Nëse s’është kështu më thuani si është ndryshe

Nga Sheradin Berisha

– Është republikë e Pakos së Ahtisarit, e cila ka 95 % shqiptarë,
– 3 % minoritet serbë,
– 2 % minoritete tjera,
– 10 komuna etnikisht serbe,
– 44 kisha e manastire serbe si, zona eksterritoriale të mbrojtura me ligje të veçanta, të Ahtisarit,
– 10 vende të rezervuara për deputetët serb e 10 për deputetët e minoriteteve të tjera në Kuvend,
– 2/3 e shumicës së pakicës serbe dhe joserbe, në këtë Kuvend…
***
Pastaj ka:
– pjesëtarë të shërbimeve sekrete të Serbisë, brenda AKI’së,
– pjesëtarë të strukturave policore të Serbisë, në kuadër të PK’së.
***
Pastaj ka:
– postën e Serbisë,
– telekomin e Serbisë,
– bankën e Serbisë,
– spitalet e Sebisë,
– planprogramet e Serbisë në të gjitha nivelet e arsimit serb në këtë republikë ahitisariane…
***
Pastaj ka:
– Listën Serbska e cila përfaqëson interesat e Serbisë në Kuvend, në Qeveri dhe në institucionet tjera të republikës së Ahtisarit…,
– Kjo ‘sërbskë’ tashmë udhëheq edhe me 10 komunat etnike serbe, të cilat (sipas marrëveshjeve të 19 prillit 2013 dhe 25 gushtit 2015, në Bruksel) përfundimisht priten të bashkohen në njësinë autonome etnike serbe të quajtur Zajednicë, vetëm në çirilicë!!!
– Zajednica pritet të ketë, kuvend, kryetar të kuvendit etj., dhe t’i menaxhoj pasuritë natyrore të kësaj zajednice një etnike!!! Etj.etj.
***
Tani shtrohet pyetja:
– Kush mund ta ndryshojë këtë republikë të dëmshme për të ardhmen e shqiptarëve?
– shumica shqiptare!
– Në ç’mënyrë?
– në mënyrë institucionale!
Për ta ndryshuar këtë republikë të Ahtisarit (e cila kurrë nuk ishte aspiratë e shqiptarëve), si punë e parë dhe urgjente duhet të jetë ndryshimi i Kushtetutës së Ahtisarit, për t’i hapur kështu rrugë, Republikës së Adem Jasharit, për të cilën janë flijuar historikisht mijëra shqiptarë!
***
Si përfunim
Nëse nuk ndodhë ky ndryshim, atëhere nuk mund të themi se kemi shtet të pavarur dhe sovran, por kemi republikë të Ahtisarit, e cila qeveriset nga Prishtina dhe Beogradi nën përkujdesjen e Brukselit, që unë e quaj qeveri e vëllait të Madh (SHBA’BE).
***
Nëse s’është kështu më thuani si është ndryshe ?!?!

Pse u hodh pikërisht tani ideja për një aleancë të re globale të katër shteteve?

Shkruan Shaban Murati

Hedhja në publik e ideve dhe e projekteve gjeopolitike është një hob intelektual në modë, por kur këto ide lëshohen nga personalitete të rëndësishëm, që kanë pasur poste të rëndësishëm në shtete të rëndësishëm, bëhet e këshillueshme të ndalesh mbi to. E tillë është edhe idea, që parashtroi ish kryeministri i Francës Jean Pierre Raffarin (2003-2005) për krijimin e një grupimi të ri prej katër shtetesh të mëdha europiane dhe aziatike.

Në një intervistë në “Journal du Dimache” të 24 qershorit 2018 Raffarin deklaron se “E ardhmja e Europës është e lidhur me krjimin e një poli të fuqishëm europian në një Euroazi të qendrueshme. Ky hark i stabilitetit duhet të bazohet në një grup të katër shteteve, Francë, Gjermani, Rusi dhe Kinë”.
Meqë propozuesi, i cili hedh idenë e një projekti të aleancës së katër shteteve të mëdha, dy nga Europa dhe dy nga Azia, ka qenë kryeministër i një shteti të madh dhe të rëndësishëm si Franca, mund të mendohet se ai shpreh, të paktën, frymën apo prirjen e një grupi të caktuar politik dhe ekonomik të rëndësishëm në isteblishmentin francez.

Çfarë do të thotë krijimi i një aleance apo poli të ri të fuqisë globale me katër shtete: Francë, Gjermani, Rusi dhe Kinë?

Së pari, do të thotë që ky projekt përjashton Shtetet e Bashkuara të Amerikës nga pjesëmarrja dhe roli në këtë aleancë të re të fuqisë globale. Ish kryeministri francez nuk e fsheh madje se një nga motivet e krijimit të këtij grupimi të ri fuqishëm është pikërisht kundërshtimi i politikës amerikane dhe më konkretisht i presidentit Trump, “kursi i të cilit vë në dyshim gjëra fundamentale”.

Së dyti, projekti i ish kryeministrit francez përjashton Aleancën Atlantike si garante dhe pol të fuqisë globale dhe bosht i arkitekturës së sigurisë në kontinentin europian. Ai bën thirrje që “të revizionojmë aleancat tona gjeostrategjike”.

Së treti, ish kryeministri francez përjashton Bashkimin Europian si fuqi globale dhe nga kjo organizatë i jep vetëm Francës dhe Gjermanisë privilegjin e të qenit pjesë e grupimit të ri. Ai nuk shprehet se përse duhen lënë jashtë grupimit të ri shtete të tjera të mëdha europiane si Britania e Madhe, e cila është edhe fuqi bërthamore, apo Italia dhe Spanja.

Së katërti, ish kryeministri francez nuk përfshin në grupimin e ri të fuqisë botërore Indinë, kolosin demografik dhe ekonomik të Azisë dhe fuqi bërthamore, pa të cilën vështirë se mund të mendohen rregullime apo formatime gjeopolitike aziatike dhe globale.

Nuk është e qartë përse ish kryeministri francez vendosi ta hedhë tani idenë e tij për një aleancë të re globale të katër shteteve. Ndoshta mund të jetë ndikuar nga idea e presidentit amerikan Donald Trump, i cili sipas gazetës amerikane ”Uashington Post” të datës 29 qershor, i ka sugjeruar presidentit francez Macron gjatë bisedimeve të tij në Shtëpinë e Bardhë në prill të këtij viti, që Franca ta braktisë Bashkimin Europian.

Nëse është kështu, nuk duket shumë e arsyeshme që një ideje gjeopolitike të çuditëshme t’i kundërvihesh me një ide tjetër të çuditëshme gjeopolitike. Shtetet e mëdha bëjnë lojra të mëdha gjeopolitike, por shtetet vegjël bëjnë mirë t’i ndjekin me vëmendje se çfarë ndodh dhe çfarë mund të ndodhë.

Një marrëveshje e fshehtë shqiptaro-turke e vitit 1922

Nga Jordan Jorgji

Në nëntor të vitit të kaluar doli në Greqi libri mbi marrëdhëniet greko-shqiptare me titull “Greqia dhe Shqipëria: ecje drejt së ardhmes apo kthim në të kaluarën?”, nën kujdesin e ish Ambasadorit Grek në Tiranë Alexandros Mallias. Një nga bashkë-autorët e librit është Alekos K. Papadopoulos, ish – ministër i PASOK-ut në disa poste të qeverisë greke. Në shkrimin e tij me temë “Të kuptosh Shqipërinë sot” (fq. 115-202) autori citon një marrëveshje të fshehtë të lidhur në Nëntor të vitit 1922 midis deputetit të parlamentit shqiptar e ish kryeministër Sulejman Delvinës dhe përfaqësuesit të Asamblesë Kombëtare Turke, Kolonelit Yusuf Kemal.

Informacioni mbi marrëveshjen vjen nga teksti i dërguar në atë periudhë në gjuhën greke drejt Shtabit të Përgjithshëm të Marinës në Athinë. Dokumenti ruhet akoma në këtë institucion. Është fjala për periudhën e Luftës Turke të Pavarësisë (Turkish War of Independence), ku qeveria nacionalistëve përgatitej për themelimin e republikës së Turqisë moderne.

