Miliarderi amerikan shet aksionet në rafinerinë e Ballshit

Pronarët e kompanisë GOMG Holdings Ltd- Harry Sargent III dhe Mustafa Abu Naba’a, kanë shitur aksionet e tyre në kompaninë Ionian Refining and Trading Company, IRTC, e cila menaxhon nëpërmjet një kontrate qiraje rafinerinë e Ballshit

Nga Besar Likmeta

COGM Holding LTD njoftoi të premten nëpërmjet një njoftimi për shtyp se paketa e saj minoritare në kompaninë IRTC, i ishte shitur partnerëvë të saj vendorë, pa specifikuar se kush ishin këta të fundit.

‘Që nga maj 2017 dhe nënshkrimi i një memorandumi mirëkuptimi për shitjen e aksioneve, zoti Sargent dhe Abu Naba’a nuk janë përfshirë në asnjë vendim të bordit të IRTC-së, dhe vendimet e përdtishme janë bërë nga partnerët vendorë,” shkruhet në deklaratën e GOMG Holdings Ltd, duke shtuar se shitja e paketës se aksioneve sillte në një linjë “pronësinë dhe menaxhimin e kompanisë.”

“Z Sargent dhe Z. Abu Naba’a janë të trishtur teksa dëgjojnë lajmet mbi vështirësitë e tanishme në Ballsh, po kanë kohë që janë tërhequr nga roli menaxhues,” shtoi deklarata.

IRTC, e regjistruar fillimisht në ishujt Virgjin Britanikë, kishte në krye të Këshillit Mbikqyrës Mustafa Abu Naba’a- biznesmen domenikan i njohur në arenën ndërkombëtare të tregtisë së naftës.

Harry Sargeant është zv/president i i kompanisë Global Oil Management Group Ltd, një korporatë ndërkombëtare në fushën e naftës me bazë në Florida. Sargeant, i cili vlerësohet se ka një pasuri mbi 2 miliard USD, u shfaq si përfaqësues i grupit investitor në rafinerinë e Ballshit shtatorin e shkuar, gjatë inspektimit që i bënë rivënies në punë të uzinës nga ministri i Financave Arben Ahmetaj dhe ministri i Bujqësisë Niko Peleshi.

Ndërkohë që prej dhjetorit 2016, administratori i IRTC në Shqipëri është emëruar Mitat Sulaj, vëllai i pronarit të kompleksit ‘Taiwan’ në Tiranë, Besnik Sulaj.

Një vit pas marrjes me qira të rafinerisë së Ballshit nga Banka Credins, IRTC gjendet në vështirësi financiare.

Punonjësit e rafinerisë prej më shumë se një jave, kanë mbajtur protesta në Ballsh, Fier dhe Tiranë duke kërkuar shlyrjen e pagave të papaguara nga IRTC.

Naftëtarët kërkojnë t’u paguhet rroga e nëntorit, ndërsa një pjesë e tyre kanë rroga të prapambetura prej mbi një viti nga uzina e përpunimit të naftës. Punëtorët thonë se rrogat e tyre të papaguara nuk njihen nga administratori aktual i uzinës dhe se ata mendojnë se prej shumë muajsh sigurimet e tyre nuk janë paguar.

Një pjesë e naftëtarëve janë në proces gjyqësor për të marrë rrogat e shkuara, por vendimet e gjykatave marrin kohë për t’u konkluduar dhe në shumë raste nuk gjejnë ekzekutim.

Naftëtarët janë aktualisht pa punë, ndërsa kompania administruese IRTC tha për BIRN më herët se shkaku i mosdhënies së rrogave është mungesa e naftës bruto, e cila ka sjellë mbylljen e rafinerisë.

Kjo mungesë vjen për shkak se IRTC nuk ka arritur të sigurojë naftë bruto nga prodhuesi kryesor i naftës bruto në Shqipëri, Bankers Petroleum, por një zyrtar i Bankers i tha BIRN se kjo kompani nuk mund të furnizojë naftë te rafineria pa marrë pagesat.

Të dy rafineritë e vendit, ajo e Ballshit dhe ajo e Fierit, përbënin një ndërmarrje fitimprurëse të shtetit shqiptar deri në vitin 2008, e aftë për të mbuluar deri në 25% të konsumit vendës të nënprodukteve të naftës. Rafineritë hynë në kriza të përsëritura pas privatizimit në vitin 2008.

