Sistemi ynë do pjell gjithnjë “peshq të mëdhenj”

Nga Ben Andoni

Futja e ish-kryeprokurorit shqiptar Adriatik Llalla në listën e zezë të SHBA-së për të udhëtuar në këtë vend ka ngjallur një shpresë kombëtare se gjërat po ndryshojnë dhe se rrjeta e Drejtësisë do të bjerë mbi “Peshqit e Mëdhenj”. Ardhja pas disa ditëve e Kryetarit të Komisionit Europian, Jean Claude Juncker, i cili do të vizitojë Shqipërinë në kuadër të turit ballkanik për vendet aspirante në BE ka shtuar shpresat se nga muaji tjetër do kemi rezultatet e para të Reformës në Drejtësi.

Ka edhe një shpresë të vagullt për arritjen e disa rezultateve reale dhe kjo lidhet kryekëput me punën e prokurorisë shqiptare, që tashmë udhëhiqet përkohësisht nga Arta Marku. Por, deri më tani, paçka punës në themel që po mundohet të bëj shefja e re e prokurorisë, gjërat nuk flasin për ndryshime drastike. Edhe nëse do të arrestohet Saimir Tahiri, ish-Ministri i Brendshëm, paçka impaktit dhe kjo nuk do të thotë asgjë. Mjafton rezistenca politike dhe justifikimi që është bërë për të deri më tani të kuptosh se sistemi që është ngritur dhe mbahet nga e gjithë kasta politike në vend, nuk do të lerë kurrë vend për arrestime të bujshme.

Është sigurisht lajm i mirë ardhja e ekipit të madh të FRONTEX, ekspertëve nga Bashkimi Europian, të cilët do të marrin në dorë menaxhimin e Kufijve, si dhe mëtimi se ata do na sjellim evidenca të llogarive bankare të fshehura të krimit të organizuar dhe të korrupsionit shqiptar, por edhe kjo nuk do të thotë se do të prishë sistemin, nëse realisht nuk shkakton trandje, ku Drejtësia të ketë rol.

Sistemi që ka në dorë mbarëvajtjen e Shqipërisë është i rrënjosur thellë dhe jeton falë informalitetit dhe sigurinë e të Keqes, që e kemi ngado. Vetë ai, ka përshtatur një Reformë Drejtësie që i shkon për shtat dy partive kryesore; ka fuqinë kryesore tek dy personazhe, që janë kryetar partie; e ka një klasë drejtësie që është frikshëm e korruptuar, ndihur dhe bashkëpunuese prej monopoleve që e kanë zënë në fyt shtetin shqiptar. Dhe, nuk ndryshon shumë edhe Ballkani evropian. Po të shikosh ngecjet e përparimit në rastin e Kroacisë dhe vendet përreth, që janë pjesë e BE-së e kupton se Evropa është një cak, por jo El Dorado e duhur, pra një objektiv ku gjërat nuk fashiten.

Për të gjithë këtë parashtrim mjafton të shikosh qetësinë e kreut republikan, fajtor për ngjarjet e Gërdecit, që shkon e vjen lirisht në SHBA dhe prezantohet në çështjet e sigurisë; të kujtosh pafytyrësinë kur Damir Fazlliç merrte pjesë në Këshillin tonë të Sigurisë krah këshilltarit amerikan, që kurrë s’iu morën vesh invoice-t; të kujtosh kontrabandën që bëmë me Ish-Federatën kundër NATO, e kupton se përrallat me peshq të mëdhenj janë e do të mbeten fatkeqësisht rrëfime nga ato që tregohen shpesh ndaj shteteve-fëmijë të përgjumur ballkanase. Sistemi ynë e ka të planifikuar edhe këtë zhurmë, ku të gjithë pretendojmë se do të kapim shpejt “peshqit e mëdhenj”, ndaj rri dhe na sodit në ndërkryerjen tonë dhe në pengesat që i vemë njëri-tjetrit.

Për ata që janë mësuar të strehohën nën hijen e flamujve të huaj…

Nga Xhevat Bislimi

Debat i madh midis shqiptareve qe duan liri dhe pavaresi te plote per Kosoven shqiptare dhe jugokosovareve qe duan nje Kosove gjysme te lire e gjysme te pavarur (pak me shume se autonomi e pak me pak se pavaresi!), nje Kosove kosovare, te zhveshur nga identiteti i saj shqiptar dhe te privuar nga Flamuri i saj!

Shkas per kete debat u be dhjetevjetori i shpalljes se pavaresise se Kosoves dhe flamuri qe do te duheje perdorur! Ky debat u imponua nga klasa politike vazale, nga mediat e paguara mire nga fondet e huaja dhe nga fondet publike te vendit (plus parate e tregtareve te lloj-llojshem, qe s’u dihet nganjehere origjina e parase!), por edhe nga inteligjencia me prejardhje jugosllave-titiste! Keto grupe qe permenda realisht jane vete shteti! Fuqia e tyre politike, ekonomike dhe mediatike eshte domunuese, madje shtypese.

Eshte veshtire te merret vesh ku fillon politika e ku perfundon ekonomia-tregetia ose media! Kaq shume jane nderthurur e i kane perzier kembet! Prandaj, zhurma qe prodhojne, manipulimet qe bejne, propaganda dhe opinioni qe perhapin jane me zarar per lirine, pavaresine dhe te ardhmen e lire shqiptare te Kosoves tone! Kjo pakice “kosovaresh”, qe po sundon dhe shtyp lirite dhe te drejtate elementare te nje populli autokton, jane te lidhur ngushte e me shume fije edhe me pushtuesit e deridjeshem dhe me miqte e tyre, qe kerkojne paqe dhe stabilitet ne kurriz te lirise dhe pavaresise se Kosoves shqiptare e ndonjehere edhe ne kurriz te tokes se saj!

Ketu edhe eshte thelbi i dallimeve ndermjet shqiptareve ne Kosove (90%) dhe (jugo)kosovareve (1-3%). Keto dallime shpeshhere mbeshtillen me velon e ideologjise, te religjionit e te lloj-lloj teorive, por qe nuk e ndryshojne thelbin e ceshtjes: Kosove e lire, e pavarur, sovrane e me Flamurin e saj autokton shqiptar apo Kosove gjysme e lire e gjysme e pavarur (sovrane jo se jo!), me flamur te huaj multietnik dhe e lidhur pas qerres se Serbise?

Te gjitha perpjekjet, sakrificat dhe lufterate shqiptaret e Kosoves, si edhe shqiptaret e tri vilajeteve tjera te Shqiperise, i kane bere me Flamurin shqiptar. Edhe lufta e fundit shqiptaro-serbe u be me Flamurin tone kuq e zi. Liria dhe pavaresia e Kosoves u fituan me Flamurin kuq e zi te Gjergj Kastriotit. Deshire dhe kerkese e drejte e kosoves ishte bashkimi me shtetin e saj. Mirepo, qe kur Kosoves iu imponua flamuri i huaj multietnik (si ai i Bosnje dhe Hercegovines!) liria dhe pavaresia e Kosoves degraduan pandalshem! Nen hijen e ketij flamuri te huaj Kosoves iu imponua fusnota (pas mendimit te Gjykates Nderkombetare per pavaresine e Kosoves!!), po i imponohet “zajednica” e komunave “serbe” ne Kosoven shqiptare, iu imponua dhe po i imponohet leshimi i tokave te saj, iu imponua ndarja e lirise, pavaresise dhe sovranitetit me Serbine pushtuese!

Pa permendur ketu edhe imponimin e nje klase politike vazale, te korruptuar e te kriminalizuar, imponimin e nje drejtesie te degjeneruar e selektive, imponimin e nje shendetesie e arsimi te rrenuar, imponimin e rrenimit-plackitjes se ekonomise dhe pasurive te Kosoves, imponimin e ikjes se shqiptareve me shume se para luftes, etj.! Ajo qe dhemb shume dhe qe lendon qenien dhe krenarine kombetare te Kosoves dhe te cdo shqiptari ne Iliri dhe ne bote eshte persekutimi dhe denimi i luftetareve te lirise dhe i UCK-se!! Per denimin “nderkombetar” te Luftes se UCK-se dhe te kombit shqiptar u themelua nga Kuvendi i Republikes se Kosoves edhe nje Gjykate Speciale…

E shikoni qe dallimet jane shume me te thella se sa paraqiten! Kerkohet pak vemendje per te kuptuar se zevendesimi i Flamurit te Kosoves shqiptare me nje flamur-lecke te huaj multietnike nuk ishte thjeshte ceshtje stilistike, ideologjike apo pune mode… Si perfundim mund te themi qe Kosova shqiptare dhe populli i saj ka Flamurin e saj te lirise, pavaresise e sovranitetit, te trasheguar nga eter, gjysher e stergjysher, kurse (jugo)kosovaret kane flamurin e tyre multietnik, sepse eterit, gjysherit dhe stergjyshet e tyre kishin jetuar dhe ishin strehuar vec nen hijen e flamujve te huaj…

Pushtimi i ri turk

Nga Azdren Shala*

Ndërhyrja e Policisë së Kosovës në një natë me muzikë në Qendrën Sociale Sabota në Prishtinë, e titulluar si “Nata e Muzikës Kurde”, mjaftoi për të parë edhe një herë efektet e pushtimit modern të Perandorisë Turke ndaj Kosovës në krye me Sulltan Erdoganin.

Reagimet e çmendura të qindra njerëzve për organizimin e një ngjarjeje të tillë dhe intervenimi i policisë së Kosovës për ta ndërprerë aktivitetin përkrahës për viktimat e popullit kurd, aksione dhe shqetësime këto të fshehura nën petkun e një shoqërie dhe shteti anti – terrorist, nga njëra anë tregojnë hipokrizinë e shoqërisë kosovare dhe nga ana tjetër shpërfaqin qartë efektet e pushtimit modern turk në vendin tonë.

Si zakonisht në të tilla raste vertikalja funksionoi dhe u shpik preteksti se në atë natë, përmes muzikës, ku po shprehej revolta për dhunën ndaj popullit kurd, edhe manifestimi i pakënaqësisë po bëhej i fshehur pas simboleve komuniste e terroriste, dhe si pasojë mekanizmat shtetëror duhet vënë në lëvizje sa herë që vërehen nuanca të theksuara të ideologjive ekstreme siç janë komunizmi apo terrorizmi. Kështu duket të jetë alibia e institucioneve të mjera kosovare për intervenimin e tyre në Natën e Muzikës Kurde.