Në djeninë time kjo marrëveshje e fshehtë nuk është gjerësisht e njohur nga historiografia shqiptare. Në të vihet re impakti gjeostrategjik që kishte në atë periudhë (dis)balanca fetare në Shqipëri. Interesant është fakti se në një nga pikat e marrëveshjes dy palët bien dakord të privojnë nga pozicioni i ministrit të jashtëm e atij të brendshëm Shqiptarë të besimit të krishterë, ndërkohë që shprehet gjithashtu nevoja e bashkë-koordinimit në zgjedhjen e një pasuesi Mysliman në postin e Vilhelm Wied. Ky i fundit kishte braktisur Shqipërinë me fillimin e Luftës së Parë Botërore në vitin 1914. Për vetë interesin që shpreh kjo marrëveshje e fshehtë në drejtim të kërkuesve Shqiptarë – duke marrë gjithmonë të mirëqenë faktin e vërtetësisë së informacionit të ruhet në Sh.P.M Greke – po paraqesim të përkthyer në gjuhën shqipe dymbëdhjetë pikat e kësaj marrëveshjeje.

1.Qeveria e Asamblesë së Madhe Kombëtare të Turqisë do të kujdeset moralisht dhe materialisht që Shqipëria të realizojë qëllimet e saj kombëtare.

2.Qeveria e Asamblesë së Madhe Kombëtare të Turqisë pranon që nëpunësit civilë e ata ushtarakë me origjinë shqiptare që banojnë në shtetin turk të shërbejnë pranë Qeverisë Shqiptare.

3.Qeveria Shqiptare merr përsipër të përgatisë brenda vitit ose më parë trupa ushtarake të organizuara në tri divizione.

4.Komiteti i Mbrojtjes Kombëtare të qeverisë së Ankarasë merr përsipër të dërgojë mision ushtarak me qëllim trajnimin e trupës së mësipërme.

5.Qeveria e Shqipërisë merr përsipër që nga tri divizionet, një të vendoset pranë kufirit me Serbinë, tjetra pranë kufirit me Greqinë dhe divizioni i tretë do të ketë qëllim ruajtjen e rendit dhe sigurisë së brendshme.

6.Qeveria Shqiptare ka detyrë të organizojë grup kriminelësh dhe ta dërgojë atë brenda territorit grek.

7.Meqenëse 2/3 e Shqiptarëve janë të besimit Mysliman dhe 90% e Parlamentit janë gjithashtu deputetë myslimanë, Shqipëria ka detyrë të mos emërojë në asnjë mënyrë të Krishterë në postet e Ministrit të Jashtëm dhe Ministrit të Brendshëm, si dhe njëkohësisht do të kujdeset për vendosjen graduale të myslimanëve në rajone me shumicë greke të popullsisë.

8.Në Asamblenë e ardhshme do të vendoset çështja e regjimit politik në përputhje me sovranitetin popullor.

9.Në rast të mungesës së sovranitetit popullor, të shkohet drejt referendumit (në zgjedhjen e një Princi mysliman) dhe për këtë qëllim duhet të bëhen përpjekjet e duhura nga ana e deputetëve myslimanë dhe e popullsisë myslimane.

10.Qeveria shqiptare do të kujdeset që tregtia të përqendrohet në duart e myslimanëve dhe për këtë qëllim të miratohen ligje të veçanta.

11.Pas arritjes së paqes dhe përfundimit të një pakti të përbashkët midis dy shteteve do të caktohet një komision i cili të përfundojë marrëveshjet specifike me karakter konsullor e tregtar.

12.Përveç pikës 6, të tjerat do të zbatohen menjëherë pas arritjes së paqes.

Në emër të Shqipërisë, deputeti i Delvinës, ish- kryeministër, Sulejman Fehmi.

Ish- ministri i Luftës, Kolonel Selahudin.

Në emër të Qeverisë së Ankarasë, këshilltari i Çështjeve të Jashtme, Yusuf Kemal,

Kolonel i Shtabit “Samau”.

Kisha Ortodokse Serbe është ISIS i Ballkanit

Nga Mevi Rafuna

Rrugët ishin bllokuar për të pritur pelegrinazhin serb në betejën e tyre të humbur. Siguria ishte në maksimum, për t’i dhënë hapësirë popave sllavë të promovojnë manitë e tyre, duke thirrur prapë në nxitje konflikti dhe betejë të përgjakshme. Për Kishën Ortodokse Serbo -Sllave, Kosova është vend i shejtë, dhe si e tillë do të mbetet përgjithmonë.

Popi serb Atanasije Jevtiq dje në Gazimestan të Obiliqit tha se “Në emër të zotit do të vie shpejtë dita për të luftu në Kosovë”. Në emër të zotit dhe kishës sllave, për një shekull rresht u masakruan,u vranë, u torturuan dhe u përndjekën miliona shqiptarë. Në emër të zotit dhe kishës sllave, fëmijëve shqiptarë me 99′ ju nxorën sytë dhe zemra.

Në emër të zotit dhe kishës sllave, me 99′ nënave shqiptare ju nxorën foshnjet nga barku, në mënyrën më mizore. Në emër të zotit dhe kishës sllave, femra shqiptare u dhunua, u poshtërua,u ç’njerëzua, për ta shkatërru kështu bërthamën e familjes shqiptare; duke vulosur në mish poshtërimin që i bëhet një kombi.

Pasojat e torturave psiko-fizike nga regjimi serbë me vulën e kishës sllave, sot manifestohen në çdo veprim të shoqërisë sonë, sepse vuajtja është e gjallë dhe si e tillë frymon. Serbia përveç se nuk kërkon falje për krimet e luftës në Ballkan, ajo i nxitë ato, përderisa deklatata e popit sllavë merret si normale dhe frymëzuese për nacionalizmin e tmerrshëm sllavë, përderisa ambicia e tyre për t’u rikthyer në Kosovë, rezulton të jetë tejet e freskët, si mund të këtë një normalizim raportesh mes Kosovës dhe Serbisë, kur kjo e fundit ka tendenca të hapura të grabit edhe diçka që në këtë rast është Mitrovica. Ata shënuan dje 629 vjetorin e Vidovdanit, ne vazhdojmë të heshtim dhe të shohim shfaqje pasojat e të cilës do i ndiejmë më vonë.

Frika e PDK-së dhe disave të LDK-së nga Vjosa Osmani!

Nga Dren Dushi

1. Zgjedhjet e parakohshme si përshpejtim procesesh

Në fillim të madatit, Qeveria e Kosovës ndonëse e kishte shumicën parlamentare, nuk e kishte shumicën e votave të përgjithshme të popullit të Kosovës. Nga kjo pasojë politike, fare lehtë mund të konstatohet se demokracia në Kosovë është paksa sui-generis, krijuar nga një interpretim që i bënë një interpretimi të Gjykatatës Kushtetuese ahtisariane, kapësit e shtetit. Interpretimi ndjek pak a shumë këtë logjikë; “nëse një parti politike del e para në zgjedhje qoftë edhe me vetëm 20 deputetë, të 100 deputetët tjerë janë të detyruar ta mbështesin këtë grup, pavarësisht vullnetit të tyre, ose krijohet bllokadë ose….”
Sidoqoftë, PAN+AKR (si patericë e çdo pushteti), ndonëse u kapën për këtë deformitet institucional, e bllokuan jetën institucionale për disa muaj, i pritën serbët disa javë, pastaj i pritën të vijnë nga Beogradi në Kuvend disa orë, e blenë (shantazhuan) votën e vlefshme të bijës me mbiemër të famshëm, dhe e krijuan Qeverinë, natyrisht, ca prej tyre me nga pak skuqje në fytyrë, meqë jo të gjithë në PANA janë siç janë liderët e tyre.