Një investigim i vitit 2016 nga BIRN zbuloi se si biznesmeni Rezart Taçi përvetësoi qindramilionë dollarë ndërkohë që institucionet e shtetit qëndronin pasivë përballë borxheve në rritje.

Në shtator 2016, qeveria aktuale bekoi në një ceremoni të veçantë atë që e shpallën si një marrëveshje private me një grup biznesmenësh për të rivënë në punë rafineritë. BIRN zbuloi më pas se shteti shqiptar lejoi shitjen e paligjshme të ARMO-s te Banka Credins, e cila më pas ia dha në përdorim kompanisë IRTC.

Deficiti tregtar kalon mbi 2 miliardë euro

Deficiti i lartë tregtar vazhdon të përbëjë një sfidë të rëndësishme për ekonominë e Kosovës, vlerësojnë përfaqësues të bizneseve në Kosovë. Të dhënat e Bankës Qendrore të Kosovës nga muaji janar deri në tetor, tregojnë se deficitit tregtar i mallrave është rritur për 6.9 për qind, duke arritur nivelin prej 2.17 miliardë euro

Eksporti i mallrave gjatë kësaj periudhe, sipas këtyre të dhënave, ka shënuar rritje vjetore prej 25.8 për qind dhe ka arritur vlerën prej 318.4 milionë euro, përderisa importi i mallrave është rritur për 9.0 për qind dhe ka arritur vlerën prej rreth 2.5 miliardë euro.

Kryetari i Aleancës Kosovare të Biznesit, Agim Shahini thotë për Radion Evropa e Lirë se Kosova po e mbyll një vit pa ndonjë përmirësim të theksuar në sektorin e tregtisë së jashtme.

“AKB ka vlerësuar vitin 2017 si vit të kthesave politike, por jo atyre ekonomike, pikërisht për shkak se në këtë vit deficiti tregtar mbeti ende i lartë edhe atë 88 për qind në favor të importit. Kanë munguar politika fiskale dhe ato ekonomike që avancojnë pozitën e biznesit dhe aktiviteteve ekonomike”, thotë Shahini.

Përfaqësues të Qeverisë së Kosovës vazhdimisht ishin deklaruar se janë duke krijuar politika fiskale në favor të bizneseve prodhuese.

Sipas një vendimi të Qeverisë së Kosovës, bizneset prodhuese nga 1 janari i viti 2018 do të lirohen nga tatimi doganor për lëndën e parë, gjysmë produktin, linjat e prodhimit si dhe nga pajisjet e teknologjisë informative.

Po ashtu, bizneset janë njoftuar nga Ministria e Financave se përveç këtyre lehtësirave, që do të kenë bizneset vendore në vitin 2018, po ashtu nuk do të ketë asnjë tatim të ri si dhe nuk do të ketë rritje të tatimeve ekzistuese.

Drejtori ekzekutiv i Klubit të Prodhuesve të Kosovës, Astrit Panxha i kishte vlerësuar këtë masa mjaft efektive për rritjen e prodhimit vendor.

“Ne besojmë që Qeveria e Kosovës do të vazhdojë të ndarmerrë masa shtesë për përmirësimin e kushteve të prodhimit në Kosovë, sepse vetëm në këtë mënyrë do të ndikohet të rritet prodhimi, nuk po them të përmirësohet cilësia, pasi që kanë cilësi të mjaftueshme për të depërtuar në treg, por problemi është te kostoja e larta që ndikon nga të bërit biznes”, thotë Panxha.

Strategjia e orientuar drejt rritjes së eksportit thuhet nga përfaqësues të bizneseve se duhet të konsiderohet nga autoritetet kompetente si një faktor kyç në zhvillimin ekonomik të vendit.

Agim Shahini thotë se vendimet e Qeverisë për lehtësira fiskale për prodhuesit, do të ndihmojnë bizneset që të jenë më konkurruese dhe të arrijnë të depërtojnë më shumë në tregjet evropiane.

“Këto ngarkesa dhe taksa të cilat do të hiqen në vitin 2018, jep shpresë së vitin e ardhshëm do ta përmbyllim më mirë sa i përket tregtisë së jashtme. Sidoqoftë, në Kosovë mungon një strategji e cila e nxjerr vendin nga varfëria dhe avancon zhvillimin ekonomik të vendit. Qeveria duhet të bëjë reforma të cilat i sjellin vendit zhvillim, punësim , prodhim edhe eksport”, thotë Shahini.

