Qyteti i lashtë më i madh Ilir / Mega Polis DELMINI/Delminium, ku gjendet saktësisht?!

Shkruan: Shqipe HOXHA

The toponym Delminium has the same origin with the name of the tribe of the Dalmatae, which is connected with the Illyrian word delmë, dele in modern Albanian, which means sheep in English.

Wilkes, John (1995). The Illyrians. The Peoples of Europe. Wiley-Blackwell. p. 244. ISBN 0-631-19807-5.

Stipčević, Aleksandar (1977). The Illyrians: History and Culture. History and Culture Series. Noyes Press. p. 197. ISBN 0-8155-5052-9.

Delminium /dælmɪinəm/ was an Illyrian city and the capital of the Dalmatae which was located some where near today’s Tomislavgrad, Bosnia and Herzegovina, in between known as Duvno, under which name it also was the seat of a Latin bishopric (also known as Delminium).

Wilkes, J. J. The Illyrians, 1992, ISBN 0-631-19807-5, Page 188, “… after whom the Roman province Dalmatia was named, their own name being derived from their principal settlement Delminium near Duvno. Beyond the Dinara, Delmatae occupied the plains of Livno, Glamoc, and Duvno, …”

SALONIANA ishte një vendbanim ilire i Delmatae !

Vendndodhja e mundshme është Imotski/ Emotha në ditët e sotme.

Saloniaa was an Illyrian settlement of the Delmatae.

The possible location is modern-day Imotski.

Jezuiti i Italisë Daniel Farlati nga viti 1751 e quajti ” Illyrici Sacri, Tomus Sekundi, Ecclesia Solinitana ” e cila në shumë vende shfaqen listat dhe përshkrimet e Delmatae të lashtë.

Në kohën që pasoi pas librave të Farlati pothuajse shumica e historianëve që kanë studiuar Delminian kanë pasur një bazë të caktuar- pjesërisht vetëm te Farlati.

Në terma Delmata dhe Delminia është e rëndësishme të thuhet se në shkrimet dhe të dhënat e lashtë shumë më tepër përmenden vetë Delmatae, ndërsa qyteti Delminium përmendet vetëm në disa shënime të lashta, dhe shumë më shpesh të përmendura në tekstet mesjetare.

Megjithatë, edhe pse të dhënat janë të vjetra,ato që dëshirojnë të kuptojnë apo të eksplorojnë se ku saktësisht është e vërteta para-romake Delminium, duhet të jenë bazë dhe argumenti themelor i çdo përpjekje të mëtejshme për të shpjeguar vendndodhjen e saj,

Ndër antikitetet themelore dhe origjinale janë përshkrimet e mëposhtme; gjeografi i famshëm Straboni vuri në dukje se fusha Delmion gjendet atje ku kulloten delet,

Historiani romak Appiani vë në dukje se Delmion qyteti i ngurt i lartë në kuadër të qytetit më të dhënat e vlefshme i përmendur tashmë nga Straboni në fjalinë e tij se është ‘Delmion mega polis “që është një qytet i madh, dhe shumë i rëndësishëm, dhe ndoshta të dhënat më të rëndësishme të kohës së lashtë të Delmionit.

Foto 1. Megalopolis para historike-ilirike Mošnjača – fushë Roško – qyteti më i fuqishëm dhe më i madh ilir në një lartësi prej më shumë se 1100 metra – Delmini origjinale?

Vajza e zhgënjyer i kërkon pronën të atit: “Na le pa bukë!”

Babë e bijë janë bërë pjesë e rubrikës “Shihemi në Gjyq” në emisionin “E Diela Shqiptare” për shkak të konfliktit për një pronë. Brunilda Trakalaçi ka sjellë të atin, Qerimin në këtë seancë ndërmjetësimi pasi pretendon se tokën që i takon fëmijëve, ai ia ka dhënë nipit

“Babai im ka 10 vjet që na kërkon lekë ne fëmijëve për të bërë dokumentet. Na ka thënë që në fillim që ta ndihmojmë ekonomikisht që t’i lej gjërat në rregull dhe ju të keni pronën tuaj.

