Rreziku nga Rusia dhe indiferenca e Frederika Mogherinit

…dhe si po e nënçmon këtë rrezik shefja e diplomacisë së BE-së, Federica Mogherini. Kritika kundër politikanes italiane kanë ngritur edhe ekspertë të sigurisë nga 22 vende të Europës

Nga Enver Robelli

Para se të zgjidhej në postin e shefes së diplomacisë së Bashkimit Europian, politikania italiane Federica Mogherini u ballafaqua me shumë skepticizëm nga ana e deputetëve të Parlamentit Europian.

E papërvojë dhe tepër tolerante ndaj Rusisë – kështu mendonin për të jo pak eurodeputetë në vitin 2014.

Pasi ishte marrë në pyetje për tri orë nga deputetët e Komisionit të Politikës së Jashtme të Parlamentit Europian, socialdemokratja Mogherini kishte arritur të zbusë kritikat dhe ishte emëruar pasardhëse e diplomates britanike Catherine Ashton.

Javën që shkoi Mogherini sërish u ballafaqua me kritika për qëndrimin e saj të butë ndaj Rusisë, konkretisht ndaj përpjekjeve të Moskës që me lajme të rrejshme të destabilizojë vendet anëtare të BE-së.

Ekspertë të sigurisë nga 22 vende publikuan «Deklaratën e Pragës», në të cilën numërojnë shembuj të ndërhyrjes së Rusisë. Që Kremlini përpiqet të shkaktojë tensione në Ukrainë, kjo dihet tashmë.

Por, ekspertët e sigurisë janë të bindur se pala ruse ka ndërhyrë edhe në fushatën e Brexitit, duke përkrahur lëvizjen «Leave», pra britanikët që kërkonin daljen e vendit të tyre nga BE. Kjo u arrit, Britania vendosi me një shumicë të ngushtë të braktisë BE-në.

Rusia ka ndërhyrë edhe në zgjedhjet në Holandë, në referendumin për kushtetutë në Itali, në zgjedhjet gjermane dhe në referendumin e Katalonisë.

«Në të gjitha këto raste përzierja ka për qëllim të dobësojë Perëndimin dhe sistemin demokratik, të shkaktojë më shumë kaos dhe të thellojë përçarjen në shoqëritë tona», thuhet në «Deklaratën e Pragës». Pas «Deklaratës së Pragës» qëndron instituti «Vlerat e Europës» me seli në kryeqytetin çek.

Sipas gazetës gjermane «Süddeutsche Zeitung» ekspertët e sigurisë janë të dëshpëruar sidomos me kryediplomaten e BE-së, Federica Mogherini. Ajo akuzohet se dy vitet e fundit i ka kaluar duke refuzuar ta quajë Rusinë «burim kryesor të dezinformimit armiqësor».

Mogherini kritikohet po ashtu se nuk po e përkrah sa duhet «East StratCom Task Force», një ekip, i cili punon në kuadër të resorit të saj dhe çdo javë përpilon lista me shembuj të dezinformatave ruse. Aktualisht për «East StratCom Task Force» punojnë 14 ekspertë, ndërsa do të ishte e nevojshme që numri i tyre të trefishohet.

Në takimin e ministrave të Jashtëm të mbajtur të hënën e kaluar në Bruksel, Mogherini kërkoi më shumë para, por para së gjithash për të forcuar punën në shtetet e Ballkanit dhe në vendet arabe. Sa i përket Europës Lindore ajo tha se taskforca është «mirë e etabluar», nënvizon «Süddeutsche Zeitung».

Mogherini qëndroi konsekuente në refuzimin e saj për ta vënë në shënjestër Rusinë. Kjo qasje ka nxitur zemërimin e disa shteteve të Europës Lindore. Ekspertët që kanë nënshkruar «Deklaratën e Pragës» theksojnë se «një pjesë e madhe e establishmentit politik perëndimor nuk po e sheh ende rrezikun me të cilin përballemi».

Ndryshe nga Federica Mogherini, shefi i shërbimit sekret gjerman BND, Bruno Kahl, e ka quajtur Rusinë «rrezik potencial». Në një fjalim të mbajtur në München të martën e kaluar Kahl përshkroi ambiciet e Rusisë për të shtuar ndikimin në vendet e BE-së dhe shtroi pyetjen nëse Perëndimi është i aftë t’i kundërpërgjigjet këtyre kërcënimeve.

Kahl tha se nuk ka ndonjë shenjë se raportet me Rusinë do të përmirësohen nën drejtimin e Vladimir Putinit. Ambiciet e Rusisë, sipas Kahl, do të shtohen. Shefi i BDN-së theksoi se pas manovrave verore Rusia ka modernizuar armatimin dhe komandën e forcave ushtarake. Sipas tij stacionimi i trupave dhe niveli i ripërtëritjes janë zhvillime «shqetësuese».

Rusia, shtoi ai, po përpiqet të marrë një rol udhëheqës në kontinentin europian, duke dobësuar BE-në dhe zmbrapsur SHBA-të. Qëllimi, sipas Kahl, është të futet një pykë mes BE-së dhe Amerikës. «Që ta themi qartë: në vend se të jetë partner për sigurinë europiane, Rusia më shumë është rrezik potencial.

Moska është kthyer si protagonist i politikës botërore dhe do të mbetet fqinj i parehatshëm». Pa përmendur ndonjë politikan europian me emër, Kahl tha se Europa duhet të mendojë nëse pozicionimi i NATO-s dhe i Perëndimit është i mjaftueshëm për të kundërshtuar këto potenciale kërcënimi.

Gjatë javës që shkoi edhe kryeministrja e Britanisë së Madhe, Theresa May, mbajti një fjalim dramatik në Londër. Ajo akuzoi Moskën se po përzihet ilegalisht në zgjedhje dhe po shfrytëzon lajmet e rrejshme në mbarë botën për të manipuluar opinionin publik dhe mediat. Kështu, sipas, May, Moska po e kërcënon rendin botëror.

Kremlini, tha kryeministrja britanike, po falsifikon lajme, fotografi dhe historinë për të arritur qëllimet e tij. Ajo tha se për Putinin ka një porosi: «Ne e dimë çfarë po bëjmë. Dhe ju nuk do të fitoni».

Serwer: Trump urgjentisht të veprojë dhe ta ruajë paqen në Ballkan

Administrata e presidentit amerikan Donald Trump duhet urgjentisht të veprojë që ta ruajë paqen dhe stabilitetin në Ballkan, shkruan analisti amerikan Daniel Serwer në botimin më të ri të revistës së Këshillit për Marrëdhënie Ndërkombëtare

Në tekstin, të cilin e transmeton “Zëri i Amerikës”, thuhet se eksperti për Evropën Juglindore i parashtron opsionet për zgjidhjen e gjendjes së brishtë poltiike dhe të sigurisë në Ballkanin Perëndimor.

Serwer si një nga shkaqet kryesore për këtë jostabilitet e konsideron involvimin e Rusisë, për të cilën thekson se nuk dëshiron zhvillim properëndimor dhe prodemokratik të kësaj pjese të Evropës. Ai theksoi se për rekomandimet e tij janë informuar edhe Kongresi dhe Shtëpia e Bardhë.

Serwer angazhohet për intervenim të përforcuar diplomatik perëndimor dhe intervenim ekonomik, me qëllim që të pengohet kaosi eventual në Ballkan.

Sipas tij, duhet të ekzstojë angazhim shumë më aktiv i SHBA-së sesa deri tani.

“Kjo do të ishte inicativë e re amerikane, por në sferën e vetëm disa çështjeve më të rëndësishme, duke e përfshirë edhe reformën kushtetuese në BeH, statusin e Kosovës dhe çështjen për emrin e Maqedonisë”, shkrtuan Serwer.

“Zëri i Amerikës” thekson se sipas vlerësimit të Serwerit, dy caqe më të lehta për involvimin e Rusisë në Ballkanin Perëndimor janë Republika Sërpska dhe Maqedonia.