Në mungesë të një industrie të zhvilluar të prodhimtarisë, Kosova vazhdon të importojë gati të gjitha produktet, duke filluar nga ato të konsumit, deri te produktet strategjike.

Shteti i Serbisë mbetet partneri kryesor në tregun e Kosovës.

Vetëm gjatë nëntë muajve të këtij viti, Serbia ka eksportuar mallra në Kosovë në vlerë prej mbi 300 milionë euro, derisa, eksportet e Kosovës në Serbi për të njëjtën periudhë arrijnë vlerën e jo më shumë se 35 milionë euro.

Importi i madh i produkteve ishte vlerësuar si mjaft shqetësuese nga ekspertë të fushës, pasi që siç thonë ata, po shkakton largimin e parasë së gatshme nga tregu i Kosovës.

Cisterna e parë e gazit rus mbërrin në Britani, nuk zbatohen sanksionet amerikane ndaj Rusisë

Tankeri rus “Christophe de Margerie” ka sjellë grumbullimin e parë të gazit natyral të lëngshëm (LNG) nga Yamali në Mbretërinë e Bashkuar. Londra do të duhet të kthejë urgjentisht gazin natyror pasi bie ndesh me sanksionet e SHBA’së që i ka ndërmarrë kundrejt Rusisë

Një shërbim global i pozicionimit e vë tankin në Harwich të mërkurën, edhe pse më parë kishte treguar se anija po shkonte për në portin e Isle of Grain në Kent, ku ka një terminal rigazifikimi. Më parë këtë muaj, Novatek, një prej prodhuesve më të mëdhenj të gazit rus, tha se shiti ngarkesën e 170,000 metra kub të LNG tek Petronas LNG UK Limited (PLUK), dega e Britanisë së Madhe e Petronas të Malajzisë.

Yamal LNG, e vendosur në Arktikun Rus, është një projekt i përbashkët i Novatek të Rusisë, Total France, Korporatës Kombëtare të Kinës Kombëtare të Naftës dhe Fondit të Rrugës së Mëndafshit. Novatek zotëron 50,1 për qind të aksioneve në këtë projekt, raporton “RT”, transmeton Periskopi. Partnerët e saj kanë 20 përqind, 20 përqind dhe 9.9 përqind respektivisht.

Britania e Madhe vuajti mungesat e gazit pas mbylljes së rrugës më të rëndësishme të transportit të karburantit në Detin e Veriut. Ineos, një kompani private që zotëron një rafineri të rëndësishme pranë Aberdeen, tha se ajo gjeti një çarje në një tubacion vital 42 vjeçar të naftës dhe gazit. Kompania tha se do të duhej dy javë për ta rregulluar atë.

Projekti Yamal nuk është sanksionuar drejtpërdrejt nga BE’ja, por në mbështetje të sanksioneve të SHBA’së Brukseli dhe Londra kanë vendosur kufizime të ndryshme ndaj Rusisë që privojnë kompanitë e saj të energjisë për financa dhe teknologji.

Masat në mënyrë të pashmangshme ndikojnë në inovacionin dhe zhvillimin e fushave të reja dhe mekanizmave të furnizimit, të cilat në fund të fundit mund të kompromentojnë aftësinë e Rusisë për të furnizuar me gaz pjesën tjetër të Evropës.

KPK mirëpret vendimin nga MTI-ja për mbrojtjen e prodhuesve vendorë

Klubi i Prodhuesve të Kosovës (KPK) ka mirëpritur vendimin e Ministrisë së Tregtisë dhe Industrisë për vendosjen e masave mbrojtëse në importe për materialet ndërtimore nga argjila

Përmes një komunikate për media Klubi i Prodhuesve të Kosovës thotë se pas analizimit të tregut të materialit ndërtimor nga argjila dhe konsultimit me prodhuesit vendor, e ka parë të domosdoshme që në listën fillestare të përfshiheshin edhe disa produkte tjera nga argjila.

