Bedelizmi

Artan Xh.Duka

Prapë protesta në Rumani. Vënd i BE. Dhe prapë korrupsioni, ai “gogoli” që neve BE na i ka vënë si para-kusht për hapje negociatash, pale anëtarësim! Po, a ja vlen të mbajmë veten me garjet duke kritikuar BE për standarte pranimi për gjëra që hasen në gjirin e saj? Se fundja, edhe në BE, korrupsioni është pashmangshmëri. Natyrë njerëzore.

Por ajo që dallon një vënd të BE nga ne është qasja ndaj tij. Ndërsa rumuni, italiani, greku apo francezi, del në protestë për veten e vet dhe të mirën e përbashkët, ne, që kemi shumë herë më tepër arsye se ta, nuk dalim ose kur dalim, dalim në kohën e gabuar, kauzat e gabuara dhe nën hyqmin e gabuar. Siç pritet të ndodhë edhe më 27 janar.

Qytetari rumun në protestë, sesa justifikim për problemet tona, është sfidë që nxjerr “lakuriq” sedrën qytetare në vënd. Ndoshta, prandaj dhe nuk jemi ende në BE. Ku opozita më së pari fillon tek qytetari.

Kriza e qytetarisë

Apatia qytetare ndaj abuzimit politik tek ne është historike. Ende nuk jemi shkëputur nga tribalizmi ku lideri admirohet dhe ndiqet pas apriori, për keq a për mirë. Prej vitesh si qytetar luftën kundër korrupsionit e kemi “deleguar” ironikisht tek protagonistët e tij por për fatin tonë të mirë, së fundi “stafetën”e kanë marrë miqtë e huaj që me sa duket, qoftë dhe për interesat etyre, do ia dalin mbanë.

Ndaj qeverisjes që nuk është e imunizuar nga problemet, reagimi qytetar tek ne është ose apatia (tipike), ose protesta dinjitoze ku opozita nuk i fton por ftohet në shesh (shumë e rrallë), ose ndjekja pas e opozitës sa herë bën ftesë ajo (tipike).

Demokracia fiton kur ndaj qeverisë që abuzon, sheshet mbushen plot. E mira e do që qytetari të mos priste për ftesë në të por tek ne ende mbetet ende luks (përjashto revoltën ndaj piramidave).

Demokracia ndërkohë humbet nëse qeveria abuzon dhe sheshet mbeten bosh! Por demokracia humbet edhe kur sheshet mbushen me qytetarë që thjesht i përgjigjen thirrjes së partisë pavarësisht mungesës së kauzave demokratike dhe cënimit të interesit kombëtar (sikurse sot hapja e negociatave). Jo vetëm dëshmon opozitë të paprinciptë por dhe qytetari në krizë.

Të dyja bashkë, qoftë apatia apo “bedelizmi” qytetar, njësoj na mbajnë larg standartit demokratik sa kohë politika ose nuk të llogarit ose të ka në “xhep” në çdo kohë. Po ndërsa qytetari nuk ka pse kritikohet kur nuk del në shesh për veten e tij, ai i prish punë jo vetëm vetes por gjithë shoqërisë, kur del në shesh si bedel për hallin “pas meje, qameti” të liderave që shpresojnë se me tensionimin e situatës e “martirizimin” grotesk politik do të mund të fitojnë ca kohë.

Protesta e 27 janarit nuk është protesta e qytetarit shqiptar, qoftë votues i PD apo PS, që kërkon jetë me të mirë dhe integrim në BE. Është thjesht tentativë në panik për dalje frike nga ata që shohin se drejtësia po u vjen rrotull për ato që bënë dje në qeveri brënda “kornizave” ligjore të kohës.

Takëmi në krye të opozitës e di që protesta do i izolojë dhe diskretitojë më shumë në sytë e publikut dhe partnerëve të huaj. Po aq u bën. Dëshpërimi ekstrem pjell reagime ekstreme. Mbi të gjitha shpresojnë se, sesa vetë “jehona” e protestës, do të ketë më shumë efekt zhurma mediatike dhe politike në ditët që i paraprijnë asaj! Në atë gjëndje që është sot lidershipi opozitar, beson gjithshka!

Protestë që vetëm prish punë për të gjithë!

Për fat të mirë, ndryshe nga herët e tjera, përballë opozitës të pashpresë dhe provokuese, nuk është vetëm një qeveria punëtore e liberale si kurrë më parë, një publik që nuk kandiset e kuturiset aq kollaj nga “fletërrufetë” opozitare të stinës por dhe një dyshe që nuk kanë ç’i bëjnë – BE/SHBA, që janë të vendosura për reforma për shtet ligjor dhe standarte reale demokratike në vënd. Është prania e të huajve që shpjegon dëshpërimin e madh opozitar.

Ndaj as 27 janari e as data të tjera më pas nuk i bëjnë më fajde takëmit në krye të opozitës që nuk ka kë fajëson tjetër për panikun sot nga drejtësia, përveçse veten për abuzimin e paskrupullt të djeshëm në qeveri. E kur nuk i bën fajde politikës së përfolur për abuzim, nuk i bën, jo e jo, qytetarit të thjeshtë simpatizant të PD e LSI. Përveçse dëm.

27 janari është një sfidë e shans për të dëshmuar qytetarinë demokratike të përkrahësve të PD e LSI. Nëse e duan partinë e tyre, t’a lënë sheshin bosh që të shtohet presioni për rotacion në drejtim të partisë. Jo vetëm nuk fitojnë gjë duke bërë “bedelin” për interesa të tjetërkujt, por rrezikojnë të humbasin vetë dhe të gjithë me ta me komplikimin e negociatave me BE.

Perëndimi po na sheh dhe, më shumë se abuzimi politik i PS sot dhe PD e LSI dje, e preokupon reagimi ynë si qytetar ndaj tij. Po ndodh në Rumani! As duke e harruar, as duke e falur dhe për më tepër, as duke e përkrahur duke iu bërë dekor bedelash në shesh si deri më tani! Janari do mbahet mënd për datën 21. Data 27, as nuk ka as paralele me Rumaninë, as do të mundet të sfumojë tragjedinë për të cilën janari do mbahet mënd gjithmonë.

Zajednica e ushtrisë së vdekur

Nga Ardian Muhaj

Vendimi i qeverisë aktuale për vazhdimin e ndërtimit të varrezave të reja të ushtarakëve grekë, të rënë në Shqipëri gjatë luftës greko-italiane të viteve 1940-1941 është thjesht një vazhdim dhe aktualizim i absurditetit që trashëgohet nga qeveria në qeveri pa dallim kahu politik. Siç dihet ndërtimi i varrezave për ushtarët grekë që kanë rënë ose supozohet se kanë rënë në Shqipëri ka qenë një nga kushtet kryesore që ka vendosur çdo qeveri greke në bisedimet greko-shqiptare dhe njëkohësisht një nga kushtet kryesore që çdo qeveri shqiptare e ka përmbushur në kundërshtim të plotë dhe flagrant me të drejtën ndërkombëtare me interesat kombëtar dhe me të drejtën humanitare. Pra, pavarësisht pajtimit të qeverive tona me kërkesat absurde të qeverive greke, ato vendime bien në kundërshtim të plotë me të drejtën dhe praktikën ndërkombëtare, me rezolutat e OKB dhe konventat e Gjenevës.