Me gjithë këto, sot Qeveria e Kosovës nuk ka as votat e përgjithshme të popullit, por as votat e deputetëve serbë që fundja janë deputetë të Kosovës, të cilët shantazhojnë në vazhdimësi për çdo interes të ngushtë të komunitetit të tyre, duke e ditur gjendjen e mjerë të krijuar nga PANA, pra Qeveria nuk i ka as votat e Kuvendit të Kosovës, dhe paradoksi është se pavarësisht kësaj, ata vazhdojnë me arrogancë të sillen sikur çdo gjë është normale.

Sidoqoftë, zgjedhja dhe mbajtja në pushtet e kësaj Qeveria paraqet një problematikë, skandalet (53 milionshi, rritja e pagave deri në 3 mijë euro vetes, dështimet diplomatike, ekonomike, arsimore etj.) janë problematikë tjetër.

Logjikisht, një Qeveri e tillë, me gjithë vullnetin e saj të çeliktë që të mbahet në pushtet në prag të akuzave eventuale të Speciales (si mjet shantazhues diplomatik i Brukselit), në mënyrë që ta përdor fatin e Kosovës për të ulë presionin e Speciales në të mirë të egove banditeske të tyre, do duhej të biente, përveq nëse ndonjë urdhër jo-demokratik nga Perëndimi ka ardhur dhe thotë “mos shkoni në zgjedhje sepse duhet përfunduar edhe ca lëshime ndaj Serbisë”, gjë e cila nuk do duhej të ndodhte në Evropë dhe nga civilizimi politik evropian.

Në këto rrethana, zgjedhjet e përgjithshme mund të vijnë parakohshëm, dhe marrë parasysh dështimet dhe “potpuri” skandalet, PANA tashmë pa mbështetje popullore dhe parlamentare, mund të kthehet në opozitë një kohë të gjatë, sidomos nëse LDK tregohet demokratike në përcaktimin e kandidaturës për udhëheqësin/en e Qeverisë, dhe në procesin parapregaditës të zgjedhjeve të brendshme.

2. Demokratizimi i LDK-së

LDK e Presidentit Historik Rugova moto të zgjedhjve e të vetë lëvizjes e ka pasur trion; “Liri, Pavarësi, Demokraci”. Liria është arritur, pavarësia është arritur pjesërisht, ndërsa demokracia është ende larg edhe brenda partisë, edhe në spektrin e gjerë politik. Arsyeja pse demokracia është larg gjendet (përveç në historikun tonë) në kapjen e partive politike nga struktura që politikën e përjetojnë si diçka patiarkale, private, biznes personal, marrje titujsh shkencorë e interesa tjera primitive e mediokre. Kjo gjendje është përgjithësisht në të gjitha subjektet politike në Kosovë, dhe fatkeqësisht, pas vdekjes së Presidentit Rugova, kjo gjendje është në nivele shqehtësuese edhe në LDK, e sponzorizuar edhe nga PDK përmes disa bashkë-bizneseve pas lidhjes që u bë nga koalicioni i parë PDK-LDK, dhe të përforcuar nga koalicioni i dytë PDK-LDK, të dy këto në kundërshtim me demokracinë.

Me gjithë konstatimet e sipërme, LDK si strukturë e krijuar nga Presidenti Historik Rugova, bashkë me disa intelektualë të mëdhenjë të kohës si Akademik Agani, Historiani Buxhovi e Akademik Kraja, Zajmi etj., ka arritur të lë sado pak gjurmë të intelektualitetit e shkencës, të respektit për objektivizmin, dijen dhe meritën, ndonëse sot, në masa shumë më të vogla. Këto pak vlera të mbetura, LDK ka mundësi që t’i rikultivoj, dhe kjo nuk mund të bëhet ndryshe përveq kthimit në vlerat e dikurshme të nisura nga elita themeltare e LDK-së (fundja LDK pretendon se është parti e djathtë). Këto vlera mund të kthehen vetëm përmes demokratizimit, jo inateve primitivo-presonale, e egove të sipër cekura. Që të bëhet demokratizimi, i domosdoshëm për të kthyer mbështetjen e gjerë popullore, LDK duhet të filloj me menjanimin e ideve që thonë “I/e para e partisë duhet të zgjedhet me marrëveshtje e jo me vota demokratike”, me marrëveshtje të kujt? Të shokëve të Kryesisë? Ç’logjikë është kjo “me marrëveshtje”, në çka konsiston, në servilizëm dhe heshtje të të gjithëve karshi një grupi që e ka kapur partinë dhe nuk do ta lëshoj pavarësisht vullnetit elektoral? Përse duhet të bëhet “marrëveshtje” me disa individëve (oligarkë) kapës të partisë për të përcaktuar të ardhmen e një parie politike kaq të madhe, e jo të lejohen zgjedhje të brendshme demokratike të lira, me parimin “një antar, një votë”?

Mendësia “me marrëveshtje” është mendësia “me aklamacion”, pra është mendësia që persona me dhjetëra mijëra vota, siç është shembull Dr.Vjosa Osmani, të vendosen në fund të listave, dhe ata të “marrëveshurit” të vendosen në top listë e prap të dështojnë. Por rasti me deputeten Osmani, ju ka treguar “aklamacionistëve me marrëveshtje” se logjika e tyre nuk është e shëndoshë, objektive, demokratike dhe dinjitoze, nuk është aspak rugoviste pra. Nuk është rugovizëm të ndëshkosh mendimin ndryshe që e ka mbështetjen popullore, të pamundësosh zgjedhjet e lira e demokratikve të brendshme, ta përjetosh partinë si tokën e babës, në rastin më të mirë, në vend të rugovizmit, veprimet e tilla janë “rrugë-izëm”. Këtë edhe elektorati po e tregon me votë.

Pavarësisht këtyre, kohëve të fundit, në LDK është vërejtur një disponim (thënë më realisht një domosdo) më i madh për demokratizimin e partisë, dhe grupet që dikur bënin rezistencë të madhe, kanë filluar të jenë më të kujdesshme, meqë e kanë kuptuar, që i/e para e partisë e ardhur në mënyrë demokratike, është edhe interesi i tyre, meqë ai/ajo që zgjedhet në krye të partisë në mënyrë demokratike, dhe që ka mbështetjen popullore, i fiton zgjedhjet. Dhe sot nuk është sekret të thuhet se këtë mision, pra të vendosjes së PANA-ve në opozitë, mund ta kryej aktualisht vetëm deputetja Vjosa Osmani, rrjedhimisht, deputetja Osmani nuk duhet të pengohet, por të mbështetet fuqishëm nga ata që e duan LDK-në në pushtet dhe PDK-në në opozitë.

3. Frika e PDK-së nga dr.Vjosa Osmani

Si një nga studentet më të dalluara në fakulltet, Dr.Vjosa Osmani është jo vetëm një nga politikanet e ralla në Kosovë që respektojnë fjalën e tyre dhe vullnetin demokratik, por edhe një njohëse e mirë e juridiksionit ndërkombëtar, diplomacisë, historikut politik të Kosovës dhe të tranzicionit.

Një grua e fuqishme që është e përkushtuar të ndjek idetë, para se të ndjek interesat e veta dhe rrethit të saj të ngushtë, Dr. Osmani sot paraqet pikërisht politikanen ideale që i duhet jo vetëm LDK-së, por edhe politikës së Kosovës. Popullariteti i saj gjithënjë në rritje, bashkë me rritjen e eksperiencës politike, gjë që vërehet në çdo paraqitje publike të saj, pa harruar tashmë edhe respektin që ajo ka filluar të gëzoj edhe në qarqet diplomatike të vendeve mike të Kosovës, paraqet një “rrezik” për pushtetin aktual në Kosovë, pra për PDK-në me patericat e saj, andaj ata që tashmë kanë filluar të ndihen të “rrezikuar”, nuk do vonojnë lëvizjet e tyre të para fillimisht mediatike.

