Thellohet lufta tregtare: Dështojnë bisedimet SHBA-Kinë

Zyrtarët e nivelit të mesëm të Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe Kinës dështuan të bënin hapa para në raundin e radhës së negociatave, ashtu siç e kishte parashikuar edhe vetë Donald Trump

Dy ditë bisedime mes palëve rezultuan të kota, ndërkohë që gjatë kësaj kohe hynë në fuqi edhe tarifat tregtare respektive, që godasin 16 miliardë dollarë produkte të secilit vend.

“Ne vazhduan dy ditë diskutime me kolegët tanë nga Kina si dhe shkëmbyem këndvështrimet tona mbi mënyrën sesi e shohim barazinë, drejtësinë dhe reciprocitetin në marrëdhëniet tregtare”-deklaroi zëdhënësi i Shtëpisë së Bardhë në lidhje me këtë çështje.

Pjesë e diskutimeve mësohet se kanë qenë edhe çështje si ajo e pronësisë intelektuale, që ka qënë shpeshherë temë debati me Pekinin zyrtar.

Nënsekretari amerikan i thesarit dhe zv.Ministri kinez i Tregtisë nuk arritën dot kështu të gjenin një pikë të mesme, ndërkohë që konflikti mes dy ekonomive më të mëdha të botës sa vjen e thellohet.

Nga ana e saj, qeveria kineze, deklaroi pas përfundimit të raundit të bisedimeve se, të dy palët patën një shkëmbim konstruktiv idesh si dhe do të qëndrojnë në kontakt për hapat e mëtejshëm. Pas dështimit të bisedimeve, tregjet aziatike, dhe kryesisht ato në Kinë e Hong Kong janë regjistruar në rënie.

Kosova dhe Shqipëria planifikojnë liberalizimin ekonomik

Republika e Kosovës dhe ajo e Shqipërisë po planifikojnë të liberalizojnë lëvizjen e mallrave dhe unifikimin e doganave. Për këtë çështje, të dy qeveritë janë duke harmonizuar dokumentacionet e nevojshme për mallrat që qarkullojnë mes Kosovës dhe Shqipërisë

Sipas procedurave të reja që janë në përgatitje e sipër, planifikohet që të mos kërkohen dokumente të panevojshme, por të njihen në mënyrë reciproke dokumentet e të dyja shteteve. Kështu thotë për Radion Evropa e Lirë, Lulzim Rafuna, këshilltar i ministrit të Financave në Qeverinë e Kosovës, njëherësh këshilltar i kryeministrit të Shqipërisë për dogana dhe tatime.

“Liberalizimi ekonomik Kosovë – Shqipëri nënkupton eliminimin e gjithë burokracisë që ekziston në shkëmbimin e mallrave dhe shërbimeve. Po ashtu, edhe marrjen e të gjitha masave për të eliminuar dokumentacionin e tepërt – dokumentacion, i cili dyfishon punën dhe njëkohësisht rrit koston e biznesit, si te pala kosovare, po ashtu edhe te pala e Shqipërisë”, thotë Rafuna.

Zyrtarë të qeverive në Tiranë dhe Prishtinë tashmë kanë deklaruar se procedurat e reja për lëvizjen e lirë të njerëzve dhe mallrave midis Kosovës dhe Shqipërisë, do të fillojnë së zbatuari nga janari i vitit të ardhshëm.

Kryeministri i Kosovës, Ramush Haradinaj, gjatë një vizite që ka realizuar në fillim të këtij muaji në qytetin e Vlorës, në Shqipëri, ka thënë se nga “1 janari 2019, do të hiqet dogana në mes dy shteteve”.

Por, përfaqësues të komunitetit të biznesit dhe afaristë kosovarë, theksojnë se janë bërë disa përparime në këtë fushë, por më tepër ka retorikë dhe tryeza nga autoritetet e të dyja vendeve, se sa zbatim në praktikë.

Kryetari iOdës Ekonomike të Kosovës, Berat Rukiqi, thotë për Radion Evropa e Lirë, se dyshon që në muajin janar do të arrihet liberalizimi ekonomik në mes dy shteteve, pasi, sipas tij, ende ka paqartësi në procedurat kufitare.

Problemet, thotë ai, ekzistojnë edhe në eksportin e produkteve kosovare në tregun shqiptar, si dhe te mosnjohja e dokumenteve të ndryshme.