Edhe pse janë ndërtuar në kohën e qeverisë Berisha në vitet 2010 e 2012, dy varreza të ushtarëve grekë, një në Këlcyrë dhe një në Dropull, do të ndërtohen edhe të tjera. Ka shumë mundësi që të tilla varreza të kërkohen nga pala greke, të miratohen e ndërtohen nga pala shqiptare në zonën e Korçës dhe në atë të Përmetit. Sipas vendimit thuhet se bëhet fjalë për zbatimin e marrëveshjes së bashkëpunimit, ndërmjet Këshillit të Ministrave të Republikës së Shqipërisë dhe qeverisë së Republikës së Greqisë, për kërkimin, zhvarrimin, identifikimin dhe varrimin e ushtarakëve grekë, gjatë luftës greko-italiane të viteve 1940-1941. Pjesa nevralgjike e vendimit dhe ajo që ia vë kapakun dhunimit të së drejtës ndërkombëtare dhe konkretisht të konventave të Gjenevës dhe rezolutës 3320 të OKB-së del aty ku thuhet se ndërtimi i vendprehjes për ta, do të bëhet brenda territorit të Republikës së Shqipërisë, në zbatim të marrëveshjes së ratifikuar me ligjin nr.10256, datë 25. 03. 2010, me propozimin e ministrit të Mbrojtjes.

Kërkesa për zhvarrimin e të vrarëve mund të vijë vetëm e inicuar nga familjarët e tyre. Kjo sepse në praktikën ligjore ndërkombëtare zhvarrimi i njerëzve për qëllime politike konsiderohet qartazi si dhunim i të vdekurve. Zhvarrimi i të vdekurve në luftë sipas Protokollit të Parë Shtesë të Konventave të Gjenevës miratuar më 1977, është rreptësisht i ndaluar. Ata mund të trazohen nga vendet ku ata prehen vetëm në dy raste dhe për dy arsye të veçanta: 1. Me qëllim riatdhesimin e mbetjeve mortore drejt vendit përkatës dhe 2. Në rast se parimi i ndalimit të zhvarrimit justifikohet me një nevojë madhore publike, siç është kur ato paraqesin rrezik për shëndetin e njerëzve në atë zonë apo në raste kur kërkohet të kryhen hetime kriminalistike. Pra, eshtrat e ushtarëve grekë në vend që t’u rikthehen familjarëve të tyre në përputhje me të drejtën ndërkombëtare do mbahen peng politikisht. Ato eshtra të rekrutëve grekë të përdorur nga qeveria greke e kohës si mish për top për qëllime politike po ripërdoren sot tetë dekada mbas vdekjes në mënyrë makabre për të piketuar një zajednicë politike greke në territorin shqiptar të njohur ndërkombtarisht si shtet që më 1913.

Si është e mundur që ushtarët grekë sot trajtohen ndryshe nga ushtarët italianë? Shteti italian pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore duke u mbështetur dhe në përputhje me Konventat e Gjenevës shtroi kërkesën pranë qeverisë shqiptare të kohës për kërkimin, zhvarrimin dhe riatdhesimin e eshtrave të ushtarëve italianë të rënë në Shqipëri gjatë kësaj lufte. Nga ana e vet qeveria e kohës po ashtu në mbështetje dhe në përputhje me konventat e mësipërme, jo vetëm që e pranoi kërkesën por edhe vuri në dispozicion mjetet dhe të dhënat e mundshme për realizimin me sukses të riatdhesimit të eshtrave të rekrutëve italianë dhe varrosjen pranë gjirit të familjeve të tyre. Ky është një nga episodet më të njohura të historisë së marrëdhënieve dypalëshe edhe për shkak të përshkrimit me hollësi në romanin “Gjenerali i ushtrisë së vdekur” të shkrimtarit Ismail Kadare. Nuk duhet harruar se ligji ndërkombëtar humanitar që rregullon procedurat e luftës (jus in bello) nuk bën dallim cilësor mes pushtuesve dhe madje e nënvizon qartë mosdiskriminimin e të vdekurve në bazë të përkatësisë racore, kombëtare, fetare apo politike.

Kështu në atë pjesë të territorit shqiptar ku pretendohet të ngrihen varreza nga qeveria greke ka pasur edhe ushtri të tjera pushtuese jo vetëm ato greke. Aty kanë rënë edhe ushtarë gjermanë, madje po të shfrytëzonin gjermanët ekzagjerimet tona historiografike me dëshmorë e veteranë do të dilnin disafish më shumë se sa numrat e supozuar të pushtuesve grekë. Mirëpo në rastin e rekrutëve grekë shtrohet pyetja pse familjeve të tyre u hiqet e drejta që t’i kenë eshtrat e familjarëve dhe këto eshtra në vend që të riatdhesohen drejt familjeve të tyre siç është praktika dhe ligji ndërkombëtar është vendosur të mbahen të bllokuar në territorin shqiptar? Nëse qeveria greke është aq e papërgjegjshme sa të pengojë riatdhesimin e eshtrave të tyre, duke preferuar që t’i ripërdorë për qëllime politike nënshtetasit e vet të vdekur, qeveria shqiptare kurrsesi nuk duhet të përfshihet në këtë aferë.

Nuk po merremi këtu me faktin që nderimi zyrtar i tyre që urdhërohet të organizohet çdo 28 tetor nga Ministria e Mbrojtjes së Shqipërisë në bashkëpunim me shtetin grek e hedh në kosh luftën nacional çlirimtare mbasi nderimet zyrtare nga shteti shqiptar për ushtarët pushtues të një vendi të huaj, të rënë gjatë agresionit kundër vendit tonë, e zhbëjnë dhe e zhverësojnë tërësisht retorikën dhe simbolikën e Luftës Nacional – Çlirimtare. As nuk po merremi me faktin që kjo ushtri pushtuese greke hyri në territorin e një shteti të njohur ndërkombëtarisht e paftuar nga askush. As nuk po merremi në këtë rast me pafytyrësisë që të kërkohen varreza ushtarësh pushtues grekë në Hormovën ku u krye një nga masakrat më të njohura, ku u torturuan e masakruan nga grekët 220 shqiptarë civilë të pafajshëm e të paarmatosur. As nuk po e shfrytëzojmë këtë rast për të përkujtuar se Shqipëria përpara se t’i ndërtojë monumente ushtarëve pushtues grekë, duhet së pari të ndërtojë varrezat dhe monumentin e përkujtimit të masakrës së kryer nga grekët në Hormovë më 1914.

Në këtë rast po e zbresim ose më saktë po e lartësojmë çështjen nga niveli diplomatik në atë humanitar, njerëzor. Rekrutët grekë të urdhëruar për të kryer shërbimin ushtarak dhe të urdhëruar të dhunojnë ushtarakisht territorin shqiptar me vdekjen e tyre e kanë kryer detyrimin ushtarak në bazë të ligjeve ndërkombëtare. Mbajtja e tyre peng, përdorimi i tyre edhe pas vdekjes për qëllime politike është makabritet që thyen praktikën dhe të drejtën ndërkombëtare por edhe atë humanitare si edhe të drejtën e përkatësisë familjare. Kjo e drejtë universale për respektimin e jetës familjare nuk zbehet aspak nga pretendimi po ashtu absurd grek se Greqia ishte zyrtarisht në luftë me Shqipërinë për arsye se ajo duke i shpallur luftë Italisë i kishte shpallur luftë edhe Shqipërisë, ngaqë Shqipëria ishte e inkuadruar në mbretërinë italiane. Në asnjë dokument dhe praktikë ndërkombëtare, nuk flitet për mbajtjen peng të eshtrave dhe varrim të të vrarëve në fushëbetejë por për detyrimin e riatdhesimit të tyre, pra të rikthimit pranë familjarëve.

