Kim Jong Un dëshiron të bashkohet me klubin e Trump

Nga David Ignatius

Konfrontimi midis SHBA-së dhe Koresë së Veriut po afrohet në një pikë tjetër të tensionuar, me Korenë e Veriut që sinjalizon se ajo mund të jetë gati për negociata me Uashingtonin, edhe pse ajo lëviz drejt shdërrimit në një fuqi të plotë ushtarake bërthamore.

Kur çështje të tilla diplomatike zgjidhen, shpesh vjen si pasojë e lejimit të secilit vend të pretendojë se është duke hyrë në negociata me kushtet e veta. Në këtë rast, Koreja e Veriut do të pohonte statusin e saj si një shtet i armëve bërthamore, ndërsa Shtetet e Bashkuara do të këmbëngulin që dialogu lidhet me denuklearizimin eventual të gadishullit Korean. Kjo mund të tingëllojë si një ndarje e pakalueshme, por kjo është ajo për të cilën është diplomacia.

Por, ndërsa 2017 arrin fundin e saj, të dy vendet ende duket se janë në një kurs përplasjeje. Retorika luftarake e Kim Jong Un përputhet me Presidentin Trump. Ka një magjepsjeje të çuditshme reciproke, të cilën një diplomat i huaj e përshkruan si “dashuri / urrejtje”.

Spekulimet rreth bisedimeve u rritën, paradoksalisht, pas testit të fundit të raketave të Koresë së Veriut më 29 nëntor, i cili duket se demonstroi aftësinë e Pyongyang për të goditur Shtetet e Bashkuara kontinentale. Në një deklaratë, Kim njoftoi “me krenari se tani ne kemi realizuar më në fund kauzën e madhe historike të kompletimit të forcës bërthamore të shtetit”.

Për disa analistë, Kim ishte duke deklaruar fitoren – dhe duke përgatitur një bosht. Vitaly Pashin i tha agjencisë së lajmeve Interfax më 1 dhjetor, pas një vizite në Pyongyang, se zyrtarët e lartë atje “më thanë se Veriu ishte i përgatitur të ulet në tryezën e negociatave”. Agjencia e lajmeve Tass tha se Koreja e Veriut afirmoi se është “gati për bisedime me Uashingtonin me kusht që ajo të njihet si një fuqi bërthamore”.

Insistimi i Koresë së Veriut mbi statusin e saj të armëve bërthamore u përcoll ndaj Song Tau, një emisar i lartë kinez që vizitoi Phenianin më 17 nëntor. Koreanët e Veriut thuhet se i kanë kujtuar Song se që nga viti 2012, kushtetuta e Koresë së Veriut e ka karakterizuar zyrtarisht vendin si “një shtet bërthamor”.

Pyongyang në dukje dëshiron negociata me Shtetet e Bashkuara, por me termat e saj. Analistët spekulojnë se për të justifikuar mbajtjen e rezervave ekzistuese të disa duzina të armëve bërthamore, Koreja e Veriut mund të premtojë të mos e ndajë teknologjinë e saj bërthamore me të tjerët dhe të mos sulmojë Shtetet e Bashkuara. Uashingtoni do të ishte i kujdesshëm për premtime të tilla, duke pasur parasysh historinë e premtimeve dhe mos-respektimit të tyre nga Pheniani.

Koreja e Veriut me sa duket dëshiron të jetë si India dhe Pakistani, të cilët u bënë anëtarë de facto të klubit bërthamor pas ndërtimit të armëve në fshehtësi. Ajo nuk dëshiron të jetë si Libia apo Iraku, udhëheqësit e të cilëve u rrëzuan dhe u vranë pasi hoqën dorë nga programet e tyre bërthamore.

Administrata Trump ka hedhur poshtë publikisht ofertat e fundit. Një zëdhënës i Departamentit të Shtetit tha të djelën: “Ne nuk shohim ndonjë indikacion se Koreja e Veriut është e përkushtuar ose e interesuar për bisedime të besueshme për denuklearizimin”. Dhe të hënën, Shteti refuzoi përsëri, ashtu siç ka bërë për muaj, opsionin e “ngrirjes për një ngrirje” për testimet e Koresë së Veriut dhe stërvitjet ushtarake amerikane: “Nuk është e mjaftueshme për [Korenë e Veriut] të ndalojë programin e saj aty ku është sot”.

Një vizitor interesant në Pyongyang këtë javë është Jeffrey Feltman, nënsekretari i përgjithshëm i OKB-së dhe një ish-sekretar shteti i SHBA-ve. Ai është i dërguari i rangut më të lartë atje nga OKB-ja në gjashtë vjet. Çfarë po përgatit ai? Diplomatët nuk po flasin.

Strategjia e Shteteve të Bashkuara për presion ndaj Koresë së Veriut fokusohet drejt Kinës dhe shpresën se kinezët do të shtrëngojnë sanksionet aq shumë saqë të shtyjnë Phenianin drejt tërheqjes. Shumë analistë janë skeptikë se kjo do të funksionojë: Koreanët e veriut nuk e pranojnë ndërhyrjen kineze dhe ata kanë rezervuar një vit ose më shumë në furnizime energjie për të përballuar taktika të tilla presioni.

Kina nuk dëshiron një Kore të Veriut bërthamore; por as nuk dëshiron as një sulm të SHBA-ve në kufirin e saj. Ajo kërkon një zgjidhje diplomatike që do të zgjidhë papajtueshmërinë. Kjo ka qenë një dëshirë e SHBA-ve për tre dekada, gjithashtu, por pa sukses ende.

Historia na tregon se një zgjidhje e pazakontë u gjet për të shmangur luftën bërthamore 55 vjet më parë, dhe interesante është që, Uashingtoni dhe Pekini po rishikojnë këto mësime. Sipas një zyrtari të lartë të Pentagonit, një takim ushtarak kinez-amerikan i nivelit të lartë javën e kaluar në Uashington, kreu një studim të përbashkët të krizës raketore të Kubës.

A ka kaluar Koreja e Veriut pragun bërthamor? Deklaratat e fundit të Phenianit sugjerojnë se po, por disa analistë kanë dyshime. Koreja e Veriut nuk ka treguar se mund të kontrollojë një rikthim të raketave balistike ndërkontinentale dhe nuk ka pajisur një armë të vërtetë nukleare mbi një raketë, thonë burimet.