Kaq e thjeshtë duket të jetë në shikim të parë.Të gjithë do ishim të lumtur sikur shteti jonë i dashur të jetë kaq vigjilent dhe ne të vazhdonim gjumin të qetë.

Por të gjithë e dimë se nuk është ashtu, dhe si pasojë gjumi na prishet, zhgënjimi rritet edhe bëhemi dëshmitarë të një “drejtësie” selektive që ushtrohet në Kosovë prej kohësh në shumë raste të ndryshme. E gjithë kjo vigjilencë në nivel shtetëror ndaj një ngjarje të tillë, nuk e ka burimin në merakun e institucioneve tona për sigurinë e vendit, por është pasojë e një politikeserviliteti dhe vasaliteti që Kosova e ndjekë prej kohësh ndaj shtetit “mik” Turqisë.

Sot Turqia është më pushtuese se sa që ishte Perandoria Osmane dje. Përderisa ajo Osmane na mbajti të pushtuar fizikisht, Perandoria Turke përpos tjerash na ka pushtuar edhe shpirtërisht,kulturalisht e moralisht. Turqia përmes Islamit, duke shfrytëzuar gjurmët akoma prezentë të së kaluarës osmane, ka ngjallur një dalldisje fetare ndër shqiptarët, e cila nga njëra anë shfrytëzon refuzimin e Evropës për ti inkuadruar shqiptarët brenda vetës dhe nga ana tjetër ofron një “mundësi” për krijimin e një perandorie të pastër Neo Osmane të bazuar mbi “moralin absolut islamik”.

Pra, Turqia me politikën e vet asimiluese po e zhduk çdo ditë e më shumë vizionin e Rilindjes Kombëtare Shqiptare ndër shqiptarët, dhe po ngjallë instinktin shtazarak të Haxhi Qamilit në çdo cep të vendit, duke shtruar infrastrukturën e një adhurimi dhe inkuadrimi pa kushte brenda Turqisë. Haxhi Qamilë gjejmë kudo sot, nga qeveria deri te xhamia, e të dyja këto komponentë të lidhura aq ngusht me njëra tjetrën, sa që është bërë e vështirë të dallohet se cila është xhamia e cila është qeveria. Ngadalë e mirë, orbita e ndikimit turk zgjerohet dhe thellohet çdo ditë e më shumë, ku përmes instrumentalizimit të Islamit goditen elementet më demokratike të shtetësisë së Kosovës. Kryerja e ritualëve fetare nëpër institucione shtetërorë, godet rëndë laicizmin si kategori kushtetuese.

Në këtë drejtim, Aeroporti i Prishtinës është rasti me eklatant. Gjithashtu, përmes shtrirjes së ndikimit turk ku gjithmonë Islami është mjeti për të arritur qëllimin, goditet toleranca fetare dhe etnike, që është vlerë e njohur historike ndër shqiptarët.

P.sh; në Xhaminë e Sinan Pashës në Prizren në prezencën e zyrtarëve të lartë turq, një imam turk (për çudi nuk është shqiptar imami!) fletë për “aktet hyjnore” që sot Turqia e Erdoganit po bënë duke vrarë popullsi kurde meqë ata e paskan braktisur rrugën e zotit. Dhe është interesant fakti që, Policia e Kosovës nuk reagoi fare, edhe pse brenda asaj xhamie në mënyrë institucionale po legjitimohej terrorizmi.

Por, Policia e Kosovës reagon furishëm në një lokal të Prishtinës ku disa qytetarë përmes artit po shprehnin revoltën e tyre kundër terrorizmit si parim, pa pretendime politike e as nacionale. Këtu kristalizohen mirë gjërat, bie iluzioni dhe jemi përballë një situate të mjerë. Situata është kjo: ndikimi turk në Kosovë është shndërruar në psikozën e një të vërtete absolute për linjën e politikës dhe veprimtarinë e popullsisë shqiptare.

Sikurse mbretërit e perandorët e Evropës Mesjetare që jetonin me psikozën se kurora e tyre nuk kishte vlerë nëse nuk legjitimohej nga Papati dhe si të tillë jetonin dhe vepronin në kuadrin e një skeme moraliste të ngurtë fetare të diktuara nga Vatikani, edhe kasta politike shqiptare sot nuk bën para pa miratimin me të “vërteta absolute” të Erdoganit, i cili bart premtimin se shqiptarët do të ringrihen brenda një perandorie të fuqishme panislamike.

Në fund fare, lind pyetja natyrshëm: cila perandori është më pushtuese; ajo osmane apo kjo turke, e fshehur pas maskës së mikut të shqiptarëve? Nëse e gjykojmë këtë problem në instancë të fundit, efekt e pushtimit turk na dalin të jenë shumë më të mëdha se sa ato të atij pushtimi klasik të Perandorisë Osmane. Gjatë sundimit osman, edhe pse të sunduar, ideja e të qenurit ndryshe nga Porta e Lartë ka qenë prezent në çdo kohë, dhe si pasojë mbi bazën e kësaj ideje u ndërtua një lëvizje politike dhe kulturore gjatë gjysmës së shek. XIX dhe fillim të shek. XX e cila rezultoi me ndarje përfundimtare nga Perandoria Osmane.

Por, gjatë këtij sundimi turk, përmes një invazioni kulturor dhe ekonomik, shqiptarët çdo ditë e më shumë po humbasin elementë nga identiteti i tyre kulturor shqiptar dhe evropian në favor të një identiteti të ri myslimano – turk, dhe kështu përplasja jonë në Azi duket të jetë shumë afër. Siç duket, shqiptarët më lehtë mund ti pushtosh me duke qenë miku i tyre e jo armiku i tyre, sekret të cilin nuk e zbuluan gjithë ata sulltanë të Perandorisë Osmane, por e zbuloi Sulltani i Ri i Perandorisë Turke.

*Historian

Replikë me Presidentin e Greqisë, Prokopis Pavlopulos

Në Encikopedinë e Madhe Greke thuhet: “…Çamëria (Thesprotia), banohet nga shqiptarë që quhen çamë dhe janë banorët më të vjetër të këtyre trojeve, duke e cilësuar si pjesë e krahinës së jugut shqiptar”

Nga Petrit Kasemi, diplomat

Zoti Pavlopoulos, në prani të forcave të armatosura greke si audiencë, në Larisa, këto ditë ju bëtë publike dhe përsëritët deklaratën tuaj, që për mendimin tim, duket e papërgjegjëshme dhe e papranueshme, veçanërisht kur ajo përcillet nga fjala e një presidenti, të një shteti brenda komunitetit europian. Po citoj deklaratën tuaj si më poshtë:

“Është pakonceptueshme që udhëheqja e Shqipërisë të ngrejë Çështjen Çame. Përveç faktit se kjo çështje nuk ekziston, është më mirë që Shqipëria të mos kujtojë se çfarë do të thotë historia e të ashtuquajturave “çamë” gjatë periudhës së mizorive naziste në Greqi, nëse dëshiron të ketë ndonjë perspektivë evropiane. Më vjen keq që jam i drejtëpërdrejtë, por në ditë të tilla si kujtimi i holokaustit ata guxojnë të flasin për çamë. Më mirë të mos kujtojmë historinë e atyre që u shfaqën si çamë në hapësirën greke. Respekti për historinë është baza ndërkombëtare për miqësinë dhe fqinjësinë e mirë.”

Zoti President, meqenëse ju pretendoni se keni respekt për historinë, e shikoj të arsyeshme, si njohës i mirë i çështjes në fjalë, konstatoj me keqardhje që deklaratat tuaja të njëpasënjëshme për Çështjen Çame, nuk përkojnë me realitetin. Së pari, kur ju theksoni në deklaratën tuaj se çamët “…u shfaqën si çamë në hapësirën greke”, kjo nuk e errëson dot, origjinën antike të çamëve në trojet e tyre etnike, se kështu dëshironi ju. Historia nuk është dëshirë dhe lojra fjalësh, por fakte reale dhe autentike, sepse kështu vepron gjithë bota. Dalja juaj e përsëritur me deklaratat të papërgjegjëshme, nuk i bën nder një politikani të rangut të lartë, të një vendi që pretendon fqinjësinë e mirë dhe në të njëjtën kohë, mohon të drejtën e një popullësie të martirizuar dhe larguar nga trojet e veta etnike, siç është Çamëria (Thesprotia), me pretendimin se Çështja Çame nuk egziston. Papërgjegjëshmëria juaj kalon çdo cak, kur ju ushtroni presion në formën e kërcënimit, ndaj një vendi fqinj e paqësor, siç është Shqipëria, e cila aspiron t’i bashkohet familjes europiane. Shenjat e nervozizmit të shfaqur nga ana juaj për Çështjen Çame nuk janë argumente, por frikë nga e vërteta. Ndoshta ky është edhe një reagim dëshpërues përballë pozicionimit të instancave ndërkombëtare si BE-ja, e cila para disa ditësh vendosi t’i heqë të drejtën e vetos Greqisë, lidhur me procesin e integrimit te Ballkanit Perëndimor në familjen europiane.

Së dyti, duhet theksuar fakti se vet Encikopedia e Madhe Greke, (botimi i parë, në rubrikën për Thesprotinë, i përkthyer nga i ndrituri Ilo M. Qafëzezi që disponohet në arkivat tona), citohet ndër të tjera:

“…Çamëria (Thesprotia), banohet nga shqiptarë që quhen çamë dhe janë banorët më të vjetër të këtyre trojeve, duke e cilësuar si pjesë e krahinës së jugut shqiptar.”

Këtë element domethënës e kanë trajtuar shumë autorë të antikitetit si Tukididi, Staraboni e të tjerë, kur dëshmojnë: “ Çamët – Thesprotët identifikohen si jo grek” (pra, nënkupto pellazgo-epiroto-ilirë). Që ju të mos keni komplekse, po ju japim spjegimin tonë për fjalën Thesproti që ka si bazë rrënjën shipe (The = Fletë = Me folë). Dhe fjala “proto” që edhe në gjuhën tuj ka kuptimin “i parë”, pra të parët e dheut si folës në trojet e tyre. Për ilustrim të këtij argumentimi gjuhësor, më lejoni t’u vë në dukje se, emërtimi i fjalës në greqisht Theos = Zot, zbërthehet në mënyrën më bindëse, në gjuhën e këtyre Protove = Çamëve, që do të thotë folësi i parë. Me këtë dua t’u theksoj zoti President që jemi aty të hershëm, jemi të parët në ato troje dhe mos kërkoni ta mohoni me nervozizmin tuaj absurd.

