, nuk do të kujtohej ndoshta emri perandorak, i vështirë dhe i egër, i kumbueshëm dhe i kotë.

Kjo është plotësisht e vërtetë, nëse nuk harrojmë që Akili nuk ka varr, as Odiseu.

Nëse varri humbet, ahere kemi një mallkim të shumëfishuar, një ankth gërryes, një shi prej acidi, që tret dhe shkatërron Kujtesën.

***

Skënderbeu e ka një varr të përcaktuar në koordinata të dyfishta hapësinore dhe kohore, data kalendarike është bërë substanciale, në një motiv hapësinor, të pashmangshëm në botë.

Kronika thotë, në mënyrë të pamëshirshme, por dhe asnjanëse dhe indiferente, se Skënderbeu u varros në Katedralen e Shën Nikollës, në Lezhë, jo në ndonjë vend tjetër.

Kështu, një pikë e kritikuar kohore bëhet një pikë e kritikuar hapësinore, data është lëvozhga, heroi është bërthama.

Gjithë vështirësia, pabesia, imagjinata e sëmurë, fataliteti, paradoksi kanë të bëjnë ose me njësimin përfundimtar, ose me shpërbërjen; mund të ruhet varri bosh, por eshtrat jo, nëse heroi është mëma e varrit (njëkohësisht dhe ati), varri është fëmija (trashëgimtari), vijuesi, rrugëvazhduesi etj., etj.

Historia e varreve bosh është e frikshme, por e rëndomtë.

Në lashtësi njerëzit ndërtonin varre bosh, të quajtura kenotafe, për njerëzit e tyre të afërt që kishin vdekur diku nëpër botë, nëpër qytete të huaja, mbi lumenj apo dete të pafund, duke mos u kthyer kurrë në vendlindje.

Kenotafet ishin fizikisht bosh, por shpirtërisht plot.

Apologjia na e mëson këtë aventurë, madje na rutinizon me çudirat.

E nëse varri i Skënderbeut nuk humbi, kjo nuk do të thotë aspak se një humbje përfundimtare e këtij varri do ta bënte të humbte në hiç e në pluhur vetë Skënderbeun. Dalim kështu te një kuptim metaforik, konvencional, delikat, i brishtë, ose ndoshta, në fund të fundit, të panevojshëm.

Ne nuk i dimë duart, që skalitën mermerin dhe ndërtuan varrin, sarkofagun e Skënderbeut.

Nuk e përfytyrojmë dot ceremoninë rituale të vdekjes, nuk kishte as kamera, as magnetofona, as aparate fotografike.

Njerëzit janë prej mishi dhe gjaku, kujtesat e tyre autentike janë po kaq të pambrojtura dhe rrezikshmërisht të shkatërrueshme.

Nuk dimë nëse mbi pllakën mbivarrore u shkrua në shqip, apo në latinisht emri i Gjergj Kastriot Skënderbeut, epitafi i tij, titujt, fjalët kushtimore të shekullit, simbolet heraldike, kryqi sa i pagantë aq dhe i krishterë. Kryqi, me pikën, ku bashkohen gjymtyrët, vertikalja dhe horizontalja, e Përjetshmja dhe e Përkohshmja, e Paharrueshmja dhe Monotonia.

Nuk i dimë fytyrat e përlotura, as duart e dridhura, as temjanin gati si tymi i topave dhe bombardave të amshimit.

As ngashërimin e thekshëm, ulëritës, të pafuqishëm, ajkunor të gruas, as belbëzimin gjithë gulç, lotët e të birit.

TE DEUME transparente, të lëvizshme, që pluhurizohen. Flokët e shkulur të Lekë Dukagjinit, mjegullat, këngët, profecitë e zymta. Kambanat e kishave të Shqipërisë, të përvëluara, inkandeshente nga goditjet. Të krejt. Europës.

Ankthi i thurur, shermashek vajtimi që ngjitet që nga Hadi.

Fatalizmi, pamendimi i mediokërve, humbja e shumë shpirtrave për hir të një shpirti, këngë funebre pa tinguj, madhështi e kuarcuar, shekuj të thyeshëm si qelq, libra që digjen vetvetiu, pa zjarr, ikona që zbardhen befas, dete të epërme që shndërrohen në stalagmite, Njëshi i Krishterimit i harruar, enigma të helmëta me këmbë insektesh, fëmijë ,që lindin me gjak të bardhë, jo të kuq, ethe të Kujtesës që rraskapitin gjithçka, djaj të gjelbëruar si mijëra shkurre, që dyndin një qytet antik të braktisur, poçe të thyera të darkave mistike të dikurshme, Klepsidra e Hënës, që rrjedh ujëra të zeza, apokaliptike.

