Ngritja e varrezave greke në Shqipëri është një akt i rrezikshëm

Historiani Pëllumb Xhufi ka komentuar detajet e para të projekt-marrëveshjes mes Shqipërisë dhe Greqisë.
Ai thotë se për të gjitha pikat pritet të ketë grupe të posaçme ekspertësh për t’u negociuar.

Në një intervistë dhënë për gazetën “TemA”, ai thotë se dialogu mes palëve ka ngecur deri më sot për shkak të mungesës së bashkëpunimit nga shteti fqinj. Nën optikën e tij, marrëveshja greko-shqiptare për ujërat territoriale pritet të jetë ndryshe nga ajo e vitit 2009 gjatë qeverisjes “Berisha”.

Ai shton se atëherë negociatat kanë qenë “nëntokë”, ndërsa sot janë mbi tokë. Ndërkohë, deklaratat e ministrit të Jashtëm Nikos Kotzias për faljen e 12 milieve ujëra territoriale, Xhufi i cilëson si “kocka” që i hidhen një pjese të popullsisë greke, që janë edukuar me nacionalizëm.

Sa i përket çështjes “çame”, historiani tregon fazat në të cilën duhet të kalojë zgjidhja e saj, duke vënë theksin tek anëtarësimi i Shqipërisë në BE, që mund ta lehtësonte.

I pyetur lidhur me ligjin e luftës, Pëllumb Xhufi shprehet se është absurd dhe turp i madh për Greqinë që ka hyrë në shekullin e XXI duke e mbajtur ende në fuqi. Ai shton se për heqjen e tij nuk duhet të ketë asnjë negociatë apo shkëmbim.

Z. Xhufi, bisedimet me Greqinë kanë kapërcyer raundin e dytë në nivel qeveritar. Si e keni parë juve deri më tani këtë dialog?

Bisedimet priteshin dhe uroheshin nga shqiptarët pasi jemi të interesuar të kemi raporte normale me Greqinë. Dua të theksoj se nëse dialogu ka ngecur deri më sot, nuk ka qenë faji i Shqipërisë por i shtetit fqinj. Këtë dua ta nënvizoj me forcë dhe pa mëdyshje pasi historikisht Greqia i ka rënë në qafë vendit tonë. Deri më tani shohim se po negociohen çështje që kanë ngelur pezull për faj të qeverive greke. Jam i bindur se grupi negociues shqiptar do të ketë parasysh historinë e marrëdhënieve tona si dhe historinë e gabimeve të bëra nga qeveritë e mëparshme. Besoj se do ketë një trajtim me frymë parimore në përputhje me dokumente, interesa dhe rezoluta përkatëse, që çdo shtet duhet t’i përmbahet.

Pjesë e marrëveshjes kanë qenë edhe varret e ushtarëve grekë të rënë gjatë luftës së dytë botërore ku momentalisht ka filluar implementimi i fazës së zhvarrosjes. Cili ka qenë gjykimi juaj mbi këto zhvillime?

Deri më sot historia e varrezave të ushtarëve grekë është shoqëruar me skandale dhe turpe. Kujtoj këtu aventurën e palës greke me eshtrat e banorëve të Kosinës të cilat u tentuan që në vitin 2007-2008 të “shiteshin” sikur i përkisnin ushtarëve fqinjë. Asaj kohe eshtrat u mblodhën dhe u vendosën në kompleksin monumental në grykën e Këlcyrës i cili duhet thënë se është pa leje.

Tashmë konsideroj se çështja po diskutohet nga grupe të posaçme ashtu siç duhet të ishte diskutuar . Unë dhe mjaft kolegë të mi kemi qenë kundër ngritjes së këtyre varrezave. Ne kemi qenë pro gjetjes dhe përcjelljes së eshtrave me nderime, duke shtuar edhe ngritjen e një përmendoreje për nder të kësaj lufte. Këtu të mbyllej kjo histori.

Por z. Xhufi, shqiptarët janë të shqetësuar për mundësinë e një rreziku që mund të vijë vite më mbrapa lidhur me këtë çështje ku një prej tyre janë edhe pretendimet territoriale të fqinjëve…

Ngre dyshime të forta fakti që prej fundit të viteve ‘80 është kërkuar me ngulm nga qeveritë greke ngritja e një zinxhiri varrezash dhe përkujtimoresh të përputhura me vijën e vorio–epirit që pretendohet nga qarqe të ndryshme. Të gjitha këto tregojnë se ka një prapamendim për ta transformuar këtë peizazh dhe për ta mbushur me monumente që lidhen me historinë e Greqisë. Dua të theksoj se kjo trevë ka kontribut të çmuar që nga lufta për pavarësi, lufta ndaj pushtuesve fashistë, nazistë dhe rezistenca e gjatë ndaj sulmeve të vazhdueshme nga shteti grek që shpesh herë janë shoqëruar me masakra. Ka rrezik që varreza të tilla të shndërrohen në “mollë sherri” mes dy vendeve. Ato mund të bëhen target i ndonjë force politike që ekziston apo mund të lindë për të ndërmarrë aksione antiligjore apo provokime. Kush garanton që qeveria greke nuk do të kërkojë vite më vonë që t’i ruajë me ushtarët e vetë? Duket pak absurde por kanë ndodhur shumë lëshime dhe ndërhyrje këto 27 vjet sa asgjë s’mund të parashikohet më. Në kohën e Enver Hoxhës nuk do të guxonte kush t’i bënte këto ndërhyrje.

Dua të ndalemi tek një debat që ka çliruar reagime pafund për ujërat territoriale. Detajet e para tregojnë se Shqipëria pritet të humbasë 12 milje. Si qëndron e vërteta duke interpretuar aq sa dimë deri më tani nga bisedimet?

S’ka pse të dyshohet se marrëveshja që po bëhet do të shkelë mbi veten e saj. Mendoj se Partia Socialiste veç mëkateve që mund të ketë, ka edhe një meritë të madhe historike pasi bëri që të pushojë marrëveshja greko-shqiptare e vitit 2009 e z. Sali Berisha. Ajo marrëveshje duhet thënë se shiste interesat e popullit shqiptar dhe veç të tjerash do të ishte vazhdimisht “mollë sherri”. Do i jepja meritë PS-së dhe Saimir Tahirit që e kanë mbrojtur me koherencë qëndrimin për ta hedhur poshtë. Dua të përmend këtu edhe 5 nga 9 anëtarët e Gjykatës Kushtetuese të cilët nuk u dorëzuan para presionit të qeverisë në atë kohë duke votuar kundër marrëveshjes në votimin e parë. Madje, në një kohë kur kemi parë veç gjyqtarë të korruptuar që shkelin interesat kombëtare, do propozoja që këta 5 gjyqtarë të dekoroheshin me tituj të lartë nga Presidenti. Momentalisht jemi në një rinegocim me palën greke dhe duhet bërë me qetësinë e duhur. Marrëveshja e bërë në vitin 2009 është disa metra nën tokë dhe kjo sot është mbi tokë.

Ju kujtoj se ministri i Jashtëm grek Nikos Kotzias ka thënë se kemi fituar 12 milje nga marrëveshja…

Pala greke ka të bëjnë me një opinion publik ku prej një shekull e gjysmë edukohet me nacionalizëm ekstrem. Në këtë rast Kotzias ka dashur të japë një kockë. Miljet i vendos konventa e OKB-së, madje këtë e ka njohur edhe Enver Hoxha pasi ai i kishte shtyrë në 16 milje. Personalisht kam një dyshim pasi nuk e di nëse është vendosur ligji i “Kufirit” që është aprovuar nga Parlamenti në vitin 2001. Ky ligj orientonte vijën drejtvizore duke përcaktuar bregun e dhëmbëzuar shqiptar në bazë të konventës nga Velipoja në jug të Sarandës. Parlamenti e hoqi këtë gjatë qeverisjes “Berisha” dhe kaloi një ligj për monitorim kufiri. Ky i fundit s’kishte të bënte me kufirin, por praktikisht na la pa kufi. Do sugjeroja që të vihej në vend ligji i kufirit dhe matja në Sarandë mos fillojë nga porti që është në pikën më të thellë, por nga vija që bashkon kepin e Demës dhe kepin tjetër të përcaktuar edhe nga Konventa e Montego Bay–it.