A do të përpiqet administrata e Trump të bllokojë Korenë e Veriut që të kalojë këtë vijë përfundimtare, me mjete ushtarake nëse është e nevojshme? Apo do të kërkojë një formulë diplomatike që mund, me kalimin e kohës, të lërë të gjitha palët më të kënaqur se kataklizmi i luftës? Në këtë sezon pushimi, kjo pyetje e vështirë është fshehur në kutinë e errët në qoshe. /The Washington Post – Lexo.al/e.e

Historia e frikës

Nga Bejtush Isufi

…Ishte një ditë, një ditë e largët nga e sotmja… ndoshta kurrë nuk do të më kujtohet se cila, kur e kuptova atë të Vërtetën e madhe…por e pakta, besoj se do të kem qenë duke menduar për natyrën njerëzore, të tillë si jemi dhe si mundohemi ta ndryshojmë vetëvetën, por kurrë nuk arritëm të ndryshojmë asgjë, si vëllezër të Sizifit të mjerë që jemi…

… Dhe si të mos qaj pastaj e mallëngjehem për ty, për lulen e vyshkur, për lojën e pa mbaruar, për atë ditë të kaltër vere, për portokajtë e verdhë dhe më së shumti për sytë e sajë të mbushur me lot? E nuk kam asnjë shpresë se ndonjëherë do të mund ta shpëtoj nga vuajtja njeriun… Athua kurrë nuk do ta kuptojmë as vuajtjen e pulëbardhës që dremitet në ujin e qetë të lumit, ja aty, aty përballë shelgut vajtues…

…E pastaj erdhën edhe shumë ditë e muaj dhe unë e harrova vetvetën, por jo edhe frikën, frikën që kthehej në dhembje dhe dhembjen që shkrihej në frikë…dhe sot nuk e di se çka ka mbetur nga jeta e shkrirë rrëkeve të zemrës dhe vrragëve të kësaj lëngate, nga e cila u mundova të ikë derisa ti shëtisje kurorës së malit dhe nuk gjeje prehje…

Athua pse krijuesi e vendosi këtë bjeshkë të lartë para këmbëve tona dhe ende pa arritur të ngrihemi në gjunjë na tha ; ngjituni në majë ! Por maja rritej, për çdo hap afrimi, ajo rritej për dy hapa…
Në fillim të kësaj historie të trishtë isha përpjekur të prekja shtatin dhe thellësinë e plagëve të saj por si mund të mbërthehen në pëllëmbë të dorës bjeshkët e nemura, të cilat ndoshta edhe mund të na dëshmojnë diçka për këtë zanafillë tragjike… për këtë hamshore të harlisur që shkel pa mëshirë ëndrrat tona të bukura…

Shpesh herë , sa për ngushëllim, e kujtoj babin, gjyshin dhe paraardhësit e tyre, të gjithë në radhë kishin vuajtur…të njëjtën sëmundje dhe asaj kurrë nuk i gjetën shërimin as në krojet, as me yjet , e as me orët e malit…prandaj si mund të mos merrem me këtë elegji!?

U nisa kësaj rruge të gjatë dhe nuk do të zbrapsem përderisa të mos i gjurmoj të gjitha krateret e dhimbjes së shekujve që presin ti hap para këtij publiku të hutuar në këtë teatër të regjisorit të Madh.

Duket se kupa e madhe e qiellit po mbushet dhe para se të na bëhet vonë, duhet ta këndojmë edhe këtë varg të fundit dhe të shpresojmë se mund të zbusim pak zemrën e Fuqisë… Ndoshta këto janë ato ditët e Mëdha kur do të mund të hapim unin dhe të shpëtojmë nektarin nga helmi i cili ka ngrirë qelizat tona të mjera që dridhen nga ky xhelat i pa mëshirë…

Dhe le të jetë një ditë dhe orë solemne, një ngjarje e shënuar në këtë milenium, një fillim, një histori e re…

Eh po, ai fillimi i fillimit atje, në kopshtet e Edenit dhe në mes atyre mollëve hyjnore ku ishte ngjizur mëkati i Madh dhe së paku aty duhej të shpërthente vajtimi i fuqishëm që do ti bënte të qanin gurin e drurin dhe ky vaj të mund të dëgjohej edhe sot, këtyre orëve të regjura me pikëllim…

Në ditën e dytë, ishte harruar molla, por ishte ndriçuar qielli,… ishte çmendur ujku nga madhështia e detit…dhe kishin nisur të palohën botët si palët e jorganit…pash mbi pash.
I kisha kërkuar përgjigjet me vite…por nuk dukej askund fija e këtij lëmshi të ngatërruar në këtë skaj të kozmosit…

Inovacionet e Ministrisë së Inovacionit!

Nga Kimete Berisha

1. U zbulua mjekra e thurur me gjypnerë nga fijet e holla të leshrave që importohen nga Egjipti i largët, që ka për qëllim t’ua mbrojë nga acari faqet e atyre që për çfarëdo arsye nuk kanë mjekër! Ngjyra e leshit për mjekra është e kaftë, e zezë dhe krem për bjondinët.

2. U zbulua që molla e ‘Apple’ të quhet ‘mollë e ndaluar’, që flet për të drejtat e autorit, të cilat është të ndaluar t’i vjedhësh.

3. Plisi ka pësuar metamorfozë, tash e tutje do ta ketë mekanizmin për ajrosje, një vrimë (sa ta qet gishtin) do ta parandalojë djersitjen e bartësve të plisave, të cilët si pasojë e mungesës së mekanizmit të ajrosjes së kokës, deri më tani janë ballafaquar me rënie të flokëve.
Ndërkohë u krijua edhe kapuçi me flokë artificiale, dedikuar për tullaca.

4. Fyellit dot’i shtohet edhe një vrimë, për arsye të arsyeshme. Ndërsa, do të organizohet një seminar inovativ fshat më fshat që do ta ngris vetëdijen e katundareve shqiptare, të cilat nuk i bien fyellit nga frika se u rriten gjoksat.
Krahas fyellit, u krijua mekanizmi që xhamparet e defit të lëvizin me rrymë.

5. U zbulua ventilatori i vogël, ngjyrë lëkure, i cili mund të vendoset në dorën në të cilën e mban lugën. Nuk ke më nevojë t’i fryesh me gojë gjellës në lugën e nxehtë, ventilatori me mekanizmin e tij efikas, ta ftoh pasulin dhe çorbën në lugë.