Fuqia në rritje e Dr.Osmanit, influenca e saj, po të kombinohet me një mbështetje demokratike nga LDK, tashmë e përforcuar me disa figura të reja politike që kanë energji, do të ishte fuqi e pa ndalshme në drejtim të udhëheqjes së Qeverisë së ardhshme të Kosovës. Një gjë e tillë vërehet nga shumë sondazhe të bëra ku Vjosa zakonisht del të gëzoj 80% të mbështetjes në krahasim me të gjitha figurat tjera brenda LDK-së.

Frika që PDK po shfaqë ndaj Dr.Vjosa Osmanit, lidhet me “traumat” e tyre që i kanë pësuar gjatë kohës së Presidentit Historik Rugova, i cili nuk e kishte fare të nevojshme të akuzonte, e të shpifte, të kundër-reagonte, që ta mposhte PDK-në me lehtësi. Edhe Dr.Vjosa Osmani, tashmë ka arritur të ndërtoj një karizmë të tillë që i duhet vetëm mbështetja dhe logjistika e LDK-së, që të mos e ketë fare të vështirë ta mposhtë PDK-në, dhe ky fakt, po e tmerron këtë të fundit, e cila do të bëj çmos në fuqinë e vet që të parandaloj arrdhjen e saj në krye të LDK-së, dhe mbetet të shihet në fund të procesit se sa imune do të jetë LDK ndaj influencës së PDK-së. Në rast se Dr. Vjosa Osmani do të jetë Kryetare e LDK-së ose kandidate për Kryeministre, i bie që influenca e PDK-së në LDK nuk ka arritur të ketë fuqinë e duhur, dhe që LDK përfundimisht ka arritur një pjekuri politike e demokratike, kjo do të nënkuptonte edhe fitoren e LDK-së në zgjedhje, në kohën kur LVV u përball me ndarjen, e cila mund të jetë gjithashtu një adresë për krijimin e një koalicioni stabil qeverisës.

Dashuria ndaj Atdheut nuk tregohet me përralla

Nga Delvina Kërluku

Në udhëtimin e fundit në Kosovë, këto ditë, vizitova universitetin, pastaj Akademinë e Shkencave dhe Arteve dhe fare në fund i rashë bulevardit. Si përherë ndalem dhe e shoh bustin e Ibrahim Rugovës, pastaj shtatoren e Skënderbeut dhe kur i shkoj deri në fund bulevardit e shkrepi një foto, në të cilën futet edhe fotografia me simbolin e Pavarësisë së Kosovës, e varur në një ndërtesë shumëkatëshe. Gjatë kësaj ecejakeve të shkurtër të vie fluturimthi ndërmend gjithë historia e këtij vendi. Librat e strukur në vitrinë, përgjatë shëtitores, joshin lexuesit me padjallëzinë e tyre .

Në këtë ‘përhumbje’ kthjellesh nga zërat e kalimtarëve. Pëshpëritje publike për papunësinë, për mungesën e vizionit të pushtetmbajtësve, që kanë lënë ekonominë në stagnim, për BE-në që nuk është fajtore për dështimet e qeverisë, të shantazhuarit në pushtet, të rrezikshëm për Kosovën, për ata që refuzojnë Evropën e duan një shtet tribal, për largimin e të rinjve etj. Pas shumë problemeve që ka Kosova, i vetmi gëzim momental i atëditshëm ishte shqiptari që nuk e shpalli hero pushtuesin. Bëhej fjalë për futbollistin shqiptar Xherdan Shaqirin (duke mos përjashtuar edhe futbollistin Granit Xhaka), pjesë e kombëtares së Zvicrës. Futbolli botëror 2018, na risjell ndërmend emigrantët shqiptar që kanë ikur nga vendi, për një jetë më të mirë, për të mbijetuar, për të pasur përparim më të madh brezat e rinj.

Dhe pikërisht sot këta të rinj shqiptar i gjejmë në majat e sportit, kulturës, artit, shkencës. Krenaria që na sjellin pas fitores në aktivitet e tyre, na bën të vetëdijesohemi se largimi i shqiptarit jashtë vendit është i dobishëm për Atdheun. Por, frika për t’u asimiluar shqiptarët nëpër vendet e botës, ekziston. Pikërisht, kjo dilemë u rrënjos me mospjesëmarrjen në kombëtaren e Shqipërisë a të Kosovës, nga futbollistët shqiptar që luajnë në kombëtaren e Zvicrës, Gjermanisë, Belgjikës, etj. Ata u quajtën ‘tradhtarë’, ‘të shitur për para’, ‘njerëz pa ndjenja kombëtare’. Këta zëra lëshues nuk kanë dëgjuar rrëfimet interesante dhe prekëse të këtyre djemve dhe në përgjithësi të familjeve shqiptare, të emigruar.

Për shtëpinë e vjetër të Shaqirit në një fermë në Basel, për varfërinë e tij, për mallin e Kosovës etj. Ndonëse, edhe mund të thuhet se Kosova ka qenë larg syve të këtyre djemve, po kurrë larg zemrës. Fitorja e lojës së futbollit të Zvicrës ndaj Serbisë është historike, sepse pikërisht djemtë shqiptar të Kosovës i sollën fitore spektakulare kombëtares së Zvicrës, dëshmuan fuqinë, heshtën Beogradin, Serbinë e Kalingradin. Ndërsa, ua mbyllën gojën zërave të ligë e i krenuan shqiptarët, duke triumfuar ndaj Serbisë, pushtuesit të kosovarëve dhe duke u identifikuar si shqiptar e jo zviceran, duke përdor simbolin e shqiptarëve, shqiponjën.

Dhe fill pas kësaj fitore të lojës së futbollit, shqiptarët e Kosovës u kthehen punëve të tyre më me vullnet. Dhe nga gjithë ky gëzim, kuptova se sporti nuk është politikë, por ndjenjë atdhedashurie. Pikërisht në këpucët e Shaqirit, janë të vendosura flamujt e Shqipërisë, Kosovës dhe në këpucën e majtë atë të Zvicrës, jo për shkak të politikës, por për të treguar historinë e jetës së tij. Për shumë kosovarë, futbolli botëror 2018 kishte përfunduar me humbjen e Serbisë dhe fitoren e djemve shqiptar në kombëtaren e Zvicrës. Ndërsa, tek të gjithë shqiptarët anë e mbanë botës, kthejnë kokën nga simboli shqiptar, ndjejnë krenari dhe forcë, që këta djem janë luftëtar, heronj dhe të gjithë i bëjnë që Kosovën e Shqipërinë ta kenë aty, mjafton të zgjatim dorën dhe ta fusim në gji. Këta djem na treguan se dashuria ndaj Atdheut nuk tregohet me përralla, që nuk i beson njeri, por me fakte.

Xhaka, Shaqiri… dhe një përgjigje nacionalistëve serb

Nga Lis Bukuroca

Ju provokoheni nga flamuri shqiptar dhe kërkuat masa kundër Xherdan Shaqirit dhe Granit Xhakës. E dini si kuptojmë ne revoltën tuaj? Njëjtë si kur një fashist gjerman thotë, se ndjehet i provokuar nga ylli i Davidit të hebrenjve! Pezmatimi juaj ndaj një simbolike nacionale dhe shtetërore, zyrtare, flet për një urrejtje dhe mosdurim kronik! Për fat të keq! FIFA e paska penalizuar flamurin shqiptar!

Ishte një lojë, si edhe shumë lojëra tjera në jetë. Në gara të tilla, dikush humbë, siç nuk i pëlqen dhe tjetri fiton, sepse e meriton. Ndonjëherë nuk humb askush dhe nuk fiton askush. Ju dështuat në atë ndeshje dhe humbja është pjesë e jetës, siç është edhe fitorja. Nuk ishte çudi dështimi, as habi jo, por i pakuptueshme ishte përjetimi i tij dhe ligjërimi i padenjë për sportin. Me ato reagime, ju humbët dy herë!
Trajneri juaj, Mladen Krstajic, në pyetjen a meriton arbitri kartë të verdhë apo të kuqe, deklaroi: “Nuk do t’i jepja as kartë të verdhë, as të kuqe, por do ta kisha dërguar në Hagë. Në mënyrë që t’i bëhet procesi, siç na e kanë bërë edhe neve.”