Pjesë e tryezës së bisedimeve është edhe “ligji i luftës”. Si e shihni që pas kaq shumë vitesh bisedimet për të janë në pikën zero?

Ligji i luftës është absurd dhe turp i madh për Greqinë që ka hyrë në shekullin e XXI duke e mbajtur ende në fuqi. Ky ligji vite më parë nuk pranohej dhe quhej inekzistent nga forca të caktuara shqiptare, ku eksponentë të lartë të PD-së thoshin se s’ka gjendje lufte. Tashmë vetë pala greke po pretendon se nuk është shfuqizuar. Ai duhet hequr, madje në mënyrë të njëanshme pa e negociuar me “jap më jep”. S’duhet dhënë asgjë. Ka penguar shumë gjëra dhe ka krijuar klimë të keqe mosbesuese ndër vite me fqinjët. Madje lidhet edhe me nën-tekse që kanë dalë shpesh herë nga qarqe të caktuara greke. Mosnjohja e kufirit të përcaktuar në vitin 1913, dhe të konfirmuar në Konferencën e Paqes, le dyshim se pala greke aspiron për të shtyrë vijën e kufirit. Në një situatë të caktuar, një qeveri e papërgjegjshme mund të tentojë që të hyjë në Shqipëri.

Ministri i Jashtëm Kotzias ka deklaruar së fundmi se çështja “Çame” nuk ekziston dhe s’është pjesë e bisedimeve. A mund të ketë marrëveshje me Greqinë pa pasur në tryezë Çamërinë?

Andrea, mos dëgjojmë se çfarë thonë Nikos Kotzias dhe Alexis Tsipras. Ky i fundit duhet vlerësuar që nuk komenton këto tema kaq të ndjeshme ndërsa z. Kotzias, ndryshe nga parëardhësit nuk i ikën bisedimeve kur shtrohet çështja “Çame”. Ka rëndësi që i ka dëgjuar si pjesë të paketës. Kjo sjellje është interpretuar edhe nga Bashkimi Europian ku komisioneri Johannes Hahn e ka njohur. Çështja “çame” të jemi të ndërgjegjshëm se është me disa stade. Së pari duhet që pala fqinje ta njohë padrejtësinë historike. Duhet trajtuar qarkullimi i lirë i individëve, problemi i pronave dhe problemi i kthimit të çamëve në pronat e veta. Kjo e fundit thjeshtohet pas futjes së vendit në Bashkimin Europian. Mendoj se për të gjitha pikat e marrëveshjes do të ketë grupe të posaçme për negocim.

Në mbyllje të intervistës dua t’ju adresoj një pyetje si ish-diplomat sa i përket votës së Shqipërisë në OKB për Jerusalemin… Mendoni se është një “tradhti” ndaj SHBA-ve?

Unë e shoh ndryshe nga ata që dalin dhe llomotisin në media. Së pari dua të di nëse ka pasur një bisedë mes diplomacisë sonë dhe asaj amerikane pasi mendoj se duhet të ketë pasur një dakortësim paraprak. Shqipëria, dhe konkretisht qeveritë e majta kanë provuar që kanë votuar krah SHBA-ve edhe për çështje më të thekshme. “Jerusalemi” është çështje sekondare. Unë e di që Evropa ja ka kërkuar Shqipërisë për të votuar njëlloj në këtë rast. Ne jemi një hap larg Brukselit të cilin e kemi prioritet absolut. Një gjë e tillë është bërë edhe nga Kroacia, e cila kur votohej për Gjykatën Penale Ndërkombëtare në vitin 2003, votoi si BE e jo si SHBA pasi gjendej pranë familjes Evropiane siç jemi ne sot.

Gjenerali turk paralajmëron Uashingtonin: Të mos e shtyjë Turqinë në anën e Iranit dhe Rusisë

Një ish-gjeneral turk, i cili tani udhëheq një nga kompanitë më të rëndësishme të mbrojtjes të Turqisë, paralajmëroi një audiencë të Uashingtonit se partneriteti i SHBA-së me njësitë për Mbrojtjen e Popullit (YPG), dega siriane e PKK-së po e shtyen Turqinë në anën e Iranit dhe Rusisë

“Ne mund të balancojmë Iranin dhe Rusinë në Siri, ne kemi një përvojë pune me ta. Ju lutemi, rishikoni politikën tuaj të Sirisë (që varet nga YPG).

Ne mund të përmbushim çfarëdo qoftë nevoje tuaj në Siri, por mos na shtyni në anën tjetër. Ju po na shtyni drejt palës iraniane dhe ruse”, tha gjenerali i pensionuar gjeneral Ahmet Bertan Nogaylaroğlu në një panel të organizuar të mërkurën nga Organizata e Trashëgimisë Turke me qendër në Uashington (THO).

Gjenerali, një zëvendëskryetar i drejtorëve të industrisë turke të hapësirës ajrore (TAI), tha se NATO-ja dhe SHBA-ja duhet të tregojnë ndjeshmëri ndaj shqetësimeve turke, sepse 13 nga 16 problemet kryesore ndërkombëtare të përcaktuara nga NATO-ja ishin rreth Turqisë.

“Tani jemi nën kërcënim nga Siria. Ne jemi në vijën e parë të përballjes me këto probleme. Kur do të na dalë NATO në ndihmë?”, pyeti ai.

Financial Times: Plani i BE-së është të anëtarësojë gjashtë vendet e Ballkanit përfshirë edhe Kosovën

BE-ja do të ofrojë perspektivën e anëtarësimit edhe për gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor deri në vitin 2025, pasi ndër tjerash kërkon për të forcuar kontrollet mbi migracionin dhe për t’iu kundërvënë ndikimit rus në rajonin e paqëndrueshëm

Kështu së paku shkruan mediumi prestigjioz Financial Times, përcjell Telegrafi, duke shtuar se një dokument i Komisionit Evropian që do të publikohet të martën, pritet të vendos objektivin për atë që do të jetë zgjerimi më i madh i vetëm i bllokut në dy dekada.

Por, siç thuhet më tej, diplomatët evropianë thonë se afati kohor ambicioz, megjithëse më shumë se motivues se realist, është vendimtar për të shtrënguar lidhjen ndërmjet Brukselit dhe vendeve që dolën nga rënia e Jugosllavisë, plus Shqipërinë fqinje.

Perspektiva e anëtarësimit, megjithëse e largët, ka qenë prej kohësh një nxitje për reforma dhe pajtim në rajon pas luftërave ballkanike të viteve 1990, shkruan FT.

Por, “lodhja nga zgjerimi”, pas krizës financiare të vitit 2008 dhe problemet e borxhit të eurozonës – dhe votimit nga Britania e Madhe që të lënë BE-në, më parë një ithtar i zgjerimit të bashkimit – kanë hedhur dyshime mbi këtë perspektivë.

“Në një farë mënyre, [gjashtë] nuk janë të jashtëm, ata janë tashmë brenda, dhe ne kemi nevojë për ta”, citohet të ketë thënë një diplomat pro-zgjerimit të BE. “Kjo është arsyeja pse ne kemi nevojë për të ri-aktivizuar procesin e zgjerimit”.

Komisioni pritet gjithashtu për të thirrur gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor për të zgjidhur mosmarrëveshjet e pazgjidhura bilaterale dhe për të luftuar korrupsionin, si dhe njohjen e problemeve që kanë ndjekur anëtarët e tjerë të rinj në dekadën e fundit.

Gjithsesi, siç thuhet më tej, Serbia dhe Mali i Zi, të cilat tashmë kanë filluar bisedimet për anëtarësim në BE, janë parë si dy kandidatët më të mundshëm të Ballkanit Perëndimor për të arritur këtë qëllim deri në vitin 2025, përpara Shqipërisë, Maqedonisë, Bosnje dhe Hercegovinës dhe Kosovës.

Ndërsa shumë shtete anëtare të BE-së, duke përfshirë edhe ata më të rinj në Evropën Qendrore dhe Lindore, janë pro-zgjerimit, territoret e Ballkanit Perëndimor mund të bien në kundërshtim nga disa vende të fuqishme.