6. Besim Beqaj e ka zbuluar mënyrën se si të përmendesh si dashnor i dikujt (i iva alikos për shembull), e kjo mos të të prishë punë, në asnjë aspekt.
Në kuadër të zhvillimit dhe përparimit emocional, për vetmitarët është zbuluar jastëku ‘më përqafo’, ku jastëkut të zakonshëm i është shtuar një dorë prej pambuku, që ndihmon në luftimin e vetmisë njerëzore, me efektin psikologjik
dhe sugjestionin pozitiv që ta jep ky jastëk, të bën të ndjehesh pjesë e shoqërisë.

7. Besim Beqaj pas aferes Pronto e ka zbuluar se është gabim të flasësh në telefon për sekrete. Prandaj, kush ka sekrete të errta (se sekrete të bardha nuk ka), duhet të vepron si vijon:
Shkon në malin më të afërt (me personin që dëshiron ta ndajë sekretin), e shkruan porosinë në letër, ia jep
personit X apo Y ta lexojë porosinë dhe aty për aty e kall mesazhin derisa e sheh që letra u bë hi. Kjo është mënyra më efikase se si t’i shmangesh zbulimit të sekreteve. Sekreti nuk tregohet me zë. Fshehtësitë i zbulon zëri.

8. Ministri i inovacionit i ka angazhuar zyrtarët që ta zbulojnë një basëm
të rrëshqitshme për hollohopka, që t’u ndihmojnë meshkujve t’i veshin pantallonat e ngushtë më lehtë. Kjo ide i ka lindur pasi disa herë i kanë kërcitur pantallonat në takime zyrtare.

9. Ministria e inivacionit ende nuk ka treguar se çfarë aftësie duhet të ketë njeriu që t’i punojë pesë puna përnjëherë, pra, si ka mundësi Besim

Beqaj që të jetë fizikisht gjatë ditës në pesë vende përnjëherë. Ky inovacion i takon fushës së shpirtit dhe fantastikës, si divizion i posaçëm që do të themelohet në kuadër të ministrisë.
10. Tani ministria është duke punuar edhd në inventimin e xhamive mobile me rrota, në mënyrë që kur besimtari nuk ka kohë të shkojë te xhamia, xhamia shkon te qytetari.
P.S. Mjau 🦊

Përgatitja për luftërat tregtare të Trumpit

Nga Bill Emmott

A është presidenti i SHBA-së Donald Trump ai që maoistët dikur e quanin një tigër prej letre apo kërcënimet e tij të zhurmshme duhen marrë seriozisht? Kjo pyetje është bërë e madhe sidomos për sa i takon çështjes bërthamore të Koresë së Veriut. Por pas një turneu 12-ditor të Trumpit në Azi, frika e një konflikti në Gadishullin Korean është zbehur disi.

E megjithatë, i njëjti turne ngriti një tjetër kërcënim, që bota ka çdo arsye për ta marrë seriozisht. Në vitin e dytë të presidencës së tij, administrata e Trump ka gjasa t’i kthejë sytë nga tregtia, duke sugjeruar që perspektiva e më shumë luftërave tregtare do të rritet ndjeshëm.

Në vitin e tij të parë në detyrë, Trump shpesh ka shfryrë për praktikat e padrejta tregtare të vendeve të tjera, siç bëri edhe gjatë fushatës zgjedhore të vitit 2016, por ai ka bërë shumë pak për t’i kthyer fjalët në vepra. Ky mosveprim është i kuptueshëm. Trump po mbështetet te Kina – një nga partnerët më të mëdhenj tregtarë të Amerikës – për të ushtruar presion mbi regjimin e Koresë së Veriut, ndërkohë që bizneset amerikane kanë lobuar fuqishëm kundër çdo mase që mund të pengojë tregtinë.

Megjithatë, kufizimi i dukshëm i Trump nuk mund të pritet të zgjasë shumë. Tregtia është një nga fushat e pakta ku mund të thuhet se ai ka një ideologji. “Logjika” e asaj ideologjie mendon se deficitet tregtare janë dëshmi e praktikave të padrejta nga vendet e tjera dhe prandaj duhet të përballen me masa të vështira dhe vendimtare.

Për më tepër, Trump ka një interes politik në ruajtjen e mbështetjes së mbështetësve të tij kryesorë. Pas Twitter-it, retorika tregtare e Trump është arma e tij më e fuqishme. Nuk është kurrë shumë herët për të filluar ndërtimin e një çështjeje për rizgjedhje në vitin 2020.

Deri më tani, Trump ka qenë i gatshëm të përmbahet për sa u takon çështjeve tregtare derisa reforma e planifikuar e Partisë Republikane të arrijë në Kongres. Ai nuk dëshiron të rrezikojë shansin e fundit të tij dhe të partisë së tij për të siguruar një fitore të vërtetë legjislative këtë vit. Pasi të mbarojë diskutimi për legjislacionin e taksave – dhe sidomos nëse ai dështon në të njëjtën mënyrë siç dështoi përpjekja e republikanëve për reformën e kujdesit shëndetësor më herët këtë vit – Trump do të dëshirojë të tregojë se ai e ka seriozisht atë që ka thënë për tregtinë.

Tregtia është në qendër të qasjes së Trump “Amerika e Para”, të cilën ai pretendon se do të mbrojë dhe madje do të rikthejë vendet e humbura të punës. Ndërkohë që disa në kabinetin e Trump mund të refuzojnë përpjekjet për ta zbatuar këtë slogan për çështje që ata mbikëqyrin, Sekretari i Tregtisë Wilbur Ross, Përfaqësuesi i Tregtisë së SHBA-së Robert Lighthizer dhe Drejtori i Këshillit Kombëtar të Tregtisë Peter Navarro ndajnë të gjithë të njëjtat pikëpamje me Trump në lidhje me tregtinë.

Secili prej tyre pajtohet me idenë se deficitet e mëdha të tregtisë dypalëshe të Amerikës me vende të tilla si Kina, Japonia, Gjermania dhe Meksika janë dëshmi se Amerika po mashtrohet nga konkurrentët e saj. Trump dhe këshilltarët e tij tregtarë besojnë se duke reduktuar apo edhe eliminuar ato deficite, ata mund të krijojnë vende pune të paguara mirë për punëtorët amerikanë.