Më ka futur në sherr me burrin e më ka futur në vështirësi ekonomike me familjen, si e si që t’i rregullojmë gjërat.

Nuk e kuptoj pse më gënjue babai im deri në këtë pikë se prona del në emrin tonë, por të nipit të tij. Si ka mundësi një gjë e tillë se lekët na i kërkoi neve për të bërë pronën për ne!”

Jam e martuar, nuk e di nëse do të mund t’i rezistoj …

Një histori interesante është zbuluar në rubrikën e psikologes në të përditshmen britanike “TheSun”

Mendova se kisha takuar njeriun e ëndrrave të mia kur isha 15 vjeç.

Tani jam 30 vjeç dhe sapo e kam takuar përsëri.

Së pari e njoha atë kur isha në pushime me familjen time në karvanin tonë.

Ai ishte 25 vjeç, shumë i madh për mua, por kisha një tërheqje të madhe për të.

U ktheva në të njëjtin vendpushim kohët e fundit me burrin dhe vajzën tonë dhe pashë të njëjtin djalë, duke drejtuar një kafene atje.

E lashë numrin tim në banak dhe filluam të shkëmbenim mesazhe.

Martesa ime është e përkryer, por përsëri jam ajo vajza 15-vjeçare.

Kam frikë se nuk jam aq e fortë sa t’i rezistoj tundimit nëse dëshiron të takohet.

DEIDRE përgjigjet:

Ju nuk jeni 15. Ju jeni një e rritur me familjen tuaj.

Ne mund të dashurojmë njerëz pas martesës, por është nëse veprojmë është ajo që ka rëndësi.

Pse rrezikoni martesën tuaj?

Ndaloni kontaktin dhe kanalizoni energjinë në marrëdhënien tuaj.

Vëllai i të dashurës më zuri me një tjetër, por tani po më kërkon …

Një djalë 31 vjeçar, ka rrëfyer për The Sun, se e ka tradhtuar të dashurën e tij 26 vjeçare, me një vajzë 19 vjeçare. Djali thotë se më e keqja është se derisa ai po bënte seks në banesën e tij me atë vajzë, aty ka ardhur vëllai i të dashurës dhe i ka gjetur të zhveshur

Ai thotë se vëllai i partneres nuk e kishte pëlqyer asnjëherë dhe tani po i kërkon 500 euro që të heshtë për këtë rast, e të mos i tregojë motrës së tij. 31 vjeçari thotë se nuk i ka ato para dhe nuk e di çka të bëjë.

Lexojeni më poshtë rrëfimin e tij të plotë:

Vëllai i të dashurës sime më pa të zhveshur bashkë me një vajzë me të cilën unë po flirtoja.

Ne ishim të zhveshur dhe ai tani po thotë që do t’i tregojë motrës së tij dhe unë mendoj se jam gati të humbas gjithçka.

Unë jam me partneren time prej një viti. Unë jam 31 vjet dhe ajo është 26.

Së fundmi ajo u zhvendos të jetojë tek unë dhe ne kemi një marrëdhënie të bukur.

Unë kaloj shumë mirë me familjen e saj, përpos vëllait të saj, i cili e bën mjaft të qartë se mendon që unë nuk jam mjaftueshëm i mirë për motrën e tij të vogël. Ai është 29 vjet.

Partnerja ime supozon se unë jam duke punuar gjatë ditës, pesë ditë në javë.

Por në fakt unë kam një pasdite në javë pushim dhe atë së fundmi po e kaloj me një femër tjetër.

Unë e njoha atë në nëj lokal dhe mënyra si ajo më shikoi më tërhoqi.

Seksi më të dashurën time nuk ndodh shpesh pasi ajo nuk ka qenë mirë dhe vërtetë më ka munguar ai. Të themi, shumë.

Unë u pajtova kur ajo vajzë më sugjeroi që të shkonim në banesën time.

