Urrejtje patologjike e akademikëve memurë ndaj gegnishtes

Nga Kolec Traboini

Problemi më i madh gjuhësor në rrafshin e sotëm kombëtar qëndron tek alergjia që kanë disa gjuhëtarë të ashtuquajtur akademikë ndaj çdo gjëje që quhet Gegnishte. Janë sëmurë psiqikisht prej kësaj urrejtje. Kanë futur në Fjalorët e miratur akademikë ( botimet to ena to dhio to tria) me mijëra fjalë të huaja turqisht e sërbisht a më gjërë dhe tregohen agresivë të pandreqëshëm (lloshizmi – e kam quajtur ) ndaj formave dialektale të trungut kombëtar.

Kjo është një debilëri e zyrtarizuar për të cilat paguhen me miliona nga taksimet e përbindshme që bën shteti në një vend shumë të varfër e në mjerim si ne (20%). Kur pensionet në Shqipëri janë sa dieta ushqimore mujore e një qeni (dëgjoje ti Alfret Peza, milioneri i kazanit që llomotit përnatë në TV duke i lëpirë b… qeverisë). Është katandisur fjalori GJLSH pra, si gjeldeti i rjepur në prag të vitit të ri, i eksportuar ky nga turko-serbia.

Fjala e parë e Iliadës ështe MENI, e të parës vepër letrare në botë, dhe e gjen vetëm e vetëm ( e përsëris jo pa qëllim) në gjuhën shqipe e këta gjuhtarët e Enver Hoxhës, vetëm se është Gegnishte, e kanë zhduk nga fjalori duke vënë vetëm fjalën MËRI, çfarë të huajt e konsiderojnë fjalë tjetër sepse ndryshimi i një gërme i ndryshon kuptimin çdo fjalë.

Këta akademikë janë një bandë me ndërgjegje të kalbur që një qeverisje me mend në kokë do ti hidhte në kosh të plehrave e jo ti ushqente si vemje vegjetuese. Dhe pse flenë gjumë edhe Akademikët e Kosovës; edhe kjo është një fenomen i çuditshëm vegjetativ që ka kapluar rrafshin tonë kombëtar në të cilin kudo paraqitemi në bjerrje.

Gaz Bardhi ka prishur rehatin e bosëve të debatit

Nga Edi Lesi

Ditet e fundit, nje djale i ri, i hijshem me sqime, po dhe me syze ka qene ne krye te nje fushate denoncimesh te Partise Demokratike. Gazment Bardhi eshte kthyer ne nje fenomen, vecanerisht per saktesine e paraqitjes dhe interpretimit te fakteve ligjore dhe juridike.

Kjo duket qarte nga reagimi i publikut, qe e ka pritur mire daljen e ketij politikani te ri, ne nje ambjent te ndenjur analistesh, ku nje pjese e mire e tyre dredhin tespiet, dhe mendojne se nuk ka nevoje te lexojne, te kerkojne, e sidomos te hetojne rreth te vertetes, pasi sipas tyre, mjafton qe ata jane ata qe jane.

Pra, eshte boll te jesh muchi, lenchi, ske pse i hap zallave krese per te ditur gjerat. Statusi qe kane fituar si VIP-a, ua justifikon menjelehtesine dhe nganjehere ata kujtojne se jane aq gjeni, sa u lejohen dhe budallalleqet, apo fyerjet.

Me kete lloj bullizmi te denueshem, keta analiste marrin para kedo qe eshte i huaj, i ri ne ambjentin e tyre. Keshtu bene mbreme edhe me Bardhin. Por, me nje nderkryerje te pazakonte, se keta medemek jane aq te stervitur, pasi dalja ne tv eshte nje nga vaktet e dites se tyre, sa duhet ta kontrollojne nervozizmin, ta terheqin e leshojne sipas kurbes qe u intereson.

Por nja 12 ore me pare, ata u cmeriten, u leshuan fare, dolen nga fiaskoja ne nje fare feje sa as vete nuk po mblidhnin dot copat e terbimit.

Pse?

Bardhi e ka shkundur rehatine e boseve te debatit, me standardin qe perfaqeson. Me saktesine e argumentit, dhe me faktet qe sjell. Faktet, po faktet. Keto prishin pune, demtojne rendin, menyren e tyre te jeteses ne nje hapesire ku zakonisht tirren llafe pa fund.

Bardhi, ka prishur rehatine e boseve te debatit se ai nuk ka asnje kompleks ne ato qe thote, beson ne to, dhe nuk eshte aspak i detyruar te qendroje ne ato teza. Ai mbron zgjedhjen qe ka bere. Ketu eshte superioriteti natyral, mbi dike qe merr te shkruara disa talking points, dhe shfaqet ne anen e keqe te historise.

Me rastin e Bardhit, terbimi i analisteve te ndenjur, vjen vecanerisht nga ajo se, nuk gjeten nje vjege ku ta godasin personalisht, megjithe hetimet qe kane bere. Nuk kane ku e kapin.

Kjo eshte nje diference e madhe, ne nje ambjent sedentar mendimtaresh ku pasanike te medhenj shume, shpesh dhe miliardere, te gjithe te dyshimte, flasin per parime, per drejtesi, flasin madje dhe ne emer te popullit.

Keto rrethana sollen terbimin mbreme ne opinion, ku titane te vizioneve dhe ideve, perfunduan si lace lagjesh duke share me fjalor si; kerric, palaco, sateme, e deri duke i permendur z.Bardhi, nje defekt ne shikimin e tij, sic shume njerez e kane, pra duke e share nga syzet.

Keta mujshare qe ushtrojne kete bullizem, kane shkuar aq larg ne mendjemadhesine e tyre, sa per asnje moment nuk reflektojne per te kuptuar se te jesh ne nje studio, ne nje emision me audience te larte si Opinion, eshte privilegj i madh, eshte po ashtu pergjegjesi publike, pasi te eshte dhene mundesia qe pak vete e kane, per te komunikuar me dhjetra mije qytetare.

Televizionet e Kosovës me shumë zhurmë për asgjë

Emisionet e debatit e intervistat janë aq të shpeshta në kanalet tona televizive, ngase duken «in» dhe njëkohësisht janë më të lehta e më të lira. Deri sa nuk plas ndonjë broçkull vetëm në dukje e pasherr, si ajo e avokatit Tomë Gashi se «liberalizimi i vizave nuk ndodh për shkak se Kosova konsiderohet vend mysliman», apo promovohet me seri mulla Osman Musliu, për të cilin askush nuk e ka vërejtur se ka kohë që hoxha i dikurshëm «patriot» është shndërruar në turkofil

Nga Dush GASHI

Dikur, në gazetën «Rilindja» ka ekzistuar një rubrikë e kritikës televizive me titull «Çekani TV». Meqë kemi shumë talent për t’i kthyer gjërat në të kundërtën e tyre, tash janë kanalet tona televizive ato që na godasin si çekan çdo mbrëmje në shtëpitë tona, me të ftuar të shumtë dhe dërdëllisje të pafundme në emisionet e debatit e intervistave televizive.

Sigurisht, pronarëve të televizioneve këto emisione ende u duken «in» dhe njëkohësisht më të lehta e më të lira. Përndryshe, për të bërë gazetari hulumtuese, sidomos televizive, duhen gazetarë të zotët, kohë e shpenzime. Pastaj, të intervistuarit nuk ftohen gjithmonë, ka të tillë që vijnë kur ata duan dhe, sigurisht, janë në pozitë që të mirën ta kthejnë me të mirë. Në përgjithësi, emisionet e tilla krijojnë njëfarë përshtypjeje të rrejshme sikur po ndodh diçka në vendin ku ka kohë që s’ndodh asgjë.

Por, kur ky zhanër i gazetarisë merret për më i lehtë se sa është në të vërtetë, atëherë nuk është çudi që plas ndonjë broçkull vetëm në dukje e pasherr, si ajo e Tomë Gashit, se «liberalizimi i vizave nuk ndodh për shkak se Kosova konsiderohet vend mysliman», apo promovohet me seri mulla Osman Musliu, për të cilin askush nuk e ka vërejtur se ka kohë që hoxha i dikurshëm «patriot» është shndërruar në turkofil.

«Motivi i fshehur»

Kjo e Tomë Gashit, siç e dimë tash, zgjoi reagimet e islamistëve kosovarë, të cilët përndryshe thua se mezi presin provokime të tilla, në mënyrë që të shfaqen si zëdhënës të këtij vendi. Ndoshta edhe ky ishte «motivi i fshehur» i avokatit të gjithëdijshëm, në mënyrë që në këtë zhurmë të harrohen shkaqet e vërteta të cilat e pengojnë liberalizimin e vizave. Kryeshkaku është mungesa e luftës kundër korrupsionit!

Në rastet e profilit të lartë të korrupsionit, në 95 për qind të tyre është dështuar, pra ende asnjë politikan i profilit të lartë nuk është dënuar me aktgjykim përfundimtar, që do të thotë se një ditë burg nuk e ka vuajtur! Ç’është më e keqja me këto aktakuza pa prova e pa dëshmi, në të vërtetë vetëm sa amnistohen kryetarë komunash e ministra të akuzuar, sepse më nuk mund të ndiqen për veprat e njëjta, akuzat për të cilat janë rrëzuar në gjykatë!

Rasti i mulla Osman Musliut, ndërkaq, është shembull shkollor se si gazetarë të shumtë e intervistojnë, duke ia njohur «backgrundin» vetëm nga kujtesa dhe atë nga shumë vite më parë. Përndryshe, sikur t’ia kishin hedhur vetëm një sy profilit të tij në Facebook, do të vërenin menjëherë se ai ka kohë që ironizon dhe etiketon këdo, i cili tërheq vërejtjen për synimet e presidentit turk Rexhep Taip Erdogan që të shtrijë ndikimin e tij në Ballkan, duke përdorur fenë si instrument politik. Kush ia turbullon pak agjendën mulla Osmanit, rrezikon të shpallet prej tij as më pak, as më shumë se «armik» i shqiptarëve, meqë «po përpiqet të na i kufizojë miqtë qoftë në Perëndim apo Lindje, të krishterë apo islamë».

Injorantë e armiq

Mulla Osmani duket se e ka halë në sy profesorin amerikan, David Philips, ndonëse ai që nga të nëntëdhjetat e përcjell gjendjen në Kosovë dhe e inkurajonte popullin shqiptar të Kosovës se liria do të vijë. Për mullain «tonë», Philips është as më pak, as më shumë se «injorant», ndonëse ai tërhiqte vërejtjen për gjëra tepër serioze – se kërcënimet ndaj sovranitetit të Shqipërisë dhe Kosovës nga Rusia dhe Turqia «janë në proporcion të drejtpërdrejtë me afërsinë mes Shteteve të Bashkuara dhe komuniteteve shqiptare». «Dhimbja» e mulla Osmanit qëndron në faktin se Philips e kritikon kryeministrin e Shqipërisë pse kancelares gjermane Angela Merkel ia tërheq vërejtjen se «nëse Shqipëria nuk integrohet më tej në Bashkimin Evropian, do të ketë një rritje të islamizmit», ndërkohë që e pranon ndërtimin e xhamisë 30-milionëshe në Tiranë me para të Turqisë.