Trump i bëri të qarta pikëpamjet e tij në një fjalim në Samitin e Bashkëpunimit Ekonomik Azi-Paqësor (APEC) në Da Nang, Vietnam, më 10 nëntor. “Ne nuk do të lejojmë që të përfitojnë më nga Shtetet e Bashkuara”, -tha ai. “Do të doja që administratat e mëparshme në vendin tim ta shikonin atë që po ndodhte dhe të bënin diçka për të. Ata nuk e bënë, por unë do ta bëj”.

Por çfarë masash konkrete do të ndërmarrë Trump? Deri më tani, ai ka braktisur Partneritetin Trans-Paqësor të përbërë nga 12 vende – që kundërshtarja e tij në zgjedhje, Hillary Clinton, kishte premtuar gjithashtu se do ta bënte – dhe hapi negociata me Meksikën dhe Kanadanë për të përditësuar Marrëveshjen e Tregtisë së Lirë të Amerikës së Veriut, të cilën presidenti Bill Clinton e nënshkroi në vitin 1994. Kjo është diçka shumë e vogël.

Por vitin e ardhshëm mund të pritet që Trump ta kthejë retorikën në veprim për dy çështje kryesore. E para është Kina, që Trump e ka veçuar si shfrytëzuesen më të madhe tregtare të SHBA-së. Vetëm në rast se kundërshtimi i Koresë së Veriut përshkallëzohet në mënyrë kritike, ai ka gjasa të fillojë masat antidamping kundër industrive kineze – sidomos në çelik – që mendohen se po i shesin të mirat e tyre nën kosto dhe ai ndoshta do të nisë një sulm të gjerë mbi shkeljet e pronës intelektuale në Kinë.

Këto masa pothuajse me siguri do të shkaktojnë hakmarrje nga Kina. Kina ndihet më e fortë se kurrë në epokën e Trumpit dhe në sytë e kuadrove kineze, mosreagimi me vendosmëri do të ishte një shenjë dobësie.

Fronti tjetër kryesor për Trumpin është Organizata Botërore e Tregtisë, të cilën Amerika e ndihmoi të themelohej në fillim të viteve 1990 si një pasardhëse e Marrëveshjes së Përgjithshme mbi Tarifat dhe Tregtinë e pasluftës. Lighthizer e ka përshkruar sistemin e zgjidhjes së mosmarrëveshjeve të OBT-së si të dëmshme për Amerikën. Dhe tashmë, administrata e Trump po bllokon emërimin e gjykatësve të rinj në panelet e arbitrazhit të OBT-së. Nëse i vazhdon të njëjtën politikë, sistemi i zgjidhjes së mosmarrëveshjes të OBT-së do të prishet brenda disa muajsh.

Me OBT-në jashtë loje, SHBA-ja do të nisë një nismë të re për të goditur marrëveshjet dypalëshe mbi rregullat e tregtisë – një qasje që Trump e mbështeti në fjalimin e tij në APEC. Duke qenë se SHBA-ja mbetet një treg i rëndësishëm për shumicën e eksportuesve, një nismë e tillë do të ketë ndikim.

Vendet aziatike dhe ato europiane, në veçanti, duhet të përgatiten për më të keqen duke negociuar marrëveshjet e tyre tregtare me njëri-tjetrin për të parandaluar mercantilizmin amerikan. Në fund të fundit, ndërmarrja e një nisme për të rritur tregtinë dhe kontaktet e tjera tregtare është mënyra më e mirë për t’i rezistuar një lufte tregtare.

Duke ringjallur Partneritetin Trans-Paqësor pa përfshirjen e SHBA-së, Japonia dhe vendet e tjera të Azisë dhe Paqësorit janë tashmë në rrugën e duhur. Por nëse është në rrugë e sipër një luftë tregtare nga Trumpi, ata – dhe vende të tjera- do të duhet ta dyfishojnë atë qasje.

Lulziu që na nxiu!

Nga Anri Bala

Ju kujtohet kur Lulziu u tregonte përralla çadristëve dhe ç’është e vërteta… i kishte lezet?! Ma hiqte vërtetë mallin e teta Aishes, i pozicionuar aty bukur, në qendër të çadrës. Por, kurrsesi nuk mund ta krahasoj, me aktoren me fytyrë e diksion të bukur të emisionit “Na ishte njëherë”.

Ama, të them të vërtetën, si Aishe Stari dhe Lulziu, një gjë e kanë të përbashkët: Të dy na kanë bërë të gajasemi pafund me batutat e tyre! Aisheja në skenat e mëdha të humorit dhe Lulziu me fjalimet e tij komike.
E ruaj akoma të freskët kujtimin, kur sa herë dilte e fliste Lulnxiu nga çadra, të gjithë gajaseshin me lot, aq shumë qeshnin e talleshin me të, sa dilte nga vetja dhe vazhdonte të qeshte dhe vet pas të tjerëve. Këtu Lulziu, lindi si klloun i politikës!

Ky prefesion nuk është i mësuar, por dhuratë e natyrës që shfaqet herët a vonë. Ndaj, nuk mund të ndalet, vazhdon ta bëj ende, edhe pse kllouni si gjithë kllounët, e di dhe e kupton se, nuk është mirë të jesh palaço, mirëpo ai ka hyrë aq shumë në rol sa tani nuk del dot!

Besoj se i mbani mend shpërthimet e papritura ndaj ndërkombëtarëve, të cilët arritën deri në atë pikë sa t’i quante: “… lobistë europianë e amerikanë… fundërrina morale, që bëjnë duanë e krimit të organizuar dhe qeverisë më të korruptuar të Europës.”

E për tu bërë edhe më i besuar, nisi të flasë për fitoren, që ishte thjesht çështje ditësh, teksa Zhela-li mbante në duar foton e presidentit të sapozgjedhur amerikan, të cilit i kishte vendosur dhe emrin e rrugës, teksa Basha vazhdoi se: “Ju thashë kur u ktheva nga Uashingtoni, se gjërat po ndryshojnë dhe kanë ndryshuar dhe dje bota, u bë dëshmitare e rindezjes së shpresës dhe konfirmimit të lidershipit të SHBA!”

Por çuditërisht dhe mjerisht për të, tashmë ishte zbuluar se, ishte vetëm një gënjeshtar, që bridhte me torbën e mashtrimit, si hajmali shpëtimi të vetvetes. Njerëzit pothuajse e kishin harruar, por edhe ai i kishte harruar “ndërkombëtarët”, pasi të vetmet ndërkombëtarë që e përshëndesnin Lulziun, ishin tabelat e rrugëve të Zhela-lit.