Nëse një ushtar nga Kreta apo Peloponezi ka rënë në territorin shqiptar në bazë të konventave të Gjenevës, rezolutave të OKB-së, dokumentave përkatës të Kryqit dhe Gjysëmhënës së Kuqe, ashtu edhe manualeve dhe rregulloreve ushtarake të vendeve në mbarë botën, ato eshtra duhen të identifikohen, zhvarrosen dhe të dërgohen pranë familjeve të tyre në Kretë apo Peloponez në rast se familjet e tyre e kërkojnë një gjë të tillë. Rezoluta 3220 e vitit 1974 miratuar nga Asambleja e Përgjithshme e OKB-së u bën thirrje të gjitha palëve që të ndërmarrin ato veprime që janë brenda mundësisë së tyre, të lehtësojnë zhvarrimin dhe riatdhesimin e mbejtjeve mortore, në rast të kërkesës nga familjet e tyre. [“to facilitate the disinterment and the return of remains, if requested by their families”. (UN General Assembly, Res. 3220 (XXIX)]. Askund nuk bëhet fjalë për zhvarrim dhe rivarrim të eshtrave në të njëjtin vend, por në rast të kërkesës nga familjarët për zhvarrim dhe riatdhesim. Zhvarrimi dhe rivarrimi i tyre në territorin shqiptar dhunon pikërisht këto ligje ndërkombëtare.

Tjetër problem që shton në vend që të zgjidhë kjo marrëveshje ka lidhje me vështirësinë e identifikimit të saktë të eshtrave sot pas tetë dekadash. Identifikimi i saktë i eshtrave në mënyrë që të mos cënojë ligjin humanitar ndërkombëtar sot mbas tetë dekadash, do të kërkonte mjete moderne dhe procedura hetimi dhe ekspertize shkencore që do të ishte e pamundur të sigurohej nga shtetet më të zhvilluara të botës. Kjo pamundësi e saktësimit të qartë dhe pamjaftueshmëri teknike në se nuk merret parasysh dhunon një tjetër parim të rëndësishëm të së drejtës humanitare ndërkombëtare që është e drejta e qenieve njerëzore për të mos rënë pre e humbjes apo tjetërsimit të identitetit pas vdekjes. [t[the right of human beings not to lose their identity after death. (ICPO-Interpol General Assembly, 65th session, Resolution AGN/65/RES/13 (1996)]Për më tepër që detyrimi për respektimin e të vdekurve dhe parandalimin e dhunimit të kufomave apo eshtrave të tyre në bazë të të njëjtave ligje përfshin si të vdekurit nga ushtritë pushtuese ashtu edhe nënshtetasit e shtetit ku ka ndodhur lufta.

Në bazë të këtij detyrimi shteti shqiptar përpara se të konsiderojë minimalisht kërkesën për varrezë greke në Hormovë, duhet pikësëpari të bëjë identifikimin e shqiptarëve të masakruar nga shteti grek në vitin 1914 pikërisht në Hormovë dhe vetëm pasi ato qindra viktima të jenë identifikuar plotësisht e qartësisht, atëherë mund të ndërmarrë apo të lejojë fillimin e procesit të identifikimit të eshtrave të ushtarëve të inkuadruar në forcat pushtuese greke në 1940-1941. Por a mundemi dhe a i kemi mundësitë për këtë? Pamundësia e identifikimit të saktë të shqiptarëve të masakruar nga shteti grek në Hormovë e bën të sigurtë mundësinë e dhunimit të parimit në fjalë, pra të drejtës së njerëzve që të mos u ndryshohet identiteti pas vdekjes.

Kapitullimi ekonomik i Kosovës me TC “Kosova e Re”

Në vijim është një analizë e marrëveshjes së arritur për ndërtimin e TC “Kosova e Re”, e cilat u bë publike javën e kaluar. Megjithëse duhet përshëndetur akti i MZHE-së për publikimin e kësaj marrëveshjeje, e njëjta gjë nuk mund të thuhet sa i përket përmbajtjes së marrëveshjes në fjalë

Nga Hekuran Murati

Para se të filloj me analizën, më duhet të theksoj se kontratat komerciale, pjesë të marrëveshjes, nuk janë publikuar të plota. Mjafton të bësh një kërkim me fjalën “reserved” në secilën prej kontratave, dhe e kupton se ka një numër të madh të rasteve ku informatat janë hequr nga publikimi. Sidoqoftë, nga ajo çka është publikuar në këto kontrata dhe nga ajo që është thënë në publik nga përfaqësues të Qeverisë, është e mjaftueshme që të arrihet në përfundimin se a është e favorshme kjo marrëveshje apo jo. Për këtë shkrim, analizën do ta përqëndroj tek Marrëveshja për Blerje të Energjisë (Power purchase Agreement), meqenëse konsideroj që aty është thelbi i përmbajtjes.

Se sa e pa-favorshme për Kosovën është kjo marrëveshje, mjafton të krahasohen ndëshkimet në rast të shkëputjes para fillimit të zbatimit të saj – Kosova ndëshkohet me 19.7 milionë euro, ndërsa investitori ndëshkohet me maksimumi 8 milionë euro. Ata që besojnë në thënien se dita e mirë shihet në mëngjes, besoj që janë të përgatitur për atë që do të vie në rreshtat në vijim.

Sipas marrëveshjes, investitorit Contour Global i sigurohet shitja e tërë energjisë së prodhuar me Çmimin e Synuar prej 80 euro/MWh (Recital F). Ky çmim në fakt paraqet rritje krahasuar me çmimin e dakorduar në Marrëveshjen e Mirëkuptimit të nënshkruar në dhjetor të vitit 2015, i cili ishte 78.6 euro/MWh. Pra vetëlavdërimi i Ministrit Lluka se ka arritur në negociojë marrëveshje më të favorshme se ajo që ka qenë më herët nuk qëndron aspak. Kjo për arsye se, megjithëse është ulur norma e kthimit të brendshëm në ekuitet nga 21.5% në 18.5%, rritja e kostos së ndërtimit nga 1 miliardë euro në 1.3 miliardë euro ka efekt negativ më të madh në përcaktimin e çmimit. (Se si është arritur te ky nivel i çmimit të synuar do t’a kuptoni më poshtë).

Edhepse në një intervistë z. Lluka iu referua çmimit prej 80 euro/MWh si çmim tavan, kjo gjë fatkeqësisht nuk është e saktë. Në fakt, nëse Contour Global arrin të prodhojë energji elektrike më shumë sesa sasia e pritur, atëherë për çdo MWh shtesë të prodhuar, kompania merr bonus prej 20% mbi çmimin e synuar (Schedule 1, paragrafi 2.3.1.) – dhe kësisoj çmimi shumë lehtë arrin në 96 euro/MWh.

Bazuar në shifrat më lartë, kostoja vjetore për konsumatorët e energjisë elektrike vetëm nga ky termocentral do të jetë së paku 240 milionë euro nëse ai operon me 75% kapacitet (rreth 3 GWh), e mund të arrijë deri në 340 milionë euro nëse operon me kapacitet të plotë (rreth 4 GWh, nga të cilat 1 GWh llogaritet me bonus prej 20%). Me fjalë tjera, për periudhën prej 20 vitesh populli kosovar do të paguajë 5-7 miliardë euro për këtë marrëveshje.