“Klubi i Prodhuesve të Kosovës dhe Shoqata e Prodhuesve të Materialit Ndërtimor nga Argjila ka paraqitur kërkesën pranë MTI-së që në këtë vendim të përfshihen edhe disa materiale tjera ndërtimore nga argjila në listën e masave mbrojtëse në importe”, thuhet në komunikatë, transmeton Koha.net.

“Vendimi 01 Ref. Nr. 10 të dt. 28.12.2017 i lëshuar nga ministri i MTI-së, Bajram Hasani paraqet një përkrahje të madhe për prodhuesit vendor të argjilës dhe njëkohësisht ndalon shitjen e materialit nga argjila që vjen nga Serbia dhe shitet nën çmimin e tregut, madje edhe të vet çmimit të prodhimit. Vendimi në fjalë nuk ndalon ardhjen e produkteve të tilla nga Serbia, por parandalon një dëm të rëndë dhe të përgjithshëm të pozitës së prodhuesve vendor, ekonomisë së vendit dhe rrjedhimisht rrezikon konkurrencën në tregun e lirë”, thuhet në komunikatë.

Ky vendim, po ashtu ka edhe një simbolikë të rëndësishme sepse përkrah ndërtimin e Kosovës me material ndërtimor të prodhuar në vend.

KPK falënderon Ministrinë e Tregtisë dhe Industrisë për këtë vendim të rëndësishëm. Në të njëjtën kohë KPK mbështet dhe e inkurajon Qeverinë e Republikës së Kosovës që edhe në të ardhmen të vazhdojë me politika të tilla publike që mbështesin prodhuesit vendor.

Falja e borxheve, LDK do ta çojë në Kushtetuese vendimin e Haradinajt

Lidhja Demokratike e Kosovës do ta dërgojë në Gjykatën Kushtetuese vendimin e kryeministrit Ramush Haradinaj për falje të borxheve disa kompanive private

Kryetari i Grupit Parlamentar të LDK’së, Avdullah Hoti, ka thënë se kryeministri ka bërë shkelje dhe për këtë mund të ketë pasoja.

“Faljen e borxheve mund ta bëjë vetëm Kuvendi i Kosovës”, ka theksuar Hoti në “Rubikon” të KTV’së.
“Ne kemi pasur një përvojë në qeverinë paraprake me faljen e borxheve tatimore, jo tantiemeve”, ka treguar ai.

“Ne e kemi bërë atë me ligj, pas marrjes së opinionit ligjor nga Ministria e Financave, nga zyra e Kryeministrit. Na kanë thënë juristët se kjo çështje në aspektin kushtetues i takon vetëm Kuvendit”, ka thënë Hoti.

I pyetur se cilat mund të jenë pasojat, ai ka thënë se mund të ndodhë “shkarkimi i Kryeministrit nga ana e Gjykatës Kushtetuese”.

KEK-u ndezë ekskavatorët, por për thëngjill duhen gjashtë muaj punë

Korporata Energjetike e Kosovës (KEK), ka arritur marrëveshje për zhvendosjen e banoreve të Shipitullës së Obiliqit dhe ka ndezur ekskavatorët për largimin e dheut për nxjerrjen e qymyrit. Kjo marrëveshje është arritur pas një bllokade 15 mujore. Por pavarësisht se ka filluar heqja e dheut ekskavatorëve të KEK-ut do t’i duhen gjashtë muaj punë për ta nxjerrë thëngjillin e parë

Drejtori menaxhues i Korporatës Energjetike të Kosovës (KEK), Arben Gjukaj ka konfirmuar për Telegrafin se kanë arritur marrëveshje me banorët për zhvendosje dhe kanë ndezur ekskavatorët.

“Po sot kemi arritur marrëveshje me banorët e Shipitullës, për zhvendosjen e tyre dhe kemi filluar menjëherë largimin e dheut me eskalatorë. nëse gjithçka shkon mirë dhe koha nuk na pengon ne do të largojmë dheun. Nga fillimi i largimit të dheut e deri të nxjerrja e thëngjillit na duhen gjashtë muaj kohë”, ka thënë Gjukaj për Telegrafin.

Ai ka treguar se KEK-u nga dita e enjte më 28 dhjetor do të kthehet në punë edhe bllokun e dytë të Termocentralit “Kosova B” i cili do të prodhojë 260 megavat orë energji elektrike.