Seksi ishte i mrekullueshëm dhe më pas unë isha më pak i frustruar.

Ne kemi vazhduar të takohemi që atëherë, një herë në javë në banesën time, pasi ajo është 19 vjet dhe jeton me nënën e saj, e cila zakonisht është në shtëpi.

Por unë kam harruar se vëllai i të dashurës ka një çelës rezervë sepse ai ka thënë se do të na ndihmojë me kuzhinën.

Unë dhe ajo vajza ishim në divan në katin e poshtëm dhe pas disa minutash do të ngjiteshim lart.

Ne ishim aq të dhënë pas asaj që po bënim, sa që asnjëri nga ne nuk e kishte lënë çelësin në derë.

Gjëja tjetër që e di është se vëllai i të dashurës po qëndronte në derë duke na shikuar vrazhdë.

Vajza bërtiti, mblodhi rrobat dhe iku.

Ai më pas shkoi por tani më ka shkruar duke më kërkuar 500 euro që ta mbyllë gojën.

Nuk e kam tërë atë shumë që t’ia jap. Më duket sikur menja po më lë.

Kjo është përgjigja e psikologes:

Edhe nëse ti e ke atë shumë, ai mund ta përdorë gjithmonë atë.

Ana tjetër është se e dashura jote do të jetë e tmerruar kur ta kuptojë se si ka vepruar vëllai i saj që të mos i tregojë për tradhtinë që i ke bërë.

Thoni se duke kërkuar këtë shumë parash nga ju nuk është shumë vëllazërore dhe jeni i sigurt se motra e tij dhe prindërit e tij do të tronditeshin.

Sugjeroj që ju të dy të bini dakord që ta lini atë që ta gjejë.

Por vendosni energji të freskët në zgjidhjen e marrëdhënies tuaj.

A është e dashura juaj përsëri mirë tani? A vazhdoni t’i tregoni se sa e doni dhe e dëshironi?

Nëse vëllai i saj vendos të derdhë fasulet, aq më e fortë është marrëdhënia juaj, shans më të mirë që do të mbijetojë.

Mësime të vyera, nga filozofi i madh kinez Lao Tzu

Lao Tzu, një prej filozofëve dhe poetëve më të famshëm të Kinës së lashtë, ka lënë pas shumë mësime të rëndësishme

I njohur më mirë si autori i Tao Te Ching dhe themelues i Taoizmit filozofik , urtësia e tij e spikatur dhe mesazhet e paqes, pajtimit dhe të jetuarit në mënyrë kohezive, na kujtojnë se çfarë është me të vërtetë e rëndësishme në jetë, dhe si mund të zhvillohemi në mënyrë kolektive.

Në kulturën kineze ai ishte një figurë qendrore, por fjalët e tij mund të gjejnë zbatim për popujt e të gjithë botës:

“E ke ti përgjigjen për pyetjet më të rëndësishme të jetës. Kur sheh brenda teje, do të gjesh gjithçka që të nevojitet.”

“Në qendrën e qenies tënde, ti e ke përgjigjen; ti e di se kush je dhe e di se çfarë do”.

“Të njohësh të tjerët është inteligjencë; të njohësh vetveten është mençuri. Të kontrollosh të tjerët është forcë; të kontrollosh vetveten është fuqia e vërtetë”.

“Kur heq dorë nga ai që jam, unë shndërrohem në atë që do të bëhem”.

“Duke qenë tolerant me vetveten, ti bëhesh i lirë. Ti pushton veten tënde dhe botën, atëherë kur ti e lejon, dhe nuk e lufton, ekzistencën e tyre.

“Duhet të lësh gjërat ashtu si janë. Bota fitohet duke qenë tolerantë”.

“Mësuesi vepron duke mos bërë asgjë dhe mëson duke mos thënë asgjë. Gjërat shfaqen dhe ai i lë të vijnë; gjërat zhduken dhe ai i lë të ikin. Ai ka, por nuk zotëron, vepron por nuk pret. Kur puna mbaron, ai e harron. Ja përse zgjat përgjithmonë.”