Gazeta zvicerane “blick.ch” thotë se Aleksandar Mitrovic, e tha të drejtën: «Nëse ata janë patriotë aq të mëdhenj, pse nuk luajnë për atë vend? Ata përpiqen të na provokojnë në të gjitha mënyrat e mundshme. Por ne, nuk do të zbresim në këtë nivel. Ne do të ishim shumë naivë, nëse do t’i lejonim të na shqetësojnë.”

Ky ishte mendimi i dytë, i pari i trajnerit serb, i dyti i lojtarit. I aritkuluar pikërisht në atë mënyrë siç do ta kishte shprehur viktimizimin edhe Millosheviqi.

Kur lexohet mendimi i Mladen Krstajic, atëherë kuptohet, pse ata u tronditën aq shumë dhe pse një gjest të lojtarëve shqiptarë, nënshtetas të Zvicrës, e përjetuan si rrënim, si zhbërje të sedrës dhe dinjitetit serb. Madje, trajneri krijoi paralele me gjykimin e disa politikanëve të Serbisë, që kanë urdhëruar vrasjen e dhjetëra mijëra qytetarëve të ish-Jugosllavisë, që nga Sllovenia, nëpër Bosnjë dhe Kroaci dhe për të marrë dënimin në Kosovë, ku Serbia nuk e kishte pritur kurrë, sepse shqiptarët, nuk i konsideronte të denjë për të ekzistuar të lirë, dhe ishte munduar me mish e shpirt, me krejt aparatin e vet shtetëror, t’i paraqesë edhe në botë si jonjerëz, të mirë për nënshtrim ose eliminim!

Krahasimi i një gjenocidi dhe i spastrimi etnik, me një lojë futbolli, është qëndrim i guximshëm fashist. E para, në atë lojë, nuk është vrarë asnjë serb! E dyta, ai mendim flet për aftësitë kognitive të reduktuara. E treta, flet për intelektin e dëmtuar në Serbi dhe helmimin. E katërta, trajneri i Serbisë identifikohet me Millosheviqin dhe kriminelët tjerë të dënuar në Hagë dhe nuk thotë, i bënë proces kriminelëve tanë, por arbitri merituaka proces, “siç na është bërë edhe neve!” Ai, pra, konsideron veten pjesë të një identiteti të penalizuar, por sipas tij, kriminel janë vetëm ata, që janë mbrojtur nga pushtimi serb, siç besonte edhe fyryeri i Serbisë.

Trajneri ndjen veten të dënuar dhe nuk ka arritur akoma të kuptojë, se disa politikanë serbë, mund të dënohen edhe për vrasjen e sllovenëve, kroatëve, boshnjakëve dhe shqiptarëve, prandaj, ai tani, ka vetëm një dëshirë të madhe: Arbitri të dënohet për krime kundër njerëzimit! Edhe atë, për një lojë futbolli. Ata dhjetëra mijëra të vrarë, dhjetëra mijëra të dhunuara nga soldateska serbe, kanë po aq vlerë, sa edhe gjykimi i një arbitri gjatë 90 minutave të lojës së futbollit në “dëm” të Serbisë. Ai mendim tregon mungesën absolute të ndenjjes së realiteti dhe tragjedia e shkaktuar nga shteti serb banalizohet në mënyrë çnjerëzore!

Mendimi i dytë, i lojtarit serb, pse nuk luajnë për vendin e vet, (nuk përmend as emrin e Kosovës) por për Zvicrën, len të kuptohet, se ata ishin të sigurt, se pa shqiptarët, do të fitonin dhe tani pyesin, pse shqiptarët përfaqësojnë Zvicrën, jo Kosovën. E para, sporti nuk është luftë, nuk është mobilizim, ose rekrutim për të mbrojtur atdheun, por është një garë dhe njeriu luan, aty ku i konvenon më shumë dhe ku i pëlqen më shumë. E dyta, shqiptari mbetet po aq atdhedashës, edhe kur luan për Francën, për Gjermaninë, për Anglinë dhe për Amerikën. A dëshiron të dish arsyen?

Dëgjo Mitroviç, në Zvicër qenë strehuar dhe kanë jetuar edhe udhëheqësit e UÇK-ës. Ka jetuar dhe vepruar Haradinaj, Kryeministri i Republikës së Kosovës, tani në koalicion me serbet, sepse nuk i urrejmë. Në Zvicër qe strehuar edhe Hashim Thaçi, sot Kryetar i Republikës së Kosovës, por edhe shumë të tjerë me pozita të rëndësishme në administratën e shtetit të Republikës së Kosovës. Në Zvicër, Mitroviç, ka qenë edhe fondi “Vendlindja thërret”, edhe gazeta “Zëri i Kosovës” dhe atje, janë grumbulluar paratë për ta luftuar apartheidin e shetit serb. Ata patën ikur nga terrori i Millosheviqit. Nga kërcënimet e Milosheviqit, nga dhuna e shteti serb. Nga puna në Zvicër, Mitrovic, ka jetuar dhe jeton një pjesë bukur e mirë e popullit shqiptar! Do të kishte mjaftuar vetëm kjo, për të hyrë në skuadrën e Zvicrës!

Pra, Mitrovic, të luhet për Zvicrën, për ne, nuk është tradhti, por edhe akt patriotik, edhe shprehej e mirënjohjes për ndihmën nga qytetarët dhe shteti helvetik. Ne mbetemi atdhedashës shqiptarë edhe kur luajmë për Zvicrën, sepse moralisht ndjehemi borxh, edhe patriotë zviceranë. Jemi atdhedashës, jo sipas normave serbe, por sipas zakoneve shqiptare! Për mikun, duhet edhe të vdiset, e jo vetëm të luhet futboll!

Shqiptari, pra, edhe sikur të përfaqësonte ato shtete, që na kanë ndihmuar dhe që ndihmuan UÇK-në për t’ ju kthyer aty ku keni vendin, në Serbi, e bën me krenari të theksuar. Shkurt, një shqiptar që luan për Amerikën, Zvicrën, Gjermaninë, Francën, Anglinë, Italinë, nuk e shohim si tradhti, por si atdhedashuri, si integrim kulturor dhe social në vendet mike, ku jetojnë ata. Ato vende, nuk na kanë ndihmuar me lojëra sportive, por në mënyrë konkrete, në kthimin e dinjitetit dhe vazhdojnë ta bëjnë edhe sot. Gjenden edhe tani në Kosovë me ushtarë dhe nëpunës dhe na mbrojnë nga ripushtimi eventual serb. Zvicra me Swisscoy ka dërguar qindra ushtarë në Kosovë, e ne i kemi dhuruar vetëm katër lojtarë! Ja, pse ne e vështrojmë si akt patriotik të luajturi për Zvicrën! Është një mundësi modeste për t’i thënë: Danke, Merci, Grazie Svizzera!

Pse nuk ju urrejmë? Ne në vitin 2000, 100.000 shtëpitë e djegura dhe rrënuara nga armata juaj, i kemi rindërtuar me material, që vinte nga Serbia! Konsumojmë produkte serbe dhe ju sigurojmë dhjetëra mijëra vende të punës atje. Ata që i keni dëbuar dje, sot kthehen në atdhe nëpër vendin tuaj dhe nuk do ta bënin, sikur të urrenin Serbinë.

Ju provokoheni nga flamuri shqiptar dhe kërkuat masa kundër Xherdan Shaqirit dhe Granit Xhakës. E dini si kuptojmë ne revoltën tuaj? Njëjtë si kur një fashist gjerman acarohet se ndjehet i provokuar nga prania e yllit të Davidit të hebrenjve! Pezmatimi juaj ndaj një simbolike nacionale dhe shtetërore, zyrtare, flet për një urrejtje dhe mosdurim kronik! Për fat të keq!