“Rusia do të bëjë absolutisht çmos që ta pengojë hyrjen e Maqedonisë në NATO, siç luftonte kundër anëtarësimit të Malit të Zi në Aleancë, ndërsa Republika Sërpska do të ndërmerr gjithçka që duhet që Milorad Dodik asnjëherë të mos lejojë asnjë propozim për konsolidim kushtetues të BeH-së”, vlerëson Serwer, duke shtuar se SHBA-ja duhet këtë ta ndryshojë.

Ai vlerëson se edhe Kongresi duhet të luajë rol më energjik kur bëhet fjalë për Ballkanin Perëndimor.

“Me rëndësi është se diplomatët amerikanë, posaçërisht ambasadorët tanë në rajon, kanë ndjenjë se Kongresi qëndron pas tyre. Pas largimit të adminustratës së Barak Obamës dhe arritjes së qeverisë së Donald Trumpit, diplomatët tanë nuk ishin të sigurtë nëse Kongresi do t’i përjkrah. Shpresoj se shkrimi im do të jetë i dobishëm në këtë pikëpamje”, shkruan Serwer.

Ai në fund propozon edhe emërimin e të dërguarit të posaçëm për Ballkanin Perëndimor me detyrë që të kryejë vlerësim për suksesin dhe mungesat në zbatimin e marrëveshjeve paqesore në BeH dhe në Kosovë, si dhe të ofrojë rekomandime konkrete për politikën e mëtejshme amerikane gjatë zgjidhjes së ngecjes aktuale në EJL. /MIA/

Profesori që u “braktis” nga shteti

Dikur ligjëronte para biologëve e ekologëve të së ardhmes në Kosovë. Tani, pensioni nuk i mjafton as për të blerë ndonjë botim më të ri në këto fusha

Në banesën e tij katërdhomëshe në lagjen “Dardania” në Prishtinë, pensionisti Esat Dauti shfleton me kujdes një nga botimet e reja në fushën e biologjisë, që ia kanë dhuruar fëmijët e tij.

Për vite të tëra ka dhënë mësim për këtë lëndë në shkolla të mesme në Pejë, Gjakovë, e Ferizaj, ndërsa për afro 30 vjet ka ligjëruar lëndën e Ekologjisë në Katedrën e Biologjisë në Universitetin e Prishtinës.

Tetëdhjetëvjeçari kujton me nostalgji kohën kur ligjëronte në këtë universitet.

“Ka qenë vullneti i madh për punë. Edhe gjithmonë jo vetëm vullnet i madh prej kuadrit arsimor, por edhe studentët kanë pasur motiv”, thotë ai.

Për dallim prej më shumë se 100 mijë të moshuarve që marrin pensione të moshës në vlerë prej 80 eurosh në muaj, rreth 40 mijë pensionistët kontribut-dhënës merrnin 140 euro deri në vitin 2016, kur Qeveria e Kosovës vendosi të bëjë kategorizimin e pensionistëve në Kosovë.

Me këtë kategorizim, baza e pensionit kontribut-dhënës në Kosovë u bë 158 euro, kurse më i larti 240 euro.

Por, ish-profesori i Ekologjisë e cilëson si të padrejtë një kategorizim të tillë.

“Jemi të barabartë me profesorë që punojnë në shkolla të mesme apo fillore. Një standard e kemi. Gjeneratat e vjetra ndoshta është dashur të kenë pak diferencim, sepse ka qenë një sakrificë bukur e madhe ta marrësh doktoratën atëherë”, tregon profesori Dauti.

Institucionet e Kosovës, sipas tij, nuk e kanë shpaguar kontributin e tyre që kanë dhënë me vite e vite.

“Shteti është dashur që për këta njerëz që kanë dhënë shumë, t’u japin privilegje, ta kenë shërbimin mjekësor pa pagesë, ajo është esenciale, sepse askush nuk vdes sot nga uria. Ajo është elementare (shërbimet mjekësore). Këtë nuk e kanë bërë e kjo ndihet shumë. Profesori i universitetit ka nevojë të lexojë, ka nevojë të ketë kompjuterin, unë i kam, por jo që kam mundur t’i arrij me të ardhurat nga pensioni”, thotë ai.

Shporta mujore e një qytetari në Kosovë llogaritet të jetë 115 euro. Personat e moshës mbi 65-vjeçare, që përbëjnë rreth 7 për qind të popullsisë së përgjithshme në Kosovë, në shumicën e rasteve duhet të jetojnë me shumë më pak të holla.

Hulumtimet e bëra lidhur me gjendjen socio-ekonomike të pensionistëve, tregojnë se kjo kategori e shoqërisë përballet me shkallë të lartë të varfërisë.

Shtylla, mbi të cilën mbështetet profesori Dauti që nga pensionimi, janë dy djemtë dhe vajza e tij, të cilët punojnë e jetojnë në Britaninë e Madhe dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

Ai shpreh keqardhje për të tjerët që nuk e gëzojnë të njëjtën mbështetje familjare.

“Gjithmonë duhet ndihmë prej dikujt, dikush e ka fatin që ka fëmijët që munden t’i ndihmojnë, dikush nuk e ka atë fat dhe vuan më tepër, por gjithsesi se është pozitë e rëndë. Mendoj që shteti është dashur që pensionistëve kontribut-dhënës në fushën e arsimit t’u japë një privilegj të mirëfilltë”, shprehet ai.

Pensioni i pensionistëve kontribut-dhënës në Kosovë krahasuar me pagat që marrin udhëheqësit e institucioneve të vendit, është rreth pesë herë më i ulët.

“Çeku i bardhë” 1 miliard euro

Çfarë është projekti i qeverisë “1 miliard euro investime”, sa transparent është, cilat janë kostot dhe përfitimet dhe mbi të gjitha a ka pasoja për të nesërmen? Pikëpamjet e ndryshme të ekspertëve të ekonomisë Besart Kadia, Oltion Rrumbullaku dhe Ornela Liperi

“Apres nous, le deluge” (Pas nesh, le të bëhet hataja). Kështu e përmbledh eksperti i ekonomisë, Sherefedin Shehu, projektbuxhetin për vitin 2018. Që do të jetë borxh, askush nuk e vë në diskutim, thekson ai, – por pyetja është se sa do të paguajmë për këtë borxh. E vlerëson shokues projektin “1 miliard euro investime” dhe thekson se në faturën që bizneset do t’i bëjnë qeverisë do të shtojnë fitimin e investimit në projektet publike “veresie” për 15 vjet, si edhe koston e kredisë që do të marrin në banka, sepse nuk besoj se ato kanë kaq shumë para të thata nën “jastëk”.

Projekti “1 miliard euro investime”, siç pritej ka ndarë në dysh ekspertët e ekonomisë, por për publikun ai mbetet ende i paqartë. “Mapo Weekend” në forumin e saj sjell mendimet e tre ekspertëve të fushës, duke u fokusuar te transparenca dhe pasojat.

Kryeredaktorja e revistës “Monitor”, Ornela Liperi, mendon se projekti i qeverisë është si një përrallë me një fillim të bukur, por që fundin mund ta ketë ndoshta dhe të hidhur. Ajo vëren se mungon transparenca, nuk ka një analizë të qartë kosto-përfitime dhe mund të mbetet si një borxh i fshehur. Liperi vëren gjithashtu se nuk dihet nëse bankat do të jenë të gatshme të marrin përsipër rrezik dhe të financojnë këto projekte. “Ndaj pas dhjetë vitesh mund të gjendemi në një situatë ku do të shohim që kemi shpenzuar shumë dhe kemi përfituar pak dhe brezat e ardhshëm do të ngarkohen me një barrë të panevojshme borxhi, që do të dëmtojë rritjen e qëndrueshme në afatin e gjatë”.