“Nëse do të bëhesh i plotë, lëre veten të jesh i pjesshëm. Nëse do të bëhesh i drejtë, lëre veten të jesh i shtrembërt. Nëse do të bëhesh plot, lëre veten të jetë bosh. Nëse do të rilindësh, lëre veten të vdesë. Nëse do të të japin gjithçka, hiq dorë nga gjithçka.”

“A e ke durimin që të presësh deri kur balta të bjerë dhe uji të pastrohet? A mund të qëndrosh pa lëvizur, deri kur veprimi i duhur të shfaqet vetë?”

“Etiketat dhe dëshirat egoiste nuk do të të japin asnjëherë kënaqësinë e njohjes së vërtetë të vetvetes.”

“Ai që e përcakton vetveten, nuk do ta dijë kurrë se cili është në të vërtetë.”

“Ai që ka fuqi mbi të tjerët, nuk mund të fuqizojë veten.”

“Ai që përpiqet të shkëlqejë, e zbeh dritën e vetes së tij.”

“E keqja ikën dhe shkërmoqet, kur ti nuk i kushton vëmendje.”

“Mirësia dhe dhembshuria për të tjerët në fund do të fitojnë gjithmonë, pavarësisht sa shumë zgjat mbretërimi i të keqes.”

“Trajtoji ata që janë të mirë me mirësi, dhe trajto gjithashtu ata që nuk janë të mirë, po me mirësi. Kështu e merr të mirën mbrapsht. Ji i ndershëm me ata që janë të ndershëm, dhe ji gjithashtu i ndershëm me ata që nuk janë. Kështu sigurohet ndershmëria.”/bota.al

Fjalët e një mësuesi përpara nxënësve të stresuar. Nuk ka mësim më të bukur

“Dikur një mësues la takim me disa nga nxënësit e tij të mëparshëm për të mësuar se si po ia çonin ata me jetën e tyre. Ai kishte kohë pa i takuar ata dhe mendoi se duhet t’i takonte për të folur mbi jetën

I pari tha se nuk po ia çonte dhe aq mirë, sepse po haste nëpër vështirësi për t’u ngritur në pozitë në punën që bënte.

I dyti tha se një miku i tij kishte blerë një makinë të mirë, ndërsa ai ndihej keq që nuk kishte të ardhura të blinte edhe vetë një makinë të tillë. Ndërsa në karrigen tjetër ishte ulur një vajzë, e cila u shpreh se dëshironte të ndiqte një master shkencor në administrim biznesi në mënyrë që njerëzit ta merrnin më seriozisht kur kërkonte punë, por nuk ia kishte dalë dot mbanë.

Pastaj profesori ia ktheu: “Dukeni të gjithë të stresuar. Si thoni sikur të bëjmë pak pushim, të marrim disa kafe dhe ta vazhdojmë diskutimin tonë?”. Nxënësit e tij ranë dakord dhe ai solli në tavolinë kafenë dhe disa filxhanë çaji. Disa ishin të thjeshtë, ndërsa disa të tjerë më të bukur. Nxënësit zgjodhën tri filxhanët e mëdhenj dhe të bukur. Mësuesi e vuri re këtë gjë dhe u tha: “Ju të tre zgjodhët filxhanët më të bukur dhe më të shtrenjtë, duke i lënë mënjanë filxhanët e thjeshtë.

Është normale për ju të kërkoni më të mirën për veten tuaj, si dhe zgjidhjen më të mirë për problemet dhe streset tuaja. Mirëpo, duhet të kuptonit diçka. Ju dëshironit kafenë, jo bukurinë e filxhanit dhe një filxhan i bukur nuk ia shton gjë shijen kafesë. Por vëmendja juaj u drejtua drejt bukurisë së jashtme, në vend të kuptimit të brendshëm.