Me gjuhën e kërcënimit, nuk mund të pengoni pretendimin e drejtë të shtetasve shqiptarë, për trojet e të parëve të tyre, në këtë rast të çamëve. Ajo nuk ndalohet gjithashtu me gjuhë emocionale jo diplomatike, por ju lë mbi shpinë përgjegjësinë dhe detyrimin që keni ju, për këta ish-shtetas grekë të dëbuar padrejtësisht nga politikat shoviniste, duke i lënë ata larg trojeve dhe varreve të të parëve të tyre. Këtu është Thembra e Akilit.

Së treti, për t’i paraprirë një kërkese llogarie ndërkombëtarisht, për genocidin e ushtruar ndaj shtetasve çamë në vitin1946, me metoda shoviniste dhe një genocidi të pashembullt, ju organizuat një gjyq-farsë, duke shpallur si kolaboracionistë një pjesë të popullsisë çame. Është fakt i pamohueshëm historik, se keni shkelur çdo të drejtë të qytetarëve çamë, duke i zbuar nga trojet e tyre me preteksin (si kolabaoracionistë). E kosideroj të domosdoshme të theksoj këtu, se edhe sikur të egzistonte pretendimi i juaj për popullësinë çame si kolaboracionistë, sipas të drejtës ndërkombëtare, një kolaboracionist, dënohet për një veprim ose krim të kryer në vendin e tij, por nuk mund të dëbohet nga trojet e atij vendi, ku ka lindur dhe i përket. Ky është nje veprim i dënueshëm ndërkombëtarisht, në kundërshtim me të drejtat themelore të çdo shtetasi, sepse të akuzuarit të çdo natyre, nuk mund t’i privohet kjo e drejtë, përfshirë këtu nënshtëtsinë dhe kombësinë, përndryshe çdo veprim i ushtruar me dhunë kundrejt kësaj të drejte njerëzore, quhet akt shovinist dhe si i tillë, është i papranueshëm dhe i dënueshëm. Duke u shfaqur në një pozicion të tillë me deklarata të kësaj natyre, theksoj këtu, se nuk është vetëm çështje nervozizmi, por dhe shfaqje e një veprimi jo normal nga pozicioni që ju mbani, kundrejt një popullsie të masakruar dhe akuzuar padrejtësisht.

Ju vë në dijeni gjithashtu zoti Pavlopoulos, se përsa citova më lart, akuza juaj mbi popullësinë çame, shpallur si kolaboracioniste nga gjyqi-farsë i 1946, është shfuqizuar juridikisht me vendim të Ministrisë greke të Drejtësisë nr. 17835/1976 (dhe me kërkesë të Gjykatës së Diktimit të Janinës Nr.1837 të datës 29.09.1976) të gjykimit të çështjes e titulluar (Gjykata Penale e Kolaboracionistëve të Janinës, Artës dhe Prevezës), mbështetur në Kodin Penal grek në fuqi, mori vendimin e formës së prerë, duke shpallur të pavlefshme këtë akuzë, e për rrjedhojë, e rrëzoi atë juridikisht. Në bazë të këtij vendimi të shpallur nga organet tuaja të drejtësisë i quaj të papranueshme, tendecioze dhe jo diplomatike në kundërshtim me realitetin.

Për çfarë deklarova më lartë e them me përgjegjësi, se Ministrisë së Jashtme greke, në kuadër të takimit dypalësh, të Nënkomisionit të Përbashkët shqiptaro-grek, (për çështjet juridike dhe konsullore), mbajtur në Tiranë më 1995, i janë paraqitur dokumenta të pakundërshtueshme, lidhur me këtë çështje. Pikërisht për këtë arsye, pala greke heshti dhe po hesht edhe sot në lidhje me këtë dialog të nisur, me qellimin për të mos vazhduar më tej, mbasi pala juaj e ndjen dhe e konsideron çështje të humbur. Më duhet të theksoj, se qëndrimi i juaj është një akuzë e ndërtuar tashmë mbi formulimin e një presioni të qartë politik, pa pasur asnjë bazë ligjore.

Së katërti, deklarata juaj, që si qëllim ka sulmin mbi pjesën myslimane të popullësisë çame, fsheh njëkohësisht veprimin sa dinak, aq dhe shovinist, me ide ndarjen e popullsisë çame, ashtu siç keni copëtuar administratisht trojet e tyre dhe përkon me planet tuaja, për të fshirë nga realiteti egzistencën e popullsisë orthodokse çame, e cila është e gjallë dhe kontribon për zhvillimin e shtetit grek, megjithë presionin e ushtruar mbi ta për t’ua mohuar origjinën.

Zoti Pavlopoulos, popullsia çame nuk mund të ndahet në copa. Ajo është një dhe e pandarë, sepse egzistenca e një popullsie nuk përcaktohet nga fetë, por nga identiteti i saj kombëtar. Nënshtetësia dhe besimi mund të ndryshojnë edhe në rrethana lëvizjesh demografike, ndërsa kombësia mbetet ajo që është. Qëndrimi juaj i përsëritur me deklaratat e fundit, tregojnë për një mendje jo të kthjellët, keqdashëse, që nuk kontribon për marrëdhënie të mira midis dy shteteve tona, marrëdhënie të cilat ne i kemi respektuar vazhdimisht. Të akuzosh dhe t’i bësh presion Shqipërisë, duke shkelur në mënyrë flagrante normat diplomatike, t’i kërkosh fqinjit tënd të mbyllë gojën, thjeshtë sepse kërkon të mbroië të drejtat e shtetasve të vet, si një kusht themelor kushtetues i çdo shteti, është një gjuhë e papranueshme. Jepni fund kësaj maskarade, si përgjegjësi e juaja dhe e pikëpamjeve tuaja shoviniste që përfaqësoni. Koha punon për zgjidhjen e Çështjes Çame zoti Pavlopoulos. Një proces i tillë është i pandalshëm, dhe dita për zgjidhjen e kësaj çështje të mohuar nga padrejtësia nuk do të vonojë.

Për ç’ka trajtova në këtë replikë, po ua bëj të qartë zoti President i Greqisë, se shqiptarët e Çamërisë, falë zhvillimeve integruese dhe ndërgjegjësimit të politikës ndërkombëtare për këtë çështje, do të gëzojnë një ditë, të drejtat e tyre të mohuara në vazhdimësi, nga qeveritë greke.

Siria: Po e zotërove, duhet ta rregulosh, ndaj merre me qira!

Nga Thomas L. Friedman

Dy javë më parë, duke qëndruar në kufirin Sirian-Izraelit në lartësitë e Golanit, shkrova një editorial që pohonte se ky front ishte zona “e dytë më e rrezikshme” e luftës në botë sot për sot – pas Gadishullit Korean. “I nderuar, dua ta rishikoj deklaratën dhe të ndryshoj atë editorial”.

Duke parë ceremoninë e hapjes së Olimpiadës së Dimrit, ku atletët e Koresë së Veriut dhe të Jugut marshuan javën e kaluar në stadium së bashku në një festë dashurie; dhe duke parë gjithashtu se Izraeli ka qëlluar një avion iranian në Siri, duke bombarduar një bazë iraniane në Siri dhe duke humbur një nga F-16 të saj nga një raketë siriane; dhe pasi aeroplanët amerikanë vranë një numër të kontraktorëve rusë, të cilët u afruan shumë me forcat tona në Siri, tani mendoj se fronti Siri-Izrael-Liban është këndi më i rrezikshëm në botë.

Ku tjetër mund të gjeni trupa ose këshilltarë sirianë, rusë, amerikanë, iranianë dhe turq, të cilët ndodhen në terren dhe në ajër – së bashku me mercenarë shiitë pro-iranianë nga Iraku, Libani, Pakistani dhe Afganistani; luftëtarë kurdë pro-SHBA-ve nga Siria veriore; mbetjet e ISIS; rebelë të ndryshëm pro-saudit dhe pro-jordanez anti-sirian, dhe – nuk po e fabrikoj këtë – “kontraktorë” të regjimit pro-sirian Kozakë ortodoks rusë, të cilët shkuan në Siri për të mbrojtur Nënën Rusi nga “barbarët e çmendur” – të gjithë këto duke u fërkuar njëri kundër tjetrit?

Siç vuri në dukje The Washington Post, “Në hapësirën e një javë të vetme javën e kaluar, Rusia, Turqia, Irani dhe Izraeli humbën aviona nën zjarr armiqësor” në Siri.

Termi “powder keg” u shpik për këtë vend. Dhe termi “fushë beteje 3-D” as që pasqyron dot kompleksitetin e saj. Është një fushë beteje shumëdimensionale që kërkon një kompjuter kuantik për të identifikuar numrin e panumërt të aktorëve, aleancat në ndryshim e sipër dhe linjat e konfliktit.

Por nëse kjo histori është ngulitur mbi ju dhe ju ka lënë të hutuar se cila duhet të jetë politika e SHBA-së, më lejoni të përpiqem ta zgjidhe këtë unë për ju.

Lajmi i keq dhe lajmi i mirë për luftën në Siri është se të gjitha palët e përfshira udhëhiqen nga një rregull i hekurt: Nuk duhet ta “zotërosh” këtë luftë. Ky është versioni më i mirë i marrhs nën qira të luftës. Secila palë dëshiron të maksimizojë interesat e saj dhe të minimizojë ndikimin e rivalëve të saj duke vënë në rrezik disa nga ushtarët e vet dhe duke luftuar për qëllimet e saj nëpërmjet fuqisë ajrore, mercenarëve dhe rebelëve lokalë.

Të gjithë e kanë mësuar – Rusia nga Afganistani, Irani nga lufta Iran-Irak, Izraeli nga Libani i Jugut dhe SHBA nga Iraku dhe Afganistani – se publiku i tyre nuk do të tolerojë një numër të madh të qeseve me trupa të vdekur që do të luftonin çdo lloj lufte tokësore në Lindjen e Mesme .

Vladimir Putin dëshiron të jetë në gjendje të tregojë rusëve se “Rusia është kthyer” si një superfuqi dhe se ai është mbreti i Sirisë – por ai nuk po vë në rrezik ushtarë rusë. Në vend të kësaj, Putini po përdor Iranin për të siguruar forca tokësore dhe për të marrë kontraktorë, si ato kozakë nga një kompani private ruse e quajtur Wagner, për të luftuar dhe për të vdekur – si dhjetra të tillë u vranë ditë më parë në një sulm ajror të SHBA-ve – në terren.