Nëse këto shifra përkthehen në tarifat e konsumatorëve, pra shuma prej 240-30 milionë euro i shtohet faturimit ekzistues (me përjashtim të “TC Kosova A”), atëherë mund të flasim për një rritje prej 46%-81% nga niveli aktual i tarifave, varësisht prej komponimit të burimeve nga “TC Kosova B” dhe “TC Kosova e Re”.

Mirëpo një rritje kaq enorme e tarifave nuk do të mirëpritej nga konsumatorët, dhe do të ishte vështirë të arsyetohej edhe nga ZRRE, e cila nivelin e tarifave e përcakton në bazë të Të Hyrave Maksimale të Lejuara (anglisht, “Maximum Allowed Revenues”). Andaj për të tejkaluar edhe këtë problem, është paraparë një zgjidhje e cila për mendimin tim paraqet pjesën më skandaloze të marrëveshjes – zgjidhja quhet “New Kosovo Electricity Company” (NKEC).

Sipas marrëveshjes, Qeveria e Republikës së Kosovës detyrohet që të themelojë një kompani publike, e cila do të shërbejë si ndërmjetësues ndërmjet Contour Global dhe pjesës tjetër të tregut energjetik në Kosovë. Me fjalë tjera, NKEC do të ketë për detyrë të blejë tërë kapacitetin prodhues të termocentralit të ri, pati apo s’pati nevojë tregu i Kosovës. Atë energji pastaj NKEC do të kthehet e t’ia shesë KEDS-it apo dikujt tjetër me çmim më të lirë se kostoja, dhe kështu shteti e merr përsipër humbjen, ndërsa Contour Global-i e katë siguruar fitimin.

Kapaciteti prodhues duhet të blihet me atë çmim, ashtu që të sigurohet se përmbushen Të Hyrat e Nevojshme (Revenue Requirement) për Contour Global. Sipas marrëveshjes, Të hyrat e Nevojshme përbëhen nga pagesat e nevojshme për të paguar huanë e marrë dhe kamatën e saj, pagesën për kthim në ekuitet, shpenzimet tjera operative, e madje edhe tatimin në fitim.

Përkthyer shqip, NKEC apo Republika e Kosovës, do t’ia paguajë Contour Global-it: të gjitha shpenzimet, plus këstet e kredisë, plus kamatën, plus fitimin, si dhe në fund edhe tatimin në fitim. Të gjitha këto, janë llogaritur që do të mbuloheshim me një Çmim të Synuar prej 80 euro/MWh, por i cili mund të rritet nëse ta zëmë kamata e kredisë del të jetë më e lartë sesa ajo e parashikuar.

Bazuar në këtë, është evidente se kostoja vjetore e termocentralit nuk do të reflektohet menjëherë por gradualisht në tarifat e konsumatorëve, ngase ajo do të paguhet nga NKEC, e cila do të financohet/subvencionohet nga Qeveria. Por të thuash se kjo është më mirë, është si të thuash që më lirë kushton të paguash nga xhepi i majtë sesa nga xhepi i djathtë – në fund të fundit, populli do t’a paguajë. Se a paguhet permes faturave të energjisë elektrike apo përmes taksave, pak rol ka kjo.

E bukura e tërë kësaj është se kur të vie koha për të paguar këto para nga buxheti, kësaj Qeverie që ka nënshkruar marrëveshjen do t’i ketë kaluar mandati qëmoti.

Kontratat me Kompanitë Publike

Për t’i siguruar investitorit mbarëvajtje në punë, Qeveria e Kosovës ka detyruar kompanitë publike siç është KEK-u të nënshkruajnë kontrata të cilat mund të mos jenë në interesin më të mirë të tyre.

Sipas Kontratës për Mënjanimin e Hirit dhe Gipsit (Ash and Gypsum Disposal Agreement) ta zëmë, KEK-u është i obliguar që t’i sigurojë Contour Global-it hapësirat për deponim të hirit dhe gipsit, pa asnjë cent, totalisht falas.

Ndërsa tek Kontrata për Furnizim me Linjit, nuk arrita të gjej çmimin e furnizimit, mbase kjo informatë ka qenë viktimë e redaktimit me “reserved” nga kompania.

Por më e çuditshmja është kontrata për Bartjen e Tokës (Site Transfer Agreement) me anë të së cilës lidhet marrëveshja që KEK-u t’ia shesë tokën (pronë e KEK-ut) Contour Global-it, në të cilën do të ndërtohet termocentrali i ri. Çmimi i shitjes është 10 (dhjetë, po po dhjetë) euro, për afro 15 hektarë tokë – një çmim ky në shpërputhje ekstreme me çmimin e tokës që u pagua për shpronësim në Shipitullë.

Ka edhe shumë margaritarë si këto më lartë por besoj që ato do të trajtohen edhe nga të tjerët gjatë ditëve në vijim.

Për fund, konsideroj që kjo marrëveshje nuk është dashur të nënshkruhet me këto kushte. Marrëveshja është aq e dëmshme, sa që asnjë ministër i PDK-së nuk ka pasur guximin ta nënshkruajë, edhepse e kishin në sirtar për dy mandate radhazi. Ky fakt tregon shumë, kur nga e kaluara dihet që PDK-ja nuk heziton edhe aq në raste të tilla.

Kosova ka mundur të ndërtojë një termocentral të tillë edhe me vetë-financim, pa ndihmën e asnjë investitori të huaj, e madje me kushte shumë më të mira. 300 milionë euro në vit janë shumë të mëdhaja për një popull ku gjysma jeton në varfëri. Por ja që pushimet luksoze edhe mund të ndikojnë në shtrembërim të perceptimit.

Mesazhet e një vrasjeje

Nga Leonidha Mertiri

Kur në Bruksel rifillonte dialogu mes Kosovës dhe Serbisë, në Mitrovicën e Veriut, pranë selisë së partisë së vet, vritet kreu i Iniciativës Qytetare “Liri, Demokraci, Drejtësi”, Oliver Ivanoviç. Një ngjarje e rëndë kjo, që nuk ka si të mos çojë në tronditje të mëtejshme të marrëdhënieve midis Kosovës dhe Serbisë. Jehona e kësaj vrasjeje, sikurse është vërejtur dhe gjatë këtyre ditëve, vazhdon të mbizotërojë me të drejtë në mediat e dy vendeve, por dhe në atë europiane. Pavarësisht se kush fshihet pas këtij akti terrorist, pa bërë rolin e hetuesve, mendoj se kujtdo i krijohet përshtypja e një skenari të përgatitur me kujdes, qëllimet e të cilit nuk është e vështirë për t’i evidentuar.