Por mungesa e thëngjillit si dhe vonesat në hapjen e minierës së re ka bërë që të rritet importi ku shpenzimet për të blerë energji elektrike shkojnë në miliona euro.

Ndryshe heqja e pagesës për rrymën e shpenzuar nga konsumatorët në pjesën veriore të vendit do tu krijojë humbje në sektorin energjetik në vend, kjo e ndikuar edhe nga importi i rrymës.

Komitetit Teknik Emergjent i formuar nga Ministria e Zhvillimit Ekonomik (MZHE) ka hartuar një raport në të cilin parashikohen humbjet nga këto probleme.

Operatori i Sistemit Transmisionit dhe Tregut (KOSTT), ka parashikuar humbje prej rreth 9.2 milionë eurove për shkak të pezullimit të pagesës së rrymës në veri. Por sipas KOSTT-it nëse arrihet të bëhet ndonjë kombinim, kjo shumë mund të ulet në 5.2 milionë euro.

Po sipas këtij raporti humbjet më të mëdha do t’i shkaktohen KEK-ut, për shkak të mungesës së thëngjillit, vlera e humbjeve do të arrijë në mbi 40 milionë, por këto humbje mund të ulen deri në 30 milionë euro.

Për shkak të mungesës së thëngjillit, KEK-u nga tetori i këtij vitit, ka operuar me vetëm dy blloqe. Një bllok të Termocentralit “Kosova A” si dhe një bllok të Termocentralit “Kosova B”, të cilat prodhojnë vetëm 390 megavat energji, derisa kërkesa për rrymë arrin në 1000 megavat apo më shumë në stinën e dimrit.

Në raportin e Komitetit Teknik Emergjent të MZHE-së KEK-u ka bërë të ditur se kostoja për shpronësime në Hade dhe Shipitullë ka shkuar në 27 milionë euro nga 4.5 milionë sa ishte në vitin 2012.

Po ashtu sipas raportit KEDS-i dhe KESCO, kanë paraparë një humbje prej mbi 42 milionë euro nga importi i energjisë elektrike. Këto kompani kanë thënë se pas ndërprerjes së pagesës së energjisë së shpenzuar në veri mos prodhimit të mjaftueshëm në KEK, vlera e dëmit të krijuar ka arritur në 13 milionë euro.

KEK-u ndez ekskavatorët në Shipitullë, Vllahiu premton se s’do të ketë shtrenjtim të rrymës

Korporata Energjetike e Kosovës i ka ndezur ekskavatorët në fshatin Shipitullë për të nxjerr thëngjillin nga nëntoka e këtij lokacioni

Gjatë një konference për media të zëdhënësit të Qeverisë së Kosovës, Arbër Vllahiu, pikërisht nga Shipitulla, u bë e ditur se marrëveshja me banorët e lagjes Mirena është arritur dhe se të gjitha objektet në zonë do të rrëzohen para vitit të ri.

Vllahiu bëri me dije se nuk do të ketë rritje të çmimit të rrymës dhe as reduktime. Ai tha se procesi i zhvendosjes së banorëve ka përfunduar dhe në këtë mënyrë Qeveria Haradinaj ka përmbyllur njërën nga çështjet më të mëdha që kanë mbajtur peng energjinë.

“Të gjitha objektet në zonë do të rrënohen para vitit të ri. Do të prodhojmë vetë energji dhe nuk do të ketë import. Nuk do të ketë shtrenjtim dhe reduktime të rrymës”, tha ai.

Valdrin Lluka, ministër i MZHE-së, tha se nëse varemi nga importi nuk ka asgjë të sigurt nga rritja e energjisë elektrike.

Ai tha se nisja e punës nga ana e KEK-ut do të stabilizojë prodhimin e energjisë elektrike. Drejtori i KEK-ut, Arben Gjukaj, tha se marrëveshja me banorët e lagjes Mirena është arritur në mëngjes dhe tash ka nisur puna e ekskavatorëve të KEK-ut për mihjen e thëngjillit.

Edhe Avni Arifi, nga kabineti i Kryeministrit Ramush Haradinaj, ka thënë se Kosova nuk do të zhytet në krizë energjetike. “Ndizen ekskavatorët në Shipitullë. Jo më krizë”, ka shkruar Arifi në Facebook.