Drejtori i “Institutit Europian Pashko”, Besart Kadia, është skeptik edhe për ekzistencën e projektit “1 miliard euro investime”. Kadia evidenton se ende s’kemi parë një projekt të tillë të shpallur publikisht nga qeveria. “Ka në fakt disa diskutime për projekte financimi të mundshme infrastrukturore, por që njëra nuk i ngjan tjetrës. Pra, nuk është i njëjti parim kontraktual apo incentivë ekonomike si ndërtimi i Rrugës së Arbrit, me ndërtimin e një shkolle. Pra, është e vështirë të shprehësh një mendim si ekonomist për këtë projekt kur studimet teknike të fizibilitetit të këtyre projekteve nuk janë publike (nëse këto ekzistojnë).

Nga ana tjetër, eksperti i ekonomisë, Olti Rrumbullaku, e sheh më pozitivisht iniciativën. Ai mendon se Shqipëria ka nevojë për investime publike në çfarëdolloj formati që të vijnë, por këto investime të kenë studime fizibiliteti të mirëfillta dhe të trajtohen njësoj si investimet e tjera buxhetore. Ai thekson gjithashtu se në projektbuxhetin e vitit 2018 mund të kishim një shpërndarje më të madhe fondesh për bujqësinë, sikundër mund të kishte një mbështetje më të shtuar kundrejt arsimit profesional, si dy fusha që mund të gjenerojnë më shumë punësim.

Tre ekspertët analizojnë edhe ndryshimet në paketën fiskale dhe pritshmëritë për ndryshimet që do të sjellë projektbuxheti për vitin 2018 në sektorin e punësimit dhe zhvillimin e biznesit dhe investimeve.

Besart Kadia, Drejtor i Institutit Europian Pashko: S’ka asnjë dokument të qeverisë për projektin “1 miliard euro”

Si e vlerësoni projektin e qeverisë “1 miliard euro investime”, sipas jush është mënyra e vetme edhe pse me risk për të patur investime të konsiderueshme apo kemi të bëjmë me shmangie të garës dhe borxh që do ta paguajnë qytetarët më vonë me interes të lartë?

Nga përdorimi i shpeshtë i termit “projekti 1 miliard” ne pa dashje biem në grackën e komunikimit dhe ndërtojmë analizën e politikave ekonomike bazuar mbi këtë gjest komunikativ sikur me të vërtetë ekziston një “projekt 1 miliard euro”. Duhet theksuar se akoma dhe sot nuk ekziston asnjë dokument i shpallur publikisht nga qeveria se çfarë do të thotë projekti 1 miliard euro.

Ka në fakt disa diskutime për projekte financimi të mundshme infrastrukturore, por që njëra nuk i ngjan tjetrës. Pra, nuk është i njëjti parim kontraktual apo incentivë ekonomike si ndërtimi i Rrugës së Arbrit, me ndërtimin e një shkolle. Pra, është e vështirë të shprehësh një mendim si ekonomist për këtë projekt kur studimet teknike të fizibilitetit të këtyre projekteve nuk janë publike (nëse këto ekzistojnë).

P.sh., në relacionin e vitit 2018 vihet re se sa diverse dhe jo të ngjashme janë kontratat që synohen të lidhen në vitin 2018. Ato variojnë nga ndërtimi i shkollave në arsimin parauniversitar në Bashkinë e Tiranës me vlerë 48 milionë euro, në ndërtimin e spitalit të Fierit me vlerë 72 milionë euro apo në ndërtimin dhe operimin e rrugës Orikum–Himarë me vlerë 132 milionë euro. Po ashtu, u shpall në publik fituesi i koncesionit të Rrugës së Arbrit, por nuk shprehet se sa do të jetë kostoja e interesit në këtë kontratë nga ana e qeverisë, sa ishin kostot e paraqitura nga kompanitë e tjera, sa do të jetë kostoja e tarifës së përdorimit të rrugës etj.

Po ashtu, 2 kompani të tjera nuk kishin as dokumentacionin e rregullt në këtë tender kaq të rëndësishëm dhe të gjitha kompanitë ishin shqiptare. Pra, një ndër arsyet përse shpallen PPP-të është edhe tërheqja e investitorëve të huaj që të ofrojnë know-how apo shprehin më vonë interes për sektorë të tjerë të ekonomisë etj. Në rast se të gjitha firmat që marrin pjesë në tender dhe shpallen fituese do të jenë vetëm firma shqiptare mendoj se duhet të shprehim shqetësim për procedurat e nënshkrimit të këtyre kontratave.

Gjithashtu, edhe kontratat e shërbimit të nënshkruara në sektorë të tillë si shëndetësi janë akoma jotransparente dhe nuk janë të qarta se sa konkurruese ka qenë procesi i përzgjedhjes së këtyre firmave dhe çfarë përfitimesh ekonomike kanë sjellë për qytetarët shqiptarë.

Mendoni se projektbuxheti 2018 është nxitës për ekonominë, ndihmon zhvillimin e biznesit, rrit punësimin apo vijon shpërndarja rutinore e fondeve sipas sektorëve?

Po të hiqet diskutimi për projektin e financimit të projekteve me anë të PPP-ve, buxheti i vitit 2018 është një buxhet pa interes për publikun e gjerë e për bizneset.

Vijon sërish ndryshimi i taksave në baze të paketës së re fiskale. Cilat do të jenë efektet e këtyre ndryshimeve dhe çfarë iniciativash fiskale mendoni se mungojnë në paketën fiskale?

Buxheti i vitit 2018 është larg premtimeve elektorale të qeverisë Rama II. Në të thuhet se tatimi mbi dividentin do të ulej në 6% nga 15%. Po ashtu, shkruhet se do të ulet tatimi mbi të ardhurat personale nga 23% në 18%. Por këto dy premtime të vetme që janë shkruar dhe në programin qeverisës nuk po realizohen. Kjo është dekurajuese pasi në katër vitet e shkuara si nga pushteti lokal dhe nga ai qendror barra fiskale është rritur gjatë tërë kohës duke mos dhënë asnjë lehtësim për sipërmarrjen vendëse. Në fakt është shumë negative për ekonominë tonë që sërish po diskutohet që të vendoset taksa progresive 23% për të gjitha llojet e të ardhurave të individit.

Kjo e komplikon akoma më shumë sistemin tatimor dhe do të jetë një masë tjetër dëmtuese për ekonominë. Mos harrojmë që dhe për sa i përket klimës së biznesit Shqipëria ka bërë hapa pas me 7 vende sipas “Doing Business” të Bankës Botërore. Mos harrojmë se para dy vitesh qeveria Rama sponsorizonte shkrime në revistën prestigjioze “The Economist” për t’i treguar botës se ishte lider në rajon për sa iu përket reformave. Por dy vite më vonë indikatori i Bankës Botërore tregon se të bësh biznes në Shqipëri është më pak e lehtë se në vendet e tjera.

Nga ana tjetër, sot qeveria mbledh mbi 28% të GDP-së në formën e të ardhurave tatimore nga 24% që ka qenë më parë. Duke qenë se lufta anti-informalitet solli shumë pak rezultat kjo tregon se e gjithë e ardhura shtesë ka ardhur si rezultat i rritjes së taksave në ekonomi dhe jo si rritje e eficiencës e mbledhjes së taksave. Ky indikator në fakt është një indikator i mirë për Ministrisë e Financave, por shumë i dëmshëm për aktorët ekonomikë.

Olti Rrumbullaku, ekspert ekonomie, pedagog në Universitetin e Tiranës

Si e vlerësoni projektin e qeverisë “1 miliard euro investime”, sipas jush është mënyra e vetme edhe pse me risk për të patur investime të konsiderueshme apo kemi të bëjmë me shmangie të garës dhe borxh që do ta paguajnë qytetarët më vonë me interes të lartë?

Shqipëria ka nevojë për investime publike në çfarëdolloj formati që të vijnë. E rëndësishme është që këto investime të kenë studime fizibiliteti të mirëfillta dhe të trajtohen njësoj si investimet e tjera buxhetore. Madje, nëse bankat do jenë pjesë e financimit të këtyre investimeve, do të kemi një palë të tretë që do verifikojë në mënyrë më korrekte këto investime dhe besueshmërinë e bizneseve të cilët do futen në një garë të tillë. Këto praktika kanë risqet e tyre, por edhe investimet e mirëfillta nëpërmjet buxhetit nuk është se kanë qenë të përsosura në lidhje me frytshmërinë e tyre për buxhetin dhe ekonominë.