“Kur themi nuk kemi procedura, duhet të dallohet pjesa e mallrave dhe njerëzve që qarkullojnë. Te mallrat nuk besoj se është e realizueshme, sepse duhen shumë parakushte të kalohen, harmonizime të shumë dokumenteve dhe të cilat realisht mundësojnë një qasje tjetër. Por, prapë është pozitive që ka një iniciativë, që në kufiinfrastruktura të rregullohet dhe mos të pritet me orë të tëra”, thekson Rukiqi.

Një nga kompanitë nga Kosova që aktivitetin e saj e zhvillon edhe në territorin e Shqipërisë, është “Pestova” nga Vushtrria, e cila merret me përpunimin dhe prodhimin e patates.

Pronari i kompanisë, Bedri Kosumi, tregon se në territorin e Shqipërisë posedon 40 hektarë tokë, ku bën kultivimin e patates së hershme. Po ashtu, ai eksporton produkte në Shqipëri, por edhe importon.

Kosumi thotë se me përurimin e pikës kufitare Vërmicë – Merdarë, pritjet për kalimet në kufi janë më të shkurta, por, sipas tij, janë procedurat tjera që pengojnë shkëmbimet tregtare.

“Shqipëria e Kosova nuk e konkurrojnë njëra-tjetrën, mirëpo e plotësojnë njëra-tjetrën në treg. Por, deri më tani, në shumë tryeza, takime në mes qeverive, më shumë është folur, shumë pak është punuar për lehtësimet për biznese. Është e vërtetë që ka përmirësime, por nuk është ajo që duhet të jetë”, thotë Kosumi për Radion Evropa e Lirë.

Muajin e kaluar është përuruar pika e përbashkët kufitare Morinë – Vërmicë që lidh Kosovën me Shqipërinë. Me këtë projekt që është financuar nga Bashkimi Evropian me më shumë se një milion euro, është bërë modernizimi i pajisjeve. Gjithashtu, këto ndryshime e kanë lehtësuar transportin e mallrave në këtë pikë, pasi mjetet procesohen në një pikë të vetme të përbashkët.

Ndryshe, për të pasur një bashkëpunim më të lehtë ekonomik ndërmjet Kosovës dhe Shqipërisë, ishin investuar miliarda euro në infrastrukturë rrugore. Përveç kësaj, ndërmjet Kosovës dhe Shqipërisë janë nënshkruar disa marrëveshje për bashkëpunim ekonomik, por edhe në fusha tjera.

Megjithatë, vlerësohet se këto dy shtete gjatë shkëmbimeve tregtare, vazhdojnë të hasin në vështirësi dhe konsiderohet se nuk kanë arritur të kenë marrëdhënie tregtare në nivel të kënaqshëm.

Të dhënat zyrtare tregojnë se vlera e importit të produkteve, të cilat importohen nga Shqipëria, në vit kapin vlerën më shumë se 99 milionë euro, derisa vlera e produkteve të Kosovës që eksportohen në Shqipëri është vetëm 15 milionë euro.

Valuta ruse shënon uljen më të theksuar në dy vjetët e fundit

Valuta ruse, rubla, ka prekur më 23 gusht nivelin më të ulët në treg kundrejt dollarit amerikan në dy vjetët e fundit

Të enjten, rubla ka rënë rreth 2 përqind duke arritur shifrën 92 për 1 dollar amerikan, mirëpo pasi Banka Qendrore e Rusisë ka thënë se do të pezullojë blerjen e valutave të huaja, e njëjta është tregtuar për 68.3.

Banka Qendrore ka thënë se nuk do të blejë valuta të huaja deri në fund të muajit shtator për të “ulur paqëndrueshmërinë në tregjet financiare”.

Zhvlerësimi i kësaj valute ka ardhur pas raportimeve të fundit se Shtetet e Bashkuara janë duke u përgatitur për sanksione tjera kundër Moskës.

Më 21 gusht, Uashingtoni ka vënë sanksione kundër dy kompanive ruse të transportit, pas dyshimeve se kanë bërë tregti të naftës me Korenë Veriore.

Presidenti rus, Vladimir Putin i ka cilësuar sanksionet “joproduktive” pas negociatave që ka pasur me homologun e tij finlancez, Sauli Niinisto.

Në prill të vitit 2016, rubla ka shënuar një rënie të ngjashme për shkak të rënies së çmimeve të naftës.