Vjedhja e majme e rafinerisë ARMO. Përsëritet skema, në 11 muaj, 60 milionë euro taksa të papaguara

Prej dy javësh ARMO, rafineria e përpunimit të naftës në vend, ka mbyllur dyert për të disatën herë, duke lënë miliona euro detyrime të papaguara ndaj shtetit, një skemë e njohur kjo, që po përsëritet që prej vitit 2009, kur ARMO u privatizua

Sipas të dhënave të siguruara nga ‘Monitor’, për 11 muajt e këtij viti, sasia e naftës e përpunuar nga ARMO dhe e hedhur në treg ka qenë 156 mijë tonë (184 milionë litra, në bazë të dendësisë 1 ton = 1,180 litra), me një rritje të ndjeshme në krahasim me sasinë prej 11 mijë tonësh të përpunuar në të njëjtën periudhë të vitit të kaluar. Rritja e ndjeshme e prodhimit, ka bërë që ARMO të zërë 30% të tregut të furnizimit me karburant në vend për periudhën janar-nëntor (për të njëjtën periudhë importet ishin 357 mijë tonë, me një rënie prej 23% me bazë vjetore).

Për këtë sasi nafte të prodhuar, ARMO ka paguar akcizë në vlerën e 6.8 miliardë lekë, ose rreth 50 milionë euro, sipas të dhënave zyrtare (shiko tabelën). Kompania është e detyruar të paguajë akcizën në momentin që hedh produktin për konsum, përndryshe nuk mund ta nxjerrë atë nga magazina doganore. Sipas legjislacionit në fuqi, momenti i pagesës së detyrimit të akcizës është hedhja për konsum e produktit. Shoqërimi i të gjitha procedurave të deklarimit bëhet nëpërmjet Dokumentit Shoqërues Administrativ, DSHA. Të gjithë subjektet që përpunojnë produkte me akcizë detyrimisht pajisen me statusin e Depozituesit të Miratuar (Magazine Fiskale) nga administrata doganore (pra kur del nga prodhimi drejt magazinës fiskale, paguhet automatikisht akciza). Çdo subjekt duhet të garantojë detyrimet e akcizës me lëvizje prodhim depozitim. Deklarimi dhe pagesa online bëhet nëpërmjet modulit kompjuterik të instaluar pranë Operatorëve.

Pasi del nga magazina fiskale dhe hidhet në treg duhen paguar taksat e tjera, TVSH, taksa e karbonit dhe e qarkullimit. Por, ARMO rezulton të ketë paguar vetëm akcizën dhe jo taksat e tjera, përfshirë TVSH-në që është 20%, ose rreth 13 lekë për litër, taksë qarkullimi fikse prej 27 lekësh për litër dhe taksë karburanti prej 3 lekë për litër. Në total, për 184 milionë litrat e hedhura në treg, ARMO nuk rezulton të ketë paguar të paktën 43 lekë për litër taksa, ose 7.9 miliardë lekë detyrime (rreth 60 milionë euro). Pra nga të paktën 110 milionë euro taksa që ARMO duhet të derdhte në shtet, ka paguar më pak se gjysmën.

Nafta e ARMO-s, ndërkohë është shitur në treg me çmim pakice të paktën 160 lekë për litër, në nivele vetëm 5-7 lekë për litër më të ulëta se nafta e importit. Ndërsa cilësia e karburanteve ka qenë dukshëm më e përkeqësuar që kur ARMO u fut në treg, teksa në rrugë u shtuan makinat që nxirrnin tym të zi, duke ndotur cilësinë e ajrit.

Që prej shtatorit të vitit të kaluar, Kompania Jonian Refining dhe Trading Co. –IRTC SH.A mori në shfrytëzim rafinerinë problematike të naftës, ARMO dhe në fund të vitit të kaluar filloi përpunimin e naftës, sipas një kontrate të lidhur me prodhuesin më të madh të naftës në vend, Bankers Petroleum. IRTC rezulton e regjistruar offshore në ishujt britanikë Virgin. Kjo u cilësua nga qeveria në atë kohë si një marrëveshje e rëndësishme, që do të riaktivizonte prodhimin do të fuste të punë punonjësit dhe do të rriste investimet.

Por, pas një viti jemi kthyer sërish në pikën e fillimit. ARMO shfrytëzohet përmes qiramarrësve, nafta shitet me çmim tregu, taksat nuk paguhen, qiraxhinjtë zhduken, në pritje të një tjetri që do të përdorë të njëjtën skemë. Tatimet e doganat bllokojnë llogaritë e vënë sekuestro mbi kompanitë, por nuk arrijnë të marrin gjë.