Mendoni se projektbuxheti 2018 është nxitës për ekonominë, ndihmon zhvillimin e biznesit, rrit punësimin apo vijon shpërndarja rutinore e fondeve sipas sektorëve?

Deri në 2017 qeveria ka treguar se mund të gjenerojë një rritje konstante të të ardhurave gjatë viteve, por jo e shoqëruar me rritje të investimeve. Buxheti i vitit 2018 është një ndryshim i rëndësishëm në lidhje me investimet duke pasur një fokusim tjetër tek investimet publike të kombinuara me koncesione që sjellin investime publike të tjera shtesë. Mund të kishim një shpërndarje më të madhe fondesh për bujqësinë, sikundër mund të kishte një mbështetje më të shtuar kundrejt arsimit profesional, si dy fusha që mund të gjenerojnë më shumë punësim.

Vijon sërish ndryshimi i taksave në baze të paketës së re fiskale. Cilat do të jenë efektet e këtyre ndryshimeve dhe çfarë iniciativash fiskale mendoni se mungojnë në paketën fiskale?

E gjithë paketa fiskale ka vetëm dy momente që ia vlen që të ndalemi. Ndryshimi i parë ka lidhje me favorizimin e turizmit dhe ndryshimi i dytë për uljen e pragut të bizneseve të vogla. Në lidhje me çështjen e parë, turizmi shqiptar ka një problem themelor që duhet kohë që ta tejkalojmë. Në Shqipëri mungojnë strukturat hoteliere masive që mund të akomodojnë grupe të mëdha të organizuara turistike.

Gjeografikisht jemi pranë shteteve që përdorin në mënyrë të gjerë këtë lloj turizmi, por që nuk mund të përfitojmë qoftë edhe në mënyrë sporadike apo anësore. Ligji për Investimet Strategjike duhet të përdorej në mënyrë më të drejtpërdrejtë për këtë qëllim, por me sa duket është ende e vështirë për investimet e tilla që të interesohen për Shqipërinë dhe që të tejkalojnë të gjithë pengesat burokratike që krijohen këtu te ne. Nga ana tjetër, qasja e biznesmenëve vendës për të përdorur bregdetin për investime rezidenciale është një tjetër pengesë në këtë drejtim, sepse sidoqoftë investimet nuk mund të jenë të panumërta.

Në pikën e dytë në lidhje me biznesin e vogël ka disa opinione të ndryshme. Trajtimi fiskal i bizneseve të vogla në Shqipëri ka një favorizim të jashtëzakonshëm, i pangjarë në asnjë shtet tjetër në zonën e Europës Lindore, Ballkan e me gjerë. Më në fund po merret një vendim që e ndryshon paksa këtë qasje. Në këtë situatë nuk ndryshon tatimi mbi fitimin apo mbi të ardhurat personale, por vetëm pragu i TVSH-së. Deri në vitin 2015, pjesa dërrmuese e bizneseve të vogla e të mesme që shesin me pakicë mallra apo shërbime drejt konsumatorit ishin jashtë TVSH-së duke deklaruar xhiro shumë më të ulëta. Pas fushatës së informalitetit, kjo sjellje filloi të ndryshojë dhe administrata tatimore realizoi transferimin e mijëra bizneseve në pragjet më të sipërme, mbi 5 milionë dhe mbi 8 milionë. Gjithsesi, për shkak se pragjet tatimore janë pranë njëri-tjetrit, përsëri ishte e vështirë që pragu 5 milionë të kishte një zbatim të përpiktë të deklarimit të xhirove. Në këto kushte, përgjithësisht shtetet përdorin uljen e mëtejshme të pragut, për të qenë më të drejtë në shënjestrimin e subjekteve që në të vërtetë realizojnë xhiro më të lartë.

Ornela Liperi, kryeredaktore e revistës “Monitor”: Një përrallë me një fillim të bukur, por që fundin mund ta ketë të hidhur

Si e vlerësoni projektin e qeverisë “1 miliard euro investime”, sipas jush është mënyra e vetme edhe pse me risk për të patur investime të konsiderueshme apo kemi të bëjmë me shmangie të garës dhe borxh që do ta paguajnë qytetarët më vonë me interes të lartë?

Projekti 1 miliard euro është si një përrallë me një fillim të bukur, por që fundin mund ta ketë të paparashikuar, ndoshta dhe të hidhur. Problemet janë po ato që kanë ngritur Fondi Monetar Ndërkombëtar dhe së fundmi edhe Banka Botërore. Së pari, mungon transparenca, së dyti, nuk ka një analizë të qartë kosto-përfitime, së treti për sa kohë që qeveria nuk ndryshon metodologjinë e raportimit të tyre sipas standardeve ndërkombëtare të kontabilitetit, ky do të jetë një borxh i fshehur dhe së katërti nuk dihet nëse bankat do të jenë të gatshme të marrin përsipër rrezik dhe të financojnë këto projekte. Ndaj pas dhjetë vitesh mund të gjendemi në një situatë ku do të shohim që kemi shpenzuar shumë dhe kemi përfituar pak dhe brezat e ardhshëm do të ngarkohen me një barrë të panevojshme borxhi, që do të dëmtojë rritjen e qëndrueshme në afatin e gjatë.

Mendoni se projektbuxheti 2018 është nxitës për ekonominë, ndihmon zhvillimin e biznesit, rrit punësimin apo vijon shpërndarja rutinore e fondeve sipas sektorëve?

Në pamje të parë buxheti duket pozitiv dhe i qëndrueshëm. Të ardhurat totale në raport me prodhimin e brendshëm bruto (PBB) pritet të arrijnë në 28.1%, me një rënie të lehtë në krahasim me 28.2% e PBB-së që parashikohet për këtë vit. Qeveria ka vijuar me politikën e konsolidimit fiskal, duke ulur deficitin buxhetor dhe duke planifikuar një ulje graduale të borxhit publik dhe duke rritur njëkohësisht shpenzimet kapitale. Por, duke e lidhur me elementet që përmendëm më lart, buxheti duket më shumë si një tullumbace e bukur, që rrezikon të shfryhet sapo t’i ngulet një gjilpërë. Sa iu përket shpenzimeve ato nuk dalin nga rutina e përhershme, fryrja e kostove administrative, ndërsa vijon e rritet barra e buxhetit për pagesën e pensioneve, në një sinjal që reforma e pensioneve nuk ka dhënë rezultatin e duhur. Dhe teksa FMN dhe BB kanë paralajmëruar se ekonomia do të ngadalësohet vitet e ardhshme për shkak të mbarimit të investimeve të mëdha (TAP dhe Devoll), nga ana e qeverisë shihet një vetëkënaqësi, e nxitur nga investimet e brendshme të larta, por që për fat të keq janë në pjesën më të madhe në ndërtim, duke mos i dhënë vlerë të shtuar ekonomisë në afatin e gjatë.

Vijon sërish ndryshimi i taksave në baze të paketës së re fiskale. Cilat do të jenë efektet e këtyre ndryshimeve dhe çfarë iniciativash fiskale mendoni se mungojnë në paketën fiskale?