Mesazhet e kësaj vrasjeje janë të qarta: Krijimi i një destabiliteti në shtetin e pavarur dhe sovran të Kosovës, me ndikim në tërë rajonin tonë, nëpërmjet radikalizimit të gjendjes në vend- ngritjes së tensioneve, inkurajimit dhe nxitjes së urrejtjes midis dy popujve, shqiptarë dhe serbë, do të ishte jo pak e kërkuar nga autorët e këtyre skenarëve. Ata nuk mund të pajtohen me shqetësimin dhe përpjekjet e Brukselit, por dhe të liderëve të moderuar vendas për vazhdimësinë e dialogut midis dy palëve, me qëllim normalizimin e marrëdhënieve, sipas Marrëveshjes së arritur më 19 prill 2013, pas bisedimeve të atëhershme, prej dy vjetësh, për çështje teknike. Me fjalë të tjera, t’i qëndrohet sa më larg rrugës së bashkimit të tyre në familjen europiane dhe t’i mbushin mendjen kësaj të fundit dhe më tej, sipas avazit të njohur, se Kosova e ka të vështirë të bëjë shtet.

Dhe pse u gjet, pikërisht vrasja e Ivanoviçit? Me gjithë akuzat ndaj tij për krime lufte, politikani serb Oliver Ivanoviç, është parë përgjithësisht si më i moderuari i komunitetit serb në Kosovë. Ish-deputeti dhe funksionar i lartë i qeverisë vendase, shpesh ka bërë të qartë opinionin e tij kundër ndarjes së Kosovës meqë serbët nuk jetojnë vetëm në Veriun e Mitrovicës. Disa herë, atij dhe familjes u është rrezikuar jeta, ndaj këmbëngulte në ndihmën e strukturave shtetërore të Serbisë dhe Kosovës. Siç vlerëson këto ditë, Sasha Jankoviç, lideri i opozitës serbe, Aktivisti i të Drejtave të Njeriut, Avokati i Popullit të Republikës së Serbisë gjatë dekadës së fundit, qeveria e Vuçiç, në të kaluarën ishte tepër kritike ndaj Oliver Ivanoviçit. Bie në sy që, Ivanoviç, pa glorifikuar figurën e tij, nuk i shikonte kërcënuesit në mesin e shqiptarëve, madje, nënçmimin e shqiptarëve nga Beogradi, e vlerësonte si gabimin më të madh historik. Ndërkohë, pas atentateve të bëra, paralajmërimet e tij se shumë shpejt publiku do të njihej me gjëra që lidheshin drejtpërdrejt me zyrtarë serbë në Beograd, me struktura kriminale në pjesën veriore të Mitrovicës, të pleksura me fije të ndryshme me politikën, nuk mund të kalonin në heshtje dhe të mos krijonin shqetësim. Në këtë mënyrë, hiqej qafe ai dhe kështu realizoheshin edhe qëllimet e mësipërme.

Logjika të çon gjithashtu në atë që, kemi të bëjmë me një vrasje politike. Sepse këto të fundit, duket, kanë qenë jo rrallë “çelësi i artë” në Serbi apo dhe në vende të tjera të rajonit tonë, për t’u dalë mbanë synimeve të prapështa. Rreth pesëmbëdhjetë vjet më parë, u vra lideri i njohur reformator serb, Zoran Gjingjiç, Kryeministri i parë i Serbisë pas diktaturës së Millosheviçit, i cili bashkëpunoi me Tribunalin e Hagës për Krime Lufte, pa folur për vrasjen e mëparshme të ish-presidentit Ivan Stamboliç, kundërshtar politik i Millosheviçit. Apo përpjekjet e bëra në tetor 2016, në Mal të Zi, në tentativë për grusht shteti, duke vrarë më parë ish-kryeministrin Millo Gjukanoviç, në prag të zgjedhjeve të përgjithshme dhe kur kjo republikë priste t’i bashkohej NATO-s, si anëtar i 29-të i saj. Vrasja e Ivanoviç mund të jetë kryer dhe për shkak të rivaliteteve midis serbëve në Mitrovicën Veriore apo gjetkë.

Sipas edhe një prononcimi të djeshëm të gjeneralit serb, Miomir Stojanoviç, ish-drejtor i Agjencisë Ushtarake të Serbisë, pas kësaj vrasjeje nuk mund të qëndrojë faktori shqiptar; ajo është me motive politike ose pjesë e bandave kriminale. Duket që shqiptarët qëndrojnë larg kësaj vrasjeje dhe sikurse është e njohur tashmë, ata, për raste të tilla, më shumë mund të merren me njeri-tjetrin.

Mendojmë se në këto momente është i rëndësishëm një ingranim serioz i strukturave përkatëse në Kosovë për të gjetur vrasësit realë dhe pse Veriu i Mitrovicës është lënë prej tyre, si të mos ishte pjesë e këtij shteti. Kjo do të ishte e shumëdëshiruar dhe do të parandalonte ecurinë e këtyre lloj skenarëve. Por, do të ishte dhe një tjetër dëshmi se shteti i pavarur i Kosovës nuk mund të nëpërkëmbet dhe të gjithë shtetasit e tij, pa kurrfarë dallimi, kanë ku t’i mbështetin të sigurt krahët e tyre. Në këtë mënyrë, sikurse edhe besojmë, rifillimi i negociatave midis Kosovës dhe Serbisë do të jetë i pashmangshëm. Forca dhe politikanë të ndryshëm serbë, edhe më tej do të përpiqen të bëjnë të kundërtën. Me vrasjen e Ivanoviçit dhe keqësimin e situatës së komunitetit serb në Kosovë, ata, nga njëra anë do të motivojnë ngadalësimin e dialogut, ndërsa, nga ana tjetër, do t’u japin kahe të tjera çështjeve dypalëshe për të realizuar qëllimet e veta. Pavarësisht këtyre, dialogu dypalësh, edhe me ndihmën e Bashkimit Europian, vështirë të vonojë, pavarësisht rrethanave të mësipërme, me qëllim që, sikurse nënvizoi këto ditë dhe Zëvendësja për Politikë të Jashtme e BE-së, të përmbushen marrëveshjet e arritura, si detyrim i të dyja palëve, për progres sa më të shpejtë në rrugën e tyre europiane.

Nuk ka lotë pikëllimi, ka uratë

Nga Jehona Gashi

Fatin tonë e kemi nisur drejtë ëndërrave. Mbi malet me dëborë e stopuar rri mendja dhe ushqen mallkimet e orëve të vona. Ngricat janë ngatërruar me majat e gishtërinjeve,sikur janë bërë një dhe ashtu ballafaqohen me të vërtetën. Po e lidhë këtë me dëshirat tona. Në atë rendin ku hija bëhet një me trupin dhe shpresa një me dhimbjen, edhe ne bëhemi pasqyrë e asaj se kush dhe çka jemi. Mendova se bota është e rrethuar me lule plot,rreth sajë zëra që kumbojnë lumturi e buzëqeshja shënon vijën më të bukur ku “dikush” bën rolin kryesorë. Kapitull pas kapitulli dhe kalova aty ku sytë u njomën dhe shterruan.

Më ka rastisur të shoh ëndërra të tretura dhe zemra të thyera,vdekje e trupave të njomë dhe buzëqeshje të dërrmuara.Kam ndëgjuar me orë të tëra pikëllim që shoqëronin lotët dhe njerëz të vetmuar. Nuk vdes nga fjala që u tha,as nuk ruaj “magjinë” që u prish. Nuk zmbrapset njëri nga dashuria,po flas për ata njerëzit që kanë mend dhe dashurojn. Pak kush di diçka të tillë! Nën mjegullën që mbulonte fytyrat e egëra prishet madhështia që u dhurua zemrave në driten e bekuar. Nuk ka lotë pikëllimi,ka uratë! Zhvishesh nga petku hyjnor dhe mbyllesh nën qatinë e djallëzuar,e ngreh vetën zvarrë e kokëulur dhe tregon me krenari dyfytyrësin tënde.