***

Më këmbëngulësi, më i zymti dhe më i hershmi, më zhbiruesi, pra më i pabesueshmi, dijetari sanguin dhe i paepur Cosmo Serembe,autor dhe studiues arberesh, botoi në fillim të shek. XX, në Milano, edhe një libër të pazakontë, hulumtues, heretik, buçitës për kërkimet identifikuese të varrit dhe të salmës së Skënderbeut.

Libri i vogël ishte i furishëm dhe stuhidiskutimndjellës.

Serembe citon Barletin si pikënisje, në të njëjtin kuptim si limani i nisjes së Kristofor Kolombit përpara zbulimit epokal.

Serembe përdor një teknikë çmitolotizuese të faktit të vërtetë historik.

Sipas tij, skenari i varrosjes së trupit të Skënderbeut në Katedralen e Shën Nikollës në Lezhë, ka qenë thjesht një strategji, një motiv apokrif, një parathënie e re, për të vërtetën krejt ndryshe.

Serembe është i bindur në mënyrë titanike se shqiptarët, rrethi i afërm i heroit, kanë përdorur të gjitha mënyrat e mundshme për t’i shpëtuar eshtrat e Skënderbeut nga duart e turqve.

Këtu shkëlqen me një dritë verbuese, halucinante sekreti i mbartjes së kufomës së Skënderbeut, duke ndryshuar përcaktimin e vendosjes, duke bërë një mospërputhje të fshehtë të dukjes së jashtme me thelbin e duke falsifikuar informacionin në kohë.

***

Serembe është këmbëngulës, nuk thyhet.

Për të zhdukja e historisë së Tivarasit, të shtypur 13 vjet pas vdekjes së Skënderbeut, ka ndodhur për arsye madhore, se kinse në këtë libër kishte shënime tepër të qarta mbi vdekjen dhe varrimin e Heroit, se Dogji Mocenigo, për t’i ndaluar turqit, që të orientuar nga shënimet e sakta të Tivarasit për varrin e vërtetë të Skënderbeut, urdhëruan që të zhdukeshin të gjitha kopjet e këtij libri, përveç një kopjeje, që i ra më vonë në dorë Biemm-it kokëkrisur dhe fantazist.

Po a thua i ra në dorë Biemm-it?

Serembe i skajëzon hamendësimet e tij.

Libri i Tivarasit u shqye që të mos e merrte vesh njeri sekretin e fshehjes së trupit të Skënderbeut.

Ndoshta dhe libri i Gjon Buzukut – kopja e vetme që ka mbetu në botë, i ka të shqyera fletët e para, frontespicin, simbolin tipografik, për shkak të ruajtjes së një sekreti, që do të ishte më i kobshëm po të zbulohej.

Kështu, zhdukja e sekretit dhe jo ruajtja e tij, përbënte një motiv mbijetese, ruajtje.

Kështu, paradoksi tingëllon i plotë, si monedha me dy faqe, jo si sfera.

Serembe i përkorë mbështetet në logjikën gati të pakundërshtueshme se shqiptarët, në asnjë mënyrë, absolutisht nuk do të donin që turqit, pas pushtimit të Lezhës, të dhunon varrin e Heroit.

Po a nuk do të pushtohej Lezha një ditë ?

Ç’naivitet absurd do të konstruktonte shpresën kinse utopike se turqit nuk do të shkonin në katedrale, do të trembeshin nga shikimet shigjetuese të afreskeve, nuk do ta preknin varrin tabu ?

Shqiptarët e dinin fare mirë se dhuna do të shumëfishohej si hakmarrje, rituali i zhvarrimit do të ishte një motiv më i epërm sesa ai i fitores.

Ahere ç’duhej të bënin shqiptarët ?

Serembe mendon përvujtërisht një projekt konceptual për shpalljen paraprakisht të varrosjes së trupit të Heroit në Katedralen e Shën Nikollës, duke ia bërë këtë të njohur gjithë botës, njëkohësisht do ta varrosnin diku, në një vend të panjohur, sekret, misterioz, kufomën.

Por Serembe nuk mund ta rrënjëzojë ashtu siç duhet këtë hamendësim.