Irani, i cili sapo dëshmoi një kryengritje nga vetë populli i saj, duke kërkuar që Teherani të shpenzojë paratë e veta në vend, jo në Siri, po nënkontrakton luftën tokësore që Rusia kontraktoi Iranit ndaj satelitëve iranianë – Hezbollahut dhe mercenarëve të ndryshëm shiitë nga Iraku, Pakistani dhe Afganistani . Në këtë mënyrë, Irani mund të kontrollojë Damaskun dhe ta përdorë Sirinë si një bazë të largët për të ushtruar presion mbi Izraelin.

Forcat Speciale të SHBA-ve janë duke armatosur dhe këshilluar luftëtarët kurdë nga Siria veriore për të kryer luftën tokësore kundër ISIS. Turqia po përdor rebelët sunitë për të luftuar të njëjtët kurdë. Arabia Saudite, Katari dhe Jordania përdorin të gjithë rebelët sunitë të ndryshëm për të luftuar forcat pro-iraniane të regjimit shiit dhe Izraeli është duke përdorur forcat e saj ajrore.

Në vitin 2003 kam shkruar një editorial në prag të rrëzimit të Sadam Huseinit, të cilin unë mbështesja, në të cilën paralajmërova: “Rregulli i parë i çdo pushtimi në Irak është rregulli i dyqanit të qeramikës: Nëse e thyen, e zotëron atë. E thyejmë Irakun, zotërojmë Irakun”.

Pra, në Siri sot, rregulli i qëndrueshëm është: “Ti e zotëron atë, ti e rregullon”. Dhe për shkak se askush nuk dëshiron të jetë përgjegjës për rregullimin e Sirisë – një projekt i madh – të gjithë duan të marrin me qira vetëm influencën e tyre atje.

Kjo luftë ka një element të shekullit të 21-të

Por kjo është shqetësuese. Kjo do të thotë që asnjë nga palët lokale nuk ka fuqi të mjaftueshme, burime – ose gatishmëri për të bërë kompromis – për të stabilizuar Sirinë nga poshtë lart, dhe asnjëra nga palët e jashtme nuk është gati të investojë energji dhe burime të mjaftueshme për ta stabilizuar atë nga lart poshtë.

“Lajmi i mirë”, le të themi, është që për shkak të sa më sipër, është më pak e mundshme që ndonjë palë do të sillet në mënyrë të pamatur. Iranianët dhe Hezbollahu më e sigurta është që do të vazhdojnë të ngacmojnë Izraelin, por jo në një shkallë të tillë që izraelitët të bëjnë atë që ata janë në gjendje të bëjnë, gjë që do të shkatërrojë çdo lagje të Hezbollah në Liban dhe të godas atdheun e Iranit me raketa; Izraeli e di se korridori i saj i teknologjisë së lartë përgjatë fushës së saj bregdetare do të shkatërrohej nga raketat iraniane që do të vinin si përgjigje.

Turqit nuk duan një luftë me Amerikën. Amerika nuk dëshiron një luftë me Rusinë dhe rusët thjesht duan të nxjerrin sa më shumë naftë të munden nga Siria dhe ta përdorin atë si një bazë dhe një përforcues ego-je, pa u përplasur me askënd – sepse ata janë shumë më të dobët se sa duken.

Ndoshta, përfundimisht, lojtarët do të lodhen dhe do të krijojnë një marrëveshje për ndarjen e pushtetit në Siri, siç libanezët bënë më 1989 në fund të luftës së tyre civile. Mjerisht, libanezëve iu desh 14 vite që të ndërgjegjësoheshin. Pra, bëhuni gati për shumë më shumë lajme nga Siria./The New York Times – Lexo.al/e.e

Xhubleta ilire dhe gjyshja e Kelmendit

Nga Ndue Dedaj

Vjeshtën e shkuar pyetëm në Vermosh nëse punohej më xhubleta nga gratë artizane të trevës së Malësisë së Madhe dhe na thanë se jo, edhe pse zhvillohet çdo vit “Mis Malësia” në Qafë të Perdolecit, me shpalimin si në legjenda të bukurisë së grave e vajzave malësore shtathedhura, që shndrisin nën kostumet e tyre “hyjnore”, edhe pse turistët e kërkojnë veshjen tradicionale të zonës. Në këtë mënyrë xhubleta rrezikon të zhduket më sot e më nesër. Vetëm në qoftë ruajtur në rekuizitën e teatrit “Migjeni” në Shkodër, apo në ndonjë muze të etnografisë. Gratë e moshuara po i marrin me vete në varr xhubletat e fundit. Ndiqnim një dokumentar televiziv dhe njëra nga gjyshet sojnike të Kelmendit, 90 e ca vjeçe, po i thoshte gazetares se xhubletën e kishte sjellë me pajën e saj të nusërisë, shtatëdhjetë vite më parë dhe do ta merrte me vete veshur ditën që do të përcillej për tek të shumtit. Po na ikën pa e kupturar një thesar me origjinë ilire dhe nuk e ndalojmë dot. Sa nga ngarkesa emotive e psikologjike e bartëseve të këtyre veshjeve, sa nga indiferenca e institucioneve të shtetit për ta ndaluar “groposjen” e kësaj pasurie unikale, duke ua blerë ato gjysheve me çmimin e shtrenjtë të kostumeve firmato, me të cilat janë të veshur zyrtarët e këtij vendi.

Sipas specialistëve të fushës, xhubleta përfaqeson veshjen me të hershme në Shqipëri, por njëherësh edhe tipologjinë e veshjes më të vjetër në botë, ende e gjallë në kullën malësore shqiptare. Ajo sjell mesazhet e qytetërimit ilir që përmes saj mbërrin deri në ditët tona. Xhubleta, “me fundin në formë kambane të valëzuar”, e thurur me fije ari, është një veshje princërore, në një botë alpine ekzotike e baritore. Në ngjyrën e saj të zezë sikur është ngurtësuar lashtësia epike e kreshtave, ndërthuar me motive plot ngjyra e simbole të veçanta, në harmoni me kostumin e kësulën e bardhë të burrit. Por xhubleta që vjen nga prehistoria është në fundin e saj ekzistencial. Në Malësinë e Madhe njerëzit kanë ikur në emigracion gjer në Amerikë dhe nuk janë më artizanet e dikurshme që e kishin këtë zanat shtëpi për shtëpi, e as veglat e nevojshme për punimin e saj. Vajzat dhe gratë e reja nuk e njohin teknikën e endjes, qendisjes e stolisjes së xhubletës si një copë “bjeshkë” e hedhur mbi trupin e tyre.

Të njëjtin merak shprehnin dhe dy vëllezër lahutarë kelmendas të zbritur në fshatrat e Lezhës, se rrezikohet të zhduket edhe lahuta, ata i punonin vetë ato, ngaqë nuk janë më zejtarët e dikurshëm. Ngjet kështu dhe me shumë vegla muzikore të tjera të traditës, si fyelli, sharkia, zumaret etj. Mjeshtrit e shquar të punimit të filigramit në Prizren, nga e ka marrë përhapjen kjo zeje dhe në Gjakovë, Pejë, Prishtinë etj., njëherësh e zhvilluar dhe në Shkodër e Ulqin, e mbartur prej shqiptarëve gjer në Kroaci e më tej në Europë, shprehen me shqetësim se po shuhet kjo traditë e çmuar e punimit të stolive dhe sendeve të arit, me gjasë e lashtë qysh prej kohës së Pirustëve.

Zhdukja e së vjetrës ndodh si pa e kuptuar nga ritmet e shpejta moderne të zhvillimit, por dhe nga interesi i paktë që tregohet për trashëgiminë. Kur nisi të ndërtohej Veliera në Durrës pati shumë reagim qytetar dhe specialistësh të monumenteve, se ajo po ngrihej mbi një pjesë të vjetër nëntokësore (arkeologjike) të qytetit të lashtë të Durrahut. Mirëpo sa objekte të tjera, të një rëndësie më të madhe apo më te vogël, janë sakrifikuar e mbuluar nën tokë për hir të së resë. Para dhjetë vitesh është shkruar me shqetësim se autostrada Durrës – Morinë po rrafshonte disa nga kullat e zonës së Mirditës, brigjeve të lumit Fani i Madh, ndër të tjera dy kulla monumentale disashekullore në fshatin Mashtërkor dhe një kullë më e vogël e “ngulur” në gur në fshatin Bisakë, si një eshtër e zgjatur nga shkëmbi i bardhë dekorativ. Të gjitha mundësitë kanë qenë që të shmangej prishja e tyre duke e devijuar aksin e rrugës. Dikush mund të thotë, po çfarë u bë për tre kulla, kur ka treqind të tjera?

Diku tjetër dhe mund të rrafshohen, por jo në një fshat nga më të bukurit e Veriut, i identifikuar si fshat i kullave, të cilat ishin ngrehina të skalitura në gur, si Kulla e Skanës, e përmendur si punishte armësh dhe baruti qysh në kohën e Skënderbeut. Nëse nuk do të ishte ecur në “vrap”, në emër të ndërtimit një orë e më parë të Rrugës së Kombit, ndoshta sot ato kulla do t’i kishte marrë në mbrojtje UNESCO, apo do të ishte zbatuar ndonjë projekt i BE-së për zhvillimin e turizmit kulturor. Me shfytyrimin e këtij fshati nga autostrada, Oroshit i është hequr “oborri” piktoresk, ku do të mblidhëshin turistët, për t’u ngjitur pastaj me teleferik apo fuoristrada në Malin e Shenjtë në bjeshkë. E kemi ngritur zërin dhe asokohe, drejpërdrejt, por kush ua ka ngenë mediave nga ata që marrin vendimet lart për rrugët, hidrocentralet, hotelet etj.

Shqipëria ka një përvojë të hidhur më shumë se njëshekullore të grabitjes së relikteve të rralla arkeologjike, etnografike, religjioze etj. Asaj i është grabitur dhe ari më së njëherë, por duhet thënë se nëse ari i vjedhur të lë të varfër si vend e si popull, këto thesare të trashëgimisë kulturore të lënë pa histori. Nga lart vazhdohet ende me shkresa, duke kërkuar informacion në bazë, se cilët janë munumentet e kulturës të rregjistruar dhe cilët duhet të shpallen të rinj?! Sikur monumentet të ishin diçka që shtohen çdo vit! Për mendimin tonë është koha për një qasje të specializuar ndaj monumenteve të harruara, që kanë ardhur deri tani pa u përfshirë në databezin kombëtar, me identifikimin në vend të tyre nga specialistë të mirëfilltë të trashëgimisë, që zor se mund t’i kenë vetë bashki si Puka, Tropoja, Skrapari, Erseka, Delvina etj.