Në këtë drejtim, ky medium merr shembull rastin e Spanjës, e cila a ka refuzuar të njohë Kosovën, si një shtet i pavarur për shkak të shqetësimeve rreth implikimeve të mundshme për statusin e Katalonjës.

Me cilët kufij do të pranojë Serbia të anëtarësohet në BE?

Kryeministrja e Serbisë, Ana Brnabiç, ka deklaruar se Bashkimi Europian nuk e ka njohjen e Kosovës si kusht për anëtarësimin e Serbisë

Ajo ka folur gjatë një mbledhjeje të përbashkët mes qeverisë serbe dhe asaj sllovene gjatë së cilës referoi qëndrimet e presidentit të Parlamentit Europian, Tajani.

“Mendoj se u tha qartë nga presidenti i PE-së, Tajani se Serbia nuk ka pse të njohë pavarësinë e Kosovës për t’u anëtarërsuar në BE”, tha ajo. Sipas saj për Beogradin mjafton përmbushja e marrëveshjes së Brukselit, të cilën Serbia e ka realizuar në pjesën më të madhe.

Qëndrimi serb luan me hapësirat e krijuara nga mesazhi dhe kërkesa europiane për të mos importuar problem kufitare në BE nga vendet aspirante – shkruan ResPublica.

Serbia po synon të imponojë si kartë lehtësuese suksesin e dialogut me Prishtinën duke shmangur njohjen që është në fund të fundit diskrecion i një shteti. Nuk dihet se me cilët kufinj do të pranojë të anëtarësohet në BE Serbia, pasi referuar Kushtetutës së saj, Kosova është pjesë integrale e saj, ndërkohë që shumica e vendeve të BE-së e njohin Kosovën shtet.

Ky është një paradoks që vetëm Ballkani mund ta prodhojë sigurisht me Serbinë si kampione e pakonkurueshme e kësaj diplomacie që pajton vetëm në imagjinatën e saj, atë që nuk përligjet në realitet.

Schwarzenberg: Kosova të mos u ofrojë arsye shteteve për mosnjohje

Karel Schwarzenberg, një nga figurat kyçe në politikën çeke në disa dekadat e fundit, më ndërprenë qysh në fillim të bisedës tonë për 10-vjetorin e pavarësisë së Kosovës

“Ka kaluar shumë kohë”, thotë duke qeshur, teksa bëhet gati të japë mendimin e tij rreth rrugëtimit të një shteti, të cilin kur shërbente si ministër i Jashtëm i Çekisë në vitin 2008, kishte vendosur ta njohë, megjithë kundërshtitë e fuqishme nga një pjesë e skenës politkës në vendin e tij.

Dhjetë vjet më pas, tani ai thotë se Kosova po shënon “zhvillime pozitive”, porse “ka ende shumë punë për t’u bërë” që Kosova të pranohet si vend i respektuar në politikën ndërkombëtare.

Përveç luftimit të korrupsionit dhe ndërtimit të infrastukturës – universiteteve dhe shkollave, siç i përmend ai – ish-diplomati, që aktualisht është deputet në Parlamentin e Çekisë, thotë se të gjithë shtetet duhet që të përballen me të kaluarën e tyre.

“Kur vie puna tek shtetësia, çdo vend përballet me vështirësi të mëdha, dhe nuk shoh arsye pse Kosova të përjashtohet nga ky rregull”, thotë ai në një bisedë me Radion Evropa e Lirë të zhvilluar në Pragë.

Në vitin 2008, vetëm dy ditë pas shpalljes së pavarësisë së Kosovës, ish-ministri Schwarzenberg kishte treguar vullnetin për ta njohur pavarësinë e saj.

“Ne do të shohim se sa vende evropiane do ta njohin Kosovën, dhe se si do të sillet Qeveria e Kosovës. Ne do ta marrim vendimin bazuar në këto fakte. Për këtë arsye nuk do të përmend ndonjë datë në veçanti – ne do të punojmë me fakte, dhe jo data”, kishte thënë ai më 19 shkurt të vitit 2008. (burimi: radio.cz).

Vendimi i tij ishte kundërshtuar nga disa parti politike, përfshirë edhe ish-presidentin Vaclav Klaus. Në fakt, edhe presidenti aktual i Çekisë, Milos Zeman, që u rizgjodh në këtë pozitë para pak javësh, e që konsiderohet si më i afërt me Rusinë, nuk njihet si mbështetës i pavarësisë së Kosovës.

“Por, shumica e popullit e ka pranuar pavarësinë. Kosova e pavarur nuk është problem për shumicën e çekëvë”, thotë tani Schwarzenberg. “Nuk është një problem politik”.

Si dipomat me përvojë, për Schwarzenberg nuk ka dilemë që njohjet ndërkombëtare janë të rëndësishme për një shtet.

Duke folur për pesë vendet e BE-së që ende nuk e kanë njohur Kosovën – Spanja, Greqia, Rumania, Qipro e Sllovakia –ai thotë se disa prej këtyre vendeve kanë “minoritete” të fuqishme, dhe nuk mund ta pranojnë parimin se një pjesë e qytetarëve të tyre mund ta shpallin pavarësinë.

Por, sipas tij, Kosova nuk duhet t’iu ofrojë “arsye” këtyre vendeve që ta shtyjnë vendimin e tyre për ta njohur pavarësinë.

“Do të ketë [mundësi për ndryshim në qëndrimin e këtyre shteteve] kur edhe arsyeja e fundit për ta shtyrë këtë vendim largohet. Siç ju thashë më herët, ju ende po ofroni arsye për t’iu mosnjohur. Dhe, sigurisht kur këto arsye të bëhen të papërfillshme dhe kur të keni marrëdhënie të plota me Beogradin, atëherë këto shtete do ta pranojnë”, thotë ai.

Por, sipas tij, e gjithë kjo mund të marrë kohë.

“Nuk është një gjë që mund të ndodhë qysh nesër”, thotë ai.

Mësimet që Kosova mund t’i marrë nga Çekia

Republika e Çekisë, e cila që nga përfundimi i Luftës së Dytë Botërore kishte qenë nën influencën e ish-Bashkimit Sovjetik, konsiderohet si shtet i zhvilluar, me shifrat e papunësisë që nuk kalojnë 5 për qind. Vendi është anëtar i Bashkimit Evropian dhe NATO-s.

I pyetur rreth asaj se çfarë mund të mësojë Kosova nga përvoja e Çekisë, Schwarzenger thotë se vendet duhet të mësohen të flasin e të bashkëpunojnë me njëra-tjetrën dhe të përballen me të kaluarën.

Si shembull, përmend marrëdhniet mes vendit të tij dhe Gjermanisë, dhe thotë se ka qenë një kohë kur çekët kryesisht kanë folur për krimet e nazistëve ndaj tyre “por ne nuk kemi folur shumë për çfarë u kemi bërë ne gjermanëve”.

“Kjo ka ndryshuar tani në 25 vjetët e fundit, dhe kemi dialog e bashkëpunim të suksesshëm me gjermanët. Sepse ata flasin për atë se çfarë kanë bërë, dhe ne tani flasim rreth asaj se çfarë kemi bërë në të kaluarën”, thotë ai.

Në këtë kontekst, i pyetur nëse Dhomat e Specializuara për të gjykuar krimet e mundshme të ish-pjesëtarëve të UÇK-së është mënyra për Kosovën të përballet me të kaluarën, ai thotë se “e vërteta” është rruga e duhur.

“Të flasësh dhe tentosh ta gjesh të vërtetën, edhe kur ajo është e pakëndëshme. Është e domosdoshme”.

“Shihni, kur gënjejmë për të kaluarën, e deformojmë edhe sjelljen tonë politike”, insiston ai.

Tutje, ai thotë se duhet të eliminohet korrupsioni dhe të zhvillohet vendi.

“Përqendrohuni tek zhvillimi i vendit, e më pak tek vetë statusi”.

“Nëse jeni të pasur e stabil si Zvicra, askush nuk do ta vë në dyshim statusin”, sqaron ai.