Rusia është tejet e varur nga eksportet e karburanteve.

Gjermani: Viza për punonjës që i mungojnë tregut të punës

Të tërhiqen më shumë punonjës të kualifikuar në Gjermani – ky është qëllimi i ligjit në planifikim të migracionit, që është duke e përgatitur aktualisht qeveria federale

Një gjë e kanë të qartë autorët e projektligjit të ri për migracionin e punës: papunësia e ulët dhe popullsia në plakje në Gjermani ua bëjnë të vështirë sipërmarrjeve, që t’i zenë me punonjës të kualifikuar vendet vakante të punës. Po ashtu autorët e projektligjit e pranojnë, që edhe punësimi i shtetasve të BE-së nuk do të jetë i mjaftueshëm, për të kompensuar mungesën e punonjësve të kualifikuar në tregun gjerman.

Gjermania për këtë arsye duhet të jetë shumë më efektive në tërheqjen e punonjësve të kualifikuar nga vendet e treta, thuhet në dokumentin përkatës – me vende të treta nënkutpohen vendet jashtë BE-së.

Dokumenti i formuluar nën drejtimin e Ministrisë së Brendshme dhe i pasuar për plotësim në Ministrinë e Punës dhe të Ekonomisë në fund të gushtit do t’i dorëzohet kabinetit të kancelares Angela Merkel. Me këmbënguljen e ministrit të Brendshëm kristiansocial (CSU)Horst Seehofer synohet që të evitohet një “migrim në sistemet e sigurimit social”.

Gjermania nuk preferon sistemin e pikëve

Ndryshe nga vendet si Britania e Madhe, Kanadaja dhe Australia, qeveria gjermane nuk do të aplikojë sistemin e pikëve. Në një sistem të tillë migrantët i nënshtrohen një verifikimi prej disa etapash, në të cilin vlerësohen kryesisht arsimimi, gjendja financiare, njohuritë e gjuhës dhe aftësitë për në tregun e punës. Sipas kushteve që plotësojnë migrantët klasifikohen me një numër të caktuar pikësh. Nëse numri i pikëve është i lartë atyre u jepet një vizë. Nëse numri i pikëve është i ulët, ata nuk pranohen.

Një sistem i tillë me pikë u propozua në vitin 2016 nga partia socialdemokrate. Asokohe propozimi u mirëprit edhe nga partitë e tjera të qendrës së majtë. Në draftin aktual rekomandohet, që njerëzit të përzgjidhen mbi bazën e kritereve të sipërpërmendura, por jo me sistem pikësh.

Se si mund të bëhet vlerësimi në rrethana të tilla, për këtë ekspertët aktualisht nuk janë të qartë. “Shtroj pyetjen, se si mund të zbatohet kjo”, thotë Thomas Liebig, studiues i migracionit pranë OECD-së (Organiazat për Bashkëpunimin Ekonomik dhe Zhvillimin). “Unë nuk e di, se si mund të vlerësohen kritere të tilla. Në këtë rast është i nevojshëm një sistem pikësh.”

Rregullore e thjeshtë për kandidatët e kualifikuar

Për njerëzit me nivel të lartë arsimimi Gjermania ka ndërkohë një ndër ligjet më të thjeshta të migracionit në mbarë botën. “Në kushtet aktuale është më e thjeshtë të vish në Gjermani se sa p.sh. të shkosh në Kanada”, thotë Liebig. “Sistemi gjerman përqendrohet ndërkohë tek kualifikime mjaft formale. Nëse keni kualifikimin dhe një punë, mund të vini në Gjermani. Madje nuk është e detyrueshme të flisni gjermanisht.”

Njerëzve me kualifikim të nivelit të lartë Gjermania u jep një vizë. Ju mund të vini edhe pa një vend konkret pune në Gjermani dhe të kërkoni punë.

Por ajo që mungon në Gjermani, janë njerëzit me kualifikim të ashtuquajtur të nivelit të mesëm: infermiere, kujdestarë, ndihmës në kopështet e fëmijëve dhe profesionistë si elektriçistë apo marangozë. Për të gjitha këto zanate duhet të ketë një kualifikim të zyrtarizuar. Sipas Liebig punë të tilla mbulojnë 60 përqind të tregut gjerman të punës.