Njëkohësisht, mulla Osmanit nuk i shpëtojnë për t’i përkujtuar datat «e luftërave dhe fitoreve të përbashkëta» të shqiptarëve e turqve, si beteja e Çanakalasë apo ajo për mbrojtjen e Shkodrës nga malazezët, siç veprojnë të gjitha mediat, të cilat e mbështesin neo-otomanizimin e regjimit të Stambollit. Për të ironizuar Romën e Vatikanin as lodhet për të gjetur ndonjë shkas të veçantë, kush mbron me këmbëngulje kombin dhe historinë shqiptare shpejt shpallet «përrallaxhi». Hoxha «ynë» fluturues do ta ndryshonte edhe Abetaren në disa vende, kinse me motive patriotike, meqë ilustrimin për shkronjë «H» – «humanizmi i Nënë Terezës» – siç është, do ta zëvendësonte me «humanizmi i nënë Zahides» – nënës së Adem Jasharit, duke besuar se kështu do të mund t’ua mbyllte gojën çdo kritikuesi eventual. Por, mos u befasoni nëse edhe më tej gazetarët do ta pyesin «a ka islam politik në Kosovë», dhe përgjigja e tij do të jetë e thjeshtë – «jo»!

Çfarë kërkon realisht Irani në Siri?

Nga Payam Mohseni & Hassan Ahmadian

Pas sulmeve të fundit ajrore izraelite kundër bazës ajrore T-4 në Siri dhe rrëzimit të një avioni luftarak izraelit F-16 në shkurt, tensionet iraniano-izraelite po përshkallëzohen. Më 26 prill, sekretari i mbrojtjes i SHBA, James Mattis foli për mundësinë e përleshjeve të drejtpërdrejta mes të dy palëve. Dhe natën e 9 majit, një sulm me raketa u lëshua nga territori sirian, duke synuar pozicionet izraelite në lartësitë e Golanit.

Në një moment kaq delikat, kur rreziku i llogaritjeve të gabuara dhe konfrontimit është në rritje, është thelbësore që politikëbërësit në Uashington të marrin një kuptim më të qartë të qëllimeve të Iranit në Siri, të cilat nuk janë ofensive, por përqendrohen në përmbajtjes e Izraelit dhe aktorëve të tjerë të mëdhenj të huaj në Siri.

Perceptimet e qëllimeve strategjike të Iranit mund të çojnë në konfrontime ushtarake dhe në një cikël të shkallëzuar – sidomos në vijim të vendimit të Presidentit të SHBA, Donald Trump për të dalë nga marrëveshja bërthamore e Iranit.

Në vend që të provokojë konfrontim ushtarak me Izraelin, veprimet e Iranit në Siri janë para së gjithash për ruajtjen e qeverisë siriane si pjesë e “boshtit të rezistencës” – një aleancë e gjatë mes Iranit, Sirisë dhe Hezbollahut, ndër të tjera. Irani gjithashtu po kërkon të krijojë një ekuilibër të pushtetit – përfshirë parandalimin – me aktorët e tjerë rajonalë dhe ndërkombëtarë me interesa në Siri. Veprimet e fundit iraniane që mund të konsiderohen provokative, siç është droni iranian që dyshohet se ka shkelur hapësirën ajrore izraelite, janë taktika për nxjerrjen e linjave të kuqe dhe ngritjen e shpenzimeve për Izraelin nëse zgjedh të përballet me Iranin brenda Sirisë.

Për izraelitët, veprimi ushtarak i Iranit është i patolerueshëm, pasi kalon vijën e kuqe të parandalimit të bazave të përhershme ushtarake iraniane në Siri. Sipas këtij interpretimi të ngjarjeve, qëllimi i fushatës së Iranit në Siri është të zgjerojë projektimin e pushtetit konvencional dhe instalimet ushtarake përtej kufijve të saj me qëllim shkatërrimin e Izraelit. Ndërkohë që disa elita iraniane mund të ndajnë këtë qëllim, pikëpamja izraelite që mbizotëron mbi praninë siriane të Iranit keqkupton objektivat aktuale iraniane dhe prioritetet aktuale të Teheranit për interesat në Siri.

Kjo pikëpamje gjithashtu nuk arrin të marrë seriozisht kufizimet me të cilat përballet Irani në Siri, veçanërisht ngurrimi i vërtetë i qeverive siriane dhe ruse për të lejuar Iranin të ketë instalime formale ushtarake brenda vendit. Kjo qasje me siguri supozon se Siria nuk ka asnjë mendim se si ajo menaxhon marrëdhëniet e saj me Iranin për shkak të dobësisë së saj, kur realiteti në terren është shumë më i komplikuar. Politika më e gjerë e pushtetit që përfshin Presidentin sirian Bashar al-Assad, Rusinë, Izraelin dhe bashkësinë ndërkombëtare në të vërtetë kufizojnë politikën e Iranit në Siri. Narativa dominuese në të njëjtën kohë portretizon një Iran që po zgjerohet dhe është konfrontues dhe një Iran pasiv që nuk do të hakmerret nëse sulmohet. Të dyja këto perceptime janë potencialisht të rrezikshme, veçanërisht nëse ata nënvlerësojnë reagimin e Iranit ndaj sulmeve të mundshme ushtarake.

Ndërkohë që Irani dhe partnerët e saj janë kundër Izraelit, duke provokuar një përplasje ushtarake me Izraelin, nuk është një përparësi iraniane, sipas analizës tonë. Në vend të kësaj, Irani po kërkon të konsolidojë pozicionin e saj të vështirë në konkurrencën e fuqisë midis palëve kryesore të interesit në konfliktin sirian: Turqinë, Shtetet e Bashkuara dhe qeverinë siriane, së bashku me aleatët e tyre përkatës. Siria i siguron Iranit një thellësi strategjike jetike, duke e lejuar atë të projektojë fuqinë përmes Levantit dhe i jep asaj një portë për Hezbollahun, duke rritur përmbajtjen iraniane të Izraelit. Rënia e regjimit të Assadit dhe ndarja e shtetit sirian do të jepte një goditje të rëndësishme Iranit me humbjen e një prej aleatëve të tij të rëndësishëm në botën arabe.

Prandaj, nga perspektiva e Iranit, ky element është nën kërcënim në Siri. Kjo pikëpamje u rrënjos në mesin e elitave iraniane në fillim të konfliktit sirian, pasi Irani u vendos në mbrojtje dhe probabiliteti i Assadit që të mbijetonte protestave dukej i zbehtë. Në të vërtetë, qeveria e Iranit besonte se kryengritja kundër Assadit ishte një konspiracion i huaj i projektuar për të minuar Iranin – një kërcënim i drejtpërdrejtë që disa madje pretendonin se “nëse humbim Sirinë, nuk do të jemi në gjendje ta ruajmë Teheranin”.

Prandaj, hyrja e Iranit në luftë kishte për qëllim të ruante mbështetjen për partnerin e saj në përpjekje për të shkurtuar humbjet e saj duke forcuar forcat aleate brenda Sirisë, duke pasur në mendje fragmentizimin territorial pas Assadit – një plan racional dhe të kufizuar për rastin kur Assad do të rrezohej dhe që është interpretuar gabimisht si ekspansionizëm iranian.

Nga perspektiva e Teheranit, goditjet izraelite ndaj pozicioneve të lidhura me Iranin dhe aleatët e saj në Siri, së bashku me retorikën e ashpër të SHBA dhe të Arabisë, synojnë të minojnë aftësinë e paqëndrueshme të Iranit. Prandaj është e rëndësishme të merren parasysh aktet e provokimit iranian nëpërmjet objektivit të vendosjes së pengesave dhe të linjave të tyre të kuqe përballë Izraelit.

Irani ka vendosur se mënyra më e mirë për të ruajtur rëndësinë e vazhdueshme të Sirisë në boshtin e rezistencës është të sigurohet se shteti sirian arrin kontrollin e plotë mbi territorin e tij, veçanërisht duke pasur parasysh sfidat shumë serioze që Siria përballet me grupet rivale të armatosura pas rënies së Shtetit Islamik. Është e vërtetë se Irani dhe aleatët e saj, qeveria siriane dhe Rusia kanë supremaci në terren, por duket se nuk ka garanci se qeveria siriane mund të arrijë fitoren e plotë dhe të unifikojë vendin për shkak të pranisë ushtarake të Turqisë dhe Shteteve të Bashkuara atje. Në perceptimin e Teheranit, situata është më e pasigurt, sepse udhëheqësit iranianë besojnë se Shtetet e Bashkuara kanë në plan të ndajnë Sirinë.

Ndërkohë që lufta kundër Shtetit Islamik mbajti shumicën e aktorëve të jashtëm në konfliktin sirian të fokusuar në një objektiv specifik, konkurrenca më e gjerë periferike dhe fërkimi midis aktorëve kryesorë në Siri po vihet në qendër të vëmendjes. Tre grupet më të fuqishme janë Turqia dhe aleatët e saj; Forcat Demokratike të Sirisë dhe mbështetësit e saj kryesor, Shtetet e Bashkuara; dhe qeveria e Asssadit dhe aleatët e saj, duke përfshirë Iranin.

I shqetësuar për palët e interesuara rivale, kampi Iran-Siri i ka përqendruar forcat operacionale në vendet që mbeten për t’u pushtuar nga shteti sirian. Irani ka shprehur vullnetin e saj për të dhënë përparësi dy teatrove të veçanta në fushatën e saj në Siri. Një prej tyre ka qenë qyteti i Deir Ezzor, i cili ka qenë burim i konkurrencës ndërmjet forcave demokratike siriane të mbështetura nga SHBA dhe regjimit të Assadit dhe aleatëve të saj. Tani që shteti islamik është jashtë lojës, këto dy forca po luftojnë në afërsi dhe konfrontimet kanë hyrë në llogaritjet e tyre strategjike, me përleshje të raportuara kohët e fundit.