Në fakt qeveria këtë vit ka patur dy sjellje të kundërta dhe që nuk janë aspak në filozofinë e të majtës. Së pari, në emër të formalizimit të ekonomisë ajo ka ulur kufirin e TVSH-së nga 5 në 2 milionë lekë, duke rritur barrën administrative dhe taksat për biznesin e vogël (nëse ky i fundit nuk do arrijë të transferojë në çmimin fundor do të detyrohet ta paguajë vetë dhe të mbyllet). Së dyti, kjo paketë ka lehtësi fiskale të jashtëzakonshme për hotelet me 5 yje, një lëvizje që pritet të rrisë evazionin fiskal dhe të dëmtojë konkurrencën e lirë. Për sa i përket zgjerimit të taksës progresive, ajo thjesht do të rrisë më tej evazionin siç ka bërë dhe taksa progresive mbi pagat që arrin deri në 23%, ku sot shumë individë me paga të larta po regjistrohen si biznese të vogla dhe po lëshojnë fatura, duke shmangur taksat. Është pra e qartë se qeveria nuk ka një plan të qartë se si të luftojë informalitetin, por thjesht po bën lëvizje të pamenduara mirë dhe mbi të gjitha klienteliste.
/MAPO

Beogradi propozon union Kosovë-Serbi

Në kuadër të dialogut të brendshëm për Kosovën në Serbi, presidentit Vuçiqi ia ka tërhequr vëmendjen propozimi i profesorit universitar i drejtësisë, Vladan Kutleshiq për një union real të shteteve të pavarura të Serbisë dhe Kosovës, të cilat do të vazhdojnë të mbeten të ndërlidhura me njëra tjetrën

“Propozimi im është që Serbia ta njeh Kosovën si një shtet të pavarur, por ajo do të mbetej institucionalisht e lidhur me Serbinë. Do të ishte një union doganor, që do të kishte një treg të përbashkët dhe politikë monetare unike”, ka shpjeguar Kutleshiq për gazetën serbe “Blic”, përcjell Telegrafi.

Sipas gazetës serbe, propozimi i Kutleshiqit në kuadër të dialogut të brendshëm për Kosovën është i pari që ka tërhequr vëmendjen e presidentit të Serbisë, Aleksandar Vuçiq.

Propozimi i tij gjithashtu parasheh autonomi politike dhe territoriale për serbët në veri të Kosovës, ndërsa serbët që jetojnë në jug të Ibrit të fitojnë autonomi kulturore, gjuhësore dhe informative.

Gjithashtu, sipas Kutleshiqit, prona e Kishës Ortodokse Serbe dhe monumentet mesjetare serbe do të fitonin autonomi funksionale, kurse do të administroheshin nga Instituti serb për Mbrojtjen e Monumenteve të Kulturës, ose një autoritet në Kosovë të cilin do ta paguante Serbia.

Sipas gazetës serbe presidenti Vuçiq kohë më parë ka përmendur publikisht propozimin e Kutleshiqit.
“Jam befasuar me atë çfarë tha ai. Nëse do të mendonim kështu 10, 15 ose 20 vjet më parë, ndoshta disa gjëra të ishin ndryshe”, tha Vuçiq.

Kutleshiq shpjegon se Kosova do të merrte ulëse në Kombet e Bashkuara, por Serbia do të bënte një marrëveshje obligative që në organizatat ndërkombëtare (Kosova dhe Serbia) nuk do të mund të votonin kundër njëri-tjetrit.

Pjesë e propozimit të tij është se zgjidhja përfundimtare do të miratohej në një konferencë ndërkombëtare në të cilën do të merrnin pjesë Shtetet e Bashkuara, Kina, Rusia, Gjermania dhe Franca, që do të ishin garantues të marrëveshjes.

“Serbia do të duhej të kërkojë nga Brukseli një garanci për anëtarësim në Bashkimin Evropian nëse një marrëveshje e tillë do të nënshkruhet”, thotë Kutleshiq.

Shala fton qytetarët në protestë masive për plaçkitjen me faturat e rrymës për veriun

Meqë vendimi i Gjykatës së Apelit nuk po gjen zbatim nga Zyra e Rregullatorit të Energjisë (ZRRE), Këshilli për Mbrojtjen e Lirive dhe të Drejtat e Njeriut(KMDLNJ) ka kërkuar të ketë një aktivizim të qytetarëve për një protestë masive, sepse qytetarët ende po detyrohen nëpërmjet faturave të energjisë të paguajnë rrymën që nuk shpenzojnë vetë, por që shpenzohet në veri të vendit

Kryetari i Këshillit për Mbrojtjen, Liritë dhe të Drejtat e Njeriut(KMDLNJ), Behxhet Shala ka thënë se Kuvendi i Kosovës do të duhej ta mbante një seancë të jashtëzakonshme për të diskutuar për plaçkitjen që po iu bëhet qytetarëve të Kosovës dhe bizneseve, për dëmin që është në vlerë dhjetëra milionë euro për shqiptarët.

Shala thotë se neglizhenca dhe heshtja e institucioneve të Kosovës, do të duhej t’i zgjon nga gjumi qytetarët për të ushtruar presion mbi institucionet e vendit, pikërisht mbi ZRRE-në dhe mbi KEDS-in.

“Protesta duhet të jetë masive, duhet bërë presion mbi institucionet e Kosovës, mbi ZRRE-në dhe mbi KEDS-in. Askush nuk po kërkon që mos të paguhen faturat e KEDS-it, mirëpo të gjithë ne po kërkojmë që t’i përmbahemi detyrimit që t’i paguajmë faturat për atë që kemi shpenzuar, për shërbimin që na ka ofruar KEDS-i, mirëpo, askush nuk mund të na detyroj që të paguajmë faturat për serbët apo për atë që nuk duhet ta paguajmë”, ka thënë Shala.

Përveç kësaj, ai ka ripërtëritë se qytetarët nuk duhet të paguajnë faturat e KEDS-it më shumë se 70 për qind, sepse sipas tij, 25-30 përqind është ngarkesë e energjisë së shpenzuar nga serbët.

Për kompensimin e mjeteve, Shala ka thënë se mënyra më e mirë do të ishte që kjo të ndodhte në kuadër të faturimit të ardhshëm.

“Në reagimet tona, ne kemi kërkuar që përveç ndërprerjes së faturimit diskriminues, të gjithë qytetarët e Kosovës që kanë paguar rrymën rregullisht të kompensohen për dëmin që i është shkaktuar pa fajin e tyre. Unë nuk e shoh mundësinë që KEDS-i apo dikush tjetër t’ua kthej parat, duke llogaritë vitet që është paguar më shumë rrymë, por thjesht kjo do të mund të bëhej gjatë faturimit të ardhshëm”, deklaroi Shala.

Avokati i Popullit, Hilmi Jashari, i cili e kishte iniciuar rastin në Gjykatë, ka thënë se janë në proces të pritjes, edhe pse sipas tij, vendimi gjyqësor është i plotfuqishëm dhe nuk varet nga ekzistimi i bordeve, pavarësisht se a janë ato funksionale apo jo.

Jashari ka shtuar se vendimi i gjykatës do të duhej të vihej në zbatim.

“Vendimi gjyqësor është i plotfuqishëm dhe mbi të gjitha përfaqëson një çështje ligjore për një çështje konkrete sikur që është kjo, e ka fuqinë e ligjit dhe nuk është aspak kontestuese, si dhe nuk varet nga ekzistimi i bordeve, pavarësisht se a janë ato funksionale apo jo. Vendimi i gjykatës do të duhej të vihej në zbatim… Njëri prej rekomandimeve ka qenë që të shikohet mundësia e kompensimit të qytetarëve, dhe njëra prej propozimeve që ne kemi vlerësuar ka qenë që t’iu rikthehet në faturat e ardhshme të energjisë elektrike në formë të kompensimit për vlerën sa është ngarkuar fillimisht qytetari pa të drejtë”, ka thënë avokati Jashari.

Ai beson se ZRRE do të reflektojë në këtë drejtim, por nëse jo, ai tha duhet shikuar mundësitë dhe hapat tjerë për këtë çështje.

Zëdhënësja e ZRRE-së, Adelina Murtezaj – Bajrami ka thënë për KosovaPress se ZRRE është e obliguar që t’i zbatojë aktvendimet e Gjykatës, por për të bërë ndryshimet e nevojshme në tarifë nevojitet vendimi i Bordit, si organ i vetëm vendimmarrës në ZRRE.

“Edhe pse aktualisht Bordi i ZRRE nuk është funksional, ZRRE është në proces të shqyrtimit të ri tarifor dhe sapo që Bordi të kompletohet një nga çështjet e para që do t’i dorëzohet për shqyrtim do të jetë shqyrtimi i të hyrave të reja të operatorëve dhe vendimi i gjykatës”, ka theksuar ajo.