Deri tani ka pasur pengesa për njohjen e kualifikimeve të tilla. Shmangia e kësaj pengese, parashikohet në draft si “kyçi për një integrim të sukseshëm në tregun e punës” .

Shembull Danimarka

Eshtë e paqartë në draft, se çfarë kërkesash të mëtejshme janë të nevojshme: çfarë niveli të njohurive të gjuhës gjermane duhet të vërtetojë migranti i mundshëm? Duhet që aplikantët të kenë një ofertë konkrete pune nga një ndërmarrje gjermane?

Ndërkohë duket, sikur qeveria gjermane po tenton të japë viza për ata që kërkojnë punë dhe kanë një nivel mesatar kualifikimi. Një model i tillë është provuar si mjaft i preferuar në Danimarkë. Por në Gjermani me këtë nuk ka asnjë përvojë.

Shumë gjëra varen nëse punëdhënësit gjerman janë të gatshëm ta marrin parasysh një risk të tillë, pra të punësojnë njerëz me vizën përkatëse. “Kjo është një pikëpyetje e madhe”, thotë Liebig. Ai tërheq vëmendjen, se shumë sipërmarrje gjermane nuk preferojnë të punësojnë njerëz nga jashtë. “Ne i kemi pyetur punëdhënësit gjerman, nëse kanë interes të marrin punonjës nga tregje të huaja pune. Përgjigja dominuese ka qenë: jo, në asnjë mënyrë.”

“Për momentin duket sikur po aplikohet një sistem prej dy etapash: vijnë njerëz që kërkojnë punë. Nëse gjejnë një vend pune, atëherë ata marrin një vizë”, shpjegon Liebig.

Thjeshtimi i burokracisë

Për t’u bërë më atraktive për njerëzit me aftësi të veçanta apo arsimim të caktuar, Franca para pak kohësh ka precizuar një ligj migracioni. Ashtu si në Gjermani synohet që të thjeshtohet burokracia. Në rastin e Francës kjo prek kryesisht punonjës me funksione drejtuese për sipërmarrje ndërkombëtare, të cilët fitojnë mbi 5.000 Euro në muaj – normalisht këta janë shkencëtarë, punonjës në industrinë e argëtimit, punonjës sezonalë dhe profesione të regjistruara.

Ndërsa Suedia ndjek një politikë shumë më liberale – “parimisht atje mund të shkosh për çdo lloj pune”, thotë Liebig. Franca në të kundërt është e mbyllur. Gjermania do të pozicionohet diku në mes.”

Trump me dorë të “hekurt”: Taksë 25 për qind për çdo makinë që vjen nga BE-ja

“Ne do të vendosim një taksë prej 25% në çdo makinë që do të mbërrijë në Shtetet e Bashkuara nga Bashkimi Europian” -tha Presidenti i SHBA, Donald Trump në një takim në Virxhinian Perëndimore mbrëmë, sipas CNBC online

Trump foli për rreth një orë, duke filluar nga një seri temash ‘të dashura’ për të, nga taksat për Kinën, në marrëdhëniet e tij të mira me udhëheqësin e Koresë së Veriut, Kim Jong Un.

Në të njëjtën tubim, presidenti i SHBA-së nuk përmendi as ish-avokatin Michael Cohen, i cili pak kohë më parë paraqiti pranimin e fajësisë për tetë akuza në një gjykatë në Nju Jork pas një marrëveshje të arritur me autoritetet federale dhe as ish-menaxherin e fushatës së tij zgjedhore Paul Manafort, i cili në Aleksandri, Virxhinia, u dënua për tetë akuza.

Ministri i Tregtisë, Wilbur Ross, ndërhyri në një intervistë me Wall Street Journal: ka një hetim të diskutueshëm që synon të kuptojë nëse administrata Trump duhet të imponojë detyra për makinat e prodhuara jashtë SHBA, sipas Ross, e cila do publikohej brenda muajit aktual.

“Nuk është e sigurt nëse analiza do të shpallet deri në fund të muajit” -shtoi ai, por nuk përjashton “nga negociatat” që po zhvillohen me BE-në nga njëra anë, dhe Meksika dhe Kanadaja nga ana tjetër.

Dy ditë më parë, Presidenti i SHBA Trump, nëpërmjet një deklarate për Reuters akuzoi Kinën dhe Bashkimin Europian që kanë manipuluar monedhat e tyre. “Unë mendoj se Kina manipulon monedhën e tyre, absolutisht. Dhe mendoj se euro po manipulohet gjithashtu”- tha ai.