Jeta është si një kafe. Puna, paratë dhe pozita jonë në shoqëri përfaqësohen nga filxhanët. Këto janë thjesht përbërës, tek të cilët ne bazohemi për të jetuar jetën tonë. Mirëpo cilësia e filxhanit nuk e ndryshon dhe as e përcakton cilësinë e jetës që ne jetojmë. Ndonjëherë ne përqendrohemi kaq shumë tek puna, paratë dhe pozita jonë në shoqëri, saqë harrojmë se çfarë ka më tepër rëndësi: Harrojmë esencën, kafenë. Pra, harrojmë të jetojmë jetën. Duhet të mbajmë në mendje gjithmonë se njerëzit e suksesshëm jo gjithmonë janë të lumtur, por njerëzit e lumtur janë gjithmonë të suksesshëm”./ bota.al

Shtëpia e agallarëve Rekathati

Në të djathtë të Lumbardhit, që ndan në dysh qytetin e bukur të Prizrenit, shtrihet lagjja “Bazhdarhane”

E vjetër aq sa të gjallët nuk e mbajnë mend, kur janë ndërtuar aty shtëpitë e para. Në mesin e shtëpive të ulëta, të bukura e monumentale është ajo e familjes Rekathati. E ndërtuar këtu e 13 dekada më parë, ajo ruan gjithë bukurinë që e veçon sidomos në faqen ballore të saj, shkruan Koha Ditore.

E ndërtuan dy vëllezër të kamur të kohës, që quheshin Shyqri Aga e Ahmet Aga. Ky i pari ishte kryetar i Suharekës, gjë që i kishte dhënë edhe mbiemrin familjes për një kohë të gjatë. Familja e “përktheu” këtë mbiemër, duke u njohur edhe sot si Rekathati (Reka e thatë).

Shtëpia sot është e ndarë në dysh. U nda për të gjallë të dy agallarëve me një mur që i ndan përgjysmë shtëpinë dhe oborrin. Në njërën pjesë sot jetojnë trashëgimtarët e Shyqri Agës e në tjetrën ata të Ahmet Agës. Brezi i katërt e i pestë pas tyre jeton sot në këtë shtëpi, që shteti e ruan si vlerë të trashëgimisë së kulturës materiale. Rrëfimin e kujtimet i tregon ndër më të vjetrit e familjes, Aliriza Rekathati.

Ndërtimi midis viteve 1886 e 1903

Ai është 69 vjeç. Në 50 vjet të jetës së tij ka punuar me tekstil. Fillimisht në fabrikë shtetërore, e më vonë në firmë private. Aliriza Rekathati, tash pensionist, është i hareshëm e krenar, edhe teksa e tregon rrëfimin për paraardhësit e tij dhe për shtëpinë me të cilën ka lidhje të posaçme…

Çfarë është interstitium? Shkencëtarët zbulojnë një organ të ri në trupin e njeriut

Shkencëtarët kanë identifikuar një organ të ri në trupin e njeriut, një zbulim që me shpresë mund t’i ndihmojë ata që të kuptojnë përhapjen e kancerit në trup

Shtresat e trupit, të cilat më parë besohej se ishin inde të dendura lidhëse, në fakt janë rezerva të ndërlidhura të mbushura me lëngje, të cilat shkencëtarët i kanë quajtur interstitium.

I mbështetur nga një masë e fortë dhe fleksibël proteinash të indeve lidhëse, interstitium mbron organet, muskujt dhe enët e gjakut, që e mbajnë trupin tonë gjallë, duke absorbuar goditjet dhe shokun.

Grupi i punës i drejtuar nga Shkolla e Mjekësisë në Universitetin e Neë York-ut, shpreson që ky zbulim do të ndihmojë për të kuptuar se përse kanceri që prek këtë zonë të trupit bëhet me e prirur ndaj metastazave.

Puna kërkimore jep gjithashtu një këndvështrim të ri për mënyrën sesi plaket trupi jonë, përfshirë lëkura, ngurtësimi i gjymtyrëve dhe progresioni i sëmundjeve fibroze, sklerotike dhe inflamatore.