Ministri i Zhvillimit Ekonomik, Valdrin Lluka, ka thënë për KosovaPress se deri në fund të këtij viti do të bëhet funksional Bordi i Zyrës së Rregullatorit të Energjisë (ZRRE).

Ai thekson se anëtarët e rinj do të jenë të pavarur dhe profesional dhe nga janari vitit 2018, të zbatohet vendimi i Gjykatës së Apelit për të mos paguar faturat e energjisë për serbët e veriut.

“Unë pres që deri në dhjetor të këtij viti të bëhet funksional bordi i ZRRE-së, në mënyrë që nga janari të zbatohet vendimi i ri i Gjykatës së Apelit për tarifat e energjisë elektrike, dhe qytetarët e Kosovës, si dhe bizneset të mos paguajnë më për qytetarët serb në veri të Mitrovicës. Mendoj se do të jetë e pa mundur që të kompensohen tash mjetet për qytetarët, mirëpo, do të ishte një sukses së nga viti i ardhshëm të mos paguhen më për faturat e qytetarëve serb”, ka thënë ministri Lluka.

ZRRE-ja nuk ka bord funksional që nga muaji maj i këtij viti.

The Economist: Shovinizmi fetar po ngrihet përsëri në Ballkan

Revista e njohur “The Economist” në një analizë të publikuar shkruan për ringjalljen e të djathtës ekstreme në Europën juglindore. Në këtë artikull “The Economist” shkruan se dallimet fetare dhe etnike ishin arsyet që nisën luftërat në Ballkan prej vitit 1990

“Gjatë luftërave në Ballkan në vitet ’90, dallimet fetare dhe etnike po shpërndaheshin nëpër Europë me përfundim tragjik. Vendet myslimane përkrahnin Bosnjën; zemra katolike e Europës ringjalli lidhjet e vjetra me kroatët, ndërsa Serbia mori përkrahje morale nga lidhjet ortodokse që kishte me Rusinë, Greqinë dhe Qipron”, shkruan “The Economist”, transmeton Koha.net.

Revista shkruan se ndikimi fetar ka rënë pas bombardimeve të NATO-s në Serbi gjatë vitit 1999. Pas këtij viti, sipas “The Economist”, ndikimi fetar ra shkaku i ndikimit perëndimor që pati Ballkani pas bombardimeve.

“Së fundmi, nacionalizmi fetar dhe ultra-nacionalizmi është rikthyer në Europën juglindore – edhe pse jo si forcë dominuese, por ka shkëndija që po bëhen edhe më të dukshme”, shkruan “The Economist”.

“Simptomë e kësaj është partia Agimi i Artë në Greqi, anëtarët e së cilës janë akuzuar për pjesëmarrje në organizata kriminale. Në një video të postuar nga kjo parti, shihen anëtarët e saj duke festuar konsolidimin e marrëdhënieve me Partinë Radikale serbe, themeluesi i së cilës, Vojsllav Sheshel ishte gjykuar për krime lufte ndërsa u lirua vitin e kaluar”, shkruan revista e njohur, transmeton Koha.net.

“Këto parti të së djathtës ekstreme mbështeten fort në retorikën fetare. Në manifestimin e mbajtur në Thessaloniki, burrat me kostume festonin për themelimin e frontit të përbashkët kundër fesë islame dhe globalizimit liberal në fenë e tyre”, shkruhet më tej në artikullin e “The Economist”.

“Këto parti të djathta ekstreme mbështeten fort në retorikën fetare. Në ceremoni shihen liderët e dy partive teksa vizitojnë dy nga manastiret afër Malit Athos; atë të Esphigmenou dhe manastirin serb të Hilandarit”.

“The Economist” shkruan se ngritja e këtyre partive shihet me votat që kanë marrë nëpër shtetet e tyre respektive, transmeton Koha.net.

“As Agimi i Artë, as radikalët serbë nuk janë në trend nëpër shtetet e tyre, por nuk duhet nënvlerësuar. Agimi i Artë ka 16 deputetë në parlamentin 300 anëtarësh grek. Radikalët serbë kanë marrë tetë për qind në zgjedhjet e vitit të kaluar në Serbi, duke ia mundësuar Sheshelit që të rikthehet në parlament”, shkruan revista e njohur.

“Aleksandar Vuçiq, presidenti serb, nisi karrierën si radikal, por u nda nga partia në vitin 2008 për të krijuar një grup më modern politik”, shkruan “The Economist”.

“Në mesin e të përbashkëtave që kanë Agimi i Artë dhe Radikalët serbë janë mohimi i kulturave të huaja, përfshirë ato të sjella nga imigrantët; admirimi i Vladimir Putinit dhe marrëdhëniet e ngrohta me Rusinë, dhe reagimi pozitiv për zgjedhjen e Donald Trumpit si president i Amerikës. Agimi i Artë e pa si shfajësim për forcat të cilat janë në favor të ‘shteteve të pastra etnike’ dhe në ‘favor të vetë mbështetjes në ekonominë kombëtare”.

“The Economist” shkruan se “fatmirësisht as jeta politike në Ballkan dhe as ajo fetare, nuk kanë filluar dhe mbaruar me këta zëra [radikalë]. Por padyshim se janë projektuar me besim të madh, sepse për herë të parë në dekadat e fundit, historia është në anën e tyre”.

Heshtje pas takimit Kosovë – BE në Bruksel

Në selinë e Këshillit të Bashkimit Evropian në Bruksel, është zhvilluar takimi i dytë i Këshillit të Stabilizim-Asociimit midis Bashkimit Evropian dhe Kosovës. Po në Bruksel, janë zhvilluar takime bilaterale ndërmjet Përfaqësueses së lartë të BE-së, Federica Mogherini dhe Komisionerit për Zgjerim, Johannes Hahn me kryeministrin e Kosovës, Ramush Haradinaj

Ky i fundit, nuk është zotuar para zyrtarëve të lartë të BE-së rreth përmbushjes së kriterit të fundit për liberalizimin e vizave, e që ndërlidhet me ratifikimin e Marrëveshjes për demarkacionin e kufirit me Malin e Zi, Ndërkaq, është zotuar se Kosova mund të marrë statusin e vendit kandidat për anëtarësim në BE në fund të vitit të ardhshëm.

Takimi i Këshillit të Stabilizim-Asociimit është bashkëkryesuar nga Përfaqësuesja e BE-së, Federica Mogherini dhe kryeministri i Kosovës, Ramush Haradinaj. Ndonëse ishte planifikuar edhe një konferencë për media, ajo është anuluar në momentin e fundit me arsyetimin e Bashkimit Evropian me agjendën e ngjeshur.

Në pamundësi që mediat të kuptojnë më tepër rreth këtyre takimeve, në fund është lëshuar një komunikatë e përbashkët.

Këshilli i Stabilizim Asociimit rikujtoi se Marrëveshja e Stabilizim Asociimit (MSA) është në thelb të marrëdhënieve midis BE-së dhe Kosovës. Kjo Marrëveshje, sipas komunikatës së përbashkët, siguron kornizën kontraktuale brenda së cilës Bashkimi Evropian dhe Kosova do të intensifikojnë bashkëpunimin e tyre dhe do të vlerësojnë zhvillimet në marrëdhëniet e tyre.

“Kosova theksoi vendosmërinë në angazhimin e saj për të përmbushur shpejt reformat kryesore të Stabilizim Asociimit, të identifikuara në agjendën e reformave evropiane, në koordinim të ngushtë me institucionet e BE-së, me qëllim të përparimit të vazhdueshëm në rrugën e saj evropiane”, vijon komunikata.

Këshilli i Stabilizim Asociimit shqyrtoi zhvillimet e fundit kryesore lidhur me përmbushjen e kritereve politike, si dhe gjendjen në lidhje me kriteret ekonomike, bashkëpunimin financiar dhe zbatimin e MSA-së. Ajo vuri në dukje rezultatet e Komitetit të Stabilizim Asociimit të mbajtur më 5 tetor.