Ministria e Kulturës, në bashkëpunim me donatorët e huaj, i ka bërë në parametra europianë sinjalistikat në terren dhe guidat shqip-anglisht të disa qytezave antike apo kalave kryesore, çka do të thotë se përvoja tashmë është, mjafton pak më shumë përkushtim dhe sidomos një buxhet i përcaktuar për hartografimin dhe mbrojtjen e monumenteve, lë të themi të vogla, nëpër kreshtat e maleve, pa harruar dhe gjeomonumentet, të cilat mund të skedohen në bashkëpunim me gjeografët, specialistët e Agjensisë së Zonave të Mbrojtura etj. Edhe për të shmangur ndërtimet e hidrocentraleve etj., por dhe se turistët i “gjuajnë” ato për të veçantën që paraqesin.

Nëse qeveria, bashkitë, Ministria e Kulturës, Instituti i Monumenteve dhe drejtoritë rajonale të trashëgimisë kulturore nuk veprojnë shpejt, me përgjegjësi dhe një strategji kombëtare më të frytshme, sosja dhe bjerrja e trashëgimisë ende të pambrojtur është e pashmangshme. S’mund të rrimë pa e kthyer kryet dhe njëherë nga ajo gjyshja që ka vendosur ta marrë me vete xhubletën e vjetër, duke e bërë të “vdekur” që tani, bile qysh se e ka sjellë në kullë bashkë me “fishëkun në pajë”. Pyetja është e hapur për të gjithë, kulturologët, zyrtarët, familjarët: çfarë mund të bëjmë që të mos na ikin nën tokë xhubletat e fundit? Kullat e fundit? Lahutat e fundit?…

Post scriptum: Kur mësuesi iu dha detyrë nxënësve që të shihnin në arkat e gjysheve për t’u njohur me sendet e vjetra të granisë, njëri nga nxënësit nxitoi të thoshte se do të shihte në internet!? Apo nuk është kthyer kjo në modë për detyrat e shtëpisë?! Por mësuesi ngulmoi që nxënësit t’i gjurmonin në terren reliktet e vjetra dhe jo në rrugën më të shkurtër, që është ajo e Google-s, jo gjithnjë më e këshillueshmja, sidomos në këso rastesh. Mesazhi ishte përtej një detyre shkollore…

“Kosovën e bëmë, tash duhet t’i bëjmë kosovarët”

Nga Anna Di Lellio

Krenaria për pavarësinë politike të Kosovës mund të ekzistojë përkrah vetë-identifikimit të njerëzve si shqiptarë. Në fund të fundit, ndoshta nuk ka edhe aq shumë rëndësi.
“Italinë e bëmë, tash duhet t’i bëjmë italianët”. Kështu është një thënie e famshme nga intelektuali dhe politikani Masimo Daxeljo (Massimo D’Azeglio) menjëherë pas formimit të shtetit italian në vitin 1860. Ishte thirrje për të krijuar bashkim kombëtar mes ndasive gjuhësore, kulturore dhe historike që e kanë përçarë gadishullin italian në një varg grupesh lokale grindavece.

Nuk kishte asgjë të veçantë në thirrjen e Daxeljos pasiqë në shekullin e nëntëmbëdhjetë po krijoheshin shtet-kombe tjera si rrjedhojë e vullnetit kolektiv, por që kërkonin përdorimin e të gjitha mjeteve – nga simbolet institucionale dhe festimet te edukimi publik, ndër të tjerash – për të krijuar ndjenjë besnikërie ndaj sistemit të ri politik.

Ajo thirrja e vjetër – dhe ajo shtysë – më ra në mend teksa reflektoja për përvjetorin e dhjetë të pavarësisë së Kosovës. Festova në rrugët e Prishtinës më 17 shkurt 2008, dhe më kujtohet se si ajri ishte pa dyshim i akullt, por plot mundësi.

Vite më vonë, Kosova është shtet, por ku janë kosovarët? S’është pyetje e re kjo, në fakt e paraprin pavarësinë, edhe pse në fillim është parashtruar si pyetje e brendshme ndër shqiptarë. Më kujtohet që kam lexuar përgjigje të ndryshme në Java, të përjavshmen e Migjen Kelmendit më 2012.

Si e huaj e posaardhur, m’u duk i pakuptueshëm debati për ‘nuancat e shqiptarisë’ që tradhtohej nga ata që prinin drejt ndërtimit të një identiteti kosovar. Më është dashur të lexoj dhe të diskutoj tutje për ta vlerësuar thellësinë e ndjenjave kombëtare shqiptare dhe rëndësinë e emërimeve.

Sidoqoftë, pyetja se kush janë kosovarët mbetet, por ndoshta duhet të rishprehet në terme më pak abstrakte pasiqë Kosova tashmë ka institucione të pavarura. Çfarë mund të bëjë shteti i Kosovës për “t’i bërë kosovarët”? Dhe çfarë saktësisht do të thotë kjo?

Lidhur me rastin e Italisë, a mundi shteti t’i bëjë italianët? Më shumë se njëqind e pesëdhjetë vjet kanë kaluar, dhe përgjigjja ende është, sipas stilit të Facebook-ut: “it’s complicated”. Duke u përpjekur t’i luftojë ndasitë, Italisë i është dashur t’i mposhtë banditët jugorë dhe bojkotin e fortë ndaj Kishës Katolike; pastaj, ajo iu nënshtrua një rendi të pështirë fashist me qëllim mundjen e komunizmit, por përfundoi në një luftë shkatërrimtare, e lidhur me regjimin më të urryer në historinë e njerëzimit, nazistët; dhe si demokraci e re iu desh t’i shtypë forcat kundërshtuese të minoriteteve gjermanofolëse të veriut. Tani, pas gjithë kësaj, bashkimi kombëtar rrezikohet nga një lëvizje reaksionare separatiste që flet një dialekt që s’kuptohet fare nga pjesa tjetër e italianëve.

Sigurisht që Kosova ka pengesa më të mëdha për t’i bërë kosovarët. Vetë kushtetuta e saj, e cila nuk buron nga vullneti i popullit por më tepër rezultat i negociatave ndërkombëtare, njeh ndasitë etnike nga ana institucionale. Kjo e ndërlikon bashkimin. Minoritetet që janë integruar tradicionalisht, sikur pjesëtarët e komunitetit turk, janë bërë më të dallueshëm si mbajtës të fuqisë administrative në Mamushë ku janë shumicë demografike. Për minoritetin serb, më të madhin prej të gjithëve, Kosova nuk ekziston si shtet, edhe pse përfaqësuesit e tyre ulen në Kuvendin e Kosovës dhe ministrat e tyre marrin pjesë në takimet e qeverisë.

Nëse të qenit pjesë e shtetit s’do të thotë të jesh pjesëtar i komunitetit kombëtar, çfarë do të nevojitej për ta arritur atë rezultat? Është pyetje e vështirë, dhe shumë njerëz nuk kanë përgjigje, së paku derisa konflikti mes shqiptarëve dhe serbëve të zgjidhet, kur Kosova do të bënte mirë ta rishkruajë kushtetutën për t’i zbutur, e jo për t’i ringjallur, dallimet etnike.

Sa i përket shumicës shqiptare, ky nuk është vendi për ta rikthyer debatin që ka ndodhur në Java para shumë vjetësh. Dallimi mes përkrahësve të identitetit kosovar dhe atyre që duan ta quajnë veten shqiptarë është më pak i ashpër. Tregues që krenaria për pavarësinë politike të Kosovës mund të ekzistojë përkrah vetë-identifikimit si shqiptar janë talentet e reja si Rita Ora dhe Dua Lipa, apo kampionia e xhudos Majlinda Kelmendi që kanë gjasa t’i valëvisin që të dy flamurët. Në fund të fundit, ndoshta nuk ka edhe aq shumë rëndësi.

Por nëse kthehemi prapë te rasti i Italisë, pavarësisht separatistëve veriorë, italianët prapëseprapë ekzistojnë. Krahas të gjithave, shteti italian e bëri kombin italian. Sidoqoftë, çfarë nuk është bërë është një tip i posaçëm i bashkimit kombëtar – diçka ndryshe nga harmonizimi i ndasive rajonale dhe politike, të cilat ndoshta kurrë s’do të zhduken, dhe shpresoj që në një demokraci gjithmonë do ta kenë mënyrën për t’u shprehur.

Bërja e Italisë nuk ka arritur t’i shërojë italianët nga ato që udhëheqësit nacionalistë e idealistë të së kaluarës i kanë parë si cilësitë më të këqija të popullit, ndoshta të të gjithë njerëzve, dhe shkaku i vërtetë i ndasive: egoizmi, pandershmëria, mungesa e disiplinës. Në fakt, çfarë ka ndodhur është se të këqijat e njerëzve e kanë infektuar shtetin italian, i cili ka qenë jofunksional dhe është i korruptuar për një kohë të gjatë.

Lart shkrova se shteti i ri i Kosovës është i paaftë për nga kushtetuta t’i integrojë të gjithë popujt e vet. As nuk e ka zgjidhur “pyetjen e vjetër shqiptare”. Por çfarë sa i përket mundësisë për të krijuar bashkim moral, së paku në shumicën e saj.

Sipas një mendimi të përhapur, edhe në vend edhe jashtë, shteti i Kosovës nuk ka performuar aq mirë deri më tash. Përkundrazi, ajo akuzohet të jetë keqfunksionale dhe e korruptuar, që nënkupton se është infektuar me të këqijat e njerëzve të saj. Por e vërteta është se jo gjithkush është i pandershëm dhe vetjak, dhe ka energji dhe potenciale të stërmëdha në shoqëri, siç ka shkruar edhe Hana Marku në këtë gazetë, për ndryshime shoqërore dhe institucionale. Sidoqoftë, ndryshimi i vërtetë do të ndodhë vetëm kur një udhëheqësi e re dhe morale arrin t’i bashkojë njerëzit që e quajnë veten kosovarë.

Marrë nga BIRN

10 vjet vetmi

Nga Kimete Berisha

– Te ‘rrethi’ ish dashur të valvitet çanta e Anita Haradinaj, se ajo çantë kushton 2000 euro më ‘shtrenjtë’ se flamuri kombëtar, që pak me pas durim m’u shty me shitësin n’aksham pasar ta lë në dorë me 2 euro.
Që thoshte, i shkreti, Dritëro Agolli, ‘leckë është flamuri’.