Ekonomia botërore: Gjermania kampione në suficit, SHBA në deficit

Parashikimet e fundit: Gjermania edhe sivjet do të jetë kampion bote në suficit, ndërsa SHBA në deficit

Në parashikimet e Institutit të ekspertëve gjermanë në ekonomi, Ifo për vitin 2018, thuhet se Gjermania do të ketë për shkak të eksportit të lartë edhe sivjet një suficit vjetor prej rreth 299 miliardë Dollarë dhe kështu për herë të tretë radhazi do të jetë kampione e botës në suficit.

Ekspertët nga Mynihu thonë se në vendin e dytë do të jetë Japonia me rreth 200 miliardë Dollarë suficit, ndërsa e treta Holanda me 110 miliardë Dollarë.

SHBA me deficit

“Në anën tjetër, SHBA do të jetë edhe sivjet vendi me deficitin më të lartë me rreth 420 miliardë Dollarë amerikanë”, thotë eksperti i Ifo-s, Christian Grimme. Këto të dhëna kanë shkaktuar edhe debate politike. Presidenti i SHBA-së Donald Trump ka kritikuar së fundi shumë hapur ekonominë gjermane për suficite tepër të larta në bilancin mes eksportit dhe importit, që sipas tij shkon në dëm të ekonomisë amerikane. Ky është edhe shkaku pse Trump ka kërcënuar me rritjen e doganave për industrinë e automjeteve, që përbën edhe pjesën më të madhe të eksportit të Gjermanisë.

Gjermania kritikohet nga SHBA, FMN, BE…

Kritika në adresë të Gjermanisë kanë ardhur jo vetëm nga SHBA por edhe nga Fondi Monetar Ndërkombëtar dhe Komisioni Evropian. Suficiti mesatar i disa viteve të fundit prej rreth 6% është në shtigje afatgjata i dëmshëm për stabilitetin, sepse shtohen dallimet mes vendeve dhe vendet me deficit duhet të futen gjithnjë e më shumë në borxhe. Ifo pohon se suficiti gjerman në vitin 2018 do të jetë 7,8 %, që është vetëm 0,1% më pak se në vitin 2017. Plusi më i madh shënohet në sektorin e mallrave. Vlerësohet se eksporti i Gjermanisë këtë vit do të jetë më i lartë se importi me rreth 265 miliardë Euro, thotë Grimme. “Kërkesat më të mëdha për mallrat gjeramne kanë ardhur sivjet nga vendet e zonës së Euros, pastaj nga vendet tjera të BE-së dhe nga SHBA-ja.”

Poblemet mund të shtohen në momentin kur vendet e tjera nuk janë në gjendje t’i financojnë kërkesat financiare dhe interesat bankare. Por këtë zhvillim mund ta influencojnë edhe pagesat që duhet të bëjnë në vendet tjera si dhe shërbimet, të cilat sivjet do të shënojnë një rënie të përgjethshme prej 63 miliardë Euro.

Kina bie nga treshja e madhe

Kina si kampione e botës në eksport nuk do të jetë këtë vit në mesin e tre vendeve me sifucitin më të lartë ekonomik, në radhë të parë për shkak të rritjes së doganave amerikane për prodhimet kineze. “Kina është e detyruar më 2018 të importojë më shumë dhe të eksportojë më pak, ndaj edhe suficiti ka rënë”, shpjegon Grimme. “Kina ka eksportuar më shumë në Evropë sesa në SHBA.”

Top Channel

Për bizneset, vetëm regjistrimi është i lehtë

Në tregun e Kosovës në gjashtë muajt e parë të këtij viti janë regjistruar 480 biznese të reja, nga to, 170 biznese të huaja, thonë zyrtarë të Agjencisë për Regjistrimin e Bizneseve, agjenci kjo që funksionon në kuadër të Ministrisë së Tregtisë dhe Industrisë

Fillimi i një biznesi të ri në Kosovë, ku ka të bëjë me regjistrimin e bizneseve, është proces i lehtë për t’u realizuar, thonë përfaqësues të komunitetit të biznesit, sipas të cilëve, vështirësitë në zhvillimin e veprimtarisë se tyre vazhdojnë më pas.