Në takim u diskutua për prioritetet e reformave në kuadër të MSA-së, në fushat që përfshijnë sundimin e ligjit dhe reformat gjyqësore, respektimin e të drejtave themelore, reformën e administratës publike, zhvillimin ekonomik, arsimin dhe punësimin.

Agjenda e reformës evropiane e dakorduar së bashku duhet të shërbejë si një udhëzues për rezultatet konkrete.

Aty është theksuar rëndësia e angazhimit të vazhdueshëm në dialogun e ndërmjetësuar nga BE-ja midis Prishtinës dhe Beogradit dhe zbatimit të të gjitha marrëveshjeve të arritura pa vonesë. Janë përshëndetur përparimet më të fundit të bëra në këtë drejtim dhe u theksua nevoja që të gjitha marrëveshjet e arritura në dialog të zbatohen pa vonesa të mëtejshme.

Po të premten në Bruksel, kryeministri i Kosovës, Ramush Haradinaj, u takua me Përfaqësuesen e Lartë të Bashkimit Evropian për Politikë të Jashtme dhe Siguri, Federica Mogherini. Sipas një komunikate për media, Haradinaj dhe Mogherini biseduan për perspektivën dhe rrugën evropiane të Kosovës.

Kryeministri Haradinaj theksoi se me dinamikën e përcaktuar me qeverisjen e re është përshpejtuar edhe procesi i përmbushjes së Agjendës së Reformave Evropiane dhe kriteret e përcaktuara me Marrëveshjen e Stabilizim Asociimit.

Ai tha se Kosova është e përkushtuar dhe po punon në reformat në fushën e sundimit të ligjit, në zhvillimin ekonomik, në arsim e shëndetësi dhe synon që të arrijë deri në fund të vitit 2018 statusin e vendit kandidat për anëtarësim në BE. Sipas Haradinajt, perspektiva evropiane e Kosovës duhet të jetë e qartë dhe e hapur. Edhe këtë herë, ai nënvizoi rëndësinë e përmbylljes së procesit të liberalizimit të vizave për qytetarët e Kosovës.

Haradinaj, vijon komunikata, tha se Kosova ka mbetur vendi i fundit dhe i vetmi në Evropë pa lirinë e lëvizjes dhe se përshpejtimi i këtij procesi do të ndihmonte qytetarët dhe vendin. Ai theksoi se Kosova ka përmbushur obligimet e saj në këtë proces dhe tha se kriteri i mbetur i Marrëveshjes së demarkacionit me Malin e Zi, ka nisur të adresohet me fillimin e punës së komisionit të ri shtetëror.

Në Bruksel, Haradinaj tha po ashtu se gjetjet e komisionit në raportin përfundimtar do të analizohen dhe pas kësaj do të procedohet më tutje. Kryeministri Haradinaj tha se anëtarësimi i Kosovës në të gjitha organizatat ndërkombëtare duhet të bëhet pa pengesa.

Ai theksoi se Kosova është faktor stabiliteti dhe po dëshmon përkushtim në ndërtimin e marrëdhënieve të mira me fqinjët përfshirë edhe Serbinë, me të cilën po zhvillon dialog për normalizim marrëdhëniesh.

Kryeministri i Kosovës theksoi se dialogu duhet të riformatohet, të afatizohet dhe të përfundojë me një rezultat konkret, të njohjes reciproke ndërmjet dy shteteve.

Në takim me Përfaqësuesen e Lartë të BE-së, Federica Mogherini, morën pjesë edhe zëvendëskryeministri dhe ministër i Jashtëm, Behgjet Pacolli, dhe ministrja e Integrimeve Evropiane, Dhurata Hoxha.

Bizneset në hall nga ryshfeti

Nuk kryhet punë pa ryshfet. Marrja e tenderëve, punësimet, avancimet e madje edhe funksionimi i papenguar i biznesit ka një kosto. Kjo është përshtypja e krijuar për Kosovën nga qytetarët dhe bizneset për gati një dekadë nga shpallja e pavarësisë

Në një raport që pati publikuar vjet Zyra Kombeve të Bashkuara për Drogë dhe Krim në Vjenë, i kryer me biznese kosovare, kishte nxjerr të dhëna të frikshme lidhur me mënyrën kriminale sesi fitohen tenderët në Kosovë.

Në këtë hulumtim afro 100 biznese nga të gjitha qytetet e Kosovës, ishin deklaruar se janë detyruar të paguajnë mesatarisht nga 1 mijë euro për favore të ndryshme nga institucionet dhe zyrtarët publik. Qoftë kjo për t’i përshpejtuar procedurat lidhur me biznesin, marrja e një trajtimi më të mirë dhe mundësimi i finalizimit të procedurave në tenderë.

Ndërkaq, sipas të dhënave të Policisë së Kosovës del se shumë pak nga ata që paguajnë mito raportojnë në institucionet kompetente.

Numri i personave që janë evidentuar nga Policia si marrës të ryshfetit për dy vite është 28.

“Duke ju referuar të dhënave policore, për marrje të ryshfetit në vitin 2016 kanë qenë 17 ankesa, ndërsa deri më 6 nëntor të këtij viti kanë qenë 11 ankesa”, kanë thënë nga zyra e informimit e Policisë së Kosovës.

Ata nuk japin të dhëna për profilin e ryshfetmarrësve, por thonë se kanë ndërmarrë veprime konkrete për parandalimin e kësaj dukurie, si dhe kanë arrestuar edhe persona të dyshuar që kanë qenë të përfshirë në raste të tilla.

“Rastet e natyrave te tilla pavarësisht a iniciohen nga zyrtarët kompetent, palë të ndryshme ankuese apo të tjerë policia i trajton me seriozitet të madh dhe veprime ligjore ndërmerren ndaj kryesve te veprave te tilla pavarësisht rolit dhe funksionit të tyre”.

Në bazë të nenit 248 të Kodit Penal të Republikës së Kosovës, personat zyrtarë që marrin ryshfet qoftë në mënyrë të drejtpërdrejtë apo të tërthortë, i pret dënimi prej gjashtë muaj deri në 8 vite burg, si dhe gjoba deri në 15 mijë euro.

Bizneset në hall nga haraqi

Dy zyrtarët më të përfolur viteve të fundit për zhvatje të bizneseve në Pallatin e Rinisë në Prishtinë, janë Rrustem Mustafa e Latif Gashi.

Kështu i kishte akuzuar, përfaqësuesi i markës sportive “Asiks” Eroll Vitaku.

Vitaku është njëri nga dhjetëra afarist kosovarë, i cili ka pranuar publikisht se për vite të tëra ka paguar haraq që të ushtroj aktivitetet në biznesin e tij pa pengesa.

Se ka shumë biznese që detyrohen të paguajnë shuma të mëdha parash për të zhvilluar afarizëm në vend, këtë e kishin konfirmuar edhe institucionet e sigurisë në vend.

Misioni Evropian për Rend dhe Ligj EULEX vitin e kaluar ka bërë të ditur se është duke i hetuar 13 raste të tilla.

Gazeta ka kontaktuar edhe me EULEX-in për të marrë të dhëna se sa është numri i personave që dyshohen për haraq gjatë këtij viti, por nuk ka marrë përgjigje.

Të alarmuar për këtë dukuri, ishin shprehur përfaqasuesit e komunitetit të biznesit.

Kreu i Odës Ekonomike të Kosovës, Safet Gërgjaliu thotë se deklaratat e afaristëve për haraçin janë shqetësuese dhe dëmtohet ambienti i të bërit biznes në vend.

“Kjo tregon për pasiguri për të bërë biznes në Kosovë, e cila duhet të zgjidhet sa më shpejtë”, thotë Gërgjaliu.

Një nga investitorët që pati denoncuar zhvatjen në Pejë është, Selatin Balkan, të cilit persona të njohur për policinë dhe institucionet e rendit i kërkuan 300 mijë euro haraç për të filluar biznesin në këtë qytet.