– Çanta e Anitës e tregon standardin e Republikës së Kosovës, dhe aftësinë e gruas së Rambos se si me rrogën 600 euro (kurrë pa shku n’punë), mund ta blejë ‘gospoxha’ çantën 2,000 euro.

– Thonë që ka thënë Zoti, se njerëzit e këqij jetojnë gjatë. Aq gjatë, sa një shekull. Prandaj, na mbyti mërzia…
s’ka njeri normal që sot nuk e ndjen veten ‘gotë e zbrazur’ në këtë vend, të pushtuar nga llumi i shoqërisë, të udhëhequr nga niveli më i ultë i mundshëm që ekziston mbi këtë dhé.

– Kurrë më keq dhe më e shpërfytyruar, më e dhunuar, më e shëmtuar, më e ndyrë, më e varfër se sa tani nuk ka qenë Kosova.
Si gotë e zbrazur ndjehem edhe unë sot e përditë ç’prej se Rambo dhe 120 hajdutat e tij i bën nderime me një minutë heshtje vrasësit të fëmijëve shqiptarë, Oliver Ivanovicit…

Çka mund të bëj një njeri më keq se kjo që ka bërë Ramush Haradinaj!

– Kur vjen puna deri këtu, sa ta kemi luksin të flasim për dashuri, si sot në ‘ditën e të dashuruarve’, duhet të tregojmë të vërtetën se sa shumë urrehemi o Zot.

S’dua të flas për dashurinë, mbasi që ka ardh puna deri këtu sa sot nuk i njoh dy njerëz që kalon dita pa e lënduar dhe pa e fyer njëri-tjetrin, më së paku një herë në ditë, a po do me fjalë, a po do me vepra, a po do me heshtje, a po do me stupc.

– Dashuria është armiku ynë më i madh. Sepse, nuk e lëmë të na pushtojë e të na bëj njerëz normal.

– Ne ia plasim zemrën njëri-tjetrit, kurrë pa pushu. Këta jemi ne. Dhe nuk ngihemi derisa të sigurohemi se veç kacia ka mbetur pa e kryer punën e ‘saj’.

– Prandaj, më egër duhemi, sesa urrehemi.

– E këtillë, e cekët, e thjeshtë, injorante dhe e ndyrë sa s’ka ishte edhe korrespodenca intime në kuvendin shqiptar, në mes shtetases shqiptare GD dhe atij djalit me buzë të kuqe.
Të tilla janë sekretet, të ndyra dhe të turpshme, prandaj mbahen fshehtë.

Gratë e mira nuk kanë sekrete.

Gratë shqiptare, agresive siç janë, deri në atë shkallë sa në këtë korrespodencë seksuale nuk dihej cili ishte mashkull aty.

Shtetasja shqiptare assesi të bindej se si ndodhi që ajo, heeeej asaj i ndodhi, të shfrytëzohet dhe të braktiset nga një djalë 10 vjet më i ri.
Kot bundat, pelerinar e fustanat me kallana, s’bëjnë punë mëngët e qëndisura me detaje aq të shumta sa tavanet e katedraleve të Venedikut, e flokët strofull nga llaku i pakompromis TAFF që nuk e lë as ajrin të hyjë mes llokmave të saj të ngrira.

Të lë, për besë të lënë gjinja, mashkulli më i keq ta ftoh jetën, dhe besa ta shkatërron pjesën e mbetur të jetës, e cila të kalon duke kërkuar arsye tjera se pse të çoi përtej diellit një mashkull i keq, duke e pasur ti arsyen si zonjë para hundës, që është gjithmonë e njejta arsye pse të mashtrojnë dhe të tradhtojnë njerëzit, thjesht veç pse s’të duan.

– Të gjitha luftërat i fitojnë vajzat e urta dhe të buta. Kurrë deri sot, asnjë grua e ‘shtirë’, e rrezikshme dhe arrogante, që flet shumë dhe me zë të lartë, nuk gjeti prehje, paqe e dashuri në këtë jetë.

– Është normale të flasësh për jetën private të dikujt (kur bëhet publike), aq sa është normale të shikosh seriale, shtyrë nga kureshtja kush me kë e bën e kush me kë ndahet. Kjo është natyra jonë. Tema mbi të cilën u shkrua bota dhe jeta sillet rreth ushkurit. S’ke çka bën.
Boll e ka që nuk ia bëjnë si te ‘E bija e Rajanit’, me ngreh zhag prej zhelesh jashtë nga katundi.

– Nuk kisha dashur të rilindesha përsëri, kurrë, por nëse s’do të pyetem, si kësaj here, do të zgjedhja ta dua vetëm veten, kurrë pa sakrifikuar as një qime të flokut për asgjë dhe për askënd. Të provosh të bëhesh skajshmërisht vetjak- kjo do të ishte lumturia.

– Kur e pashë flamurin kombëtar duke e larguar policia me urdhër të Ramushit nga ‘rrethi’, ashtu siç as krimineli Sllobodan Millpsheviç nuk e ka larguar, e ndjeva barkun kur m’u rrotullua.
S’mbet rrëfim i të burgosurve politik që s’mu kujtua, sidomos i njërit prej tyre që në qelinë e Goli Otokut, kishte fjetur me minj e me gjarpërinj, në terrin e vetmisë së madhe, për atë flamur me shqiponjën e hamamit të Hyrës.

– Kush jetoi më bukur, më gjatë, më me lavd dhe më mirë: Ai që u kalb në burg për flamurin, apo ai që tha ‘leckë është flamuri’!

– A ia ka marrë anën e keqja të mirës!
A po e mund djalli-Zotin!
E pse gjithë kjo vuajtje për njerëzit që s’e bëjnë kabull haramin, djersën e huaj, tradhtinë, kurvërinë, spiunazhin, krimin…

A janë këta njerëz të shëmtuar ndëshkimi ynë!

– Pse asnjë të mirë në këtë vend nuk e arrin duke qenë i ndershëm.

– E luta sot një shoqe ‘eja shkojmë në kishën e Llapushnikut e ndezim nga një qiri e lutemi’ ose afrohemi te naj teqe, del ku të del…
eeee Kim, më tha, lëre krejt, Krishti e di si jemi, me dasht na ndihmon…edhe pa e lutur.
Zoti më shumë po i plotëson dëshirat dhe kërkesat e njerëzve të këqij.

– A nuk thatë ju se asgjë, bash asgjë, as e keqja dhe padrejtësia më e madhe, s’ndodh pa lejen e Zotit.

– Kadri Veseli e shfrytëzoi gjendjen e Adem Demaçit për t’ia dhënë dhuratë flamurin për të cilin askush s’ka luftuar dhe s’ka bërë burg, prandaj askush s’ndjen dhimbje për të, që do të thotë, s’ndjen dashni.

– Dashuri është te ndjesh dhembje të shpirtit, e jo lezet për dikë. Vetëm dikush që të dhimbsesh-e do.
Çdo gjë është dhimbje, e dashuria është dhimbja supreme.

– Për ironi, në faqen e djathtë të bacës shiheshin disa njolla të kuqe, gjak.

– Kosova gjithkah dhe gjithkund ia ka gjetur vendin flamurit të Serbisë por nuk ka lënë vend për flamurin kombëtar.

Shko në Graçanicë largoje flamurin e Serbisë, n’guxofshë.
Ata s’janë si ne, ata të përgjakin!

– Jo flamurin, por Ramush Haradinaj nuk lë t’zezë pa bë për pushtet. Nuk i tregojnë që s’ka shqiptar që nuk ndjehet i mërzitur dhe i pashpresë në këtë vend.
S’njoh njeri që nuk e urren me shpirt e që nuk e shan me fis e me farë.

– 10 vjet vetmi.

Shtet vetëm për ata që kanë vjedhur, shkatërruar, privatizuar, uzurpuar, vrarë, falsifikuar, kurvëruar, korruptuar.
Të izoluat, edhe më të varfër, dyfish të lënduar, të frikësuar, të pamundur dhe të parrugëdalje.

10 vjet pa drejtësi.

Pavarësinë e Kosovës nuk e gëzoi populli që edhe pas 10 vjetësh mbetet më i varfëri në Evropë, por e gëzuan bandat krimnale dhe mafia politike.

– Neverinë ndaj qeverisë Haradinaj e bën kaq të madhe edhe pafuqia e opozitës. S’kanë ndjerëzit ku t’i varin shpresat.

LDK pa kokë, e imiton kryetarin e saj të sëmurë, e gjithë partia sillen si pacientë të shtrirë për toke, dhjetë ditë heshtin e një ditë flasin pak, dhe bëjnë aq shumë gabime sa e duartrokasin edhe gjestin e ultë të Kryeministrit me flamurin kombëtar, në vend se ta shfrytëzojë rastin ta sulmojnë e ta bëj tokë.

– Edhe sikur LDK s’do të kishte arsye ta sulmonte qeverinë Haradinaj, duhet t’i shpikë ato arsye dhe ta shfrytëzojë në maksimum neverinë qytetare ndaj kësaj qeverie, më të dështuarën, më injoranten dhe më antikombëtaren që ka njohur deri sot Kosova.

– E Albin Kurti ka filluar të zbutet. Kjo nuk na pëlqen. Po lejon ta ‘zbusë’ frika nga vetmia dhe izolimi. Dhe ‘zbutja’ as nuk po i ka hije. Dikujt nuk i ka hije urtësia.
Albini nuk po e fsheh nevojën për të zbritur nga ‘qielli’ e për t’u bërë ‘njëri nga ata’ që e fyen dhe e mashtruan.
Njeriu i ‘madh’ dhe serioz nuk shpreh nevojë publike për njerëz të ligë e të ultë që të flasin pas shpinës dhe të mashtrojnë, sepse kështu tregon se sa i vetmuar dhe i humbur ndjehet anipse nuk është.

P.S. Kur dola nga puna dhe u nisa për në shtëpi, u tesha me një djalë që mbante një pako letre në dorë me të cilën kishte shpërndarë gjithë ditën karanfila të kuq falas. Më shikoi në sy, deshi të ma dhurojë karanfilin e fundit për sot, por kur shikoi në pako, e gjeti një të vetëm të thyer në mes 🌹.

S’ka gjë i thashë. S’e dua.
Karanfila u dhurohen edhe të vdekurve.