Zbritni poshtë se ata që ju thonë se jeni popull qiellor, ju kanë shpëlarë trurin dhe keni probleme në Tokë! Kthejuni realitetit dhe fqinjësisë së mirë, sepse Kosova nuk bëhet kurrë më Serbi! Mund të ndikoni edhe në çnjohjen e Kosovës edhe nga 100 shtete, por neve na mjafton njohja e Amerikës, Gjermanisë, Zvicrës, Anglisë dhe Italisë. Në Kosovë nuk do të ndryshonte asgjë, edhe sikur të mbetej vetëm SHBA! Aq sa më shpejtë që kuptoni peshën e tragjedisë shkaktuar popujve për rreth, aq më mirë për ju dhe për Ballkanin!

Xhaka e Shaqiri në mahallën time

Nga Duah Gashi

Më bjen shpesh të kaloj nëpërmes fëmijëve, të cilët luajnë me top në platenë para ndërtesës ku banoj. Për të mos qenë ai axha i urryer, i cili vetëm pengon, shpesh ndalesha dhe iu thoja:

– Cili është Ronaldo e cili Messi këtu?

Disa thoshin Ronaldo, disa Messi, i “çaknim” duart dhe vazhdonim sekush me të veten. Tash nuk po u them cili është Ronaldo e cili mesi, po cili Xhaka e cili Shaqiri. Përgjigjen duke qeshur dhe nuk keni ide se si u çelet fytyra!

OK, e kuptoni se ata shprehin më shumë entuziazmin e prindërve të tyre, entuziazmin e tërë këtij vendi, i shkaktuar – ma merr mendja – jo edhe aq nga ndjenja e hakmarrjes, sa nga një peng për një ballafaqim të denjë me Serbinë, të cilin klasa jonë politike asnjëherë nuk ia doli të na e ofrojë! Me atë Serbi infantile (nuk po them se nuk ekziston edhe një Serbi “e pjekur”, por ajo nuk po ia del kurrë të arrijë në pushtet!), e cila atë fitore të mrekullueshme u përpoq ta zbehte me ankesat në gjyqtarin!

Me ata politikanë aq narcisoidë (prapë: nuk po them se në Serbi nuk ka politikanë racionalë!), si një Vuçiq, i cili ankohet për shqiptarët se “s’na duan”! Pas gjithë asaj që ka ndodhur në Kosovë, pas gjithë atij përçmimi e pabesive ndaj këtij vendi, të cilat edhe sot vazhdojnë!

Por, mësimi kryesor pas shfaqjes që na e ofruan Xhaka e Shaqiri, besoj duhet të jetë: e vëreni o njerëz, se si kemi harruar të gëzohemi! Merreni me mend si do të dukeshim sikur të kishim një arsye të vërtetë tonën për gëzim! Të cilën kjo klasë politike as e ka idenë që mund të na e ofrojë tash e njëzet vjet! Dhe nuk e dinë sa mëkate po bëjnë ndaj këtij vendi. Aq sa – le të më falin besimtarët – sikur të kishte zot, rrufeja për së kthjellti dro kish me i vra!

Simboli i Dragoit dhe Gjergj Kastrioti

Nga Gjon Keka

Dragoi ka luajtur gjithnjë një rol të madh në mitet pellazgo-ilire. Dhe ky ndikimi i kësaj kafshe ka patur në shumë periudha ,në shumë personalitete që kanë ardhur në botë me fytyrë simbolike të tillë ,sidomos në shumë raste si mbrojtës të atdheut të tyre.

Ky simbol, këto ëndërra që njerëzit që lindën udhëheqësh ,shtetesh,të mëdhenjt e tyre si sundes për kombet dhe botën ishin shpëtimi i civilizimit dhe i qenjes së kombit të tyre.Pra në shumë raste dalin të jenë restaurues dhe riprodhues se sa dëmtues të njerëzimit.

Dragoi ishte një krijes e mrekullueshme i përbërë nga kafshë të ndryshme,i quajtur ndryshe si gjarpër monstruoz me përbërës të krokodilit, të luanëve, të formave të këmbëve të shqiponjës,krah të peshqëve të mëdhenjë etj.

Sipas mitologjisë çdo shtëpi ka nga dy gjarpërinjë; një gjarpër mashkullor dhe femëror, që kanë si qëllim mbrojtjen e shtëpisë ,pra janë si shpëtimtar të shtëpisë.

Poashtu sipas mitologjisë gjarpërinjtë u përdorën si simbol magjik në shpata dhe helmeta, pastaj në zyra të heronjëve të shumtë janë gjendur simbole të tyre të dragojëve identik.
Gjarpëri sipas mitologjisë del të jetë edhe instrument i riprodhimit dhe restaurimit të dëmit që goditi njerëzimin.

Dhe kjo shihet nga ajo se si dy gjarpërinjtë bashkoheshin me shkop magjik të Kadmusi dhe Hermione, ose si Zeusi dhe Proserpine.

Ndërkaq edhe Nëna e Aleksandrit të Madh, arbnorja Olympia, kishte parë fytyrën e një gjarpëri të llojit të dragoit me rastin e lindjes së Aleksandrit të Madh duke i dhënë atij cilësi të mbinatyrshme.

Poashtu në shtratin ku u lind Scipio afrikani,ishte gjetur një gjarpër si dragua. Dhe shumë shembuj të tjerë në mitologji për të ardhur edhe te shembulli i lindjes së Gjergj Kastriotit dhe ëndrrës së nënës së tij Vojasavës, e cila kishte parë në ëndërr se kishte lindur një dragua që mbulonte Shqipërinë në tërësi si një gjigant duke u shndërruar si armaturë mbrojtëse e vendit të tij, ndërsa bishti i tij mbërrinte në Adriatik e deri në Jon,dhe se në gojën e tij të zjarrtë kishte djegur (shembur) tërë Perandorinë otomanë.

Dhe jo rastësisht Gjergj Kastrioti u quajt „Dragoi i Arbërisë“ , sepse ai ishte një gjigand, dhe siç dihet gjigandët këta bij të tokës sikur që ishte Gjergj Kastrioti kishte këmbë të dragoit dhe krah shqiponje.

E vërteta e hidhur e librit “Estetika” e prof. Alfred Uçit

Prof. Dr. Agron F. Fico, H.C.

Gazetari dhe studiuesi i njohur Dashnor Kaloçi ka botuar dhe po boton dokumente sekrete nga arkivat e PPSH, veçanërisht atë që kanë të bëjnë me letërsinë, artet; shkrimtarët dhe artistët në periudhën e komunizmit. Në botimin e radhës, ai ka përfshirë edhe një letër, të drejtorit të Shtëpisë botuese “8 Nëntori” në të cilën informonte Ramiz Alinë se “‘ESTETIKA’ e Alfred Uçit është kopjuar nga sovjetikët”

Njoftimi i datës 30 maj të këtij viti në “Gazetën Shqiptare” se “‘ESTETlKA’ e Alfred Uçit është kopjuar nga sovjetikët”, nuk ishte e papritur dhe as e panjohur për mua. Arsyeja është jo se kam punuar ndonjë agjenci sekretesh ose zyra të koduara, por për ca rrethana, që lidhen me botimin e librit.

Befasuese ka qenë atëherë, befasuese mbetet edhe sot, kur zbulohet se profesori, zoti Uçi, publikisht thotë një të pavërtetë, se libri “Estetika” është libri i tij origjinal; ndërsa e vërteta e mirëfilltë është fakti se libri “Estetika” është i kopjuar nga sovjetikët, ky libër nuk është punë e tij, nuk është origjinal. Ky është një fakt i hidhur, i dënueshëm moralisht dhe publikisht.

I. E VËRTETA

Shtëpia botuese “8 Nëntori” kishte edhe një sektor, që quhej “redaksia enciklopedike”. Përgjegjësi i asaj redaksie, në vitet 60-70 të shekullit të kaluar, ishte Gaqo Konomi, me të njiheshim që nga jeta e përbashkët në konviktin e Gjirokastrës gjer sa mbaruam studimet e larta. Mbaheshim për miq.