Mirëpo, përdreq u kujtua për t’i kujtuar, se kllouni ishte akoma aty, mes partive popullore europiane dhe i vetmi që e takoi ishte Jozef Daul. Deklarata e tij, se do e përkrahte Lulin në luftën antikorrupsion kur të vinte në pushtet, që nuk ka gjasa të ndodh kurrë… ishte një shuplakë tjetër më e fortë, e dhënë nga gjoja “aleatët” e tij.

I zhgënjyer edhe pas tentativës së nënkryetares së FRPD-së, që kishte marrë përsipër “diskretitimin” e Ramës në Bruksel, me një sulm qesharak për Tahirin, Habilin e Balilin, të shkruajtur keq nga palaçot e SHQUP-it, Lulziu e ka krijuar idenë, se si mund të dalë nga gropa e zezë, ku është zhytur. Tashmë është në pozitën e derrit të egër, që duhet tu shpëtoi edhe qenëve, edhe gjahtarit.

Me thënë të drejtën, qentë nga mbrapa i janë shtuar shumë, ndërsa gjuetari është një dhe i vetëm, populli që aspiron Europën. I vetmuar pa përkrahje, kllouni i ka shpallur luftën e dytë amerikanëve dhe europianëve, e si i frikësuar nga gjithë ato mëkate që ka për të larë, shpreson tek e pamundura: Xhaketa e varur e Berishës, Llalla të mos hiqet nga varësja, në krye të organit të akuzës.

Kjo nuk mund të ndodhi, por edhe sikur të ndodhë, vetëm se do i shtonte pritjen e tmerrit, e për të do ishte më mirë të pranoi fundin e tmerrshëm, që herët a vonë vjen për çdo mashtrues, vjedhës, vrasës apo grabitës.

Lider qesharak, që edhe nëse s’do ta ketë më mbrojtësin Llalla, s’ka pse frikësohet. Si palaço cirku, ka humor të paparë, që bën edhe “drurët të qeshin”, e me pak fat, ndoshta mund t’i shpëtoi kapjes së sapunit, në banjot e hotelit papagesë!

Po qet flakë Kadri Veseli

Nga Kimete Berisha

I ka humb lidhja me kry. Ju kanë mbyll sytë, veç çka s’ka fillu me kajt.Mos i paça borxh.

Me t’akuzu publikisht për vrasje, nga foltorja e Kuvendit, është mallkimi më i madh që mundet me ekzistu.
Qysh e merr gjumi, qysh i hahet buka, qysh del në rrugë e shikohet në pasqyre, çka i duhet jeta, pas gjithë këtyre akuzave.

Derisa të zbulohet e vërteta, ti po konsiderohesh ‘vrasës’! E, e vërteta mundet mos m’u zbulu ‘kurrë’.
Me qenë në vend të tij, nuk e kisha këshillu Dritën të shkojë në prokurori (veç nëse e kisha ditë se i ‘kam fshirë të gjitha gjurmët), por dogri e kisha paditë për shpifje Dritën, kur e kisha ditë veten të pastër.

Për neve që nuk e kemi shkel as buburrecin seaca e sotme e Kuvendit është barbare, e frikshme, dhe primitive. Në vend se deputetët me folë për zhvillim e për tema të mira, flasin për vrasje e për tradhti.

Tmerr.

Drita e ka një vurmak. As qehrja nuk i ish prishë prej djeshit. Qysh tha Kadri Veseli: ‘Komandant Drini ka qenë nën urdhërat e mia’’. Demek, ‘unë’ kam qenë më ‘dikushi’ se ai.

P.S. Nostradamusi e ka parashikuar se në vitin 2018 do të çohen të vdekurit nga varret. Si duket, edhe kësaj radhe ia ka qëlluar.

Kush që e rrëzon s’ka

Nga Kimete Berisha

Ia punësojnë dhëndrrin pa e pyetur, aq s’ta bën hesap kush për kryeministër.
Gjynah.
Është maçorr, por e ndjen veten si mace.
Kush që e rrëzon s’ka.

I ka nëntë shpirta, nëntë jetë, si lugati, tre jetë i ka për lojë, tre jetë i ka të ‘humbura’ dhe tre jetë të tjera i rrinë pezull, sepse dy jetëra i kalon në gjumë.
E krahason veten me macen, shkaku i shkathtësisë së maces për t’u ngjitur në lis dhe për të kërcyer lart sa tre herë gjatësia e saj, ama, kërce ti lart sa të duash, hijenat që i ke përmbas shpinës pa ta zënë bishtin nuk e lënë, se maca ka bisht, s’di a po e ndjen bishtin tënd.

‘Kureshtja e ka hëngër macen’, i thotë njëra idiomë tjetrës, kurse tjera idiomë i përgjigjet ‘Fute macen në mesin e pëllumbave’ dhe e sheh ti çka ndodh.Ti thuaj jam ‘luan’, ‘arushë’, apo ‘pelë e egër’, ne kemi nevojë për ‘bisha’ që i thonë ‘ujit-ujë’ anipse vetë nuk e pinë, e ku e gjete bash macen me krahasu me veten, kur ti e di shumë mirë se shqiptarët kanë qëndrim negativ për macat.

Ti kur na trupon udhën, na e prenë fati i zi rrugën, prandaj ne kthehemi tre hapa prapa dhe e pështyjmë tokën. Sa për që maca është e fortë, harroje atë proverb, sepse miliona maca i hanë kinezët gjatë dimrit të bindur se mishi i tyre i mban ngrohtë. Sa për që je mace ta rrjepin lëkurën e marojnë bunda prej saj.
E di që i kanë zënë krejt emrat e kafshëve për t’u identifikuar me to, ama, më mirë të bie me qenë ‘thi’ në Kosovë se s’të han kush me të gjetë fjet, ose ‘majmun’ me qenë njëqind herë kalon më kollaj sesa me qenë ‘mace’.