Anëtarësimi i Serbisë në BE pasi të përmbushen “të gjitha kriteret”

Schwarzenger ka një qëndrim të përzier sa i përket zhvillimeve në Ballkanin Perëndimor në disa vitet e fundit.

“Disa hapa të duhur, por edhe disa të tjerë të gabuar”, shpjegon ai.

Në këtë rast, ai thotë se ka pasur probleme në Maqedoni për shkak të kontestit me emrin me Greqinë, që e kanë ngadalësuar integrimin në BE, por nuk ka pasur zhvillime të kënqashme as në Bosnjë. Qëndrim më optimist jep për Shqipërinë, ku thotë se ka pasur zhvillim mjaft të mirë.

I pyetur rreth mundësisë që Serbia dhe Mali i Zi të anëtarësohen në BE në vitin 2025 – ashtu siç është përmendur së fundi nga zyrtarë të lartë të Komisionit Evropian – ai thotë se një vend duhet të pranohet nëse i ka përmbushur të gjitha kriteret.

“Çdo shtet duhet të pranohet kur është gati. Kur BE thotë se një vend ka përmbushur të gjitha kushtet, atëherë duhet të pranohet”, thotë ai.

I pyetur nëse me përmbushjen e të gjitha kushteve nënkupton që Serbia duhet ta normalizojë plotësisht marrëdhënien me Kosovën, ai thotë: “Të thashë, nëse i përmbushin kushtet”.

Rreziku real i përplasjes ushtarake SHBA-Turqi që Rusia e sheh me kënaqësi!

Ofensiva e Ushtrisë Turke kundër territoreve të kontrolluara nga Kurdët në Sirinë e veriut ekspozon kompleksitetin e vërtetë të krizës Siriane. Turqia dhe SHBA, që të dyja anëtare themeluese të NATO-s, tashmë përballen me një rrezik real për përshkallëzim që mund të sjellë një konfrontim të armatosur të drejtpërdrejtë – një i tillë që Rusia do ta shohë me kënaqësi

Nga Dominique Moisi

Në librin e tij Strategjia e Madhe e Perandorisë Bizantine, shkencëtari politik Edward Luttwak ia atribuon jetëgjatësinë e Bizantit cilësisë së diplomacisë së saj. Duke u mbështetur te bindja, aleancat dhe përmbajtja më shumë se sa te forca, argumenton Luttwak, Perandoria Romake e Lindjes ia doli të jetojë për tetë shekuj, – dy herë më shumë se sa Perandoria Romake nga e cila lindi. Ndërsa vendet si Turqia dhe Shtetet e Bashkuara përpiqen të lundrojnë situatën shumë komplekse – ose “bizantine” – të Sirisë, ata bëjnë mirë të rikujtojnë sofistikimin diplomatik të Bizantit.

Ofensiva e Ushtrisë Turke kundër territoreve të Sirisë së veriut të mbajtur nga Kurdët – partnerët më të afërt të Amerikës në luftën kundër Shtetit Islamik – vë në pah kompleksitetin e vërtetë të krizës Siriane. Turqia dhe SHBA janë që të dy anëtarë themelues të NATO, por tani përballen me rrezik real për një përshkallëzim që mund të sjellë konfrontim të drejtpërdrejtë mes forcave të tyre respektive të armatosura – një konfrontim që Rusia do ta shohë me kënaqësi.

Turqia po rrëzohet në llogaritjet e thjeshtëzuara të Lindjes së Mesme: territori është i barabartë me fuqinë. Për Turqinë – kaq krenare me historinë e vet perandorake, megjithatë me ankth për humbjen e lavdisë së dikurshme – konkluzioni Turk është se popullsia Kurde nuk duhet, në asnjë rrethanë, të sigurojë kontroll mbi asnjë copë toke.

Në dekadat e fundit, përpjekjet e Turqisë për të arritur ëndrrën e vet neo-Otomane të ushtrimit të ndikimit vendimtar mbi fqinjët e vet është injoruar në mënyrë të përsëritur. Ndërsa shumë reformatorë Arabë panë nga Turqia si një model për demokraci moderne pas të ashtuquajturës Pranvera Arabe më 2010, gjërat nuk ecën sipas planit.

Sa për Turqinë, ajo ka rrëshqitur që nga ajo kohë drejt autoritarizmit, pjesërisht falë përdorimit efikas të nacionalizmit nga Presidenti Recep Tayyip Erdogan. Mehmetçik Kut’ül-Amare, një serial televiziv turk që përshkruan fitoren e lavdishme Osmane kundër Britanikëve gjatë Luftës së Parë Botërore, është bërë një sensacion televiziv mes shikuesve në Turqi. Dhe popullariteti i Erdogan zakonisht rritet në kohë tensionesh të shtuara politike, deri në atë pikë sa disa komentatorë politikë në Turqi kanë sugjeruar mundësinë e zgjedhjeve të parakohshme për të konsoliduar më tej regjimin, njësoj si ndodhi me grushtin e dështuar të shtetit më 2016.

E gjitha kjo ka ndihmuar në distancimin e Turqisë nga Bashkimi Europian. Dhe, për më tepër, regjimi i Erdoganit ka braktisur tashmë shtirtjen sikur po përpiqet për lidhje më të ngushta me bllokun, dhe në vend të kësaj ka dyfishuar angazhimin për të fuqizuar pozicionin e saj në Lindjen e Mesme. Prioriteti i Turqisë është që të parandalojë krijimin e një enklave autonome të Kurdëve të Sirisë në kufijtë e vet – një pasojë që mund të frymëzojë Partinë e Punëtorëve të Kurdistanit (PKK) në Turqi, e cila ka qenë pas sulmeve të shumta terroriste në territorin Turk.

Që të jemi të qatë, ka gjithmonë rrezik që aventurat ushtarake të Turqisë në Siri të dështojnë – fjala vjen, nëse ka humbje të mëdha njerëzore apo nëse një kundërshtar i konsideruar inferior siguron një fitore të papritur. Regjimet autoritare janë më të rrezikuar nga aventurat ushtarake të dështuara se sa nga forcat demokratike. Por, për momentin, Erdogan duket se i është përkushtuar strategjisë së tij, e cila kombinon ofensivën me objektivat për mbrojtje.

E gjitha kjo ka krijuar një dilemë për SHBA, e cila tashmë po detyrohet të zgjedhë mes aleatit të vet zyrtar (Turqisë) dhe partnerëve të vet në terren (Kurdët). Ushtria e SHBA-së është më besnike ndaj Kurdëve, të cilët me kurajë kanë rrezikuar – dhe shpesh kanë humbur – jetët e tyre në luftën kundër Shtetit Islamik. Diplomatët dhe politikanët, gjithsesi, janë më të gatshëm të sakrifikojnë Kurdët në emër të ruajtjes së marrëdhënieve të mira me Turqinë, e cila mbetet një aleate e rëndësishme e NATO, megjithëse po bëhet më e largët dhe e vështirë.

Idealisht, SHBA mund të gjejë një mënyrë për të siguruar Turqit, pa braktisur Kurdët. Por, ndërsa Kurdët janë angazhuar për të përdorur peshën e tyre të fituar me gjak për të krijuar një territor autonom dhe të konsoliduar në Sirinë e veriut dhe në Irak, një strategji e tillë mund të jetë e vështirë, ose ndoshta e pamundur të konceptohet.

Situata në Siri sot është në themel shumë cinike. Erdogan po ndërmerr çdo hap të nevojshëm për të riforcuar autoritetin e tij. SHBA, ndërkohë, është e përgatitur të sakrifikojë partnerët e vet besnikë, Kurdët, supozohet në emër të raison d’état.

Por ciniku më i madh mund të dalë edhe fitimtari de facto në këtë lojë stragjetike: Rusia e Vladimir Putinit. Tensionet me NATO-n tashmë janë më të larta se kurrë më parë. Nëse Siria bëhet një fushëbetejë për dy anëtarë të Aleancës, pasojat për Perëndimin – dhe përfitimet për Rusinë – do të jenë të stërmëdha.