Ai gjen motive të tërthorta, sfilitet prej tyre, hakërritet, egërsohet, por edhe merr fuqi arsyetimi dhe pushtet këmbënguljeje.

Bindja e Serembes është se shqiptarët duhet të kenë lënë diku një dëshmi, një shenjë, një simbol grafik, një semiologji të kohës, një gremç të artë, por dhe të padukshëm në formën e një kriptografie.

Duke qenë i zotëruar prej filologjisë, ai bëhet një lloj Aladini i filologjisë së emrit të Heroit, emër që ka përjetuar plot përçudnime, qoftë prej padijes, qoftë prej gabimeve të kopistëve, si p.sh., Scanderbego, Scanderebech, Scandaribech, Skandalbech. Përçudnimet e emrit e ruajnë njëfarë probabiliteti, por midis këtyre përçudnimeve ruhet edhe ermi, që sipas Serembes është çelësi i Davidit që i hap gjitha portat e fshehtësive, të sekretit të dhimbshëm të vendvarrosjes së trupit të Skënderbeut.

***

Në vitin 1468, pak kohë pas vdekjes së Skënderbeut, Ferdinandi i Aragonës i dërgon një letër së vesë së Heroit. Me këtë rast, në letër shkruhet « Scandalibech ».

Serembe mendon se kemi të bëjmë me një kriptogram të jashtëzakonshëm, të habitshëm, sfidues, grishës, marramendës.

Është një fjali konvencionale, e cila duhet ta shpërthejë substancën e saj në secilën germë në vetvete, germë nismëtare, kuptimore, kumtmbartëse.

Gjithë misteri lidhet me lehtësinë e të lexuarit nga e djathta në të majtë, pra në të kundërt, sipas leximit arab dhe jo atij latin.

Kështu kemi të bëjmë me këto germa iniciale të mëdha : H. C. E. B. I. L. A. D. N. A. C. S.

Duke plotësuar germat nistore me fjalë latine, formojmë përfundimisht, ultimisht, konkretisht, fuqimisht, lehtësisht, mrekullisht dhe marrëzisht, këtë fjali : HUMILITER CORNU EPISTOLAE BARBARIS IN LOCO ANGUSTO DOMINI NOSTRAE ALBANIAE CELAT SEPULERUM.

Një përkthim i lirë i kësaj latinishteje hieronimase, na njofton se Zoti i Shqipërisë (pra Gjergj Kastriot Skenderbeu) e ka të vendosur salmën (kufomën) në një vend të ngushtë pranë altarit, në krah, ku lexohet Epistula.

Cila Epistula (Letra) ?

Një Epistula biblike si ato të Shën Palit, apo një Epistula Testamentum, e vetë Skënderbeut?

Serembe nuk e ftillëzon enigmën e Epistula-s.

Këtu nis terri.

E padepërtueshmja.

Mbase Serembe ishte frymëzuar nga Kabala, ku kombinimi i germave përfton krijesa fantazmagorike.

Një shkrimtar entuziast do ta besonte, do të thurte subjektin tronditës, ku përtej të Pabesueshmes gjallon e Besueshmja.

Por një shkrimtar i tillë nuk ka lindur ende.

Për fatin e mirë shkrimtarët mediokër janë indiferente, trillet e dijes për ta janë kotësi shqetësuese, bezdisëse.

***

Serembe shpiku një ide, bëri piedestalin për një monument të mangët, parashtroi, por nuk vërtetoi. Këmbënguli, por nuk gjeti dot asgjë.

Hodhi një fishekzjarr, por terri nuk u tërhoq. Parandjeu, bëri një nisje, por nuk arriti.

Skeptikët nuk guxuan ta mëshironin, as ta përkëdhelnin.

Skënderbeu i gjallë ishte pa varr.

Por edhe pas vdekjes nuk i duhet varri.

Varri?

Një rrobë e gardërobës funerare?

S’ka nevojë heroi për këtë rrobë simbolike.

***

Heroi s’ka varr se është në substancën e Historisë. Varri hapet,prishet, profanohet, shkaterrohet në tokë, por jo në Histori.

***

Varri është konvencional,- përtej Konkretësisë. Historia është konkrete,- përtej Konvencionalitetit.

Skënderbeu s’ka varr!

KY VARR JEMI TANI VETE NE!

DHET ATA, QE DO TE VIJNE NE AMESHIM!

Një vend imagjinar nuk i duhet askujt!