Pikëllohesh e di, por krenaria jote e çmendur do ngris turpin tënd në kulmin që madhëron shpirtin dhe fjalët e tua.Një hije në orët e vona troket e lënduar para syve të mij. Më tregoi histori pas historie.U pikëllova për vajzat që dikur ishin fyer e sharë dhe tani i njohin si të ”përdala”. Ishte forca dhe bukuria që ato i dhanë jetës, jo çdoherë fjala ka kuptim dhe jo çdokush e mund të vërtetën. Dikush merr guxim t’i bëj ballë por jo ta sfidoi.

Athua, në valigjet që bartin kujtime kanë mbetur edhe fije shprese?! Ndoshta dikur,atëherë kur vaji kthehët në lumturi dhe buzëqeshja në jetë. Sa shumë gënjeshtra të papritura,sa shumë ironi. Mbi barin e njomë të qelbur krimbat,ashtu sikur edhe njerëzit që pa ndalur luftojnë padrejtësit që vetë i bëjnë. Më tregon për moral,për atë moralin që shkatërroi me shekuj dhe po ti jep mesime dashurie.I fshehur mbetët emri,dikush do e gjejë e dikush do e humb vetën. Dikush do përplasë trurin e kur të ndahet në copa-copa prap një hije tjetër ka për të madhështuar turpin tënd duke hedhur atë tru në një qese mbeturinash.

Sot me dasht Millan Radojiçiqi, bjen qeveria e Kosovës

Nga Kimete Berisha

Në fund të takimit, Ramushi ka pas ‘nderin’ m’i ja pagu kafen shokut të tij mafioz Milan Radojiçiqit.
Që e ka shok e jo koleg, tregojnë body-maicat e pambukut që i kishin pas veshur mangupat në Tiffany, si m’u marrë vesh ‘çka me veshë’.

Të ishte takim zyrtar, ishin hy këta n’setra, ishin taku në ndonjë zyre, ose së paku një ndërmjetësues mes tyre ish dasht me qenë.

Të dytë me një palë mend, ende me ‘mishiça’ kryejnë punë, ta çojnë tugun, kur si bisha i reklamojnë si vlerë e shtuar ato duar të trasha sa lisi. Plus përngjajnë fizikisht.

Kaq shumë ka degraduar gjithçka, sa mafiozët serbë vendosin sot për qeverinë e Kosovës a me ekzistu a mos me ekzistu.

Sot me dasht Millan Radojiciqi, bjen qeveria e Kosovës. Që kanë lulëzuar kaq shumë lidhjet mafioze shqiptaro-serbe, e që dalin plus hanë e pinë ashiqare me njëri-tjetrin ditë’m drekë midis Prishtinës, s’e kemi ditur.

P.S. Menjëherë pas luftës (a po ju kujtohet), u pat përhapur legjenda dukagjinase se ‘sikur të ishte Ramushi mitrovicali, Mitrovica nuk do te ndahej 😂

E ky, doli që u bë shok e jaran me kryemafiozët që e ndanë me dhunë dhe e mbajnë të ndarë me dhunë Mitrovicën. Çka ka me lyp ky m’u taku me mafioza! Në emër të kujt takohet me ta? Gjithqysh s’bën pa e marrë aminin e mafiozëve serbë, a çka është puna!?

Pse ish Kryeministri nuk u ‘detyrua’ të takohet me mafiozë! Cili njeri normal bën hesape politike me mafinë serbe!

Nëse e ardhmja e jonë u varka prej disponimit të mafisë serbe, kush jemi ne, përveç një grumbull letargjikësh…të rënë në depresion të thellë!

Toka shqiptare kërkon të mbulohet nga qielli amerikan

Nga Arjan Çuri

Nga është origjina e gjithçkaje mbi tokë? Nga vetë toka. Besimet pagane besojnë se gjallesat erdhën në ekzistencë si bashkëveprim i tokës me ujin, dhe uji zbriti nga qielli. Pra, nëse toka është mitra dhe uji është fara, i bie që qielli të jetë babai. Grekët, tokën e quanin Gaia, qiellin Uranos, dhe ata besonin se titanët, që ishin perëndi më të vjetra se ato të Olimpit ishin, bij të tokës dhe qiellit. Edhe besimet monoteiste na japin një tokë të mbuluar nga errësira dhe uji, në gjenezën e saj, nga e cila, me urdhër apo me fjalën e Zotit u krijuan gjithë gjallesat frymore. Kështu që mbi tokë, kufijtë, shtetet apo kombet, janë thjesht një konvencion njerëzor, për të mos thënë një iluzion.

Prandaj kufijtë ndërrojnë vazhdimisht, sipas rrethanave, kombet lindin dhe zhduken, ose ndriçojnë dhe varfërohen, gjithçka ndodh mbi tokë, ja për shembull, kombin shqiptar e keni në 5 shtete ballkanike prezent: Shqipëri, Greqi, Maqedoni, Kosovë, Mal të Zi. Për të mos folur për arbëreshët e Italisë apo diasporat e shpërndara nëpër botë, madje edhe në Amerikë. Kështu që historitë me juridiksion, sovranitet, demokraci kushtetuese, kur kushtetutën ta bëjnë të huajt, janë thjesht terma teknikë për të shpjeguar teoritë politike, por kur vjen puna te real-politika, ato kthehen thjesht në instrumente në dorë të më të fuqishmëve, të atyre që lëshojnë ujin mbi tokë, në formë shiu apo përrenjsh nëntokësorë, detesh apo lumenjsh, dhe siç dihet, uji gjendet kudo në natyrë. Ai nuk pyet për kufij, juridiksione apo sovranitete. Ato le t’i përmendim për qejf kur diskutojmë teorikisht.

Toka ka mbetur gjithmonë e njëjtë, qëkur ajo krijoi vetveten. Grekët e lashtë mendonin se ishte ajo vetë që krijoi edhe qiellin, duke e zgjedhur të mbulohej e të vaditej prej tij. Pra, është vetë toka ajo që ia jep pushtetin qiellit dhe e urdhëron atë të derdhë shiun e tij, atje ku ajo ka më shumë nevojë, ku ekuilibrat duhen vendosur, ku thatësira është më e madhe apo atje ku ajo ndihet më e zhuritur. Kështu, këto kohë, toka e Ballkanit ka vendosur t’i nënshtrohet ngjizjes së një fryme të re, të rifuqizimit të një kombi të vjetër, të shqiptarëve.

Dhe, kjo tokë, ka mbi një shekull që ka zgjedhur për qiellin e saj Amerikën dhe në afeksion të plotë me të, po krijon një rend të ri, një sundim ekstraterritorial, që e tejkalon juridiksionin dhe sovranitetin jo vetëm të Shqipërisë, si shtet amë, por edhe të shteteve të tjera ku jetojnë shqiptarët. Sepse siç e thamë, toka, kur dashuron me qiellin, nuk pyet për kufijtë politikë. Pra, në këtë mes, opinionet e miqve të mi shumë të mirë dhe jashtëzakonisht të përgatitur, se Amerika nuk ka punë të ndërhyjë në demokracinë tonë, të na interpretojë kushtetutën, të japë opinione mbi ligjin mbi prokurorinë apo të shantazhojë deputetët pozitivisht që të votojnë reformën të cilin ajo e hodhi si shi katarsisi nga lart, nuk gjejnë aspak vend. Sepse toka e shqiptarëve, për fat të mirë apo jo, ka zgjedhur për qiell të saj, Amerikën.