Në fillimet e vitit 1966 isha kthyer në Tiranë nga Pekini, Republika Popullore e Kinës, ku për disa vite kisha punuar si profesor i gjuhës shqipe. Pas kthimit në Shqipëri isha emëruar si punonjës shkencor në Institutin e Folklorit, atëherë në rrugën “Kont Urani”.

Një ditë, aty nga mesi i muajit maj të vitit 1967, Gaqo Konomi erdhi dhe më takoi në qendrën time të punës, Institutin e Folklorit. Shkuam në ndërtesën e Lidhjes së Shkrimtarëve dhe Artistëve dhe pimë nga një kafe. Vura re që zoti Konomi dukej i shqetësuar. Ai menjëherë hyri në temë dhe më tha se sapo ishte kthyer nga zyra e Fadil Paçramit, ish-sekretar i propagandës në komitetin e partisë së Tiranës, me të cilin kishte pasur një bisedë të vështirë. Zoti Konomi nxori nga çanta dhe më tregoi dy libra, njëri me titull “Estetika, Jeta Arti” në shqip që mbante si autor Alfred Uçin dhe tjetri origjinali, libri rusisht. Gaqo Konomi më pohoi se edhe pse ia kishte bërë të qartë Fadil Paçramit se varianti shqip, me autor Alfred Uçin, nuk ishte libër origjinal i Uçit dhe se nuk duhej botuar, Fadil Paçrami e kishte përcjellë Gaqo Konomin me këto fjalë: “Dëgjo, shoku Konomi. Libri të botohet siç e ka shkruar (kupto: kopjuar) Uçi, se kemi nevojë për libra të tillë”. Madje Paçrami kishte shtuar: “Jepi nja 40 mijë lekë për librin se ka edhe dyzetvjetorin e lin djes “!

Pyetja kryesore shtrohet: Pse Fadil Paçrarni dhe më vonë edhe Ramiz Alia, i cili informohet me anë të letrës nga drejtori i Shtëpisë botuese “8 Nëntori”, zoti Kristo Sharra, ku i kërkonte që të mos botohej si vepër origjinale libri “Estetika” i Alfred Uçit, bënë të kundërtën, miratuan botimin e një libri që nuk ishte origjinal.

Ky nuk është thjesht një miklim, përkrahje, për librin e profesor Uçit, por një mbrojtje, një miratim, një vijë politike, një qëndrim i shprehur publikisht për estetikën sovjetike, që u bë edhe qëndrimi zyrtar i PPSH për zhvillimin e letërsisë dhe arteve.

Në “Informacionin” që instruktorët e aparatit të Komitetit Qendror të PPSH i dërgonin Ramiz Alisë lidhur me librin e kopjuar të Alfred Uçit (botuar në Gazetën Shqiptare, 30 maj 2018) ka disa formulime jo të sakta dhe tepër të përgjithshme.

II. E VËRTETA E PLOTË

Ja e vërteta e atyre shembujve që silleshin në libër dhe që tiren aq gjatë në “Informacionin” përkatës.

Pas disa javësh si u vu në qarkullim libri “Estetika, Jeta, Arti” u takuam me prof. Ramadan Sokolin, i cili mbante në duar dy numrat e revistës “Nëntori”. I hapi dhe më tregoi shembujt, vargjet që kishte marrë zoti Uçi nga studimi i Prof. Ramadan Sokolit dhe i kishte futur në librin e tij “Estetika”. Madje është për të ardhur keq që në këtë kopjim të hapur (kishte me dhjetëra vargje të tillë) nuk kishte asnjë shënim referimi për revistën dhe autorin. Profesor Sokoli, për statusin e vet politik, u mjaftua me aq.

“lnformacioni” ka edhe pika të tjera jo të sakta, kur thuhet se “Në mënyrë paraprake mund të themi se akoma nuk e kemi bërë konfrontimin me literaturën e huaj që ka shfrytëzuar autori”.

Jo “shokë” të “Informacioni”, Alfred Uçi e kishte kopjuar dhe jo “shfrytëzuar autorë të tjerë”.

Libri “Estetika, Jeta Arti” u bënë baza ideologjike dhe politike e PPSH në zhvillimin dhe vlerësimin e veprave të letërsisë, arteve dhe çdo veprimtarie kulturore. Ky është shërbimi më i keq që i bëhej kulturës shqiptare, që e vinte nën estetikën sovjetike. “Kjo i përshtatet politikës ruso-madhe dhe shoviniste të zhdukjes së kombeve, që po realizon revizionizmi sovjetik.” – thuhej në “Informacionin” drejtuar Ramiz Alisë. (“Gazeta Shqiptare”, 30 maj, f. 11.)

III. VETËM E VËRTETA

Estetika u bë lënda kryesore në Fakultetin e Filologjisë, në Akademinë e Arteve, madje ishte provim për gradat shkencore “kandidat” ose “doktor”.

Estetika marksiste u kthye në fe. Mëkatarët, d.m.th. ata që nuk krijonin, pikturonin, skalitnin a kompozonin sipas kritereve të saj, sipas normave estetike marksiste, shpalleshin heretikë d.m.th. dënoheshin që nga ndalimi i veprës për publikim, gjer tek përjashtimi nga anëtarësia në Lidhjen e Shkrimtarëve dhe Artistëve, të tjerë burgoseshin ose internoheshin, si Mehmet Myftiu etj., ose përfundonin para togës së pushkatimit.

Në dokumentet sekrete si “Kadare në pallatin e ëndrrave” e të tjera, botuar vitet e fundit në seri nga Dashnor Kaloçi, del qartë se ndjekja, përfolja gjer edhe rreziku i arrestimit dhe burgosjes së Kadaresë, lidhej drejtpërdrejt me faktin se shkrimtari Kadare ndiqte një metodë të re krijuese, që binte ndesh me metodën e realizmit socialist, me estetikën marksiste.

Ndalimi për botim i poemës “Pashallarët e kuq”, romanit “Pallati i ëndrrave” e librave të tjerë të Kadaresë si dhe përpjekja për të penguar librin “Gjenerali i ushtrisë së vdekur” dëshmojnë se zbatimi i kërkesave të estetikës marksiste nga krijuesit letrarë dhe nga artistët ishte detyrim politik.

Kadare kujton tek libri “Ftesë në studio” se Drago Siliqi, drejtor i ndërmarrjes së vetme botuese “Naim Frashëri”, njëherazi mik i shkrimtarit, i kishte thënë se dorëshkrimin e librit “Gjenerali i ushtrisë së vdekur” ia kishin dhënë edhe shkrimtarit S. për një opinion të dytë. “Bëj diçka” – i kishte thënë Drago Siliqi Kadaresë – “shtoi qoftë edhe një frazë me dhjetë fjalë, ku të përmendet fjala parti si mishërim i heroit pozitiv kolektiv.

Rasti i shkrimtarit disident Mehmet Myftiu është shembulli më i qartë dhe tipik se ç’rol parësor mori estetika marksiste në jetën e krijuesve letrarë dhe artistikë. Shkrimtari Mehmet Myftiu ishte ndër të parët që, me krijimtarinë e vet letrare, nuk ndoqi kërkesat e estetikës marksiste-leniniste dhe as ligjet kanunore të metodës së realizmit socialist. Kjo i kushtoi rëndë shkrimtarit Myftiu, atë e kritikuan ashpër dhe e larguan nga organet letrare.

Aty nga fillimi i vitit 1954 Mehmet Myftiun e thirrën në Ministrinë e Arsimit. Qibrie Ciu, zv. ministre e atij dikasteri, pas një fjalimi politik për kujdesin e PPSH për letërsinë e realizmit socialist, i ofroi pasaportën për studime letrare në një universitet sovjetik. Mehmet Myftiu e kishte befasuar Qibrie Ciun kur nuk e ishte marrë, nuk e kishte pranuar pasaportën dhe ishte larguar. U kthye në fakultet dhe vazhdoi rregullisht studimet.