Humbësit më të mëdhenj, ndërkohë, janë popullsitë civile, të cilët kanë qenë viktimat kryesore të kësaj loje të përgjakshme shahu. Dhe vuajtjet e tyre vetëm po intensifikohen. Megjithatë, ndërsa është derdhur sakaq kaq shumë gjak, bota ka humbur ndjeshmërinë gjithnjë e më shumë.

Një diplomat mik i imi së fundmi më tha se, në pozicionin e tij të ri brenda fushës së inteligjencës, besimi i tij te njerëzimi nuk është se po përforcohet. Trajtimi i çështjes së Kurdëve në Siri thjeshtë e ka përforcuar këtë pikëpamje negative.

Project Syndicate-BIRN

Legalisht nga Ballkani në Gjermani

Që nga nëntori i 2017-ës procedura e vizave të punës për shtetasit e Ballkanit Perëndimor është më e thjeshtë dhe realizohet brenda një etape

Kur rregullorja për Ballkanin Perëndimor hyri në fuqi, më 1 janar 2016, procedura për marrjen e vizës ishte e dyfishtë. Punëmarrësit shtronin kërkesë për vizë te përfaqësitë e Gjermanisë në vendet e tyre, dhe njëkohësisht punëdhënësit kërkonin leje paraprake te Zyra e Punësimit në vendndodhjen e kompanisë.

Kjo procedurë zgjaste me muaj dhe binte ndesh me dëshirën për punësim sa më të shpejtë. Prandaj prej nëntorit të vitit 2017 procedura është thjeshtëzuar.

Punëdhënësi nuk kërkon më miratim nga Zyra e Punësimit

“Miratimi paraprak nga Zyra e Punësimit nuk është më i nevojshëm”, sqaron për Deutsche Welle-n Sascha Andreas Kienzle (Sasha Andreas Kincle) nga Ministria e Punëve të Jashtme të Gjermanisë. “Tani mjafton që kandidati të paraqesë në Ambasadën e Gjermanisë të gjitha dokumentet e nevojshme, duke përfshirë edhe vërtetimin nga punëdhënësi.”

Kontrollimi në Gjermani

Pasi të jenë dorëzuar dokumentet në konsullatë, kontrollohen nga autoritetet përkatëse në Gjermani. “Nëse plotësohen të gjitha kushtet, atëherë jepet viza.”, thotë Kienzle më tej.

Me kontrollin e dokumenteve, krahas Ministrisë së Punëve të Jashtme, pjesë e së cilës janë ambasadat, merren edhe Ministria e Brendëshme dhe Ministria Federale e Punës dhe e Çështjeve Sociale, nëpërmjet Agjencisë Federale të Punësimit.

Roli i Entit Federal të Punësimit

“Kur shtrohet kërkesa për vizë pune, ne kontrollojmë se a ka ndonjë shtetas gjerman ose europian me të njëjtin kualifikim që ka aplikuar për të njëjtin vend”, thotë për DW, Paul Ebsen, zëdhënës i Agjencisë Federale të Punësimit. Prandaj dokumentet duhet të dërgohen në zyrën e punës të qytetit ku ndodhet vendi i punës dhe, pasi të jenë kontrolluar, kthehen sërish. Zyra e punës kontrollon vetëm formalisht, se a ka ndonjë kandidat të përshtatshëm me shtetësi gjermane ose nga vendet e BE-së për këtë vend. Kjo nuk zgjat më shumë se 14 ditë, siguron Paul Ebsen. Nëse marrja e një vize zgjat më shumë, kjo varet nga rrethanat individuale të aplikuesit. ”

Kushtet nuk kanë ndryshuar

Kushtet që duhen plotësuar për marrjen e vizës së punës kanë mbetur të njëjtat: punësimi në ndërtim ose gastronomi nuk kërkon as njohuri gjuhe e as njohuri profesionale.

Vetëm për infermierët ose kujdestaret mjekësore kërkohen njohuri gjuhe dhe dëshmi licencimi a diplomat e shkollës profesionale. Kushtet përshkruhen në mënyrë të hollësishme në fletushkat informative të ambasadave.

Azilkërkuesit mbeten të përjashtuar

Azilantët mbeten të përjashtuar nga ky rregull. “Azilkërkuesit, që deri 24 muaj para se të shtrojnë kërkesën kanë marrë ndihma në bazë të ligjit të azilërkuesve, nuk kanë të drejtë të marrin vizë pune”, thotë Kienzle. Këtu bëjnë përjashtim azilantët që kanë shtruar kërkesën për azil nga 1 janari 2015 deri më 24 tetor 2015, por që deri më 4 maj 2016 kthyen vullnetarisht në vendet e tyre.

Të përjashtuar nga ky rregull janë edhe azilantët që jetojnë në Gjermani. I ashtuquajturi “ndërrim korsie”, pra kalimi nga statusi i refugjatit në atë të imigrantit ekonomik, të cilin e kërkojnë tashmë prej kohësh shumë organizata refugjatësh, nuk lejohet ende. Azilantët duhet të kthehen në vendet e tyre për të hyrë sërish si imigrantë në hapësirën Schengen.

Mbi 35 000 viza pune për Ballkanin

Në vitin 2017, Gjermania lëshoi 35 200 viza pune për vendet e Ballkanit Perëndimor, siç bën të ditur për Deutsche Welle-n Ministria e Punëve të Jashtme të Gjermanisë. Vendin e tretë e zënë shtetasit nga Kosova (me 6087 viza pune), pas Bosnjë-Hercegovinës (9 913) dhe Serbisë (9 577). Shqipëria (3 126) vjen pas Maqedonisë (5 584), ndërsa Mali i Zi ishte vendi që solli më pak imigrantë ekonomikë (913) në Gjermani, në vitin 2017.

Pjesa dërrmuese punojnë në sektorin e ndërtimit dhe gastronomisë, por ka edhe shumë që janë punësuar si pastrues apo kujdestarë shëndetësorë. Specialitët e kualifikuar janë të paktë dhe zënë vetëm 2,5 për qind të gjithë imigrantëve nga Ballkani.

Gastarbeiter të rinj

Viza e punës jepet për aq sa zgjat kontrata. Kur kontratës i përfundon afati, imigrantët duhet të kthehen sërish në vend. Por nëse kanë paguar sigurime shoqërore, ata mund të gëzojnë përfitimet nga asistenca e papunësisë, sigurimet shëndetësore dhe pensionet.

Prandaj nuk përjashtohet mundësia, që sikurse të ashtuquajturit Gastarbeiter, edhe imigrantët e dikurshëm të viteve ’60 dhe ’70, të mbesin në Gjermani, edhe pasi e kanë humbur vendin e punës.

Kryeministri “kah të fryjë era”

Kryeministri Ramush Haradinaj, ende nuk e ka një qëndrim për Gjykatën Speciale. Kjo pasi që në disa intervista thotë se duhet të pajtohemi me këtë fakt, ndërsa në disa të tjera jo. Kjo pasi që në intervistë në “Zona e Konfliktit” të Deutsche Welle, me gazetarin e njohur, Tim Sebastian, dy ditë më parë tha se Specialja nuk mund të zhbëhet, ndërsa në mediet e Kosovës, Haradinaj për këtë temë jep qëndrime më të prera dhe thotë se nuk do të bëhet me ambasadorët por me deputetët

Kryeministri i Kosovës, Ramush Haradinaj, mbrëmë ka ripërsëritur se nuk i frikësohet ngritjes së mundshme të aktakuzës kundër tij nga Gjykata Speciale. “Çka më bën Gjykata? Ma jep një pushim. Shkoj e pushoj, kënaqna. Pesë pare nuk i jap për atë punë”, është shprehur ai.

Haradinaj ka thënë se nuk ka bërë “asnjë veprim gjatë kësaj kohe që e çnderon Kosovën”, raporton Gazeta Express.

Teksa ka folur për iniciativën e deputetëve të Kuvendit të Kosovës për shfuqizimin e Ligjit për Gjykatën Speciale, Haradinaj ka thënë se nuk do të dilte asnjëherë kundër tyre.

“Nuk dal kundër deputetëve të vendit, vetëm sa për t’ua bërë qejfin do ambasadorëve”, ka deklaruar ai.