Për këtë arsye, sërish, ambasadori amerikan mbështeti edhe njëherë opinionin e misioneve OPDAT dhe EURALIUS, pa iu bërë aspak vonë për letrat e partive opozitare që i ankoheshin se mazhoranca po merr në kontroll drejtësinë. Sepse qielli amerikan e di që kjo është e pamundur, sepse nuk e lejon toka e shqiptarëve. Juridiksioni, autoriteti, pushteti dhe sovraniteti, janë fjalë që fjalori i dashurisë, mes Gaias dhe Uranosit, as nuk i njeh dhe as nuk i merr fare parasysh.

Kështu që shqetësimi i disave se po shkelet Kushtetuta, që është edhe ajo në vetvete investim amerikan është i pabazë. Nuk e dinin amerikanët se si duhej shkruar Kushtetuta? Nuk e kanë ata përvojën ngjizëse të idesë që merri një kombi kushtetutën dhe i ke marrë drejtësinë e tij? Kushtetuta merr jetë nga grundnorm-a apo norma bazë, sipas Schmitt-it, e cila i shërben atij që e kontrollon dhe atë e kanë tashmë amerikanët, dhe është qesharake t’u thuash atyre që nuk dinë të interpretojnë atë që kanë shkruar vetë.

Ne thjesht kemi ngritur kartonat, të shtyrë nga presioni i tokës sonë të zhuritur që kishte nevojë të vaditej. Tashmë askush nuk mund të ndërhyjë më në këtë akt dashuror që pritet të krijojë zota të rinj të kësaj toke, pasi të ketë rrëzuar të vjetrit. Sigurisht që do të ketë ca lëvizje dhe ca thirrje për ta ndaluar këtë akt, por këto janë fare të pafuqishme dhe pa asnjë peshë në këtë fazë. Tashmë është tepër vonë, reaksioni zinxhir ka nisur, pritet thjesht momenti kur toka e shqiptarëve të japë frytet e duhura. Dhe kjo tokë ka pjellë figura të ndritura, sikundër ka përmbytur edhe shumë prej tyre, përpara se në këto anë të flitej për juridiksion, kompetencë, apo sovranitet.

Toka e shqiptarëve do t’i zgjerojë kufijtë e saj të ndikimit, pavarësisht atyre politikë, kësaj radhe ajo ka zgjedhur për qiellin e saj, Amerikën. Nëse dikush do ta ndalojë këtë akt vaditës, le të përpiqet të marrë Kushtetutën, po jo me amendime të orës së fundit, me arna e mballoma, sepse është përpjekje që tradhton ata që janë kundër kësaj dashurie. Që t’i marrësh Kushtetutën Amerikës, duhet të bindësh tokën, Gaian, të zgjedhë një Uranos të ri, po hajde se të dëgjon kush kur është në kulmin e dashurisë?

Megjithatë, përpjekjet le të bëhen, por dështimi është i sigurt. Dashuria triumfon gjithmonë, edhe pse rrethohet nga njerëz xhelozë që janë të dënuar të mos e provojnë kurrë forcën e saj transformuese.

Sa politike asht vrasja e Ivanoviçit?!

Nga:Petrit Musolli

Oliver Ivanoviç, ka mund me qenë politikani ma i njoftun në komunitetin serb të Kosovës, nisun prej karrieres së tij të gjatë aktive politike në Kosovë, por duket zor e besueshme, që në realitetin e sotëm politik, Ivanoviç, ka qenë figura/profili ma adekuat politik me nxitë ndonji destabilitet politik/etnik!
S’ka pasë ndonji tregues se Ivanoviç ka me u rikthye, si ma parë, me nji fuqi politike vendimarrëse ndër e për serbët e Kosovës.

Njashtu si te ne shqiptarët, edhe në mesin e serbëve, atyne që s’pajtohen me përfaqësuesit e vet politik e politikat e tyne, shpresojnë gjeneratat e reja, të pangarkueme me historinat e kalueme, e fokusueme te e ardhmja që siguron nji jetë që i ngjanë atyne të vendeve të zhvillueme, pamvarësisht kush si e percepton zhvillimin, atë perëndimor apo atë lindor. Por, që gjenerata e deritashme e udhëheqjes politike në Kosovë ka devalvue, asht ndjenjë e përbashkët ndër tana komunitetet.Tekefundit, gjykue objektivisht, vrasja e Ivanoviçit e damton (politikisht) ma shumë udhëheqjen e Serbisë sesa atë të Kosovës.

Zor me u gjend nji argument publik pse Kosovës i asht dasht vra Ivanoviçi!? Njashtu, në anën tjetër, që për politikën e Serbisë – ka qenë i gjetuni i duhun për me përfitue/destablizue Kosovën. Serbia, zakonisht, ka tentue me krijue situata destabiliteti tue shkaktue viktima civile, e sidomos në vendet e dominueme nga nji shumicë tjetër etnike e politike, e pangjashme me realitetin në veriun e Mitrovicës!

Vrasja e politikanit Ivanoviç duket vështirë e përputhne mbrenda nji motivi politik që garanton përfitime politike, te të dyja palët! Ma shumë i ngjanë nji motivi ‘pragmatik’!..Megjithatë, për fund, nji ‘shmangie’ prej teme. Nji pyetje publike që besoj po mungon me u provue me i dhanë nji përgjigje: A asht në mandatin e Gjykatës Speciale dhe a asht e mundun e përfshime edhe trajtimi i vrasjeve e shpërnguljeve të shqiptarëve nga veriu i Mitrovicës gjatë periudhës 1999-2000?!

Meqenëse, gjithnji, arsyetohet e provohet me u argumentue se kjo Gjykatë s’asht, specifikisht, njietnike dhe se, edhe ashtu, përfshin të njajtën periudhë kohore ku parashihen me u hetue edhe vrasjet tjera politikisht apo etnikisht të motivueme. A munden me qenë landë trajtimi edhe ngjarjet e kësaj periudhe në veri të Mitrovicës, tue pasun parasysh paralajmërimet se hetimet munden me u zgjanue edhe përtej raportit të Dick Marty’t?!

Lëvizja “Edhe unë!”, sa reagon shoqëria shqiptare

Nga: Rovena Hoxha

Dje doli raporti i Freedom House World 2018, ku theksohet se janë kufizuar të drejtat e individit, veçanërisht të pakicave, duke radhitur që nga e drejta e fjalës dhe deri tek ajo e votës. Dhe ndërsa Shqipëria qenka vend “pjesërisht i lirë”!? Ne, vendi hibrid i Ballkanit që zvarritemi nëpër aeroportet e botës për të drejtën e vetme, që e mban në jetë njeriun- të kemi një punë. Kurse, në anën tjetër të globit, vjen pas përhapjes së akuzave për ngacmim seksual të aktoreve nga producenti Harvey Weinstein, lëvizja “Me too!” i yjeve të Hollywoodit që përshkruhet si “thirrje për ndryshim tek gratë në biznes dhe tek çdo vend tjetër pune.