Ndërsa borxhi fiskal sa vjen e rritet. Tatimet publikuan së fundmi listën e kompanive debitore, ku rezultonte se ARMO dhe kompanitë që e kanë administruar atë kanë krijuar në vite rreth 33 miliardë lekë (rreth 240 milionë euro) detyrime tatimore, të cilat me procesin e fshirjes zbritën në 13.2 miliardë lekë në fund të shtatorit 2017.

Historia e ARMO

Në vitin 2008 ARMO u privatizua nga grupi Taçi Oil, që mori në kontroll 85% të aksioneve të ARMO nëpërmjet kompanisë Anika Mercuria Rafinery Associated Oil, AMRA Oil, për 128 milionë euro. Grupi Taçi është tashmë i falimentuar dhe pronari i saj Rezart Taçi është në ndjekje penale për evazion fiskal.

Në vitin 2013, azerët e Heaney Assets Corporation blenë paketën e aksioneve të AMRA Oil. Azerët e përdorën për pak kohë kompaninë dhe më pas u tërhoqën. Në 2014-2015, përmes qiradhënies ARMO-n e shfrytëzuan Deveron Oil Albania, TPD-Trading Petrol & Drilling. Pas një periudhe disamujore ku aktiviteti mbeti pezull në shtator 2016 erdhi ITRC, që e mbylli si gjithë të tjetër, me një fund pa lavdi.

15% të aksioneve të ARMO-s janë ende në pronësi të shtetit, por nga institucionet shtetërore historikisht ka munguar transparenca se çfarë po ndodh me një nga kompanitë më të rëndësishme në vend./monitor

OEK e shqetësuar me përkrahjen që Qeveria po u ofron organizatave “private” e “familjare”

Oda Ekonomike e Kosovës vlerëson angazhimin e institucioneve për një sektor privat më konkurrues që sigurisht ndikon në performancën e rritjes ekonomike dhe krijimin e vendeve të reja të punës që duhet të jetë objektiv i gjithë neve

OEK thotë se beson që partneriteti dhe dialogu me përfaqësuesit e biznesit e forcon këtë angazhim, por në të njëjtën kohë ka shprehur “shqetësimin e thellë me partneritetet e dyshimta të Qeverisë së Republikës së Kosovës me shoqata dhe organizata ‘private’ dhe ‘familjare’ të biznesit që funksionojnë pa asnjë llogaridhënie dhe në fakt përfaqësojnë grupe të interesit që adresojnë vetëm çështje individuale, por asnjëherë të biznesit si tërësi”.

“Për më shumë dhe më keq, ky partneritet i dyshimtë rezulton me dhënien e së drejtës, përmes një memorandumi gjatë fushatës zgjedhore për të përfituar edhe mbi 50 mijë euro të parasë publike, pa asnjë procedurë dhe pa asnjë transparencë kinse në mbështetje të prodhimeve vendore. Dikujt kjo mund t’i duket vlerë e vogël, por ky avaz po zgjat tash më shumë se një dekadë dhe nuk ka krijuar asnjë efekt pozitiv për sektorin privat, por vetëm ka mundësuar mbijetesën e organizatave fantome, jo transparente dhe shkelësve të ligjit”, thotë OEK në një komunikatë për media.

Në vitin kur po shënojmë 55 vjetorin e funksionimit të Odes Ekonomike të Kosovës me përfaqësim të rreth 16,000 anëtarëve, afër më se 40 shoqata të ndryshme, me mbi 100 memorandume të bashkëpunimit me Oda homologe kudo në botë dhe e anëtarësuar në mënyrë të barabartë me të gjitha Odat Ekonomike Rajonale, Evropiane dhe më gjerë, në Eurochambres, ICC, Parlamentin Evropian për Ndërmarrësi etj, “Qeveria na anashkalon pothuajse komplet nga partneriteti për zhvillim ekonomik, këtë institucion kredibil dhe transparent”.