Teatri i dytë është Idlib, bastioni kryesor i madh me një numër të madh të luftëtarëve të Nusra Front dhe grupeve të tjera Takfiri. Kampet Turk dhe Iran-Siri ka të ngjarë të përballen në këtë betejë kritike, ashtu si ka pasur mundësi të konfrontimit të vërtetë midis dy palëve në qytetin kurd të Afrin më parë këtë vit. Përtej këtyre dy teatrove, megjithatë, ka edhe enklava të forcave të opozitës thellë në territorin e kontrolluar nga Assadi, përfshirë Sirinë jugore, që qeveria duhet të pushtojë për të rivendosur kontrollin e saj, siç është dëshmuar kohët e fundit në luftën e ashpër në Ghoutan lindore. Përgatitjet për këto beteja të ardhshme kanë preokupuar ushtrinë siriane dhe aleatët e saj.

Duke pasur parasysh këto synime dhe përfshirjen e thellë të forcave iraniane në këto teatro kyçe, Irani nuk ka një përparësi strategjike për të kërkuar një konflikt me Izraelin. Irani tashmë ka burime të kufizuara dhe menaxhimi i partive të shumta rivale në Siri është ajo që po i mban zgjuar gjatë natës strategët iranianë. Duke thënë këtë, Irani ende është i vendosur të krijojë pengesa kundër Izraelit, me Gjeneralin të Forcave Quds, Qassem Suleimani, duke argumentuar në janar se Izraeli është një fuqi agresive “me 300 bërthama bërthamore” dhe në gatishmëri për të kryer “sulme parandaluese”.

Bazuar në sjelljen e saj historike, Irani nuk ka gjasa të pajtohet me linjat e kuqe të Izraelit që dëmtojnë qëllimet e saj më të gjera në Siri. Dhe për të mbështetur kredibilitetin e doktrinës së saj të përmbajtjes, Teherani do të ndjehet i detyruar të hakmerret kundër një sulmi izraelit. Udhëheqësi suprem iranian, Ajatollah Ali Khamenei, ka deklaruar në mënyrë të përsëritur se koha e “goditjes dhe largimit” ka mbaruar, që do të thotë se nëse çështjet eskalojnë, çdo goditje ndaj Iranit do të pasohet nga hakmarrja iraniane. Nëse Irani zmbrapset, kjo do i kushtojë rëndë Republikës Islamike në kuptim të reputacionit të saj. Kjo nga ana tjetër ngre rreziqet e një cikli shkallëzimi që do të jetë i vështirë për t’u menaxhuar dhe nënvizon nevojën për kujdes ekstrem nga Izraeli dhe Irani në Siri.

Ndërsa politikëbërësit e SHBA dhe Izraelit vlerësojnë qëllimet iraniane në Siri, do të ishte e mençur për të kujtuar se Teherani ka zgjeruar me sukses ndikimin e saj në vakuumin e pushtetit më parë. Nga Libani në Irak dhe deri në Jemen, Irani ka përdorur zonat e konfliktit që nuk ishin të veta për të shtyrë më tej qëllimet e saj strategjike.

Duke pasur parasysh këto precedentë, Izraeli përballet me një rebus. Një shtet i qëndrueshëm dhe i fortë sirian është opsioni më i mirë për sigurinë izraelite – një që mund të kufizojë më shumë ndikimin iranian në vend dhe ku nuk ka vakuume të pushtetit për terroristët ekstremistë, siç është Shteti Islamik për të mbushur. Nga ana tjetër, një konfrontim më i fuqishëm me Iranin në Siri mund të minojë mundësinë e një shteti të qëndrueshëm sirian, duke i hapur rrugën Iranit dhe aleatëve të tij për të mbushur zbrazëtirën dhe për të konsoliduar pozitën e tyre në Siri, duke shkaktuar konfliktet e pashmangshme që do të pasojnë. / Foreign Policy – Lexo.al

Demokracia nuk është më një fat i caktuar

Dikur mendohej se e gjithë bota po shkonte në atë drejtim. Sot është e kundërta. Nga Azia në Amerikë. Edhe në Europë…

Nga Emanuele Felice

Perandori i parë kinez u çmend. Bashkoi vendin në vitin 221 para erës sonë, në kohën kur në Mesdhe, Anibali po projektonte Luftën e dytë punike. Krijoi ushtrinë e qeramikës dhe u dha udhë punëve të murit kinez. Më pas Huangut, ky është emri i tij, i hipi në kokë se duhej të bëhej i pavdekshëm. Prandaj pinte çdo ditë merkur të tretur që, në vend ta bënte të pavdekshëm, e çoi drejt çmendisë. Vitet e fundit u karakterizuan nga terrori dhe persekutimi ndaj intelektualëve. Vdiq në moshën 50-vjeçare. Huangu është një prej personazheve të mëdhenj të historisë. Themeloi perandorinë kineze, d.m.th. ajo që do të mbetet fuqia më e madhe e botës për nja dy mijë vjet të mira: më e pasur dhe më e populluar, sesa perandoria romake dhe çdo shtet që lindi në Perëndim, deri në ngritjen e Anglisë industriale.

Por Huangu mishëron edhe figurën e tiranit të vërtetë: i çuditshëm, i paqëndrueshëm, mizor, por që nuk mund të shfronësohej; popullit nuk i mbetej veç të shpresonte te vdekja e tij. Dy mijë vjet më pas, në sytë e modernizimit europian, ajo perandori e kaltër ishte shndërruar, si antonomazi, modeli i despotizmit dhe e palëvizjes ekonomike: kështu p.sh. e shikonte Monteskie, filozofi iluminist që përpunoi për ne idenë e ndarjes së pushteteve, sot në themelet e të gjitha rendeve demokratike. Liberalizmi i Monteskiesë, Lukut, por edhe ai i iluministëve italianë, ai i shkruar në kushtetutën amerikane dhe që u afirmua në të gjithë Europën, është shumë i vetëdijshëm nga rreziqet që sjell përqendrimi i pushtetit për të tjerët, qytetarët, por edhe për ata që e ushtrojnë dominimin e vet ndaj të tjerëve.

Sepse pushteti mund ta korruptojë shpirtin edhe të atyre që kanë synime të mira, është si një krimb i mbështjellë me egoizëm dhe ambicie, një sëmundje e vërtetë sipas Monteskiesë. Megjithatë njerëzit ndryshojnë, pavarësisht se shpesh e harrojmë. Prandaj në themelet e institucioneve liberal-demokratike gjejmë balancimin e pushteteve: pushteti që e kufizon pushtetin, në një pluralizëm që shërben për ta ruajtur lirinë dhe dinjitetin e çdo njeriu. Për këtë motiv u fut kufizimi kohor për pozicionet me zgjedhje: jo më shumë se dy mandate, siç është traditë për presidentin amerikan, detyra më e rëndësishme në botë; një rregull që u bë ligj në vitin 1951, pas katër fitoreve të Rusveltit.

Qysh atëherë kufiri i dy mandateve të njëpasnjëshme u shtri në pafundësi të pozicioneve të tjera me zgjedhje, përfshi këtu edhe shembullin e kryebashkiakut në Itali. Me rënien e Bashkimit sovjetik u fut edhe në kushtetutën ruse, bile edhe vetë Putini iu nënshtrua që ta kapërcente një radhë, duke u kënaqur të bëhej kryeministër në vitet 2008-2012. Ndërsa regjimet komuniste, nga Koreja e veriut në Kubë, merrnin formën e dinastive trashëgimtare. Në vitet ’80 edhe Kina krijoi kufizimin me dy mandate të figurës së presidentit. Nën udhëheqjen e Ten Siao Pinit, njeriu që me reformat e tij i lejoi Dragoit të fillonte ringritjen më spektakolare ekonomike, që s’ishte parë ndonjëherë, lidershipi komunist kinez ishte i kujdesshëm që të ruante një balancim të pushteteve dhe një drejtim kolegjial, me synimin që të shmangnin përsëritjen e llahtareve të Maoizmit.

Kjo të linte të shpresoje shumë, për sa besonin në fatet e mrekullueshme dhe progresive. Ideja bazë ishte që rritja e të ardhurave duhej të shoqërohej me një evolucion në kuptimin demokratik të politikës dhe institucioneve: u krijua kudo një klasë e mesme, në gjendje të mirë dhe e arsimuar, që pasi të kënaqnin nevojat materiale të kërkojë të marrë pjesë aktive dhe (lirisht) në res publica, në jetën qytetare dhe kulturore të vendit të vet; sepse është pjesë thelbësore e realizimit të vetë njeriut.

Edhe Kina dukej se ishte drejtuar në këtë rrugë, siç kishin bërë edhe vende të tjera të kulturës konfuciane, si Japonia dhe Koreja e jugut, apo vetë provincat e ish-perandorisë që nuk kaluan nëpër diktaturën komuniste, Hong Kongu dhe Tajvani. Sot Kina po rikuperon centralizimin e lashtë. Është ekonomia e dytë e planetit, në qytetet e saj gumëzhin një klasë e mesme prej 300 milionë personash që për nga niveli i jetesës nuk është larg niveleve të Perëndimit. E megjithatë Kina po kthehet pas në rrugën e demokracisë. Në Asamblenë e fundit të popullit, presidenti Xinping e shfuqizoi kufizimin e dy mandateve. Tani mund të jetë president i përjetshëm, si Stalini dhe Maoja, si Frankoja, pak a shumë si të gjitha diktaturat, si një perandor.

Në planin e historisë së botës ky është deri më tash lajmi më i rëndësishëm që na solli viti 2018. Por kjo shoqërohet me një kufizim të ashpër të lirive personale në atë vend.: në janar u arrestua avokati për të drejtat e njeriut, Uenshengu, fajtor se kritikoi politikat e presidentit; dhe është vetëm më i fundit i një liste të gjatë. Në vitet e fundit besimi liberal-demokratik kishte pësuar shumë tronditje. Disa edhe të njohura: nga dështimi tragjik i pranverave arabe në regresin autoritar të Turqisë, në sukseset e Putinit. Të tjera u paraprinë: në vitin 2014 zgjedhja e kryeministrit indian Modi, që e rriti ekonominë, por e kufizoi autonominë e pushtetit gjyqësor dhe të qindra-mijërave OJQ, në vendin e dytë më të populluar të botës dhe që bashkë me Japoninë janë demokracia më e lashtë në Azi.

Në vitin 2016 asistuam në një kthesë dramatike, autoritare dhe regresive, në Brazil, fuqia e shtatë e botës. Më pas zgjedhja e presidentit Trump që nxitoi të deklaronte se shfuqizimi i dy mandateve është gjë e mirë dhe duhet future edhe në Amerikë. Mund të shpresojmë që Trumpi të jetë vetëm një parantezë në historinë amerikane: jo i fundit, sepse është i mbajtur në fre nga kushtetuta e tij, kushtetuta e lashtë e bijve të Iluminizmit. Nuk e dimë se ku po shkon Kina, sa serioze dhe kohëzgjatje do të ketë kthesa autoritare: nëse do të jetë e tillë sa ta spostojë vërtet lavjerrësin mes demokracisë dhe diktaturës në botë, duke ia shtuar peshën e rëndë të Dagoit, asaj që tash po ndodh në shumë vende në zhvillim.