Dosja e tyre, pra, e të dyve, ka një përdallim të madh

Nga Bedri Islami

Ka disa ditë, që pas lajmit të vendimit për ekstradimin e Izet Haxhisë drejt Shqipërisë, që media të ndryshme kanë ngritur hamendje të ndryshme: përse u bë pikërisht tani dhe a është ky një vendim politik i gjyqësorit turk, tezë që e mbështet edhe vetë Izet Haxhia; a do të ketë kompromis mes Haxhisë dhe prokurorisë, më saktë shtetit shqiptar, për deponimin e tij; a është ky sinjali i hapjes së dosjes Berisha, duke patur si dëshmi pikërisht njërin ndër më të afërtit e tij, shoqëruesin e parë; a ka lidhje ekstradimi i financierit të bandës Habilaj me rikthimin e Haxhisë, i pari për të mbyllur një dosje të nxehtë dhe i dyti për të hapur një dosje edhe më të nxehtë; në fund të fundit, ajo që është më thelbësore, sa qëndrojnë akuzat e Izet Haxhisë dhe sa mund të merren ato parasysh?

Ka shumë gjëra në zhvillimet mes dy njerëzve që ishin aq të afërt, sa e kishin vënë jetën e tyre në duart e tjetrit, dhe që, fillimisht u bënë aq të largët dhe më pas u kthyen në armiq të njëri-tjetrit.

Ndodh, jo rrallë, që liderë apo figura të njohura të politikës, të kenë kundër vetes njerëz të afërt, që u kanë shërbyer besnikërisht dhe kanë qenë në gjendje të ecin edhe mbi krimin për të qenë besnikë deri në vdekje. Me Berishën kjo ka ndodhur me të gjithë pasuesit e tij të afërt; edhe me ata që sot shfaqen si mbështetësit e tij të zjarrtë. Ka ndodhur me Zogajn, Cekën, ky i fundit kërkonte me ngulm që të hetohej Berisha si agjent serb; ka ngjarë me Çupin, në kohën kur nuk ishte më kryeredaktor i RD-së, me Imamin, Pollon, ky e denigroi politikisht e financiarisht idhullin e tij, në instancat më të larta Atlantike, sidomos në Bruksel, ku gjeti një mike të tij, Doris Pack; me Shehun, Baletën, nga e gjithë opozita e sotme Baleta ishte deputeti që dërmoi fillesat e greqizimit të vendit tonë; Vrionin, Koplikun, Rulin, Pashkon e ndjerë, që e pësoi më pas, përplasjet e Azem Hajdarit me Berishën ishin, po ashtu, tribunale, deri në kërcënimin e hapur se “unë kam qenë Njëshi dhe njëshi di shumë gjëra”. Pra, thuajse të gjithë. Dhe u kthyen përsëri në vathën e tij. Izet Haxhia është njëri prej tyre, as i pari dhe as i fundit. Por, më denoncuesi dhe më këmbëngulësi në denoncimin e tij.

Izet Haxhia është njeriu që ka qëndruar më gjatë se të tjerët pranë Berishës. Edhe kur të tjerët janë rebeluar ndaj tij, ai ka qenë aty, jo vetëm si një shoqërues i zakonshëm dhe shefi i truprojave të tij, por edhe ndëshkues i rebelëve dhe ka luajtur me të vërtetat dhe jetën e të tjerëve. Dëshmia e tij, sado e vonuar, për zgjidhjet me forcën e dajakut të problemeve politike, është njëra nga ato që të shpërfaqura përmes njeriut të dorës së parë, tregon se si është rritur dhe se si ka qeverisur një forcë politike, e cila bëri të tjerët të aspirojnë për një vend modern dhe europian. Zakonisht rebelimi ndaj Berishës ka ardhur pas thyerjes së parë, ndërsa tek Izet Haxhia shumë vonë, por, si duket, e pakthyeshme.

Nuk e kam takuar kurrë. Kur ai ishte truprojtës i Berishës, unë isha në “Zërin e Popullit”; pra në dy kahe shumë të ndryshme. Nëse nuk do të isha larguar nga Shqipëria në fundin e vitit 1992 ishte krejt e mundur që të isha njëri ndër të rrahurit prej tij. Por, në të vërtetë, për të kam dëgjuar shumë vonë, në grushtin e shtetit të vitit 1998, kur përsëri ishim në dy kahe të ndryshme, më saktë, të kundërta. Ai ishte bërë sëbashku me një grusht renegatësh të “qeverisë” Bukoshi, shumica e të cilëve kishin dezertuar nga zona operative e Dukagjinit dhe ishin të njohur si pjesë e KOS, Shërbimi i zbulimit ushtarak serb; unë isha pjesë e një lëvize të armatosur çlirimtare.

Pas gjyqit kundër tij, të cilin e kisha pritur si një vazhdim lufte brenda të të njëjtit lloj, ai kishte humbur nga vëmendja e shumëkujt, pra, edhe nga e imja. Dënimi i tij me 25 vite burg, pikërisht për vrasjen e Azem Hajdarit, kur ai, një ditë më pas, me arkivolin e këtij të fundit sulmonte qeverinë dhe pushtonte kryeministrinë, ishte absurd, aq më tepër se denoncimi i tij vinte nga e njëjta seli që ai, me vëllezërit e tij, e kishin mbrojtur në vitin e mbrapshtë 1997 dhe e kishin kthyer në një depo të armatosur.

Izat Haxhinë nuk e kam takuar kurrë. Do të kisha shumë dëshirë ta takoja. Jo vetëm tani, por edhe para shumë viteve. Në fakt, duke e takuar atë, do të takoja një pjesë të fillimit të historisë së fundit, përmes syrit të një dëshmitari kurajoz dhe që kishte guximin të dilte mbi veten. Kjo ndodh rrallë. Ndoshta në rastet e pakta. Ka pasur e ka gjithfarë “rebelësh” ndaj atyre që u kanë shërbyer apo kanë qenë ndihmës të tyre. Duke u rebeluar, sidomos pas akshamit, ata ngrenë veten. Jo vetëm në Shqipëri. Liderët , zakonisht, tradhtohen ose ndaj tyre rebelohen njerëzit e afërt. Milazim Krasniqi, dikur ndihmësi më i afërt i Rugovës, kur iku nga ai, bëri një dëshmi të habitshme politike. Krejtësisht e kundërta e asaj që ishte thënë deri asaj kohe. Fatmir Limaj dhe Jakup Krasniqi, dy miq të mi, rebelimin më të madh e kanë ndaj Hashim Thaçit dhe Kadri Veselit, megjithëse ngritja e tyre në politikë erdhi përmes tyre. Por, të gjithë, duke u rebeluar, ngrenë veten, ndoshta edhe ku nuk e meritojnë.

Me Izet Haxhinë ndodh ndryshe. Duke bërë denoncimin e Berishës, ai fundos edhe pjesë të vetvetes. E bën këtë sinqerisht, me ndjenjën e fajit, por edhe i revoltuar. Nëse ai do të kishte përballë Berishën, ndoshta do i kishte thënë edhe më shumë, por edhe ajo që është dëshmuar, nga një dorë e parë, është shumë. Më tepër se shumë për të pasur një dosje të madhe, të hapur, të trajnuar ndershmërisht dhe pa asnjë pasvijë politike.

Izet Haxhisë i shkrova një ditë, duke i treguar se do të kisha dëshirë ta takoja. Doja ta njihja, por edhe të mësoja se cili ishte momenti kyç, fillestar, më i theksuari kur filloi prishja, më saktë, thyerja e madhe mes tij dhe Berishës. Kishte qenë një thyerje e pabarabartë: i pari ishte truproje, njeri me një detyrë të caktuar, nga ato që shohin e nuk shohin, dëgjojnë e nuk dëgjojnë, janë e nuk janë; ndërsa tjetri ishte i pari i vendit, president, kryeministër, zot e rob, gjithçka në këtë vend. Doja të dija se cili ishte momenti kur ai i kishte thënë vetes me bindje se në staturën e Berishës nuk kishte para vetes një atdhetar, por një renegat të dorës së parë, atdheshitës, i cili, për hir të pushtetit është i gatshëm të mbyllet në një dhomë hoteli zviceran për orë të tëra me një eksponent të lartë serb; të mendojë të sulmojë ambasadën amerikane, të bëjë puç dhe përmes grushtit të shtetit të qeverisë përsëri; të kërkojë bombardimin e zonave të rebeluara ndaj tij.

Të gjitha këto i përjeton Izet Haxhia, e megjithatë, ai vazhdon të jetë përsëri krahu i armatosur i Berishës. Që nga dita e parë deri tek ndarja.

Ndërsa është për shumë vite njeriu më i besuar i Berishës, është ndërkohë edhe njeriu që është shitur më lehtësisht e më barbarisht prej tij. Është situr jo vetëm ai, por të gjithë vëllezërit e tij. Ndoshta pa asnjë të dhënë ose duke ngritur një piramidë faktesh të rreme, të cilat dërguan drejt burgut vëllezërit Haxhia.

Kam menduar gjithnjë se ndarja e tyre ka ardhur nga një fjalë që ai e përmendi në njërin nga reagimet e fundit të tij: besëthyerja. Të rritur të dy në një vend ku besa trajtohet si institucion dhe jashtë saj jo i leçitur, Izet Haxhia e ka ndjerë besëthyerjen menjëherë kur ai mund të bëhej i rrezikshëm për klanin Berisha. E ndjen veten të shitur nga njeriu për të cilin mund të bënte gjithçka dhe, në fakt, bëri shumëçka. Kjo thyerje, megjithëse e vonët, ka qenë më e fuqishme se gjithçka ai ka parë në rreth 7 vite pranë Berishës. Ndërsa ka qenë i gatshëm ta falë atë, edhe për veprime monstruoze, nuk e ka falur pikërisht për thyerjen e këtij institucioni. I nisur me besë drejt tij, ai, kur mund të bëhej dëshmues i një rrethane të re, faktit se ishte urdhëruar të sulmonte ambasadën amerikane dhe nuk e kishte sulmuar, ndjen se besa po kthehet në antibesë. Me shumë fije që lëviznin nëpër duart e tij, të cilat nganjëherë ishin meskine, si humbja e një valixheje me këpucë e zonjës së parë të kohës berishiane, apo një çek 10 mijë dollarësh dhuratë, dalëngadalë rrezikshmëria e tij po bëhej e pranishme. Ndaj edhe e leçitën, duke e dërguar drejt burgimit të gjatë.