“Le ta harrojë gjithkush atë. Nuk është ashtu koncepti i shtetit. Për mua, mirë e keq, deputetët janë të mitë, janë të zgjedhurit e popullit. Mund të gabojnë, por i bartin përgjegjësitë”, ka thënë kryeministri kosovar.

“S’ka kush që s’gabon. Gaboj edhe unë, mund të gaboj shpesh. Të gjithë gabojmë”, ka vlerësuar Haradinaj.

Shefi i Qeverisë, Ramush Haradinaj, mohon që po “qortohet” nga miqtë ndërkombëtarë përmes vonesave në dhënien e vizave.

Ai tashmë mori atë britanike dhe është në pritje të vizës amerikane.

Një situatë e tillë erdhi pikërisht kur Haradinaj u dorëzua para iniciativës për shfuqizimin e Gjykatës Speciale.

“Nuk është kjo një qasje ndaj Kosovës. Pyetni Amerikën a ma japin vizën a jo dhe çka mendojnë për mua. Asnjë vërejtje nuk ka pas në këtë drejtim”, ka thënë ai.

Haradinaj pranon se marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara nuk janë të mira dhe kjo për shumë çështje.

“S’janë të mira, ata na kanë kritiku në vazhdimësi për mungesë të luftës ndaj korrupsionit, për qeverisje më të mirë, kanë të drejtë në plot kritika të tyre”, ka thënë Haradinaj.

Kryeministri tha se është në dijeni të një fushate të shtetit amerikan dhe BE-së ndaj medieve për përkrahje karshi tërheqjes së iniciativës për Gjykatën Speciale.

“Jam në rregull me këtë, është diçka e hapur. Në raste të caktuara, këta tonët, ekziston një shprehje që thotë t’u desht me të puth, të kafshon. E kanë tepru me këtë kampanjën e tyre”, përfundoi Haradinaj.

Tërheqjes së iniciativës për shfuqizimin e Gjykatës Speciale i ka dalë në mbështetje edhe shefi i Qeverisë, Ramush Haradinaj.

“Për mua është e kuptueshme që Presidenti, në bazë të hierarkisë institucionale, se është i pari i vendit, edhe ta komunikojë një qëndrim që duhet të tërhiqet kjo iniciativë, ose duhet të ndalet më tutje kjo iniciativë. Ka kuptim për mua”, ka thënë Haradinaj në “Rubikon” të KTV-së.

Haradinaj ka vlerësuar se ndoshta ky rast është mesazh që të mos merren vendime të shpejtuara.

I pyetur se si do të veprojë Qeveria, meqë iniciativa aktualisht është në duart e saj, Haradinaj është përgjigjur: “Vendimi në procedurë është një aspekt. Ne e kemi në Qeveri. Ajo është në procedurë të rregullt. Ne i obligohemi procedurave në këto raste”.

“Nëse ka një vendim politik, që bie kërkesa, atëherë edhe për Qeverinë ndryshon gjendja. Atëherë ne duhet ta heqim nga procedimi i mëtejmë”, ka deklaruar ai.

Haradinaj ka folur edhe për shënimin e kufirit ndërmjet Kosovës dhe Malit të Zi, duke lënë hapësirë që Marrëveshja e Demarkacionit të ndryshohet.

Shefi i ekzekutivit ka folur edhe për vonesat në procesin e liberalizimit. Haradinaj fajin për këtë ia ka hedhur Kuvendit të Kosovës. Për temat e rëndësishme të vendit takime me të huajt ka pasur edhe nënkryetari i Kuvendit. Nënkryetari i Kuvendit të Kosovës, Xhavit Haliti, ka pritur në takim senatorin italian, Ludovico Sonego, i cili shoqërohej nga ambasadori i Italisë në vend, Piero Cristoforo Sardi.

Nënkryetari Haliti dhe senatori Sonego diskutuan për zhvillimet aktuale në vendin tonë dhe temat që preokupojnë spektrin politik dhe opinionin publik në përgjithësi në Kosovë, si: demarkacioni me Malin e Zi, sundimi i ligjit, liberalizimi i vizave, si dhe nevoja që ka Kosova për investime italiane, bën të ditur një njoftim nga Kuvendi.

“U diskutua, po ashtu, edhe për Gjykatën Speciale. Nënkryetari Haliti përsëriti qëndrimin e tij kundër shfuqizimit të kësaj Gjykate, me bindje se përballja në Gjykatën Speciale është në interes të Kosovës. Ai tha se nuk duhet lejuar që Kosovës t’ia dizajnojnë fotografinë kundërshtarët e saj”, thuhet në njoftim.
Të dy bashkëbiseduesit u dakorduan që në të ardhmen të dyja vendet të bashkëpunojnë edhe më ngushtë në të gjitha fushat. /Express

Letra e Milada Horakova për të bijën 16-vjeçare, një natë para ekzekutimit

Në vitin 1950 politikania socialiste Milada Horakova arrestohet nga policia sekrete çeke për “tradhëti të lartë”, sepse dyshohej se ajo kishte organizuar komplotin për përmbysjen e regjimit komunist në vend. Në 27 qershor të atij viti ajo ekzekutohet, pavarësisht kërkesave për lirimin e saj nga Albert Einstein dhe Winston Churchill

Një natë përpara ekzekutimit, ajo i shkroi vajzës së saj 16 vjeçare këtë letër:

“E vogla vajza ime, Jana, Zoti ma bekoi jetën time si grua me Ty. Siç shkruante edhe yt atë në poezinë nga burgu gjerman: “Zoti të fali ty, sepse Ai na desh ne…” Përpos dashurisë magjike e mahnitëse të babait tënd, ti ishe dhurata më e madhe që fati më dhuroi. Mirëpo, Perëndia e ndërtoi jetën time në atë mënyrë që unë të mos mundja të të jepja gjithçka mendja dhe zemra ime kishte përgatitur për ty. Dhe jo sepse unë të doja pak; unë të dua njësoj me dëlirësinë dhe zjarrin e shpirtit si gjithë nënat i duan fëmijët e tyre. Por kuptova se detyra ime në këtë botë ishte të bëja ty të mirë duke u kujdesur që edhe jeta të bëhej më e mirë, dhe të gjithë fëmijët të jetonin në gjendje më të mirë. Prandaj, shpesh na u desh të rrinim larg për kohë të gjatë. Kjo është e dyta herë që Fati po na ndan. Po ti mos u tremb, as mos u ligështo pse unë s’po kthehem më. Mëso bija ime, ta shohësh jetën qysh herët si një çështje me rëndësi. Se jeta është e vështirë dhe s’përkëdhel askënd.

Për çdo ledhatim që mund të të dhurojë do të të japë dhjetëra fshikullime. Mësohu sa më shpejt me të dhe mos e lejo që ajo të të verë përfund. Vendos të luftosh. Ki kurajë dhe synime të kthjellëta dhe shpejt do ta shohësh që do të fitosh mbi jetën. Shumë gjëra janë ende të paqarta për mendjen tënde të re, dhe mua s’më mbetet më kohë të të shpjegoj ato për të cilat ti ende dëshiron të më pyesësh. Një ditë kur të rritesh, do të vrasësh mendjen pse nëna jote që të desh aq shumë dhe të kishte dhuratën e saj më të çmuar, e drejtoi jetën e vet kaq çuditshëm. Mbase atëherë do t’i gjesh një përgjigje të drejtë kësaj pyetjeje, një përgjigje ndoshta më të mirë se kjo që të jap unë sot. Natyrisht, ti do të jesh në gjendje ta zgjidhësh korrektësisht dhe me vërtetësi, duke mësuar gjithnjë e më shumë. Jo vetëm prej librave, por edhe prej njerëzve. Mëso prej çdokujt, s’prish punë nëse ata janë të rëndësishëm apo jo! Çaj përmes botës me sytë hapur, dhe mos u merr vetëm me brengat dhe problemet e tua, por edhe me shqetësimet, interesat dhe përgjërimet e të tjerëve. Kurrë mos mendo që diçka s’të përket ty gjithashtu! Jo, gjithçka duhet të të interesojë dhe ti duhet të reflektosh rreth çdo gjëje, duke i krahasuar fenomenet individualisht. Njeriu nuk jeton veçmas botës; ekziston një lumturi e madhe, por edhe një përgjegjësi e pakufi. Në radhë të parë, detyra jote duhet të jetë që të mos qëndrosh dhe të mos veprosh ndarë nga të tjerët, por t’ju bashkohesh nevojave dhe qëllimeve të tyre.