Analiza e re e publikuar në revistën shkencore Scientific Reports është e para që i identifikon këto hapësira kolektive si një organ dhe përpiqet që të kuptojë funksionin e tyre.

Pavarësisht se është një prej organeve më të mëdha në trupin e njeriut, interstitium nuk ishte dalluar më parë nga ekspertët. Nëse kjo punë kërkimore pranohet gjerësisht, interstitium do të ishte organi i 80-të i trupit të njeriut.

A janë Llapi e Gallapi afër Prishtinës, të parët e Gallabrisë së Italisë?

Shkruan: Besir BAJRAMI

Harta e pare e Dardanise qe shihet ketu, eshte e vitit 1865, krijuar nga Justhus Perthes (Ref. 1)
Harta e dyte e levizjes se fiseve autoktone, qe shihet ne pjesen tjeter, eshte e vitit 1961, krijuar nga Zacharie Mayani (Ref. 2)

Llap dhe Gallap… Gallab (thirret me emra te ndryshem, si Gollak, Gallak, Gallap, Gollap, Gallab, Gallabroj, Kalabri, etj). Ne baze te studiuesit, etnologut dhe gjuhetarit, te madhit Robert Gordon Latham, ne librin e tij Evropa, Afrika, India, kur flet per numrin e shqiptareve ne Itali, shkruan se Kalabria apo Kalabrezet e fisit ilir te Japigeve ne Itali, jane pjese e Japodeve ilir ne Dardani me emrin e njejte Gallab (Ref. 3).

Poashtu, ne librin e tij “Etrusket kane filluar te flasin”, nga Zacharie Mayani, nje studiues francez me prejardhje hebreje, perveç se ne librat e tij nderlidhi drejteperdrejte gjuhen shqipe me ate etruske (pellazge), ai e paraqiti edhe kete harte te rendesishme te levizjes se fiseve te vjetra, shume te aferta me njeri-tjetrin. Aty mund te vem re levizjen e nje pjese te fisit Gallab nga Dardania per ne Gallabri te Italise (Ref. 2).

P.S.:
Falemenderoj bacen Xhemajl Gashi, qe gjate nje bisede te rastesishtme ai permendi kete lidhje logjike (dhe te Pejes me Paeonet ilir), kurse une sapo u’a perkujtova juve referencat nga shkencetar tjere per t’ua bere me te besueshme te njejten logjike.

Djali me fuqi të mbinatyrshme, që po habitë botën

Djali nga Rusia për të cilin thuhet se nisi të fliste pak muaj pas lindjes dhe se në moshën 2-vjeçare i habiti të gjithë me aftësitë e tij të jashtëzakonshme në shkrim, lexim dhe vizatim, së fundmi ka bërë një deklaratë të fuqishme

Tashmë 20-vjeç, Boriska Kipriyanovich, është kthyer në qendër të vëmendjes edhe jashtë kufijve rusë.
Djali vazhdim të këmbëngulë se kjo Tokë është jeta e tij e dytë, pasi më parë ka qenë një marsian dhe akuzon qeniet njerëzore duke i quajtur injorantë për njohuritë rreth hapësirës rreth nesh.

Boriska ngulmon se qytetërimi ku ka jetuar më parë është shkatërruar nga një luftë nukleare, por nuk është shuar plotësisht.

20-vjeçari ka bërë bujë me deklaratën e tij, ku thotë: Marsianët janë mbi dy metra. Disa jetojnë ende atje, por nën sipërfaqen e planetit dhe organizmi i tyre nuk ka nevojë për oksigjen, por për dioksid karboni.

Ata nuk plaken. Rriten deri në moshën 35-vjeçare dhe më pas gjithçka ndalon për ta.”

Ndërsa, po kaq e befasishme ka qenë deklarata e tij, ku thotë se marsianët kanë lidhje me qytetërimin e lashtë egjiptian:

Njerëzimi duhet të studiojmë më shumë, sidomos qytetërimin e lashtë egjiptian, që bart shumë sekrete .”