Edhe raporti i fundit i Bankës Botërore “Të Bërit Biznes 2018”, konfirmon progres në përmirësimin e mjedisit afarist në Kosovë, duke rritur renditjen në vendin e 40-të në botë, nga gjithsej 190 shtete, sa kanë qenë të përfshira në këtë raport.

Progres të konsiderueshëm, sipas raportit, Kosova ka shënuar në disa indikatorë si, fillimi i një biznesi, marrja e kredive, por edhe përfundimi i biznesit.

Lumnije Ajdini nga Aleanca Kosova e Re, konsideron se në Kosovë është lehtë vetëm regjistrimi i biznesit, por jo edhe mbijetesa e bizneseve në faza të zhvillimit.

Në një bisedë për Radion Evropa e Lirë, Ajdini shprehet se pavarësisht reformave që kanë bërë autoritetet kompetente në të bërit biznes, ende ekzistojnë barriera dhe pengesa të ndryshme që pengojnë zhvillimin e një biznesi.

“Pas regjistrimit të bizneseve, ato hasin në vështirësi të ndryshme sepse ende nuk e kemi legjislacionin e harmonizuar më udhëzimet administrative, siç është Ligji për investime strategjike, Ligji për pushime tatimore ligje këto që janë favorizuese për bizneset e reja të cilat duhet jo të mbijetojnë, por të zhvillohen”, shprehet Ajdini.

Sa i përket pushimeve tatimore, Qeveria e Kosovës gati tri vite më parë kishte marrë vendim që të ketë pushime nga taksat për të gjitha investimet e reja, tre deri në shtatë vite, por që një vendim i tillë ende nuk ka hyrë në fuqi.

Edhe drejtori ekzekutiv i Odës Tregtare të Afarizmit në Kosovë, Ismet Mulaj, duke folur për Radion Evropa e Lirë, thotë se ka përparime të jashtëzakonshme sa i përket regjistrimit të bizneseve, por ai përmend barriera tjera pas regjistrimit të biznesit.

“Prej faktit të sigurimit të tokës, qasjes në energji elektrike, qasjes në infrastrukturë, këto janë një numër barrierash të mëdha që u shkaktohen bizneseve, konkretisht biznesit prodhues, duke përfshirë këtu edhe pengesat tjera burokratike”.

“Kosova ka një administratë shumë të madhe publike dhe biznesi detyrohet të orientohet në shumë adresa dhe këto shumë adresa e humbin efektin tek biznesi. Por, edhe gjykatat janë një problem shumë i madh, sepse kontestet e bizneseve nuk trajtohen më vite të tëra. Ka deri në 10 që nuk përfundojnë”, thekson Mulaj.

Edhe Lumnije Ajdini përmend kontestet gjyqësore si probleme që ndikojnë te bizneset, por edhe investitorët e huaj.

“Ende kemi sistemin bankar të shtrenjtë, kontestet gjyqësore, duke ditur se në sistemin gjyqësor në Kosovë ka lëndë shumë të ngarkuara. Kurse, sa i përket bizneseve janë mbi një mijë lëndë që kanë konteste të ndryshme gjyqësore në mes palëve”.

“Si pengesa tjera gjatë bërjes se biznesit është konkurrenca jolegale dhe informaliteti që është një rangim, mandej probleme më energjinë e elektrike që po ballafaqohen bizneset tona, por edhe investitorët e huaj”, thotë Ajdini.

Ndryshe, në bazë të një raporti të Agjencisë për Regjistrimin e Bizneseve, mesatarja e ditëve për regjistrimin e të gjitha shoqërive tregtare për vitin 2017 ka qenë 1.96 ditë.

Sipas aktakuzës, Telekomi humbi miliona euro për shkak të Qerimit, Gjonbalajt dhe Mustafës

Prokuroria Speciale të premten ka ngritur aktakuzë për kontratën e Telekomit me Z-Mobile, mosrespektimi i së cilës i ka sjellë dëm prej 32 milionë eurove në Gjykatën e Arbitrazhit. Në aktakuzën që ka siguruar Gazeta Express, e cila është ngritur nga prokurori Abdurrahim Islami, tre zyrtarët e lartë të Telekomit po akuzohen për keqpërdorim të detyrës dhe mosrespektim të kontratës me Z-Mobile

Ndaj tre ish-zyrtarëve të lartë të Telekomit të Kosovës, Prokuroria Speciale e ka ngritur një aktakuzë, sipas të cilës ish-shefi ekzekutiv gjatë viteve 2012-2014, Ejup Qerimi, ish-kryesuesi i bordit të drejtorëve, Rexhë Gjonbalaj, dhe ish-shefi ekzekutiv, Agron Mustafa, duke mos e zbatuar një kontratë me Z-Mobile, i kanë shkaktuar Telekomit të Kosovës një humbje të madhe në Gjykatën e Arbitrazhit.