Deri tani, punën më së miri që ke bërë është e puthura që u ke dhënë organizatoreve të ‘Ballos shqiptare’, tamam zjarrtë dhe pa pardon, si një i burgosur që s’ka parë femër me ‘shekuj. Mjerisht që macet nuk e kanë shqisën e ëmbëlsisë.
Macet janë ‘të mira’ se i hanë minjtë. Kur Noa iu lut Zotit t’i ndihmojë në betejën e tij kundër minjëve që ia hanin ushqimin në varkë, Zoti iu përgjegj Noas duke e bërë luanin të teshtijë, dhe nga teshtitja e luanit ‘lindi’ maca dhe i hëngri minjtë.

P.S. Maca ka dëgjuar nga mediat se i kanë punësuar dhëndrrin në një vend të madh diku te Fondi i pareve të mëdha, pa e pyetur fare. Këtu po tregon puna se ne kemi të bëjmë me një mace ngjyrë-bojë kafe, nuk kemi të bëjmë me mace të zezë që m’u tutë gjinja prej tij… ku ke me çu më larg ti, ia kanë punësu dhëndrrin pa e pyetur, kaq që s’ta bëjnë hesap e s’ta pyet kush send n’dynja, madje as për dhëndrrin.

T’kish qenë Xhavit Hajdari miu të kisha thënë shko ‘haje’ me një kafshatë (e shpëtona varkën), por ai është hijenë, prandaj kujdes motra, veç kur ta shohësh veten ‘lesh’ për bundë.

Një shpjegim psikologjik se përse e duam komunizmin

Komentet e aktorit Enver Petrovci kanë risjellë në qendër të opinionit publik diskutimin se përse ka shumë njerëz që janë nostalgjikë për komunizmin. Një këndvështrim psikologjik mund të na ndihmojë t’i përgjigjemi kësaj pyetje

Nga Enton Palushi

Ka një shprehje që qarkullon gjerësisht në opinionin publik se kujtesa e një njeriu nis të zbehet pasi bën një fëmijë. Për neuroshkencëtarin kanadez Blake Richards, ky është një shembull brilant, që mbështet studimin e fundit të kryer nga ekipi i tij i Universitetit të Torontos. “E dashuroj këtë shembull. Nuk di nëse ka prova shkencore për këtë, por nëse gjithkush do e mbante mend mirë se si është të lindësh një fëmijë, dhe të gjithë e mbajmë mendn shumë mirë se si është të rrisësh një fëmijë- dhe e them këtë si dikush që ka një fëmijë- shumica prej nesh nuk do bënin më shumë se një fëmijë”. Studimi i fundit i Richards, që ka bërë bujë në mediat ndërkombëtare, thotë se truri qëllimisht harron detajet e këqija, për t’u fokusuar tek ato më të mira. Ndryshe jeta nuk do ecte përpara.

***
Aktori i njohur, Enver Petrovci ka ringjallur edhe njëherë një debat që rri mbi kokat e shqiptarëve prej gati tre dekadash: Përse mendojmë se ishim më mirë në komunizëm, kur e dinim se kishim më shumë vuajtje? Petrovci ka kujtuar me nostalgji kohën kur jetonte dhe punonte në Beograd. Intervista e tij ka shkaktuar reagime nga më të ndryshmet, disa vazhdojnë të thonë se ai është filo-sllav, të tjerë thonë se jeta e tij mund të ketë qenë më e mirë në atë kohë. Fillimisht duhet sqaruar se është e mundur që jeta e Petrovcit të ketë qenë më e mirë gjatë komunizmit. Por meqë janë gjithmonë e më shumë njerëz që insistojnë se jetonim më mirë në komunizëm se tani në demokraci, atëherë ky është një problem që duhet trajtuar më në thellësi. Një sondazh i fundit i OSBE zbuloi para disa kohësh se numri i nostalgjikëve shqiptarë për komunizmin është gati-gati i pabesueshëm. Por përse ndodh kjo?

***
Eh, sa pak flitet për kujtesën! Flitet shumë për të, por tmerrësisht pak për memorien nga pikëpamja shkencore. Të gjithë mendojmë se aty brenda trurit kemi një si sirtar të mbushur plot me DVD, ku janë të listuara të gjitha kujtimet. Sa herë kemi nevojë, ‘nxjerrim’ një DVD prej aty, e shohim atë në imagjinatën tonë dhe mbaruam punë. Por jo, kujtesa jonë është kaq e komplikuar sa nuk të besohet. Të tjerët mund të fusin ‘duart’ aty, kujtesa jonë mund të jetë e ndotur. Pastaj vjen harresa. Sepse siç thotë Richards, truri ynë ka tendencën për të harruar. Përndryshe nëse nuk do harrojmë, ky do ishte një mallkim. Si Funesi, personazhi interesant i Borges-it.

***
Para disa ditësh, një video nisi të qarkullojë gjerësisht në median ndërkombëtare. Një ushtar i Koresë së Veriut dezertoi nga vendqëndrimi i tij dhe u nis me makinë drejt lirisë. Nga pas e ndoqën shokët e tij të armatosur, që qëlluan së paku pesë herë mbi trupin e tij. Ushtari komunist mbeti në zonën e demilitarizuar dhe u desh ndërhyrja e trupave të Koresë së Jugut që t’ia shpëtojnë jetën. Ai u operua, dhe ajo që habiti më shumë mjekët, ishte numri i parazitëve në trupin e tij, disa prej tyre deri 25 cm. Një portal simpatik shqiptar në FB shkruante se pas 20 vitesh, ky ushtar do krenohet se në komunizëm ishte më mirë, pasi atëherë kishte siguri, shëndetësi falas dhe arsim të mirë. Mund të duket si ironi, por ka gjasa që të ndodhë. Sepse siç thotë psikologu i njohur Kieran Setiya (një ekspert për krizat e mesomoshës- ndoshta Petrovci ka nevojë për këto këshilla), “shumë njerëz këto ditë nuk duan të jetojnë të tashmen, në një kohë krizash, pasigurie politike dhe frike”.

“E ardhmja nuk duket më e mirë, e eklipsuar nga frika e kërcënimit të avancimit teknologjik, papunësisë së shumëpërhapur dhe ndryshimeve katastrofike klimaterike. Nuk është çudi që disa janë të tunduar nga e kaluara e imagjinuar me nostalgji”.

***
Shpjegimin më të mirë se përse njerëzit bëhen nostalgjikë për komunizmin, edhe pse e dinë se kanë vuajtur më shumë, e jep në mënyrë brilante ai që njihet si psikologu më i mirë i gjallë, nobelisti Daniel Kahneman. Teoria e tij e “pikut/fundit” na sjell një këndvështrim interesant.