Dosja e tyre, pra, e të dyve, ka një përdallim të madh. I pari, Izet Haxhia, nuk fsheh dot as ato që mund ta çonin drejt një dënimi të ri, që kësaj here nuk do të ishte politik: bëmat nën hyqmin presidencial. I dyti, Berisha, në mbrojtjen e tij gjen vetëm një alibi: Izet Haxhia është një i dënuar dhe si i tillë nuk duhet besuar. Asgjë tjetër në këtë përballje mes dy njerëzve që e njohin mirë njëri tjetrin.

I pari është i besueshëm, sepse është i vetëdënuar përmes dëshmisë, i dyti, si zakonisht nuk mund të besohet, sepse, edhe për gjëra që më pas dolën të sakta, ai ka mohuar, si për takimin e tij me dorën e djathtë të Millosheviçit, kryeministrin e Malit të Zi, kontrabandën e naftës dhe të armëve, takimin e Gazidedes me Arkanin, etj. I pari është i besueshëm, pasi sjell në vëmendje ngjarje me një saktësi të habitshme; i dyti mashtron deri për emrin e baxhanakut të tij. I pari nuk ka drojën e vetëdënimit përmes fakteve; Berisha fsheh edhe të dhëna të saktësuara , si për shembull dijeninë e tij për Gërdecin dhe rolin e të birit në këtë masakër. Izet Haxhia e di se si ndodhi vrasja e Azem Hajdarit, të cilin nuk e madhëron, nuk e trajton si hero, por si një kontrabandist i zakonshëm politik, që, kur lihej jashtë derës kërcënonte dhe se, kur mendonte se po i hapej porta qeveritare ngazëllehej; i dyti, pasi planifikon një ngjarje të rëndë dhe e kishte mallkuar në vite Hajdarin, befas, pas vrasjes së përdorur si një ash rrethimesh të kështjellave, e ngre në piedestal dhe rënkon para varrit të tij.

Nuk e besoj se një ditë do të ketë një përballje mes tyre në sallën e gjyqit. Sistemi ynë i drejtësisë , prej shumë kohësh, do të duhej të ishte tronditur nga deklaratat e Izet Haxhisë dhe duhej të kishte rendur drejt tij për të marrë dëshmitë serioze dhe për ta trajtuar atë, ose si një dëshmues i rëndësishëm, ose si një renegat i lënë jashtë derës. Nuk bëri as njërën e as tjetrën, e si duket, nuk do e bëjë edhe në të ardhmen. Por droja nga ai ndjehet në të gjithë familjen ish kryeministrore. Nëse do të vijë një ditë e ballafaqimit mes tyre, kjo do të jetë ditë e bekuar për drejtësinë, pavarësisht se nga do të rëndojë peshorja e saj. Do të jetë njëra nga fillesat e seriozitetit të drejtësisë, por që, jam i bindur, do të ketë një të pafajshëm tjetër, Izet Haxhinë në çështjen Hajdari.

Njërën nga ditët e intervistave të Izetit tek DITA, të cilat ishin tronditëse dhe befasuese deri në thelbin e tyre, unë i shkrova dhe e falënderova si një njeri i zakonshëm për dëshmitë e tij, të cilat, si e cilësova, janë edhe vetëdënuese.

Më ktheu shumë shpejt përgjigje dhe, edhe një herë, më habiti sinqeriteti i tij. I kërkoj ndjesë për publikimin e një pjese të përgjigjes së tij, por po e sjell si vazhdë e një njeriu që ka bërë purifikimin e tij dhe kërkon që kjo të ndodhë edhe më tej.

Të bësh katarsisin tënd nuk është vonë kurrë.

Më shkruante:

“Edhe unë të falënderoj. Në radhë të parë për kontributin që ke dhënë në organizimin e drejtimin e LPK-së, fakt që më ka habitur e, kuptohet, gëzuar. Sepse, edhe ti e di, or mik, që ne u ushqyem me një propagandë të inspiruar nga Beogradi, dhe, përcjellë tek ne në Shqipëri nga veglat e tyre që, të majtët, apo “enveristët”, si i quanin, sidomos në Kosovë, ishin bashkëpunëtorë të serbit e punonin për të. Koha tregoi se “enveristët” e Kosovës ishin bërthama dhe promotori i fillimit të rezistencës dhe luftës çlirimtare… dhe ata, që shiteshin si patriotë e atdhetarë në Kosovë e në Shqipëri, ishin, më së paku sabotatorë të kësaj lufte. Besoj se kemi ardhur në një pikë kur duhen ndarë një herë e mirë gjërat. Megjithëse shumë të ngatërruara nga ana e agjenturave të huaja, e sidomos asaj serbe, se kush janë tradhtarët e bashkëpunëtorët e armiqve tanë, në mesin tonë, e sidomos në politikën tonë.

Edhe unë kam dëshirë t’ju takoj sepse edhe për ty dhe për mua rëndësi ka Shqipëria dhe bërja e një shteti të gjithë shqiptarëve, bindjet politike i kemi kapërcyer me kohë. Të uroj shëndet në radhë të parë e suksese në misionin tuaj patriotik“.

I kam lexuar me vëmendje të gjithë dëshmitë e tij. Kam pasur dyshimet e mia, hamendjet, lëkundjet. I jam kthyer përsëri e përsëri. Kam ardhur në bindjen se mes dy njerëzve, dikur të përbashkët e tashmë të kundërt, qëndron jo vetëm besëthyerja, jo vetëm çështja Hajdari, ku është shumë e mundshme që i pafajshmi të jetë i dënuar dhe fajtori të jetë ende në politikë, por më tepër se kaq:

Përplasja mes tyre ka të bëjë mbi gjithçka me zhgënjimin e një njeriu që shihte misionarin dhe gjeti një kusar politik, i cili, i gatshëm të shiste gjithçka, mund ta shpinte këtë vend drejt fundosjes.

Këtë e thotë vetë ai dhe unë, ndryshe nga fillimi i kësaj përplasje, kam nisur ta besoj.

/Dita

Çamëria dënohet me vdekje

Nga: Enkel DEMI

Duhet thënë që Shqipëria ende nuk e ka pranuar të heqë përdorimin e emrit “Çamëri” në tekset shkollore të historisë dhe gjeografisë. Por, ministri i Jashtëm, Ditmir Bushati dhe kryeministri Edi Rama e kanë marrë në konsideratë këtë alternativë që kënaq marrëzinë greke. Në të gjitha qasjet e tyre në publik, ata janë shprehur për “territore shqiptare” në Greqi dhe jo për Çamërinë, duke bërë një matje të opinionit. I vetmi politikan që vuri alarmin për këtë punë ishte Shpëtim Idrizi, i cili tha disa ditë më parë se ta harrojnë ata që duan të sajojnë një gjë të këtillë.

Meqë shqiptarët nuk shquhen për ndjenja të larta patriotike, veç kur luan Kombëtarja, është e mira të bëhet një shpjegim i thjeshtë. Të mos përdorësh emrin “Çamëri”, është të shuash një histori që vjen nga lashtësia. Krahina e ka marrë emrin nga lumi Thiam, i cili në të folmen e shqiptarëve bëhet “çam”. Në këtë krahinë, ku gjendet lumi Thiam (sot lumi Kalama) dhe lumi Akheron (sot lumi i Gliqisë ose lumi i Frarit) janë thurrur mitet e lashtësisë. Atje gjendet Orakulli i Dodonës (shih studimet e profesor Arsim Spahiut) që shihet si paraprirësi i Olimpit. Lumi Akheron është lumi që dërgon shpirtrat në ferr, ndërsa Homeri është lindur dhe rritur pikërisht në këtë krahinë të pellazgëve, ilirëve dhe shqiptarëve. Aty janë thurrur legjendat, përrallat, mitet, këngët dhe vallet.

Sipas Greqisë tani duhet t’u themi fëmijëve që vallja e Osman Takës është e territoreve shqiptare në Greqi. “Tumankuqja” e territoreve shqiptare në Greqi, suljotët janë të territoreve shqiptare në Greqi. Duhet t’u themi që Sami Frashëri në veprën e tij “Fjalor i përgjithshëm i historisë dhe gjeografisë”, botuar në Stamboll në vitin 1889, nuk foli për Thesprotinë/Çamërinë, por për territore shqiptare në Greqi. Hasan Tahsini nuk lindi në Ninat të Çamërisë, por në territore shqiptare në Shqipëri, meqë bashkë me Konispolin gjeneral Telini na e la në Shqipëri. Dhimitër Pasko, ose si e njohim Mitrush Kuteli është shkrimtar me rrënjë nga territoret shqiptare në Greqi, Koli Idromeno, arkitekti, piktori, fotografi i Shkodrës nuk duhet thënë që i ka rrënjët në Çamëri, sepse duhet shpjeguar që ashtu si Princesa Dora D’Istria ose Elena Gjika janë nga territoret shqiptare në Greqi.

I bie sikur nesër mos të themi Dibër e Madhe, por territor shqiptar në Maqedoni ose dje mos të thonim Dardani (Kosovë), por territor shqiptar në Jugosllavi.

E parashtruar kështu të del përpara një çmenduri e çartur, por që në Ballkan përherë mbin dhe merret seriozisht.

Edi Rama dhe Ditmir Bushati e kanë jetike ftesën e negociatave për në Bashkimin Europian për ekzistencën e tyre në pushtet. Si gjithë udhëheqësit shqiptarë të derisotëm që qeverisin keq e mos më keq, edhe ata kanë vetëm një rrugë shpëtimi, ta kërkojnë këtë të drejtë me të lypur. Meqë janë të pazotët të ndërtojnë një sistem të besueshëm demokratik, me rregulla të qarta të tregut të lirë, ata po kërkojnë të avisin me Europën republikën më kriminale të korrupsionit, trafikut të drogës, vrasjes dhe pasigurisë, duke vënë kujën e lypjes. Kaq ia kanë kuptuar dhe fqinjët tanë, grekë, të cilët ua kanë shtrënguar lakun në fyt, ndaj u kanë çelur derën gjithëfarësoj pazareve që për Shqipërinë nuk janë tradhëti, por eleminim kombëtar, ku skuadra e pushkatimit përbëhet nga vetë qeveria e Tiranës.

Sërish nga një letër e zotit Kotzias drejtuar Parlamentit grek mësojmë se Çështja Çame është hapur në tryezën e bisedimeve, por jo për ta zgjidhur, por për ta zhdukur nga faqja e dheut. Këta tanët nuk e kanë pranuar deri tani, por nuk është vështirë të thyhen, përderisa për këtë propozim të frikshëm nuk kanë thënë gjysëm fjale dhe kanë heshtur si hesht i vdekuri në varr, aty ku duan të groposin Çamërinë./27.al