Në këtë aktakuzë, disa pjesë të së cilës i ka Gazeta Express, Ejup Qerimi, në cilësinë e kryeshefit ekzekutiv të PTK-së, pozitë që e ka mbajtur gjatë vitit 2012-2014, me mosveprim, gjatë ushtrimit të detyrës, duke mos përmbushur kontratën e vitit 2009, konkretisht duke pasur vonesa të shërbimëve 3G dhe 4G për kompaninë Dardafon.net (Z-Mobile), ka kryer veprën penale “Keqpërdorim i detyrës zyrtare”.

Agron Mustafa, në anën tjetër, akuzohet që duke dashur ta shpetojë Telekomin, vetëm sa e ka dëmtuar edhe më shumë, me një aneks kontratë të nënshkruar me Milot Gjikollin, në maj të vitit 2017, e ka dëmtuar Telekomin me 5.049.681 euro. Kjo marrëveshje supozohej ta ‘shpëtonte’ Telekomin pa i paguar 30 milionë eurot që u dënua nga Arbitrazhi.

Kurse Rexhë Gjonbalaj, gjatë kohës sa ka qenë kryetar i Bordit të Drejtorëve të PTK-së nuk ka përmbushur detyrën e tij zyrtare me qëllim, duke mos i realizuar obligimet e kontratës me Z-Mobile.

Kontrata e Telekomit me Z-mobile është nënshkruar në vitin 2009 dhe konsiderohet të jetë një nga marrëveshjet që ka gjunjëzuar Telekomin, duke i sjellë shumë fitime Z-Mobilet si VMNO, në kurriz të kompanisë publike, si MNO.

Shkatërrimi final i Telekomit, dikur kompanisë më të madhe në vend, ishte dënimi që mori Telekomi në Gjykatën ndërkombëtare të Arbitrazhit, për shkak të mosrespektimit të kësaj kontrate. Ky “lëshim” i pati kushtuar kompanisë publike 32 milionë euro.

Asnjëherë nuk është ditur se për faj të kujt, ose kush nuk respektoi kontratën me Z-Mobile, kompaninë e biznesmenit Blerim Devolli, i cili çoi rastin në Gjykatën e Arbitrazhit dhe atje Telekomi u dënua me 30 milionë euro.

Në aktakuzë thuhet se Prokuroria Speciale në mars të vitit të kaluar ka intervistuar Blerim Devollin, pronari i Dardafon.net, që njihet si Z-Mobile. Ai akuzonte Telekomin, përkatësisht dy ish-shefat e saj që nuk kishin respektuar kontratën.

Po sipas aktakuzës, Ejup Qerimi i ishte drejtuar Blerim Devollit me fjalët se “unë jam baba, ndërsa ti je djali dhe se në çdo mënyrë unë do të mundohem të ta prish kontratën.

Milot Gjikolli ka thënë se Ejup Qerimi nuk e ka përfilluar asnjë paralajmërim para se rastin ta dërgojë në Gjykatën e Arbitrazhit.

Në aktakuzën e siguruar nga Gazeta Express thuhet se gjatë intervistimit të drejtorit të Z-Mobile, Milot Gjikolli, ky i fundit ka thënë se është injoruar nga Qerimi, i cili, sipas Gjikollit, ka refuzuar çfarëdo bashkëpunimi.

Prokuroria Speciale, më 30 maj 2017, ka nisur intervistimin në cilësinë e të dyshuarve të dy ish-shefave ekzekutivë, kryesuesin e bordit të drejtorëve dhe anëtërave të bordit të Telekomit.

Ndërsa, gjatë intervistimit të përgjegjesve të PTK-së, faji është hedhur prej bordit të Telekomit te menaxhmenti dhe anasjelltas.