“Oda Ekonomike e Kosovës do të përkrahte çdo përkrahje të sektorit privat, në rritje të prodhimit, promovim të eksportit, gjetje të partneriteteve të reja, por në asnjë rrethanë nuk mund të arsyetojmë përkrahjen e grupeve joformale dhe individëve të cilat kanë probleme me ligjin dhe të cilat aktivitetet e vetme i kanë ‘ndotjet akustike’ dhe ‘ndotjet e ambientit’, në qendrat e rëndësishme të vendit”, thuhet në komunikatë.

Çmimi i energjisë do të rritet – importi deri në mars i kushton vendit mbi 40 milionë euro

Rritja e çmimit të energjisë është e pamundur të ndalet. Kjo për faktin se vlera e dëmeve që po parashihet t’i shkaktohen sektorit të energjisë nga mungesa e thëngjillit, importi i saj dhe ndalimi i pagesës për energjinë e shpenzuar në veri do të arrijë dhjetëra miliona euro

Në bazë të këtij raporti të komitetit teknik emergjent të formuar nga Ministria e Zhvillimit Ekonomik dhe të cilin e ka siguruar KTV-ja, parashikohen humbjet nga këto probleme.

Operatori i Sistemit Transmisionit dhe Tregut KOSTT, ka parashikuar humbje të rreth 9.2 milionë eurove për shkak të vendimit të gjykatës që të pezullohet pagesa e energjisë së shpenzuar në veri.

Ky operator ka parashikuar që nëse arrihet të bëhet ndonjë kombinim, pa dhënë ndonjë detaj për të, atëherë kjo shumë mund të ulet në 5.2 milionë euro.

Humbësja më e madhe nga këto probleme do të jetë Korporata Energjetike e Kosovës.

Kjo ndërmarrje ka paralajmëruar që në mungesë të thëngjillit shkaku i shpronësimit në Hade dhe Shipitullë, vlera e humbjeve do të arrijë në 41.3 milionë, ndërsa nëse bazohen në skenarin optimist vlera e humbjeve mund të ulet në 30 milionë euro.

Por, KEK-u ka paralajmëruar se nëse nuk realizohet plani me përpikëri, atëherë kostoja që do të rrjedhë nga mosrealizimi i tij, do të jetë shumë më e madhe se në skenarin bazë prej 41.3 milionë eurosh.

Aktualisht ka vetëm 1.1 milion tonelata me thëngjill në dispozicion dhe që do të shpenzohen gjatë muajve në vijim.

Për shkak të mungesës së thëngjillit, KEK-u nga tetori ka nisur të operojë me vetëm dy blloqe, të cilat prodhojnë vetëm 390 megavat energji, përderisa kërkesa për këtë produkt në vendin tonë arrin në afër 1.000 megavat.

Dhe, për shkak të mungesës së kësaj lënde, në tre muajt e parë të vitit të ardhshëm do të prodhohen 577 mijë e 240 megavat energji më pak se sa ishte planifikuar.

KEK-u në sqarimet e dhëna në këtë raport ka thënë se kostoja e shpronësimeve në Hade dhe Shipitullë ka arritur në 27 milionë euro nga 4.5 milionë sa ishte paraparë në vitin 2012.

Mirëpo, nuk janë vetëm këto humbjet e kësaj ndërmarrjeje.

Ndikimi financiar për shkak të mosprodhimit të energjisë brenda muajve nëntor 2017-mars 2018 do të arrijë në mbi 28.6 milionë euro.

Kurse, kostoja e humbjeve në rrjet dhe ato në veri arrin në 6.7 milionë euro.

KEDS-i dhe KESCO, kanë paraparë një humbje prej 42.2 milionë euro nga importi i energjisë dhe që e njëjta sillet mes 60 deri në 78 euro megavati.

Dy kompanitë kanë thënë se pas ndërprerjes së pagesës së energjisë e shpenzuar në veri dhe pas përgjysmimit të prodhimit të energjisë në KEK, vlera e dëmit të krijuar ka arritur në 13 milionë euro.

Komiteti teknik emergjent në takimin e mbajtur më 21 dhjetor ka dhënë 4 rekomandime, ku përfshihet subvencionimi i kostove të importit të energjisë që do të duhet t’i realizojë KEK-u, të bëhet licencimi i furnizuesit për operim në veri të Kosovës, sigurimi i fondit për mbulimin e humbjeve nga furnizimi me energji në komunat e veriut, si dhe funksionalizimi i Bordit të ZRRE-së.