Kjo s’do të thotë të humbasësh në turmë, por ta dish që edhe ti je pjesë e gjithësisë dhe ta mbartësh më të mirën tënde në atë bashkësi. Nëse e bën këtë gjë, ti do të arrish të kontribuosh në qëllimet e përbashkëta të shoqërisë njerëzore. Mbaje parasysh mirë këtë parim, më shumë seç e bëra unë dhe gjithnjë afroju jetës pozitivisht. Ruaju prej kontradiktave boshe por jo prej çdo lloj kontradikte, sepse unë besoj që njeriu duhet t’i rezistojë së ligës. Por që të jesh me të vërtetë person me vlera, duhet që në çdo rrethanë të mësosh të dallosh floririn safi nga xhinglat. Sigurisht është vështirë, se xhinglat shpesh herë shkëlqejnë e të magjepsin. Po të rrëfej fëmija im, se shpesh në jetë jam magjepsur nga xhinglat. Ndonjëherë madje shkëlqenin aq shumë, saqë unë e lëshoja floririn e vërtetë nga dora dhe marrosesha pas xhinglave kallpe.

E di që të organizosh mirë shkallën e vlerave të tua duhet jo vetëm ta njohësh veten mirë e të jesh e prerë në gjykimin e karakterit tënd, por të njohësh në veçanti të tjerët, të njohësh sa më shumë historinë e botës: të kaluarën, të tashmen, dhe zhvillimet e së ardhmes. Pra, me pak fjalë: të zbulosh, të kuptosh. Mos i mbyll veshët në asnjë mënyrë para asgjëje; dhe as mos i përjashto mendimet dhe opinionet e cilitdo që të ka prekur a ndoshta të ka lënduar thellë. Vëzhgo, mendo, kritiko, po, po, kritiko sidomos veten, dhe mos ki turp të pranosh një të vërtetë që ti ke arritur ta kuptosh, edhe nëse kohë më parë ti vetë ke deklaruar të kundërtën; mos u bëj kokëfortë në opinionet e tua, por kur ke arritur ta konsiderosh diçka si të drejtë, atëherë ji aq e vendosur sa të mund të luftosh e të vdesësh për të. Siç ka thënë Wolker : “Vdekja nuk është e frikshme! Vetëm mundohu të shmangësh vdekjen e ngadaltë, e cila ndodh kur dikush e gjen veten të shkëputur nga jeta e përditshme e të tjerëve…” Ti do t’i hedhësh rrënjët e tua aty ku fati ka vendosur për ty të jetosh. Ti duhet ta gjesh rrugën tënde. Kërkoje atë e pavarur dhe mos lejo asgjë të të kthejë mbrapsht, as kujtimi i nënës apo babait tënd. Nëse i do ata me të vërtetë, nuk i lëndon aspak kur i vështron me sy kritik – thjesht mos shko në një rrugë të gabuar, të pandershme e që nuk harmonizohet me jetën. Unë kam ndërruar mendje disa herë dhe i kam rishikuar shumë vlera, por ajo që më mbeti si vlerë thelbësore, pa të cilën unë s’mund ta përfytyroja jetën time, ishte liria e ndërgjegjes sime. Do dëshiroja që edhe ti e vogla bija ime, të mendohesh nëse unë e kisha drejt.

Një vlerë tjetër është puna. Nuk di kë të rendis të parën dhe kë të dytën. Mëso ta duash punën! Cilëndo punë, por njërën duhet ta njohësh shumë mirë dhe tërësisht. Kështu s’do të kesh frikë për asgjë dhe gjërat do të të ecin mbarë. Dhe kurrë mos harro dashurinë në jetën tënde. Nuk e kam fjalën vetëm për boçet e kuqe që një ditë do të çelin në zemrën tënde, dhe nëse fati ta mban anën, do të gjesh një të ngjashëm në zemrën e një personi tjetër me të cilin do ta shkrish jetën. Po të flas për atë lloj dashurie pa të cilën njeriu s’mund të rrojë i lumtur. Dhe mos e thërrmo dashurinë; mëso ta dhurosh të plotë dhe të vërtetë. Mëso të duash pikërisht ata që inkurajojnë pak dashurinë, e kështu s’do të gabosh. E vogla bija ime Jana, kur ti ta zgjedhësh atë për cilin zemra jote do të digjet, atë që do t’i falësh vërtet veten – kujto babanë tënd! Unë nuk e di nëse do të kesh fatin tim, nuk e di nëse do të kesh fatin të takosh një krijesë aq njerëzore e të mrekullueshme, por zgjidhe idealin tënd sa më afër atij. Mbase ti e vogla ime ke filluar tashmë të kuptosh, mbase tani e kupton deri në dhimbje se çfarë kemi humbur me Atë. Unë ndihem fajtore për atë humbje dhe kjo është më e vështira për t’u përballuar.

Ji e ndërgjegjshme për dashurinë dhe sakrificën e madhe që Pepiku dhe Veruska po të dhurojnë. Jo vetëm që duhet t’u jesh mirënjohëse… por duhet t’i ndihmosh, që ta ngrini lumturinë tuaj të përbashkët pozitivisht e në mënyrë konstruktive. Gjithmonë duhet t’u dhurosh atyre më shumë, për të mirën që po bëjnë për ty. Vetëm kështu do jesh në gjendje t’ua shpërblesh mirësinë.

Mësova nga avokati se po shkon mirë me mësime dhe se dëshiron të vazhdosh më lart… U gëzova shumë. Edhe sikur një ditë të të duhet ta lësh shkollën dhe të punosh për të mbajtur veten, mos ndal së mësuari dhe së studiuari, nëse vërtet do që t’ia arrish qëllimit tënd. Do të kisha dashur që të bëheshe doktoreshë – të kujtohet kur kemi folur për këtë gjë? Natyrisht ti do të vendosësh vetë drejtimin në jetë, edhe rrethanat gjithashtu. Por, nëse një ditë qëndron në traditën e “alma mater”, dhe sjell në shtëpi jo vetëm diplomën e mjekësisë, por edhe aftësinë e vërtetë për t’u dhuruar njerëzve ndihmesën si mjeke, atëherë o e vogla ime nëna jote do të jetë e lumtur pa masë. Megjithatë nëna jote do të jetë… vërtet e lumtur, s’ka rëndësi ku qëndron ti, nëse je tek salla e operacionit, apo tek… një torno; tek djepi i fëmijës, apo tek tavolina e shtëpisë, mjaft që ta bësh punën me shkathtësi, ndershmëri e përkushtimin e gjithë qenies tënde. Atëherë do të jesh e suksesshme. Mos u bëj kërkuese ndaj jetës, por ki gjithnjë qëllime të larta.