Shkrimtari Mehmet Myftiu nuk ishte antikomunist, as bënte agjitacion dhe propagandë kundër pushtetit popullor. Jo. Ai kishte vënë në provë jetën e vet fizike kundër nazistëve. Ai e donte popullin, Shqipërinë. Mehmet Myftiu doli hapur kundër estetikës marksiste dhe parimeve të realizmit socialist sovjetik.

Diktatura totalitare nuk mund t’ia falte Mehmet Myftiut refuzimin e hapur të pasaportës për studime në vendlindjen e realizmit socialist, në vendlindjen e zhdanovizmit. Zhdanovizmi kafshoi si gjarpëri; se ajo metodë nuk ishte thjesht një metodë letrare, por ishte armë, që godiste, burgoste, internonte çdo krijues që nuk i nënshtrohej zinxhirëve të saj kanunorë.

Nuk kaluan as 5-6 muaj pas refuzimit të pasaportës për studime në Bashkimin Sovjetik dhe Mehmet Myftiun papritur, në një mëngjes plot shi, e kishin arrestuar dhe e internuan në një kamp “elitar” diku në periferi të Fierit.

Me këtë metodë u krijuan mjaft vepra të dobëta artistikisht, që u ngjanin pamfleteve politikë, vepra që nuk ngjallnin asnjë ndjenjë estetike. U krijuan piktura dhe skulptura që paraqisnin njerëz viganë, me muskuj si tela çeliku dhe gjoks gati shkëmbor. Ndërsa në letërsi u botuan romane, drama dhe poema entuziaste dhe skematike. Lindën bejtexhinjtë socialistë.

Alfred Uçi u bë “shef” i estetikës, “shef” i kritikës letrare dhe arteve. Asgjë nuk mund të botohej pa autorizimin e tij. Bashkë me Bardhyl Ficon shkuam tek përgjegjësi i ri i redaksisë enciklopedike në Shtëpinë botuese “8 Nëntori”, zoti Nelson Çabej, dhe i kërkuam që libri “Eposi shqiptar i krahasuar me atë serbo-boshnjak”, i përgatitur nga shkrimtari Veis Sejko, që kishte mbaruar studimet e larta në Zagreb, të botohej. Zoti Nelson na tha se kjo ishte e pamundur pa autorizimin e “shefit” të estetikës, Alfred Uçit, që ishte njëherazi edhe drejtori i Institutit të Kulturës Popullore.

Pikëpamjet e estetikës marksiste që përhapeshin me librin “Estetika Jeta Arti” të zotit Uçi dhe me botime të tjera të këtij lloji, edhe pas vendosjes së pluralizmit politik, duken ende gjurmë në libra, shkrime etj. Gjer sot nuk ka asnjë studim serioz kritik kundër estetizmit sovjetik dhe ndikimit të tij në letërsinë artet dhe kulturën shqiptare. Askush nuk u ka kërkuar falje atyre që u dënuan në format më të ndryshme se nuk iu nënshtruan dogmës estetike marksiste.

Në Shtetet e Bashkuara të Amerikës një libër i tillë do të kishte shkaktuar “një krizë” kulturore. Para disa vitesh një profesor me emrin Abramov, historian, u kritikua në gazetën “The New York Times” se në librin e botuar kishte marrë, “kopjuar” një paragraf nga libri i dr. Kissinger-it. Prof. Abramov doli në gazetë dhe tha se paragrafi ishte si citim, por redaktori kishte harruar shenjat dhe numrin e citimit. Profesorin e hoqën si shef dhe pas disa muajve u largua dhe nga universiteti.

Ka mbetur si ngjarje e shënuar çështja e gazetarit të njohur Dan Radher, që ishte shef i lajmeve ndërkombëtare në ABC News. Ai humbi postin dhe u largua, pas 25 vjet shërbimi, se programi televiziv kundër presidentit Bush, se ai nuk kishte shërbyer në gardën kombëtare, doli i pavërtetë.

Kopjimi, në të gjitha format e artit, të kulturës, si dhe të shkencës, është dënuar dhe dënohet. Dua të shtoj këtu se edhe në shkolla dhe universitete në Amerikë kopja është e dënueshme gjer sa studenti mund të përjashtohet.

Libri “Estetika, Jeta, Arti” ishte kopje e variantit rus, por ajo u bë “bibla” jo vetëm e autorit, por recitohej dhe kërkohej në çdo analizë letrare, artistike etj. Mjafton të sjell edhe një shembull. Para disa vitesh Prof. Ramadan Sokoli kishte përgatitur një dokumentar për muzikantin shqiptar Jan Kukuzeli, gjeniun nga Durrësi, që i dha melodinë shpirtit të Bizantit (Enciklopedia britanike, volume 10, f. 218.) Shfaqja e tij u kundërshtua me argumentin se gjoja ishte “jashtë kritereve të estetikës marksiste”. Me ca ndërhyrje u bë e mundshme që ta shihnin Ismail Kadare, Llazar Siliqi, Anastas Kondo dhe unë, që të mundësohej shfaqja e dokumentarit.

Konceptet e estetikës marksiste sovjetike, në një mënyrë ose në tjetrën, u shfaqën edhe në npunën kërkimore e studimore në Institutin e Kulturës Popullore, ku prof. Alfred Uçi ishte njëherazi drejtor, por më tepër si “shef i estetikës”.

Duhet thënë se letërsia folklorike është studiuar dhe studiohet nga shkolla të ndryshme filozofike, që shpesh dallohen diametralisht njëra nga tjetra.

Profesori i Harvardit, Albert B. Lord, zbuluesi i teorisë homerike të letërsisë gojore, ka shkruar se: “The oral poet learns his songs orally, composes them orally, and transmits them orally”. (Albert B. Lord “The Singer of Tales”, New York, 1965). E thënë shqip, këndonjësi e mëson këngën gojarisht, e krijon gojarisht dhe e përcjell po gojarisht. Ky është koncepti bazë i teorisë folklorike amerikane, që ndryshon nga ai i folkloristikës sovjetike, që e quante këngën popullore “narodnoe kolektivnost potiçeski tvorçesta”, d.m.th. krijimtari poetike popullore kolektive. Këto pikëpamje, d.m.th. që e shihnin si “krijimtari kolektive”, kanë zotëruar edhe në folkloristikën shqiptare gjer para vitit 1990, por ndikime të atyre koncepteve, për të ardhur keq, shfaqen edhe sot e kësaj dite në mjaft “studime” dhe artikuj.

Në një konferencë kombëtare para disa vitesh, kushtua Eposit heroik shqiptar, Prof. Uçi mbajti raportin kryesor. Dukej mendja e zgjuar e autorit, stili i tij filozofik, por të gjitha tezat dhe mendimet i nënshtroheshin filozofisë estetike marksiste. Më konkretisht, kategoritë estetike si “e bukura”, “e shëmtuara”, “grotesku”, “heroikja” etj. viheshin në kornizat e estetikës marksiste. Në atë tubim shkencor, një kumtesë mbajti dhe Ismail Kadare, që dallohej qartë nga një këndvështrim i ri dhe perëndimor mbi këtë monument të kulturës epike shqiptare.

Në përfundim lexuesi i vëmendshëm vë re qartë, se në këtë shkrim fjala nuk është për të gjitha librat e Prof. Alfred Uçit, me vlerën e tyre (nënvizimi imi), por dëshmon se “Estetika”, edhe sipas parimit juridik amerikan “e vërteta, e vërteta e plotë, dhe vetëm e vërteta”, nuk ishte origjinale, por një kopje e varianteve ruse, një akt anti-kulturë që nuk e nderon profesorin. Si e tillë do të duhej të hiqej nga CV-ja e tij.

Duket se, edhe si drejtor i Institutit të Kulturës Popullore, në mes të një thesari shqiptar krijimesh folklorike, përfshirë edhe fjalët e urta, profesor Uçi ka anashkaluar njërën prej tyre, që thotë:

“E vërteta zhytet, por nuk mbytet”!