Rruga për ta fituar një tender

E ryshfeti në Kosovë mbetet alternativë për tu fituar tenderët. Në një raport që pati publikuar Zyra Kombeve të Bashkuara për Drogë dhe Krim në Vjenë, i kryer me biznese kosovare, kishte nxjerr të dhëna të frikshme lidhur me mënyrën kriminale sesi fitohen tenderët në Kosovë.

Hulumtimi i cili quhet “Biznesi, Korrupsioni dhe Krimi në Kosovë: Ndikimi i ryshfetit dhe i krimit në ndërmarrjet private”, përfshin periudhën e vitit 2013 dhe është publikuar nga Agjencia e Statistikave të Kosovës.

Në këtë hulumtim afro 100 biznese nga të gjitha qytetet e Kosovës, ishin deklaruar se janë detyruar të japin për favore të ndryshme nga institucionet dhe zyrtarët publik.

Qoftë kjo për t’i përshpejtuar procedurat lidhur me biznesin, marrja e një trajtimi më të mirë dhe mundësimi i finalizimit të procedurave në tenderë.

Nga hulumtimi ka dalë se një biznes në Kosovë paguan mesatarisht rreth 1 mijë euro ryshfet për të pranuar favore të ndryshme nga institucionet publike. Një përqindje e konsiderueshme e bizneseve iu paguajnë ryshfet zyrtarëve publikë, në mënyrë të përsëritur, gjatë gjithë vitit.

Më të prekurit nga kjo dukuri janë bizneset, në sektorët e prodhimit industrial, të furnizimit me energji elektrike, gaz dhe ujë, të pasuar nga bizneset në sektorin e tregtisë me shumicë dhe të tregtisë me pakicë, shkruan Gazeta Fjala.

“Zyrtarët publikë, me rrezik më të lartë të ryshfetit në bashkëveprim me bizneset, janë zyrtarët e doganave, zyrtarët tatimorë/të hyrave, zyrtarët komunalë ose provincial”, thuhet në hulumtim.

Kur është në pyetje sigurimi i një favori, krahas parave të gatshme, bizneset janë të detyruara të shkojnë deri atje sa të ofrojnë madje edhe gjëra ushqimore e pije të ndryshme.

Hulumtimi tregon se një përqindje e konsiderueshme e gjithë ryshfetit, që u është paguar zyrtarëve publikë, nga bizneset në Kosovë, është paguar në para të gatshme (59.2 për qind), pasuar me sigurimin e ushqimit dhe pijeve, në këmbim të një “favori” të paligjshëm nga ana e zyrtarit publik (58.4 për qind) dhe të mira ose përfitime të tjera (12.1 për qind).

“Kur ryshfeti është paguar me para të gatshme, shuma mesatare e paguar për ryshfet është 844 Euro”.

Ndërsa sa i përket asaj se cila palë, në fakt e inicion çështjen e ryshfetit, në rreth 38 për qind të të gjitha rasteve, pagesa e ryshfetit është ofruar nga një përfaqësues i biznesit, pa bërë një kërkesë paraprake, shkruan Gazeta Fjala.

Format e ryshfetit

Hulumtimi analizon edhe format e pagesës së ryshfetit. Të dhënat tregojnë se zyrtarët publikë, të cilët në mënyrë direkte kërkojnë ryshfet, shpesh atë e bëjnë në formën e pagesave me para të gatshme.

Ndërsa, bizneset që iu ofrojnë ryshfet zyrtarëve publikë mund të dëshirojnë të shikojnë gjetjen e alternativave, më pak të kushtueshme, që lidhen me aktivitetet e rregullta të biznesit të tyre, të tilla si: ofrimi i ushqimit dhe pijeve (kur është fjala për sektorin e akomodimit dhe të ushqimit) ose të llojeve të tjera të mallrave dhe shërbimeve (veçanërisht në tregtinë me pakicë dhe shumicë).

“Të dhënat tregojnë se në shtatë prej dhjetë rasteve të ryshfetit 72.8 për qind, në të cilin është kërkuar ryshfet (qoftë në mënyrë eksplicite, implicite ose nëpërmjet një pale të tretë), pagesa është bërë në para të gatshme”, thuhet në hulumtim. /Gazeta Fjala/

NATO ua mbyllë gojën Thaçit, Mustafës, Mehës dhe analistëve…

Vjen goditja e dytë nga NATO-ja për mashtruesit e demarkacionit me Malin e Zi. NATO përfundimisht sçaron se nuk ka asnjë lidhje me përcaktimin e kufirit Kosovë-Mali i Zi. Ndërsa, ata që thirren në harta të NATO-s, janë vetëm mashtrues, sepse NATO nuk ka krijuar asnjë hartë të kufirit Kosovë-Mali i Zi, dhe se me këtë asnjëlloj harte nuk mund ti referohej Komisioni Meha, që të argumentonte humbjen e 8.230 hektarëve

Pra, përfundimisht, del se Hashim Thaçi, Isa Mustafa, dhe Murat Meha, kanë kryer mashtrim të qëllimshëm, dhe kanë konsumuar vepër të rëndë kriminale, pasi tashmë është e qartë se nuk ka argumente, as amerikane dhe as të NATO-s, që thonë se kufiri është diku tjetër, nga ai që Kosova e ka administruar të paktën që nga krijimi i Autonomisë.

Deklarata e NATO-s dhënë gazetës Ekspres

Pas deklaratave të James Foggo, komandant i forcave të përbashkëta të NATO-s për Evropë, i cili zgjodhi që në vizitën e tij në Kosovë të flasë për çështjen e kufirit me Malin e Zi, Express ka kontaktuar sërish me zyrën e tij në Itali për të kërkuar sqarime shtesë rreth asaj që tha ai për demarkacionin. Në një përgjigje për gazetën, një ushtarak i NATO-s, ka shtuar se aleanca e tyre nuk luan asnjë rol të drejtpërdrejtë në kufijtë e shteteve. Për ta, kufiri është një çështje mes palëve të interesuara, Kosovës dhe Malit të Zi.

Deklarata e një ushtaraku të lartë amerikan e bërë të mërkurën, teksa po merrte pjesë në ceremoninë e ndërrimit të Komandës në KFOR, mori vëmendje të madhe në opinion. Madje, komentet e tij për Malin e Zi dhe Kosovë u pëlqyen nga anëtarë të Komisionit për Demarkacionin.

Admirali i Ushtrisë Amerikane, në atë ceremoni u pyet edhe rreth demarkacionit, derisa ai nuk hezitoi të thotë se rreth kësaj teme, pret që Kosova dhe Mali i Zi të zhvillojnë bisedime. Ushtarakët shpesh u ikin temave politike.

“Të kesh një anëtare të NATO-s në kufi siç është Mali i Zi, është një gjë e mirë për Kosovën. Në këtë aspekt unë pres që të ketë dialog produktiv mes Qeverisë së Kosovës dhe Malit të Zi”, ka thënë ai.

Express ka kërkuar sqarim shtesë në zyrën e gjeneralit, për të kuptuar nëse deklaratat e tij përfaqësojnë një qëndrim personal apo të njëjtat janë pikëpamje edhe të aleancës euroatlantike NATO.

Nga zyra e admiralit amerikan, në përgjigjen për Express e që i atribuohet një “oficeri ushtarak të NATO-s, bëjnë të ditur se aleanca e tyre nuk luan rol në çështjet e kufirit dhe se kjo e fundit është çështje midis palëve që janë të interesuara.

“NATO-ja nuk luan rol të drejtpërdrejtë në çështjet e demarkacionit të kufirit – as midis shteteve tona anëtare dhe as mes vendeve të tjera. Që nga themelimi i NATO-s në 1949, 17 vende janë bërë anëtare të Aleancës. Aty ku vija e demarkacionit është një çështje midis palëve të interesuara. Ne presim që dy vendet të zgjidhin këto çështje në mënyrë paqësore dhe në përputhje me të drejtën ndërkombëtare”, thuhet në përgjigjën e NATO-s.