Përballë këtij skenari do të ishte shumë e thjeshtë ta vinin re që jemi fatlumë që jetojmë në Europë, kontinenti ku sot demokracia është më e qëndrueshme dhe të bindeshim se

institucionet tona do ta mbajnë, siç do ndodhë ndoshta në Amerikë. Pjesërisht e vërtetë, por të mos krijojmë iluzione. Pabarazia e rritur në shumë vende të zhvilluara në vitet e fundit, po e vë në rrezik edhe tek ne qëndresën e sistemit demokratik: duke krijuar një hendek mes popullit dhe elitës që nuk shihej që nga koha e Luftës së parë (atëherë nuk ishte votimi). Janë pabarazi ekonomike, por edhe shoqërore dhe kulturore, territoriale siç ndodhi me Brexitin, apo edhe në votimet e fundit në Itali. Ajo klasë e mesme, e njëjta që në vendet në ngritje nuk është akoma mjaft e fortë (ose e bindur) që ta promovojë demokracinë, në Perëndim, u ngushtua.

Jo vetëm kaq, por u frikësua dhe u tremb nga imigrimi. Pasojat i njohim të gjithë. Në fund të fundit demokracia është e re edhe në Europë, sapo mbushi një shekull jetë. Pas rënies së murit e kishim llogaritur se do të shtrihej në pjesën tjetër të botës, ky do të ishte fundi i historisë, i paralajmëruar nga Fukujama. Por gjërat nuk po ecën kështu; do të ishte mirë që të mos e llogaritim edhe ne. Duhet ta mbajmë lart flamurin e të drejtave, edhe pse bota nuk po shkon në drejtimin e shpresuar. Edhe ta kujtojmë mirë se mënyra më e mirë për ta shpëtuar demokracinë në Perëndim është zvogëlimi i pabarazive.

L’espresso, 2018; Përgatiti për botim Arjan Th. Kallço

SHIK-u ende i gjallë, ka kapur shtetin dhe ndau Vetëvendosjen!

Nga Faton Mehmeti

Ndonëse Kadri Veseli ka deklaruar mbylljen zyrtare të Shërbimit Informativ të Kosovës (SHIK) më 14 qershor 2008, kjo organizatë vazhdon të jetë ende aktive. Faktikisht SHIK-u është pjellë e PDK-se, si instrument për të ardhur në pushtet. Si për të neutralizuar një fakt të tillë, Kadri Veseli pate deklaruar se “për krijimin e SHIK-ut, ishin pajtuar nënshkruesit e marrëveshjes së Rambujesë 1999 ”, duke përfshirë këtu edhe presidentin Rugova. Ne fakt kjo është krejtësisht e pavërtetë, dhe si e tille bie poshtë. SHIK-u pas lufte ka instaluar të diktaturës së pashpallur në Kosovë nga SHIK-u, populli filloi ta humbasë simpatinë për luftëtarët e lirisë. Këta njerëz vendosën lista nëpër Prishtinë për gjoja 6000 ”spiunë” që do t´i vrisnin në emër të luftës kundër ”spiunëve” të Serbisë.

Furnizimi i saj përbëhej nga kontrolli i tregtisë ilegale me derivate të naftës dhe me drogë, ekonomia e zezë dhe veprime të tjera e të cilat kane ndikuar që këta njerëz te kenë pushtet dhe famë. SHIK-u ka future rrënjët e saja edhe tek të gjithë sektorët kryesor të shteti, duke përforcuar rolin dhe fuqinë e saj në drejtim të kapjes edhe më shumë të shtetit. Duke ndjerë rrezikun e opozitës, respektivisht forcimit të LDK-së dhe VV-së, SHIK-u u aktivizuar nga krerët e saj brenda PDK-se për të future spiunet e saj aty ku munden. Ndonëse këtë nuk arritën ta bënin tek LDK, patën sukses te VETEVENDOSJE, të cilën arritën ta copëtonin në kulmin e saj. Ishin disa njerëz të afërt të Thaçit, e të cilët jo rastësisht me vonë u kyçen në VV. Këta edhe ndikuan shumë, dhe ishin ata që kjo parti arriti të ndahej, duke ia lehtësuar edhe me gjate qëndrimin në pushtet klanit “ Pronto “, i cili faktikisht është e gjithë struktura e SHIK-ut. Fatkeqësisht SHIK-u nuk është shuar, vazhdon të jetë ende aktivi dhe i fuqishëm.

SHIK-u e ka kapur shtetin, ndërmarrjet kryesor në vend. Pastaj edhe drejtësinë e ka futur nën orbitën e saj, duke e katandisur si mos më keq. Fatkeqësisht Kosova vazhdon të jetë strehë e njerëzve të paprekshëm të ligjit, e të cilët janë ende ata që duhet të bëjnë ligjin dhe drejtësinë në këtë vend. Derisa SHIK-u të jetë në pushtet përmes PDK-së, Kosova asnjëherë s`do të mund të shoh drite me sy, e kjo nuk mund të bëhet derisa krahu i luftës është në pushtet.

Kosova ka nevojë për tu shkëputur nga këta mediokër dhe kriminelë, të cilët në emër të patriotizmit e kanë zhvatur këtë popull deri në palcë.

Miti i “ëndrrës amerikane” dhe shqiptarët

Nga Leonora Laçi

Ka disa vite që aplikoj për lotarinë amerikane, si shumë të tjerë dhe ende asgjë… Përzgjedhja rastësore është si tepër rastësore, ashtu si dhe pritja që nga rastësia e rastisur të më bie lapsi edhe mua.

Por ndryshe nga vitet e tjera, këtë radhë për herë të parë po pres me ankth, jo aq nga përgjigjia e cila ka qenë negative përherë, por mendimi gërryes se po të jetë pozitive çfarë do të bëj?!

A do jem e gatshme për të jetuar një “ ëndërr” të pa ëndërruar më parë ?!

A është ajo çfarë dua për të ardhmen time?! Sikur këto pyetje t’ja bënim vetës kur aplikojmë besoj se shumëkush do stepet dhe do qëndronte në Shqipëri.

Miti i lotarisë amerikane ende nuk ka rënë deri sa të dal diçka tjetër më e mirë, ndoshta procesi i hapjes së negociatave me BE do na zgjeronte horizontin për mundësi të reja pa pasur nevojë të shikojmë shumë larg.

Për disa gjëra jam e bindur se; të fitosh lotarinë amerikane nuk është fitorja e një beteje por nisja e saj, është vetëm nisja drejt një destinacioni dhe jo destinacioni vetë, është hapi drejt së panjohures dhe jo e panjohura, është zgjimi nga ëndrra dhe jo ëndrra, është drita në fund të tunelit por jo dalja nga ai, është plumbi që ia fut vetes por jo arma, është problemi dhe jo zgjidhja, është e reja por jo domosdoshmërisht më e mira, është varka në mes të detit të trazuar që dhe notari a lundërtari më i mirë s’do të mbijetonte.

Ëndrrat nuk janë gjithmonë të bukura, i vetmi realitet i tyre është që nuk ndodhin realisht, derisa ëndrra nuk ndodh atëherë pse duhet të besojmë se ndodh ëndrra amerikane?!

Sot, nepërmjet mjeteve te informimit arrijmë të njohim, kuptojmë, dallojmë e të gjykojmë se jeta atje nuk është “një fushë me lule” siç na e përcjellin disa.

Edhe atje vriten njerëz ditën me diell, edhe atje ka pasiguri, nëse nuk i jep shtetit nuk merr asgjë në shkëmbim, edhe atje ka pabarazi socialo-ekonomike, edhe atje ka pakënaqësi të popullit nga qeverisja, edhe atje ka trafik droge e prostitucion.

Por, atje nuk ka babëzi politike, atje interpretohet saktë taksa progresive, atje një skandal të prish karrierën e emrin, atje ka sindikata që janë për ty e me ty, atje ka ligje që duhet t’i zbatojë edhe ai që i ka hartuar e miratuar, atje funksionojnë njëllojë gjykatat për të fortët e të dobtët.

Shumë shqiptarë që jetojnë në SHBA nuk tregohen realistë për veshtirësitë që ka, ndoshta për të mos na kënaqur egon tonë të sëmurë, apo dhe për të përkëdhelur sedren e tyre dhe për tu justifikuar se kanë bërë zgjedhjen e duhur.
Por ne e dimë, atje nuk je ne gjendje të mbijetosh me nje rrogë. Atje je i humbur nëse ngel pa punë. Falimentimi njerëzor hynë pa trokitur në derë, në çdo moment.

Ne e dimë që lotaria nuk na ofron strehim, as punësim dhe asnjë integrim në shoqërinë e ftohtë amerikane. Por prapë mbajmë shpresë.

Ëndrra amerikane pas fitores së lotarisë është një luftë më vete, dhjetra dokumentacione për tu plotësuar, aq sa kur të vjen dita të shkosh do të të ketë humbur dhe dëshira nga lodhja a stërmundimi.
Ky do jetë vetëm fillimi i kalvarit të një jete të re, që ende pa filluar përballesh me shijen e hidhur të biletës, të banesës, të shkollimit, të ushqimit, sa realiteti ka për të na përplasur me dy gjunjët në tokë.

Shqiptari i sotëm nuk është ai i viteve ‘90 që i dukej ikja shpëtim dhe zgjidhje, sot mendojmë më gjatë kur duam të ndërmarrim një rrugëtim të tillë riskues, dhe kjo tregon që ne jemi pjekur deri diku si shoqëri ose kështu pretendojmë.(gsh.al)

Konteksti rajonal i aleancës strategjike Shqipëri-Turqi

Nga: Shaban MURATI

Nga pikëpamja diplomatike, gjeopolitike dhe gjeostrategjike, aleanca strategjike e Shqipërisë me Turqinë këshillohet nga raportet dypalëshe midis dy shteteve dhe nga roli jetik që këto marrëdhënie luajnë për ekuilibrat strategjikë të Shqipërisë në rajonin tonë. Konsiderata themelore, që duhet mbajtur parasysh, është se aleanca strategjike dypalëshe është marrëdhënie ndërkombëtare. Karakteri dhe interesi i aleancës strategjike nuk lidhet me format e regjimeve politike në një periudhë të caktuar në të dyja vendet dhe as me emrat e përveçëm, që drejtojnë qeveritë dhe shtetet. Është një konstruksion i politikës së jashtme dhe marrëdhënie e interesit strategjik afatgjatë, pavarësisht kontributit që jep njeri apo tjetri personalitet në periudha të caktuara historike në dobi të forcimit të marrëdhënieve dypalëshe.