Yjet më të njohura që e përkrahin këtë iniciativë janë Natalie Portman, Reese Witherspoon, Cate Blanchett, Eva Longoria dhe Emma Stone. Deklarata e fundit e aktores me origjinë shqiptare Eliza Dushku, se ka qenë e ngacmuar seksualisht në moshën 12-vjeçare nga ish-koordinatori i dublantëve, Joel Kramer në setin e xhirimit, ka shkaktuar mjaft reagime në Hollywood. Shoqëria atje evoluon dhe kërkon që legjislacioni të ushtrojë pushtetin e vet në zgjidhje të fenomenit me mjetin më modest, atë fjalës.

Po vetë Tirana ç’thotë për këtë fenomen global, vallë a është përfshirë, a është shqetësuar, a ka reaguar në një farë mënyre !? A ka raste ku abuzohet një femër nee punë qoftee ajo edhe bashkëshorte, motër apo dhe shoqe? Në Shqipëri ky fenomen rëndom nuk quhet perversitet i turpshëm, por është një gjë që ndodh, një shkëmbim interesash, një mënyrë ose mjet për të siguruar të ardhmen, ose të paktën të tashmen. Pra, e thënë më shqip: funksionon si formula- më jep, që të jap ç’të duash; fiton një punë, një shtëpi, një kredi me interes 0%, pushime luksi dimër e verë, veshje moderne, komoditet e rehati personale, dhe madje, së fundi edhe respektin e të tjerëve. Shoqëri e zhytur në “mëkate interesash” për të mbijetuar në xhunglën e vet…., shoqëri që shpirtërisht po degjeneron çdo ditë e më shumë. Pse? Jo vetëm e pa ushqyer, por edhe e paarsimuar, e pamotivuar, vërtet hibride e pa integritet, pa të ardhme e perspektivë ndriçuese. Ëndrrat janë thjesht qëllimet e tyre, ku ndërthurja e të tilla marrëdhënieve të rëndomta e banale janë mjeti.

Si reagoi shoqëria shqiptare për të mbështetur dhe ndërgjegjësuar lidhur me këtë projekt për të ndihmuar luftën ndaj ngacmimeve seksuale në industrinë e filmit dhe vendet e tjera të punës. Po, pati një emision në një tv, ku “kryegratë” e shoqatave, të cilat shpërdorojnë plot qejf fondet në ndihmë të gruas (në nevojee), pra dhe të abuzuara, thjesht këshillojnë nga ekrani i një televizioni si lektore të përsosura duke u vetafirmuar kësisoj, me ndodhi nga realiteti i dhimbshëm shqiptar, ku ato mund dhe duhet te japin konkretisht zgjidhje.

Kë frymëzuan ato, kë nxitën të dëshmojë “çfarë” e kundër “kujt”?? Askënd! Dolën në një bisedë televizive, e më pas shkuan përsëri për të shijuar jetën e tyre të sigurt, pa as më të voglën ndjenjë faji për dëmin që i kanë sjellë species së vet, femrës. Kurse, orteku i akuzave në Hollivud nuk ka ende të ndalur që prej shpërthimit të skandalit të Harvey Wenstein. Sepse makineria e fshehtë e ngacmimeve në Hollivud nuk përfshiu vetëm femrat më të bukura. Anna Hunt p.sh një shkrimtare australiane (obeze) denoncon reporterin e vet duke u shprehur se kjo nuk ndodhi, ngaqë ajo ishte e bukur, por, sepse ai s’përmbajti instinktet e veta, sepse ai nuk kishte moral.

Qindra njerëz kanë marshuar në Hollivud përgjatë “Walk of Fame” në mbështetje të viktimave të sulmeve seksuale dhe ngacmimeve, të frymëzuara nga kjo lëvizje… Dhe, pati madje dhe meshkuj që reaguan në mbështetje të tyre, me qëllim e vetëm që ky fenomen të marri fund, e shoqëria të evoluojë.
Sepse shoqëria njerëzore përgjatë historisë ka pasur prirjen që të shtypë të dobëtit, të frustrojë të margjinalizuarit dhe të shfrytëzojë qeniet e brishta, siç janë dhe gratë duke u mohuar dinjitetin e merituar. Por, aq më tepër gruaja shqiptare është e ekspozuar akoma për të gjetur me dinjitet vendin e saj në këtë shoqëri të ç’orientuar nga tranzicioni i pafund. Modeli i mbijetesës u shfaq, organizimi shoqëror e ligjor mungon, shoqëria shqiptare vegjeton duke përmbushur interesat utilitare meskine të përditshme, dhe natyrisht duke pritur nga qielli të ndodhë “ëndrra e madhe evropiane”, -integrimi në BE, sa larg dhe afër për këtë vend aq shumë të dëshiruar.

Vrasja e Ivanoviçit pretekst për ndarjen e Veriut?

Nga Arben Sylejmani

Vrasja e kryetarit të Iniciativës Qytetare “Liria, Demokracia, Drejtësia” (SDP) Oliver Ivanoviç, po e shpërfaq planin djallëzor të Serbisë për të ndarë përfundimisht veriun e Kosovës, me pretekstin se autoritetet e sigurisë së Kosovës nuk janë në gjendje për të ofruar siguri për komunitetin serb.

Edhe pse i vrari është parë nga ky i njëjti president si pengesë për të mbajtur në pushtet Listën Serbe që përmes saj Beogradi të bashkëqeverisë me ekzekutivin e Kosovës.

Madje kjo pengesë, pati shtyre që Ivanoviç disa muaj para vrasjes të deklaronte se komuniteti serb në Kosovë ndihet më i frikësuar nga serbët, sesa nga shqiptarët.

Por, pavarësisht shqetësimeve të tij të adresuar ndaj Beogradit, Vuqiç po e përdor këtë vrasje për të ndarë veriun e Kosovës, dhe gjëja e parë që ai e ndërmori në këtë drejtim është ndërprerja e bisedimeve në Bruksel mes delegacioneve të të dyja shteteve.

Po të njëjtën ditë, në një konferencë për media ai dërgoi ultimatume kërcënuese se nëse institucionet e Kosovës nuk e zbardhin këtë vrasje, këtë gjë do të bënin institucionet e sigurisë së shtetit të tij, duke e lënë të kuptohet se kjo mund të bëhet me ndërhyrjen e Serbisë në veri të vendit që nënkupton shkelje të sovranitetit që mund të çoi në një konflikt të ri.

Veprimi tjetër i shtetit të tij është kërkesa që i është bërë UNMIK-ut dhe EULEX-it që të përfshihen zyrtarët policor serb në hetimin e kësaj vrasje, që edhe kjo ka implikime për sovranitetin e Kosovës dhe institucionet e saj, për faktin se kërkesa i është drejtuar këtyre dy institucioneve ndërkombëtare të sipërpërmendura që kanë status neutral ndaj pavarësisë, e jo institucioneve legjitime të dala nga vota e lirë e qytetarëve që përfaqësojnë shtetin e Kosovës.

Rrjedhimisht kjo ka implikime për sovranitetin e vendit edhe për faktin se këto hetime duhet bërë brenda territorit të Kosovës për të cilin Serbia e konsideron si pjesë përbërëse të saj.

Problemi tjetër i Serbisë në përfshirjen gjëja e zbardhjes së kësaj vrasje është se jo po mundohet të argumenton tek ndërkombëtaret tezën e saj se pjesëtarët e komunitetit serb nuk kanë besim tek institucionet e shtetit të Kosovës dhe rrjedhimisht integrimi i tyre në institucionet e Prishtinës është i pamundur.