Ato nuk e përjashtojnë njëra-tjetrën, sepse ajo që unë e quaj kërkuese janë ato nevojat dhe nocionet egoiste. Mos u jep rrugë atyre! Kuptoje që në saje të fatkeqësisë dhe brengës që të ka ndodhur ty, Vera, Pepicek, gjyshja dhe gjyshi… e shumë të tjerë do të përpiqen të të japin gjithçka kanë, ndoshta edhe atë që s’janë në gjendje ta përballojnë. Ti jo vetëm që s’duhet të pretendosh prej tyre, por duhet të mësosh të jesh sa më modeste. Nëse mësohesh me këto gjëra, s’do të jesh e pakënaqur pse të mungojnë sendet materiale. Ti s’e merr dot me mend sa i lirë ndihet njeriu kur e mëson veten me thjeshtësi… e jo si ai që fiton epërsi ndaj të dobëtit, sa më i sigurt dhe i fortë që ndihet. Unë vërtet u përpoqa ta bëj vetë këtë gjë, por nëse ti mund t’i dyfishosh fuqitë e tua, përgatit veten me guxim për qëllime të larta… Lexo shumë dhe mëso gjuhë të huaja. Në këtë mënyrë do të zgjerosh horizontin e jetës dhe do ta pasurosh përmbajtjen e saj. Ka qenë një periudhë në jetën time kur lexoja me etje gjithçka; dhe më pas kohë të tjera kur puna s’më lejonte as të merrja në duar libër tjetër, veç literaturës profesionale. Oh ç’mëkat! Këtu, këto muajt e fundit kam lexuar plot, edhe libra që me gjasë s’do të më interesonin po të isha jashtë, por është detyrë me rëndësi të madhe të lexosh çdo gjë me vlerë, ose së paku sa të jetë e mundur. Në fund të kësaj letre do t’i shkruaj titujt e librave që kam lexuar muajt e fundit, e bindur se do të më mendosh mua kur t’i lexosh ato…

E tani diçka rreth trupit tënd. Jam e gëzuar që merresh me sport. Vetëm bëje në mënyrë sistematike. Unë mendoj se duhet të kryesh ushtrime ritmike, dhe po të kesh kohë, gjithashtu pak gjimnastikë të mirë sistematike. Dhe këto pesëmbëdhjetë minuta çdo mëngjes! Më beso, po të merresh seriozisht, do t’i kursesh shumë bezdi dhe përmasa të pakëndshme shtatit tënd. Kjo është e mirë, sepse të përgatit vullnetin dhe këmbënguljen. Gjithashtu kujdesu rregullisht për pamjen e fytyrës – nuk e kam fjalën për make-up, mos o Zot, por për kujdesin e përditshëm sanitar. Dhe duaji qafën dhe këmbët, siç do fytyrën dhe buzët e tua. Një furçë duhet të jetë shoqja jote e mirë, çdo ditë, dhe jo vetëm për duart dhe këmbët; përdore në çdo cep të lëkurës. Alkooli Salicyl dhe Fennydin, aq mjafton për bukurinë, e pastaj ajër dhe diell. Por për këtë do të gjesh këshilltare më të mira sesa unë…

Fotografia jote më tregoi stilin e ri të flokëve! Duken bukur, por a s’ndihesh keq kur e fsheh ballin tënd të bukur? Gjithë kjo zonjushë në fustan balloje! Vërtet dukeshe mrekulli, por sytë e nënës tënde vunë re një gabim, që mund të jetë pasojë e mënyrës së fotografuarit. A nuk ishte dekolteja pak si shumë e ekspozuar për një gjashtëmbëdhjetëvjeçare? Më vjen keq që unë s’e kam parë foton e palltos tënde të re. Mos ke përdorur manshetat e tezes si jakë të pellushit? Mos u pispillos, por kur të jetë e mundur, vishu me kujdes dhe me thjeshtësi. Dhe mos vish këpucë derisa harku të të drejtohet poshtë në thembër. A je duke i veshur me shollë nga brenda? Po me gjëndrën tiroide si je? Këto pyetje natyrisht s’kanë nevojë për përgjigje, janë thjesht sa për kujtesë nga ana ime.

Në burgun e Leipzig-ut lexova një libër; letrat e Maria Theresa-s drejtuar vajzës së saj Marie Antoinette-s. Më bëri shumë përshtypje mënyra se si kjo sunduese e tregoi veten e saj në të qenit praktike dhe femërore në porositë e saj për të bijën. Ky ishte një libër origjinal gjerman dhe s’e mbaj mend emrin e autorit. Nëse të bie ndonjëherë ta shohësh atë libër, kujtohu që atë kohë më qe mbushur mendja top të të shkruaja edhe ty letra të atilla rreth përvojave dhe porosive të mia. Fatkeqësisht gjithçka mbeti një dëshirë.

Janinkë, të lutem kujdesu shumë për gjysh Kralin dhe gjyshe Horakovan. Tani më shumë se kurrë zemrat e tyre të mplakura kanë nevojë për pak ngushëllim. Shko shpesh tek ata dhe lëri të flasin për rininë e babait dhe nënës tënde, kështu mund t’i ruash në kujtesë për fëmijët e tu. Vetëm kështu një individ bëhet i pavdekshëm; dhe ne do vazhdojmë në ty dhe të tjerë në gjakut tënd.

Edhe diçka tjetër – muzikën. Unë besoj se duhet t’i shfaqësh mirënjohjen gjyshit Horak për pianon që të dhuroi duke e praktikuar seriozisht dhe se do t’ia dalësh me sukses në atë që Pepiku dëshiron aq shumë: ta shoqërosh kur ai luan me violinë o violë. Të lutem, bëja këtë nder. Unë e di që atij do t’i bëhet shumë qejfi dhe do të jetë vërtet diçka e bukur. Dhe kur të luani bashkë, luaj arien nga Martha: “Trëndafili im, ti lulëzon atje në kodër…”, dhe pastaj: “Fli princi im i vogël” nga Mozart; edhe të preferuarën e tët eti “Nën dritaren tënde…” të Chopin-it. Ti do t’i luash për mua, apo jo? Unë do të jem përherë duke të të dëgjuar…

Vetëm diçka ta theksoj. Zgjidhi miqtë me kujdes. Ndër të tjera, mos harro se çdonjëri prej nesh kushtëzohet edhe nga njerëzit me të cilët shoqërohet. Prandaj përzgjidhi me shumë kujdes ata. Ji e vëmendshme në çdo gjë dhe dëgjo opinionet e të tjerëve për shoqet e tua pa thënë asgjë. Nuk do ta harroj kurrë letrën tënde të dashur (sot mund të ta them) dikur një mbrëmje që e kishe ngjitur në jastëkun tim, tek e cila më kërkoje ndjesë kur të zura për herë të parë te porta, në shoqërinë e një vajze dhe një djali. Ti më shpjegove atë kohë sa e domosdoshme ishte që të kishe një rreth shoqëror. Mbaje rrethin tënd vajzë e vogël, por me njerëz të mirë e të ndershëm. Dhe konkurroni mes njëri-tjetrit në çdo gjë të mirë. Vetëm të lutem mos ngatërro pasionin e të rinjve në pranverë me dashurinë e vërtetë. Më kupton, apo jo? Nëse jo, teze Vera do të të shpjegojë çfarë dua të them. Kështu pra, o vajza ime e vetme, o e vogla ime Jana, o jetë e re, o shpresa ime, o falja ime e ardhshme, jeto! Kape jetën me të dyja duart! Deri në frymëmarrjen time të fundit, unë do të lutem për lumturinë tënde, fëmija im i shtrenjtë!

T’i puth flokët, sytë dhe buzët, të përkëdhel dhe të mbaj në krahët e mi (vërtet të mbajta në krahë kaq pak). Unë do të jem përherë me ty. Po e mbyll këtë letër, duke e nxjerrë nga kujtesa poemën që yt atë e shkroi për ty, në burg, në vitin 1940…” / Bota.al

Grupi i të dorëhequrve të VV-së bëhet me grup parlamentar

10 deputetë të Vetëvendosjes e kanë dërguar këtë javë në administratën e Kuvendit kërkesën për krijimin e një grupi të ri parlamentar, mëson KTV-ja nga burime brenda Kuvendit

Ata nuk e kanë emëruar grupin e tyre, por e duan ndarjen nga grupi i Vetëvendosjes ku ndodhen aktualisht.
Lista e deputetëve që e kanë bërë kërkesën dhe do të ndahet nga VV-ja është:

1. Visar Ymeri

2. Dardan Molliqaj

3. Dardan Sejdiu

4. Dukagjin Gorani

5. Aida Dërguti

6. Shqipe Pantina

7. Faton Topalli

8. Fisnik Ismaili

9. Driton Çaushi

10. Donika Kadaj

Nëse kjo mbetet lista përfundimtare, Vetëvendosje do të mbetet me 22 deputetë në Kuvend dhe do ta humbasë primatin e grupit më të madh parlamentar. Administrata e Kuvendit pritet shumë shpejt ta zyrtarizojë krijimin e grupit të ri parlamentar.