Nuk lidhet me oshilacionet e marrëdhënieve të njërit apo tjetrit shtet me palë të treta. Nuk lidhet me pikëpamje dhe emocione momentale, fetare, krahinore, kulturore, politike, ideologjike etj. të jetës së brendshme, dhe për më tepër, nuk mund të shihet nga këndi i luftës së brendshme politike. Pozicioni, roli, zhvillimi, ekzistenca dhe sigurimi i pavarësisë së shtetit dhe i kombit shqiptar në rajon janë një ndërvartësi kushtesh, faktorësh, rivalitetesh, ku loja strategjike nuk përballohet vetëm dhe ku rreziqet ekzistenciale të së tashmes për kombin prevalojnë mbi subjektivizmin e keqpërdorimeve të historisë.

Përcaktimi i Turqisë si aleat strategjik i Shqipërisë ka qenë një zgjidhje e drejtë strategjike e politikës së jashtme në vitin 2013, sepse vendosi një ekuilibër të nevojshëm në dobi të pozicionit dhe të rolit të Shqipërisë në rajon.

Lidhur me marrëdhëniet midis Shqipërisë dhe Turqisë periudha postkomuniste ka provuar domosdoshmërinë e përfshirjes së Turqisë në planifikimin strategjik të kapacitetit shqiptar për përballimin e ekuilibrave rajonalë dhe të rreziqeve rajonale ndaj kombit shqiptar.

Janë disa elemente, që i krijojnë Turqisë një profil më të favorshëm, në krahasim me shtetet e tjera të Ballkanit kontinental, në përcaktimin si aleat strategjik i Shqipërisë në politikën e jashtme dhe në veprimin tonë rajonal.

– Turqia është shteti më i madh ballkanik, pjesë e historisë dhe e gjeografisë ballkanike dhe si faktor rajonal ka një rol, të cilin asnjë shtet tjetër ballkanik nuk mund ta zëvendësojë. Turqia është një aleat i nevojshëm dhe i natyrshëm i faktorit shqiptar në rajon në ekuilibrat e forcës dhe në përballimin e sfidave gjeopolitike të së ardhmes.

– Turqia është një nga anëtarët më të rëndësishëm të NATO-s, është shtet kandidat i BE që ka hapur bisedimet e pranimit në BE dhe është shteti më i fuqishëm ballkanik si në planin ekonomik, diplomatik, ashtu dhe në planin ushtarak. Turqia është anëtare themeluese e të gjitha organizatave të rajonit tonë, që kanë të bëjnë me marrëdhëniet ndërballkanike dhe si e tillë, është një zë i fuqishëm rajonal, solidarizimi i të cilit përbën një nga faktorët më të rëndësishëm diplomatikë të rajonit.

– Kombi shqiptar, në Shqipëri, në Kosovë, në Maqedoni e kudo nuk mund të harrojnë se Turqia nuk ka asnjë centimetër tokë shqiptare në kufijtë e saj, nuk pretendon dhe nuk do të vijë të pretendojë asnjë centimetër tokë shqiptare. Janë shtete të tjera ato, që kanë dhjetëra mijëra kilometra tokë shqiptare dhe të cilat nuk mjaftohen me atë që na grabitën në 1913-ën, por edhe sot e kësaj dite rivendikojnë prapë territore shqiptare.

– Turqia nuk rivendikon dhe as nuk ka ambicie territoriale ndaj sovranitetit dhe integritetit territorial tokësor, detar dhe ajror të Shqipërisë.

– Turqia ka njohur dhe ka pranuar zyrtarisht dhe plotësisht kufijtë shtetërorë, tokësorë, detarë dhe ajrorë të Shqipërisë.

– Turqia ka demonstruar mbështetje të jashtëzakonshme për Shqipërinë si shtet dhe për integritetin e saj territorial në periudhën më të vështirë shtetërore të Shqipërisë, në vitin e mbrapshtë 1997, kur shkatërrimi i shtetit dhe i gjithë kufijve tanë nxiti në disa qarqe recidiviste ballkanike mendimin se po ringjallet rasti i akaparimit të ri të territoreve të tjera shqiptare si në 1913.

Konteksti rajonal i aleancës strategjike Shqipëri-Turqi kushtëzohet nga dy rrethana të reja të rëndësishme strategjike dhe gjeopolitike, të cilat nuk i gjen dot në marrëdhëniet e Shqipërisë me shtetet e tjera të rajonit. Janë dy rrethana të reja strategjike, të cilat u përkasin zhvillimeve të shekullit 21 dhe që kristalizojnë natyrshmërinë dhe rëndësinë e aleancës strategjike midis dy shteteve.

1 – Rrethana e parë gjeopolitike dhe strategjike është transformimi i faktorit shqiptar në rajon në faktor ballkanik pas anëtarësimit të Shqipërisë në NATO dhe pavarësimit të Kosovës si shtet. Dalja e dy shteteve shqiptare në skenë i dha faktorit shqiptar në rajon një dimension dhe një peshë, që nuk kishte qenë më parë në raportet gjeopolitike dhe në marrëdhëniet ndërballkanike. Kjo rrethanë u konsideruar e pafavorshme nga shtetet e rajonit, të cilat duhet të llogarisnin tani faktorin e ri rajonal me emrin “dy shtete shqiptare”. Krijimi i dy shteteve shqiptare u prit me ftohtësi dhe me armiqësi nga shumica e shteteve ballkanike, sidomos nga ato shtete, që ishin mësuar historikisht të diktonin në Ballkan, ishin mësuar ta nënvleftësonin kombin shqiptar dhe që kishin marrë padrejtësisht shpërblime territoresh shqiptare.

Vetëm Turqia është shteti i rajonit, që përshëndeti dhe mbështeti fuqimisht transformimin e faktorit shqiptar në një faktor ballkanik. Vetëm Turqia e konsideroi zhvillim pozitiv dhe përkrahu fort faktorin e ri rajonal të të dyja shteteve shqiptare. Turqia është e para, që njohu Kosovën si shtet të pavarur dhe që e mbështeti fuqimisht njohjen e saj në arenën ndërkombëtare, duke lobuar energjikisht për Kosovën në OKB, në OSBE, në Këshillin e Europës, në organizatat rajonale e ndërkombëtare, në organizatën e bashkëpunimit islamik, etj. Rëndësia e këtij elementi strategjik në raportet me faktorin shqiptar në rajon dhe në raport me kombin shqiptar, kuptohet më mirë po të mbahet parasysh se shtetet e rajonit si Greqia, Serbia dhe Rumania vazhdojnë edhe sot e kësaj dite të mos e njohin Kosovën dhe ky është një qëndrim strategjik jomiqësor i tyre ndaj dy shteteve shqiptare dhe ndaj kombit shqiptar.

2 – Rrethana e dytë strategjike dhe gjeopolitike është fenomeni i ri negativ rajonal i kompozimeve të reja të grupimeve apo të aleancave shtetërore të veçuara në shekullin e 21, me krijimin dhe rikrijimin e grupeve të ngushta aleancash midis dy, tri apo katër shteteve ballkanike. Ky proces, që vjen si reminishencë e fenomenit të grupimeve armiqësore ndaj çështjes shqiptare në periudhën e luftërave ballkanike, bëhet akoma me antihistorik kur kemi parasysh se po ndodh në kohën kur shtetet e Ballkanit janë anëtarë ose aspirojnë të bëhen anëtare të BE dhe të NATO-s. Nëpërmjet samiteve të kryetarëve të shteteve dhe të qeverive shohim të krijohet “grupi Krajovës” me Serbinë, Rumaninë dhe Bullgarinë. Shohim të jetë krijuar grupi i “Traktatit të Bukureshtit” me katër shtete: Serbinë, Greqinë, Rumaninë dhe Bullgarinë. Shohim të jetë krijuar grupi i tri shteteve Bullgari, Rumani, Greqi. Kemi grupin vertikal të tri shteteve Serbi, Maqedoni, Greqi. Mund të përmendim gjithashtu dhe projektin e diplomacisë ruse për të krijuar një aleancë të shteteve ortodokse si Serbia, e ashtuquajtura “serpska republika”, Maqedonia, Mali i Zi, Greqia dhe Bullgaria. Kjo tendencë duhet konsideruar kundërvënie ndaj procesit të integrimit euroatlantik dhe perëndimor të Ballkanit. Kjo kundërvënie separatiste duhet konsideruar si rrethanë dhe perspektivë jomiqësore ndaj Shqipërisë dhe ndaj kombit shqiptar.

Veçori dhe emërues i përbashkët i gjithë këtyre grupeve e grupimeve të veçuara ballkanike rreth e rrotull nesh është fakti se të gjitha ato e kanë përjashtuar Shqipërinë dhe nuk e kanë thirrur të bëjë pjesë në asnjë grup, megjithëse Shqipëria është anëtare e NATO-s dhe disa shtete të këtyre grupeve e grupimeve janë gjithashtu anëtarë të NATO-s. Veçori tjetër e përbashkët, jorastësore, është se të gjitha grupimet e mësipërme janë krijuar vetëm me shtete ortodokse.

Është një zhvillim negativ në rajon, të cilin shteti, diplomacia dhe strategjia shqiptare nuk mund të mos e marrin në konsideratë në kompleksin e faktorëve të sigurisë dhe të perspektivës. Në këto kushte, në mënyrë të natyrshme, Shqipërisë i lind nevoja e një kundërbalancimi strategjik ndaj këtij fenomeni jo pozitiv rajonal. Arsyetimi gjeopolitik dhe rezonanca e interesit strategjik çojnë tek logjika e aleancës strategjike me Turqinë, një shtet anëtar i NATO-s. Turqia është shteti ballkanik, që ka mbështetur si asnjë shtet tjetër ballkanik edhe Shqipërinë, edhe Kosovën. Në planin rajonal, një diplomaci largpamëse shqiptare duhet të punojë për ndërtimin dhe për forcimin e një lidhjeje të veçantë Shqipëri-Kosovë-Turqi.