“Vetja që mban kujtimet është një tregimtar. Kujtesa jonë tregon historitë. Më lejoni të tregoj një shembull. Bëhet fjalë për një studim të vjetër. Dy pacientë po i nënshtroheshin një procedure të dhimbshme. Nuk do jap shumë detaje. Nuk është më e dhimbshme këto ditë, por ishte e dhimbshme kur u bë procedura në vitet ’90”.

Pacienti A dhe pacienti B iu nënshtruan kolonoskopisë. Pacienti A pati një procedurë më të shkurtër, por pikun e dhimbjes e pati kur po i drejtohej fundit. Pacienti B e pati pikun e dhimbjes që në fillim, ndërkohë që procedura i zgjati më shumë. Tani pyetja që lind është se cili pacient vuajti më shumë? Ju do mendoni se pacienti B do ketë vuajtur më shumë, pasi iu nënshtrua më gjatë procedurës. Por gaboheni. Pacienti A tha se ka vuajtur më shumë. Arsyeja sipas profesor Kahneman është se ai pati një kujtim më të keq. Dhimbja më e madhe, pra piku, i ndodhi drejt fundit të procedurës. Pra njerëzit kanë tendencën që të fiksojnë pikun dhe fundin.

“Çfarë mësojmë nga kjo histori? Ajo që përcakton një histori janë ndryshimet, momentet domedhënëse dhe fundi. Fundi është shumë, shumë i rëndësishëm. Dhe në këtë rast, fundi dominoi”, thotë Kahneman.

Ndaj nëse mendoni se kujtimet e komunizmit kanë qenë më të ëmbla, thjesht gaboheni. Janë më të largëta. Dhe truri ynë ka tendencën të fiksojë dhimbjet më të fundit, ato që sapo na kanë ndodhur. Ndoshta ia vlen ta kujtoni këtë kur të ankoheni për gjërat e këqija që ju ndodhin. Tek e fundit, komunizmi nuk ishte i mirë, por ishte si ajo kolonoskopia e dhimbshme, që e ka pikun në fillim dhe vazhdimi duket njësoj…

Një shpjegim tjetër përse artistët nuk e duan kapitalizmin

Artistët janë përgjithësisht të majtë. “Schumpeter” i “The Economist” përllogarit se numri i artistëve të majtë është pesë herë më i madh se i atyre të djathtë. Por përse ndodh kështu? Në një libër të përkthyer së fundmi nga UET-Press me titull ‘Mentaliteti antikapitalist’, ekonomisti austriak Ludwig von Mises jep një përgjigje interesante.

Mises eksploron një seri këndvështrimesh për këtë çështje. Ai shpjegon se disa aspekte të tregut i kanë zhgënjyer edhe mbrojtësit e tij. Për shembull, a është e vërtetë që tregu nuk favorizon kulturën cilësore? Mises thotë se shijet e masës gjithmonë dhe kudo do jenë më të ulëta se ato të personave të edukuar dhe të kultivuar, që dashurojnë kulturën e lartë. Por ai thotë se lavdia e kapitalizmit është se sjell në çdo sektor atë që nevojitet, më shumë se çdo sistem tjetër. Po, do ketë më shumë gjëra jocilësore për intelektualët, por do ketë edhe më shumë punime cilësore. Është çështja se çfarë është e disponueshme: Në socializëm asgjë nuk është e disponueshme. Në kapitalizëm mundësitë për zgjedhje janë thuajse pa kufi.

Ndashtë Albin, edhe ti si Samiu …. ia vlenë, burrë i dheut!

Gëzim Mekuli

Keni lexuar Sami Frashërin? Po kushtetutën e shqiptarëve, që Frashëri e shkroi, e keni lexuar? E kam fjalën për veprën e tij “Shqipëria ç’ka qënë, ç’është e ç’do të bëhetë”. U ndëshkua Rilindasi ynë për “hartimin e Kushtetutës” shqiptare, ju kujtohet? Dhe, e keqtrajtuan inxhinierin e kombit, apo jo?

Euuu, po kjo është histori! Janë të shkuara dhe të harruara këto ndodhi, do të thonë ca nga juvet. Vështirë të pajtohesh më këto mendime, do të thonin të tjerët.

Por, pse e them këtë e përse mendoj kështu?

Këtu, në Norvegji, konkretisht në arsim, ku shkruesi i këtij shkrimi është edhe mësimdhënës, fëmijët parashkollorë, që në qerdhe/kopsht, e kanë tek sytë flamurin kombëtar norvegjez, të varur mu në hyrje të kopshtit. Secila shkollë fillore, në kryehyrjet e tyre, poashtu, lartësojnë Flamurin norvegjez. Secila shtëpi, e secili oborr, thuaja, ka të ngulitur shtizën e lartë 15 a 16 metra për vendosjen e flamurit. E shofin, e ndiejnë dhe e prekin fëmijët norvegjez; Brymosen, ushqehen dhe formësohen me të fëmijët. Sa mirë! Sa e këndshme! Sa e dashur! Sa i nderuem ky simbol. Im birë e do Flamurin norvegjez! E nderon, mu sikurse Flamurin e tij Kuq e Zi! Sa kënaqësi! Sa me fat e sa i madh kombi, politika dhe edukimi norvegjez.

Dhe jo vetëm pamorja është me rëndësi në skalitjen e masave. Edhe shpirti është këtu; Studioni plan-programet mësimore norvegjeze! Lexoni lëndët Histori, Gjeografi, Dituri shoqërie dhe Gjuhë norvegjeze. Çfarë shofim e cfarë kuptojmë aty? As më pak e as më shumë pos kombit norvegjez; Vikingët, Bokmål, Nynorsk, Ibsen, Knut Hamsun, Bjørnson… është shteti demokrtaik norvegjez. Sa i mirë, sa i ëmbël e sa i dlirë ky edukim! Të duket sikur lexon veprën e Samiut tonë të madh: “Shqipëria ç’ka qënë, ç’është e ç’do të bëhetë?, por në një norvegjishte të kulluar. Sa të përvetëson respekti dhe nderimi që i kushtohet arsimit, historisë dhe kulturës norvegjeze.