Përpjekjet e shteteve ballkanike për ndryshimin e raporteve të forcës në Ballkan në dëm të faktorit shqiptar dhe intrigat e nëndheshme diplomatike e strategjike ndaj kombit shqiptar, nuk kanë reshtur në Ballkan nga ballkanasit, megjithëse jetojmë në erën e integrimit euroatlantik. Nuk është rastësi që pas daljes së faktorit shqiptar në Ballkan me forcë të re me dy shtete shqiptare dhe transformimit të tij në një faktor ballkanik, disa shtete të rajonit kanë ndërmarrë fushata të vazhdueshme dhe të gjithanshme për ta izoluar faktorin shqiptar dhe sidomos për ta penguar atë që të krijojë raporte strategjike me Turqinë. Këto shtete jomiqësore i tremben zhvillimit të pritshëm, që aleanca strategjike me Turqinë forcon Shqipërinë në rajon. Sidomos pas anëtarësimit të Shqipërisë në NATO dhe pas pavarësimit të Kosovës dhe deri në ditët tona, kur faktori shqiptar është kristalizuar si faktor ballkanik në formën e dy shteteve shqiptare, konstatohet një lëvizje intensive dhe një strategji e qartë e qendrave antishqiptare rajonale për organizimin e një diversioni diplomatik, politik, mediatik, akademik etj., për t’i lënë Shqipërinë dhe shqiptarët pa miq. Dinamika e veprimtarisë së sponsorizuar rajonale dhe jashtërajonale për izolimin apo për vetmizimin diplomatik e strategjik të Shqipërisë evidenton dy fenomene:

Së pari, ringjalljen e një antiamerikanizmi në jetën politike shqiptare dhe në disa forca politike shqiptare, me qëllimin e çarjes së aleancës së Shqipërisë me SHBA, aleati ynë strategjik global nr.1.

Së dyti, ringjalljen e një vale turkofobie dhe përpjekjeje për të krijuar bllokadë për marrëdhëniet e veçanta midis dy shteteve shqiptare dhe Turqisë.

Shtetet e rajonit, që nuk e kanë dashur dhe nuk e duan realizimin e çështjes kombëtare shqiptare, në strategjinë e tyre diplomatike dhe gjeopolitike rajonale kanë objektivin që Shqipëria të mbetet e vetmuar në rajon, me qëllim që ato ta kenë më lehtë për të ushtruar presion dhe për ta mbajtur Shqipërinë si shtet raja.

Duke mos qenë në gjendje të frenojnë tendencën historike të rritjes së faktorit shqiptar në rajon pas pavarësisë së Kosovës dhe krijimit të dy shteteve shqiptare në Ballkan, disa shtete si Serbia, Rusia e ndonjë tjetër po punojnë në rrugë të tërthortë që ta dobësojnë faktorin shqiptar, për ta privuar atë nga miqtë ndërkombëtarë. Taktika e tyre diabolike është që të përdorin vetë shqiptarët që ta bëjnë këtë detyrë vetëvrasëse për të larguar shtetet mike. Ndaj, del si një çështje me rëndësi të dorës së parë mbajtja dhe forcimi i lidhjeve me ato shtete dhe faktorë miqësie, të cilat janë më të përputhshëm me strategjinë kombëtare të shqiptarëve në Ballkan. A janë shqiptarët gjithmonë të kujdesshëm në këtë drejtim? Nuk duket se janë tepër të kujdesshëm për të mbajtur miqtë dhe për të qenë luajalë me ta dhe ndodh që disa herë të bien viktima të emocioneve të huazuara, të koniukturave të momentit apo të modës diplomatike.

Një nga kurthet diplomatike dhe mediatike më të përdorua nga shtetet ballkanike, jomiqësorë ndaj çështjes shqiptare, është ajo me ngjyrim fetar. Ka një intrigë diplomatike ballkanike, e cila kërkon që përbërjen dhe raportet fetare t’i paraqesë në frymën e një mode rajonale dhe ndërkombëtare dhe ta devijojë shtetin dhe diplomacinë tonë nga rruga e interesit të vet jetik. Shenja e njëjtë fetare, që Turqia ka me shumicën e popullsisë në Shqipëri dhe me shumicën dërrmuese të popullit shqiptar në Kosovë dhe në Maqedoni, është një kapital diplomatik me vlerë të veçantë pozitive për marrëdhëniet dypalëshe dhe për strategjinë rajonale afatgjatë të Shqipërisë. Ka një praktikë të konfirmuar të diplomacisë botërore dhe të marrëdhënieve ndërkombëtare për efektin katalizator të shenjave të njëjta fetare në stimulimin e lidhjeve dhe farkëtimin e aleancave shtetërore e strategjike. E shohim këtë edhe në praktikën e diplomacisë së shteteve si Greqia, Serbia, Rumania, Rusia, Vatikani etj. në vendin tonë, në drejtim të pakicave fetare me shenja të njëjta fetare me ta. Në marrëdhëniet ndërkombëtare të një shteti me një shtet tjetër, vendimmarrja themelore i takon shumicës së popullsisë së një shteti, sepse siç vendos shumica në demokraci, ashtu vendos edhe në marrëdhëniet ndërkombëtare.

Shqipëria, Kosova dhe kombi shqiptar i kanë të rralla shtetet e miqësive afatgjata në Ballkan. Fati historik e deshi që interesat tona kombëtare të përputhen me strategjinë e interesave dhe të vlerave, që mbrojnë SHBA dhe Aleanca Atlantike. Këto janë miqësi dhe aleanca, që duhen ruajtur me fanatizëm dhe nuk duhet lejuar asnjë përpjekje, qoftë në nivel shtetëror, qoftë në nivel politik, qoftë në nivel mediatik apo të të quajturës shoqëri civile që ta dëmtojë. Nuk mund të bësh kurrë miq të rij në arenën ndërkombëtare, duke shndërruar në armiq miqtë që ke. Kjo përbën vlerën themelore të miqësisë dhe të aleancës midis Shqipërisë dhe Turqisë në kontekstin rajonal. Aleanca strategjike me Turqinë është një interes jetik i politikës rajonale, i strategjisë rajonale dhe i ekuilibrave rajonalë të Shqipërisë. Turqia është aleati strategjik më optimal i Shqipërisë në Ballkanin kontinental.

Fantazmat e UDB-së jugosllave!

Nga Nafi Çegrani

Ishte ditë vjeshte kur binin gjethet ! Viti 1981… … E kidnapuan nga shtëpia, e dëbuan lidhur në pranga! Ai shkoi e s’u kthye më, bile as kufomën nuk ia sollën në shtëpi. E maltretuan në qelia të përgjakura të burgjeve të Bosnës, e akuzuan me gënjeshtra dhe në proces të kurdisur , të montuar dhe e dënuan me vdekje-pushkatim…!

Po cili ishte ,,faji,, i tij?
Përballë një opinioni ende të pakorruptuar të krerëve të emigracionit shqiptar në Amerikë, që e mbronte mësuesin dhe gazetarin e ri si eksponent i involvuar në rradhët e organizatave të mërgatës, e të cilët nuk i kish lyer duart me gjak, komunistëve udbashian u leverdiste ta pushkatonin pa gjyq Kreshnik Kalajën, që ai i torturuar të vdiste në birrucat e burgut famkeq të Zenicës.

Dramë me episode të çuditshme dhe trishtuese, dhe në baza paralele, e shkruar:

Por…! Sepse, ,,dëshmitë,, e atyre dhe provat, sipas trupit gjykues, e kishin pas parasyshë rrezikshmërinë e tij të lartë ndaj sistemit komunist dhe qeverisë jugosllave, pasi duke qënë paraprakisht Kreshnik Kalaja ishte pseodonimi i tij si operativist i UDB-së ( Shërbimit të fshehtë të Jugosllavisë titiste), kishte në dijeni shumë gjëra nga sfera secrete e atij Shërbimi famkeq, dhe sidomos pas arratisje së tij në SHBA, për UDB dhe Beogradin paraqiste një rrezik të shkallës së lartë. Andaj, ata bënë plane për arrestimin e tij dhe dënimin me pushkatim, sepse vetë kështu duke e pasur kokën e Kreshnikut në duar, do të mund të bënin gjum të rrehatshëm !?!

,, Ne ishim pesë vëllezër e një motër!- kishte thënë Kreshniku në deklaratën e tij para hetuesit. Nëna jonë, një grua e thjeshtë me ndjenja të mira, po bëhej çdo ditë më krenare kur ne vazhdonim mësimet, dhe unë do diplomoja për mësues në Normalen e Shkupit. Ajo sakrifikonte çdo gjë për shkollimin tone. Vëllau i madh Syla iku në Amerikë për një jetë më të mire. Tre të tjerët pas meje, Irfani njashtu u diplomua për mësuar, por edhe ai vajti në Amerikë. Vllau Tefiku u diplomua si jurist në Prishtinë, por nuk e gjente veten dot në një shoqëri të korumtuar dhe nga KQ i Lidhjes Komuniste trajtohej si jo i ,,volitshëm,, ose më mire të them i ,,papërshtatshëm,,! Vllau më i vogël vazhdoi studimet në degën e sociologjisë, por mbeti pa perspective! E ëma jonë, disi dukej e shqetësuar, dhe gjatë gjithë jetës mbeti e heshtur. Ne çuditeshim tek e shihnim të rrinte e tillë dhe e mvrojtur…

Ajo e fshihte arsyen e grevës së saj, që të arrinte të mos na shihte ne të uritur. Ndërkohë vraponte me trasta në duar në rrugëtimet e gjata me tren gjer në Zenicë të Bosnë, duke pritur me ditë e netë të tëra para portë së burgut, ku i biri i saj, Kreshniku, dergjej i dënuar me vdekje. Dhe duke qarë pa zë, duke ngulshuar e lodhur dhe e rraskapitur nga lodhja dhe maltretimet që ia bënin, gdhinte sërish net të tëra pa gjumë, pa ngrënë e pa pirë…

I biri i saj zemërartë, Kreshnik Kalaja, që në moshën 22 vjeçare kish qënë operativ I Shërbimit Inteligjent jugosllav, por me dinjitet të forte si shqiptar. Madje kishte mbaruer edhe shkollime të larta për officer në SHLO në Bileqe dhe me grade ishte major. Por, komunistët, duke e njohur karakterin dhe personalitetin e tij si arsimdashës dhe patriot shqiptar, për ta poshtëruar dhe për të përligjur dënimin kapital, hodhën mbi të akuza të paqëna, në rrethana të çuditshme dhe ofenduese në baza nacionale, tepër të përbindshme. Por ujqërit e UDB-së të cilët si vegla të ndryshkura përdorën edhe disa element antishqiptarë të SJB si Haki Fejzulin e Dobërdollit, spiunët ,, Federiko Amati,, nga fshati Çajlë ose njëfar Arif Zeqiri me nofkën ,,Kamen,, nga Banjica e Poshtme të Gostivarit, që tani kishin nisur të flinin të qetë e të krijonin rreziqe imagjinare, një ushtri e tërë prokurorësh e gjykatësa kishin inskenuar akuzat e kurdisura me qëllim që Kreshniku të pushkatohej.

,,… Një ditë kur fëmijët u kthyem nga shkolla, në der të banesës erdhi një polic I cili në dorë mbante një letër dhe një kuti prej kartoni e adresuar ne emrin tim!,,- rrëfen gruaja e Kreshnikut. Polici na tha që ta nënshkruanim letrën- vërtetim se e kemi pranuar pakon.

,,Çfarë është kjo?- e pieta policing. Por ai nuk i përgjegj, vetëm duke murmurit, tha se do e shikoni vetë. Dhe iku kokëulur duke murmurit diçka në gjuhën e tij serbosllave ose sllavomaqedonase.

Porsa e hapëm me fëmijët kutijën prej kartoni, sytë na mbetën të ngulitura në teshat: një palë kostumi, nja dy këmisha dhe disa cikërime të tjera të bashkëshortit tim të cilat na vinin nga burgu… E hapëm edhe një cope letër e shkruar zyrtare dhe e vulosur nga Gjykata e Zenicës, dhe duke e lexuar, mbetëm të shtanguar. Në letër thuhej: ,,Këto janë të gjitha që la Kreshnik Kalaja sa ishte gjallë. Pushkatimi u krye me date kaq e kaq në orët e hershme të mëngjesit të atij dimri!,, Fëmijët nisën të qanin me zë. Dy vajzat nisën të shkulnin flokët…

,, A thua e kanë pushkatuar lidhur me pranga babain tone?,,- kishin pyetur fëmija. Por, ajo, Qama, e cila ishte një grua e vuajtur dhe me moral shumë të lartë, kishte hesht si një malësore e vërtetë e cila ishte mësuar t’u bête ballë stuhive dhe rrebesheve të jetës !

***

Një natë të ftohtë dimri u dëgjua një breshëri e mbytur të shtënash pushke që na ngriu zemrat dhe të nesërmen mësuam se Kreshniku qe pushkatuar; qe vrarë mizorisht burri më i urtë i fisit, më i përmbajturi; më i qeti, më i dhembshuri dhe më i druajturi. Ne rriteshim duke u bindur se regjimi kominist antishqiptar kërkonte viktima dhe se ne ishim kurbanët e caktuar për të.
Goditjen kundër nesh komunistët e ngritën në sistem, e motivuan teorikisht në “luftën e klasave” me motive politike dhe nuk e ndalën asnjë çast shkallëzimin e saj në baza nacionale.

… Filloi për ne jeta nëpër qilaret e shtëpive të burgjeve.Kështu ishte lufta e diferencimit të madh . Edhe sot në këtë moshë të shtyrë nuk e gjej dot se cila qe ajo forcë që na bëri të mbijetojmë: instinkti i dashurisë për jetën?… Apo tek njeriu fshihen forca të panjohura që padrejtësia i detyron të dalin në sipërfaqe?
Duke i hedhur një sy kuptimit të jetës sonë nën diktaturën e regjimit të rrept udbashian, arrijmë në përfundimin se ajo ka qënë vetëm një luftë e ashpër për të hedhur poshtë tezën ç’njerëzore të komunistëve antishqiptar se ne ishim pinjollët e një klase të degraduar, ose që ishim etnikum që kërkonim Kosovën Republikë dhe Bashkimin e trojeve etnike shqiptare sin je komb në një atdhe të përbashkët gjeografik në Ballkan.

Tanimë kishte kohë që kishte filluar fushata e diferencimit politik dhe dëbimeve masive nga puna, madje edhe nga punët më të thjeshta me motivacionin “nuk plotëson kushtet” ose është I ,,papërshtatshë,, etj etj. Prapa këtij cilësimi, kësaj vule ogurzezë gjithkush duhej të shihte rrezikshmërinë shoqërore të personit që i vishej dhe çdo drejtues, tek i cili ai tani do të paraqitej, e shtynte fatkeqin nëpër shkallët e punëve të rënda fizike pa mëshirë.
Vetëm në rolin e një skllavi të bindur mund t’i siguroje vetes karakteristikën e nevojshme për pranimin tënd në një shkollë tetëvjeçare ose të mesme për mësues. Ndryshe nuk bënte, kishte shumë raste që një numër I madh intelektualësh shqiptarë në Kosovë, pot rdhr në anët e Tetovës dhe Gostivarit të ishin largyaer nga puna dhe arsimi si ,,irredentost,, ose ,,separatist,, ! Dhe të gjitha këto masa komunistët i quanin “pastrim,, ! Dhe pas çdo dështimi në fusha të ndryshme ata shihnin vetëm dorën e armikut të popullit.

Duke qënë viktima të luftës së tyre të klasave, ne ishim për ta pa dyshim një akuzë e gjallë, prandaj degradimi ynë ishte objekt i planit të tyre taktik dhe strategjik.

Ata, analistët, ekspertët dhe bylykbasha të tjerë të KQ të LK dhe të UDB-s jugpsllave u bënë mjeshtër të kësaj lufte “shkencore” antishqiptare, ndërsa ne me shumë dhimbje u mësuam të qëndronim në këmbë përballë këtij rrebeshi të verbër, ashtu sië e kemi traditën, edukatën dhe kulturën e races që i takojmë . Ata përpiqeshin të bënin të besueshme rreziqet imagjinare që gjoja u vinin prej nesh,që të përligjnin dhunën, kurse ne me ndershmëri e korrektësi shembullore mundoheshim me tërë energjitë tona shpirtërore dhe morale të vërtetonim se ajo dhunë qe fare e padrejtë. Dhe kjo qe lufta më e tmerrshme që u zhvillua kundër nesh ( Shqiptarëve) në Jugosllavi, për gjysmë shekulli të sundimit komunist. I duhet psikanalizës dhe kriminalistikës moderne të analizojë dhe zbulojë ligësitë e pakufizuara që qëndruan të fshehura në subkoshiencën e njeriut për të shpjeguar se si pushteti i pakufizuar, i ngritur në sistemi totalitar, të një ndërgjegje kolektive kriminale nga më të shëmtuarat në meridianet e botës.
Lufta kundër nesh identifikohej me forcat lëvizëse të shoqërisë dhe amoraliteti politik justifikohej me domosdoshmërinë historike. Deviza e tyre ishte, e ngjajshme si ajo e shabloneve ruse dhe staliniuste : “Revolucioni i justifikon viktimat”.

Dhe komunistët loznin me injorancën si me një bishë të uritur, të cilën meqë s’e kënaqnin me mirëqënie i hidhnin për të “ngrënë” inteligjencien si shkaktare të disfatave të tyre ekonomike dhe politike . Dhe sidomos atë inteligjencie që kish prejardhje shoqërore të tillë që i “vriste sytë drita e socializmit” dhe “ëndërronte kthimin e popullit në errësirë”.Kështu liderët komunistë do të jepnin tani vetëm orientime dhe njerëzit, duke ngrënë njeri-tjetrin, do të kryenin brenda tyre proçesin e diferencimit të shqiptarëve me shqiptarë.

Të verbuar nga zbatimi pa pengesa i çdo mase represive, ata luanin pa turp edhe të tilla komedi groteske. Ata s’mund ta mendonin që e drejta ka disa ligje të saj të pavarura dhe që ajo ngre krye. madje, edhe në vetëdijen e njerëzve të indoktrinuar, siç ndodhi me Kosovë më 1981, dhe pas një dhjetëvjeçari shembja totale e Jugosllavisë në Gadishullin e Ballkanit.

Ata, elementet udbashiane, shqetësohen edhe sot, bile,për opinionet që qarkullojnë.

Ata donin letra nga populli, por jo letërkëmbim me popullin që të qanin hallet dhe çdo ankesë të drejtë e quanin të metë, nxirje të realitetit. Dhe i dënonin. Kështu ata vranë sinqeritetin dhe burrërinë dhe kultivuan hipokrizinë e servilizmin, mjerisht edhe ndër shqiptarë.

Unë edhe soy pyes, si i dënuar i pafajshëm dhe si shqiptar, a ka vallë, në arsenalin e metodave të sundimit të një shteti një shembull ku duke shfrytëzuar pushtetin absolut një kastë të sulet me kaq egërsi ndaj një populli siç kemi qënë ne shqiptarët, të na privojnë nga liria, nga dinjiteti, yë na shpronësojnë, dhunojnë, të na burgosin, ndalojnë e vrasin, ose të na depersonalizojmë vëllezërit e vet të një gjaku dhe, pasi t’i ketë konsumuar të gjitha këto, t’u afrohet viktimave dhe me buzëqeshje t’u kërkojë shërbimin e tyre si spiunë. Kjo ishte strategji e agjenturës që quhej: UDB !Ata e peshuan qëndrimin ndaj meje dhe vendosën arrestimin pa pasur në tavolinë asnjë akuzë që të provonte fajësinë. Por, faji im i vetëm ishte vetëm ai pse isha shqiptar dhe kisha dinjitetin tim!Ç’rëndësi kishin akuzat për punonjësit e SJB dhe SDB së Bosnës ose Maqedonisë që i dirigjonte Beogradi, UDBA jugosllave dhe KQ i LKJ?

Ndërgjegja kolektive u manipulua dhe individi u gjend i pambrojtur përballë pseudoligjit, e që unë personalisht ndaj fatin tragjik të Drajfusit. Edhe sot e sot kërkoj zbardhjen e rastit të montuar në saje të çkafit më dënuan me pushkatim, dhe më pas , duke ushtruar dhunë e terror sollën dënimin më capital dhe rigoroz në Jugosllavi, 20 vite burg të rëndë.

Pse?

Jeta dhe dinjiteti i njeriut ishin pre e dogmave komuniste, të cilat, duke dalë nga varrezat e një filozofie pajetë, ushqeheshin vetëm me kufoma.

Mënyra e arrestimit qe kopjuar nga metodat e rrëmbimit që përdornin mafiozët, kriminelët e pa shpirt gjakatar dhe antishqiptar dhe shovinista të tërbuar.

Ishte fillimi i tetirit i vitit 1981. Ende pa u gëdhirë, herët në orët e para të mëngjesit u futën një bandë e armatosur gjer në dhëmb në banesën time dhe duke më share nënën shqiptare para syve të gruas dhe fëmijëve, më prangosën dhe duke më kidnapuar, nuk dija se ku më shpinin. Udhëtuam një kohë që nga tronditja nuk munda ta fiksoj. Nuk dija qëllimin e tyre. Nuk i njihja fare, pos që kuptova se flisnin gjuhën serbpkroate…

Mandej udhëtimi me ajroplan të kompanisë ,,Adria,, të Sllovenisë. Edhe stjuardesa mbeti e trishtuar kur vërejti se më çonin të prangosur. Ajo i pyeti diçka ata që më shoqëronin…

,,Ovaj je jedan od onih sta su kidnapovali JAT-ov avion u Njemaccku,, ( Ky është njëri nga ata të cilët kanë bërë rrëmbimin e avionit të JAT-it në Gjermani). Stjuardesa më shikoi edhe njëherë në sy, dhe ndoshta nuk i ngjajta si ndonjë kriminel, iu tha si me qorrtim:,,Lerenja rehat njeriun, ,,Nemoj da zaebavate!,,- dhe eci e qetë me hapat e saj të lehtë dhe shpirt jo djallzor.