Epo mirë! Përse ky shkrim, do të thuani juvet. Është ky shkrim sepse, sot, Sami Frashërin e shekulit XXI, shqiptarët e kanë të persekutuar e të përdhunuar. E kanë Samiun e tyre, eshe sot, e në këtë shekull, të sulmuar e të pështyrë. Dhe jo vetëm “Samiun” si person e si biologji, por edhe vepra e tijë, “Shqipëria ç’ka qënë, ç’është e ç’do të bëhetë?”, është e hudhur, e pa reklamuar (sa duhet), e përbaltuar dhe e satanizuar nga pushteti dhe nga politikat feudale.

Sa ngat me veprën largëhedhëse të Samiut, që je ore burrë! Sa afër e sa të ngjajshëm puhtetet, burrë i dheut. Edhe sot, si dje!?

Vepra yte, “Vëtëvendosje”, kjo fotokopje e veprës “Shqipëria ç’ka qënë, ç’është e ç’do të bëhetë?”, është pengesë e atyre. Mu sikurse vepra e Sami Frashërit që ishte për ata. Por, ndashtë Albin! Për ngjajshmërinë Epokale ia vlenë dhe burgu dhe përbuzja.

Ndashtë Albin, edhe ti si Samiu…. ia vlenë, Albin! Për komb e për humanizëm, s’ka dert. As pështyme e tyre në fytyrë tënde, s’ka dert, Albin!

Na fal Albin…!

Nuk njohin kufij moral, e po presim prej tyre të njohin kufij të tjerë

Nga Kimete Berisha

Dy ushtria (FARK e UÇK);
dy palë heronjsh (tradhtarë të heronjëve dhe heronjë të tradhtuar);
Dy palë veteranë;
Dy palë qeveri, nën hije dhe përtej hijes;
dy raporte kundërthënëse për të njejtin kufi me Malin e Zi;
si është e mundur, kufiri në tokë, e ata e lypin në qiell.
shtet në shtet;
pushtet mafioz;
Drejtësi e shitur dhe e blerë; milionera (pa tlina) pa punu kurrë asnjë ditë në jetën e tyre;
popull me nga dy gra;shqiptarë që kurrë nuk kanë ditur dhe nuk dinë ta vendosin kufirin personal mes anëtarëve të familjes e shoqërisë së tyre, e po dinë me vendos kufij ndërshtetëror;
njerëz që krejt jetën janë vrarë për megjë (seksit dhe tradhtisë u kanë thënë kufij);
mashtrues që e shfrytëzojnë tokën, qytetet, fabrikat, katundet, institucionet, kufijtë, kishat e xhamitë për interesat e tyre;
Idiota sa s’ka më.

I kanë mbushë institucionet me farë e fis e akraba.
Manjaka që luajnë me emrin e Jerusalemit dhe bëjnë politikë komunale me të, në kohën kur as Amerika ‘s’po guxon’ ta pranojë Jerusalemin si kryeqytet të Izraelit.
Abdalla, budallenjë, analfabeta, qurrana, kurvarë e mjerana.
Hajna të çdo gjëje që ekziston.
E urrejnë dijen dhe poezinë, si diktatorët më të mëdhenj të botës.
Stalinistë të vegjël, që veç pak iu duhet m’u bë stalinistë të mëdhenj.
Ish dasht të çlirohemi nga ta, por ftohtë, mraz, depresion, ec e dil bëhu telashe e ‘tharbjau’ hundtë.
A ja vlen?
Jo.
S’ja vlen.

Çudi pse Amerika ka ça dërrasa me ne kaq gjatë?
Qind për qind se nuk na ka njoft!
Se as ne vetë nuk e kemi ditur se liria na bën njerëz kaq të poshtër e të pagdhendur.
Ne funksionojmë mirë vetëm si robër dhe vetëm frikën e kemi hak.
Amerika na ka identifikuar me Ibrahim Rugovën. Ka kujtuar se jemi të urtë dhe të kulturuar si ai (ka kujtuar e liria na mrekullon), që anipse ‘e urrejmë’ armikun, ia lexojmë Jeseninin e ia mësojmë Danilo Kishin.
…primitivizëm i skajshën e padije e kërditshme;
Ani kur po qeshin e qaraveshen, sidomos kur po qeshin nga karriga e pushtetit që ua ruan KFOR-i, burra pleq me flokë të lyme e të ngjyme, me botoksa e me hellanka të ngushta balerinësh…
Kurrkushi s’jeni.
Jeni hajna e kriminela. Kaq jeni ju.
Mbi 70 zëvendësministra, turpi i botës, nuk njohin kufij moral, e po presim prej tyre të njohin kufij të tjerë.
U bë nami në këtë skëterrë. Kot rrini gjithë natën e deheni zyrave me tym duhani e me shlivovicë.
Krejt bota po ju sheh.

Madje edhe Enver Petrovci guxoi e i tregoi ‘Kuririt’ serb se si ju e keni ba vendin ‘diktaturë’, kush ju shanë juve, ju ia shkatërroni jetën dhe e futni në Listë të Zezë, ndërsa me miliona që i vjedhni e hiqni veten nga Listat e zeza të botës.
Se armiku ynë është i keq me neve, por për të vetët është ‘i mirë’. E ju jeni e kundërta. Qindra serbë të MUP-it marrin paga nga qeveria e Kosovës pa dalë kurrë në punë, ama kurrë, asnjëherë, hiç (e ju as s’guxoni m’i pyet ‘pse’. Zani s’ju ndihet për së gjalli);na keni vjedhur paret prej xhepi dhe ua keni paguar serbëve rrymën me paret tona.

Nuk na i ktheni paret, se mundeni, e dini se ne s’kemi vullnet m’i bë duart grusht.
Ju jeni diktatorët më qesharak në historinë e njerëzimit, sepse jeni të tillë vetëm me shqiptarët e lodhur e të mërzitur nga luftrat e gjata.
Nuk guxoni të jeni diktatorë me serbë e me të tjerë.
Si ata ‘këllqat’ që krejt çarshia i rreh e i nënçmon, por kur mbrëmjeve të kthehen në shtëpi i rrahin nanat, motrat, gratë dhe fëmijët e tyre.
Aq shumë jeni çmendur nga marrëzia sa nuk e shihni se sa e brishtë është ‘kështjella juaj prej letre’ mjafton të largohen veç pak (një pëllëmbë) nga Kosova veteranët e vërtetë të luftës (NATO) që ju ta shihni sa sahati.
As Sali Berisha nuk ua kish çelë më telefonin.