Më zbritën në ajroportin e Sarajevës i cili ishte plotësisht i rethuar me polic të armatosur me automatic, sikur të kishin arrestuar ndonjë Al Kapone! Dhe duke më mbajtur për krahu si të isha i verbër, më futën me shpejtësi në një furgon të blinduar policie dhe ecnim e ecnim gjatë asaj nate, dhe nuk dija se ku do të më shpinin.

,,Znas li gdje te vodimo?,, ( A di se ku të çojmë!)- tha inspektori kryesor me nofulla të gjëra e sy të kokërllukër nga dehja. Për të cilin më vonë kuptova se quhej Ante Bërnada, kurse shefi I tij Fikret Bradariq…

,,Emra të çuditshëm…Gjithë do ,,bradariqa,,!-mendova me vete.

Dikur furgoni ndaloi. Mua më kapën sit ë ishin ujqër, duke më ngjitur me shpejtësi nëpër shkallët e një godine dykatëshe dhe, pasi mbuluan mirë me batanie nga brenda derën e dhomës ku më futën, më tërhoqën zvarë , duke me mshuar me shkopinj gome, çufura metali dhe me grushta. Me ta ishte edhe kryetari i Degës së Punëve të Brëdëshme të Bugojnës Fikret Bradariq, një shovinist dhe antishqiptar I tërbuar. Nxorën të tre pistoletat nga brezi dhe, me t’i vendosur në tavolinë, m’u afruan dhe më “këshilluan” të mendohesha për veprimtarinë time armiqësore, për vajtjen time në Amerikë dhe ,,kontaktet,, që paskam pas atje me CIA-n amerikane.

Isha i habitur fare nga këto marrëzira që po dëgjoja.

,, Ose fol, ose përndryshe do të zhdukim, duke të herdhur nga dritarja, dhe nesër do të shkruajn gazetat e Jugosllavise se i arrestuari bëri vetëvrasje!,, u dëgjua zëri i Bradariqit.

,, Po, po, kështu do ta përhapim lajmin sikur ke vrarë veten, ose të ka vrarë roja në tentative për ikje !,,- tha tjetri, ai nofullgjëri.

,,Ne jemi Perëndi për ty! “- dëgjohej një tjetër. Më vonë kuptova se quhej Stipe Grabovac, dhe mik i afërt me Zdravko Mustaq.

Kur mora guximin e u thashë se s’kisha ç’të mendoja, bërtitën si t’i kish pickuar gjarpëri dhe një Zot e di se ç’bënë me mua dhe sa kohë, pasi nisa të mos kuptoj se ç’bëhej, sepse nga rrahjet më ra të fikët.

Ndërsa unë dergjesha në dysheme i lidhur në duar me hekura ! Torturat zgjateshin me seanca 8-9 orëshe dhe me ndrime, pa pushim e pa gjum fare me ditë e netë të tëra gjatë asaj jave, e bodrumet ishin të errta fare, nuk dukej as dritë dielli, as cope qielli, pos që nuhatja një erë gjaku të tharë, edhe muret ishin të përgjakura nga terori.

Të tillë dhe trishtuese ishin mënxyrat udbashiane, e atyre të cilët më kidnapuan pa fajshëm dhe më nxorrën përpara kordonit të pushkatimit. Por, deshi Zoti e mbeta gjallë!

(vijon)

Mos u ngutni për Nobelin e Paqes, Kim po ngre një kurth për Trumpin

Nga Anthony Ruggiero

Sekretari i Shtetit, Mike Pompeo, së fundmi zhvilloi një vizitë në Korenë e Veriut, nga ku u kthye së bashku me 3 amerikanë që mbaheshin peng dhe me axhendën për takimin Trump-Kim Jong Un. Ata do të takohen më 12 qershor, në Singapor.

Raportimet në mediat botërore për takimet me liderëve të dy Koreve flasin për një gatishmëri të Koresë së Veriut për t’u larguar nga programi bërthamor në këmbim të të garancive të sigurisë nga Shtetet e Bashkuara.

Nëse është kështu, kjo klimë besimi mund të jetë bazë për një fundin paqësor dhe diplomatic të një prej kërcënimeve më urgjente të sigurisë në glob.

Por para se të parashikojmë se si do të jetë ceremonia e Nobelit të Paqes, duhen rikujtuar negociatat e mëparshme të Koresë që të lënë të kuptosh se Kim Jong Un po përpiqet t’u shpëtojë sanksioneve dhe të futet si pykë mes SHBA-ve dhe Koresë së Jugut.

Deklarata e Panmunjon-it, e cila u lëshua në fund të prillit pas takimit mes liderëve të dy Koreve, i ngjan një filmi të ribërë të Hollivudit, me aktorë të rinj, por me skenar të vjetër.

Koreja e Veriut ka premtuar në shumë raste se do të braktisë programin bërthamor, duke nisur që nga traktati i vitit 1985.

Në vitin 1992, babai i Kim Jong Unit, dha fjalën që e angazhonte në një marrëveshje me tre JO: jo armë bërthamore, jo përpunim bërthamor dhe jo pasurim i uraniumit. Koreja e Veriut është kapur disa herë në shkelje të këtyre kushteve, por SHBA-të nuk kanë marrë masa. Madje në vitin 2005, të dy palët u angazhuan në “respektimin e sovranitetit të njëri-tjetrit dhe ekzistencën e pasqes mes tyre”. Të gjitha këto përpjekje çuan në të njëjtën pikë sërish: Një tjetër Kim i shkeli premtimet dhe përfitoi nga lëshimet e SHBA-ve dhe aleatëve të saj.

Në mënyrë që të mos bjerë në grackën e diplomacisë së buzëqeshjeve, administrata Trump duhet të ketë parasysh katër leksione nga negociatat e mëparshme me Korenë e Veriut, Libinë dhe Iranin.

Përgatitu të largohesh nga tryeza e bisedimeve. Tre presidentët amerikanë të mëparshëm, qofshin republikanë apo demokratë, kanë negociuar marrëveshje bërthamore me të meta me Korenë e Veriut. Familja Kim në negociatat me SHBA-të ka këmbëngulur në termat afatgjatë të tyre. Nëse Koreja e Veriut refuzon këmbënguljen e SHBA-ve për denuklearizim të shpejtë, të plotë, të verifikueshëm dhe të pakthyeshëm, Trump duhet të kthehet në Uashington dhe të rritë presionin duke përdorur pikën ku Kim Jong Unit i dhemb më shumë: te ekonomia e dobët e vendit, të cilën ai u zotua se do ta mbështesë. Trump duhet të ketë parasysh parullën e paraardhësit të tij në rastin e marrëveshjes me Iranin se “më mirë pa marrëveshje sesa me një marrëveshje të keqe”. Në këtë rast, presidenti aktual duhet t’i kthejë në vepra fjalët e tij.

Marrëveshjet bërthamore nuk u japin zgjidhje çështjeve strategjike. Trump doli nga marrëveshja bërthamore me Iranin, për shkak të gabimeve fatale, përfshirë përqendrimin vetëm te çështja bërthamore duke përjashtuar problemet e tjera të Iranit si terrorizmi, të drejtat e njeriut, raketat dhe aspiratat rajonale. Një marrëveshje me Korenë e Veriut që fokusohet vetëm në programin e saj bërthamor do të linte të paprekur kërcënimin ushtarak të Penianit, përfshirë këtu forcën raketore dhe kapacitetin e saj kimik dhe biologjik. Po ashtu edhe aktivitetet kibernetike dhe shkelja e të drejtave të njeriut në Korenë e Veriut duhet të adresohen. Ndërsa fundi i programit bërthamor do të ishte një arritje e madhe, këto do të mbeteshin sfida për t’u kapërcyer.

Këmbëngulja në denuklearizimin sipas modelit të Libisë. Segmentimi i procesit do të tregojë sa seriozisht është e angazhuar Koreja e Veriut në lidhje me këtë proces. Peniani me shumë gjasa do të preferojë kuadrin ligjor të Kim Jong Il, sipas të cilit të dyja palët marrin pjesë në negociata të gjata dhe afatgjata. Kjo do të lejonte Veriun të vazhdonte programin e saj të armëve bërthamore, ndërkohë që në SHBA afrohet momenti i zgjedhjeve të reja presidenciale. Shtetet e Bashkuara duhet të këmbëngulin në modelin e përdorur në Libi për denuklearizim: i plotë, tërësor dhe pothuajse i menjëhershëm. Por kjo nuk vjen pa kosto. Peniani do të këmbëngulë në lëshime domethënëse nga ana e SHBA-ve. Ka edhe një arsye tjetër për të mos lëshuar terren: Irani po i ndjek me vëmendje negociatat Kore e Veriut – SHBA dhe çdo precedent i vendosur me liderin komunist do të mbahet shënim në Teheran.

Mos e ulni presionin. Dy presidentët e mëparshëm i kanë ulur presionet efektive të sanksioneve para marrjes së rezultateve të prekshme. Në vitin 2007, administrata e George W. Bush hoqi sanksionet mbi një bankë kyçe që lehtësonte aktivitetet e paligjshme të Koresë së Veriut dhe e hoqi Penianin nga lista e shteteve sponsor të terrorizmit. Në këmbim, Shtetet e Bashkuara morën premtime boshe dhe veprimet e Koresë së Veriut rezultuan lehtësisht të kthyeshme mbrapa. Në vitin 2015, administrata Obama lehtësoi sanksionet shkatërruese ndaj Iranit, që kishin dëmtuar ekonominë e këtij vendi. Me Korenë e Veriut, Trump duhet të mbajë pezull lehtësimin e sanksioneve derisa Kim të ndërmarrë veprime konkrete dhe të pakthyeshme në procesin e denuklearizimit.

Samiti Trump-Kim është një arritje në vetvete. Por mund të dështojë fare lehtë. Për fat të mirë, Trump ka një ekip të aftë që di t’i përdorë të gjithë elementët e fuqisë amerikane. Nëse Kim është lëkundet, Trump duhet të rritë presionin ekonomik dhe ushtarak. Kjo është pikërisht ajo të cilës i druhet Kim, dhe Trump duhet ta përdorë këtë “levë” në avantazhin e tij.

Anthony Ruggiero është bashkëpunëtor i lartë në Fondacionin për Mbrojtjen e Demokracive. Ai ka qenë këshilltar në delegacionin e SHBA në raundet e bisedimeve 6-palëshe në vitin 2005 dhe ka punuar për qeverinë amerikane për më shumë se 17 vjet. (TemA TV)