“Me datë 01.06.2017 është intervistuar Kryesuesi i Bordit të drejtorëve të Telekomit, Rexhë Gjonbalaj. I njëjti ka mohuar se bordi të ketë përgjegjësi lidhur me këtë cështje, por ka deklaruar se kjo është përgjegjësi e menaxhmentit dhe vlen të cekët se bordi i ka lejuar mjete me kërkesë të menaxhmentit për përfaqësim të kompanisë ligjore, studio “Ligji””, thuhet në aktakuzë.

Ndërsa, Qerimi ka deklaruar para Prokurorisë së vendimet strategjike janë ndërmarrë nga Bordi i Drejtorëve, ndërsa janë ekzekutuar nga shefi ekzekutiv me bordin.

“Gjatë kohës time, nga viti 2012-201, kontrata është zbatuar plotësisht me vërejtje”, ka thënë Qerimi.

Në aktakuzë thuhet se “pikërisht në kohën kur Ejup Qerimi ka qenë kryeshef, ka pasur mosrespektim të kontratës si: Vonesat në Liferim dhe Blloku i numeracionit”.

Agron Mustafa ka thënë gjatë intervistimit, se prej që kishte marrë postin e shefit ekzekutiv, ai kishte koordinim të plotë me bordin e drejtorëve, dhe së bashku kishin konstatuar se kërkesat e Z-Mobile ishin të pabazuara.

“Këto konkludime kanë qenë edhe më të besueshme duke marrë parasysh se kryesuesi i Bordit ka qenë i njëjti sikurse në kohën e miratimit dhe nënshkrimit të kontratës në vitin 2008-2009”, ka deklaruar Mustafa.

Ai ka thënë se ka provuar të bëjë marrëveshje, por zyrtarët e Z-Mobile nuk kanë pritur dhe e kanë dërguar lëndën në Arbitrazh.

Janë intervistuar edhe tetë anëtarët e bordit të drejtorëve, të cilët kanë thënë se nuk kanë qenë të informuar për rrjedhshmërinë e kontratës, mirëpo siç i ka informuar menaxhmenti i kompanisë, ato shërbime nuk i takonin Z-Mobile-t. /Express/

Kërcënimet e SHBA për tarifa shkaktojnë rënie të mëtejshme të lirës turke

Monedha turke ka pësuar rënie drastike gjatë këtij muaji, pas tensioneve të acaruara mes Turqisë dhe Shteteve të Bashkuara lidhur me mbajtjen nën arrest të pastorit amerikan

Kërcënimet e Uashingtonit se do të vendosë tarifa të reja e kanë goditur rëndë lirën turke. Sot u regjistrua një rënie e mëtejshme kundrejt dollarit. Në lagjen Kadikoy të Stambollit, tregtarët janë tronditur nga një rënie tjetër e lirës turke. Të parët që e ndjenë rënien janë ata që shesin mallra të importuara.

Taylan Akcora, i cili ka disa dyqane sportive në Stamboll, thotë se po përgatitet për më të keqen:
“90% e mallrave që shesim janë të importuara. Janë marka të njohura që i sjellim nga Azija. Ne i blejmë mallrat nga firma importuese që shërbejnë si distributorë. Nuk diskutohet që ata do të na i ngrenë çmimet”.

Turqia është përballur edhe më parë me luhatjet e valutës dhe në të gjitha rastet rezultati ka qenë rritja e inflacionit dhe papunësisë.

Aslan Yuce, pronar i një dyqani çaji thotë se në rrugët e qytetit e ndjen qartë frikën për të ardhmen:

“Askush nuk ndjehet i sigurtë. Askush nuk ushqen shpresë për të ardhmen. Shoh njerëzit që kalojnë para dyqanit, të gjithë të ngrysur, të gjithë të menduar, sikur kanë humbur të gjitha shpresat për jetën. Kjo periudhë ka krijuar një psikozë të fortë”.

Por goditjen më të fortë mund ta ndjejnë turqit me probleme shëndetësore, pasi Turqia importon në masë ilaçet. Farmacistët po përballen me problemin e kufizimeve të vëna në shitjen e ilaçeve të importuara:

“Rritja e dollarit dhe në përgjithësi e valutave të tjera në raport me lirën do të ndikojë rëndë sektorin e farmacisë pasi varet shumë tek importet. Prodhuesit turq të ilaçeve nuk do të jenë në gjendje të blejnë përbërësit me çmimet aktuale”. “Një tjetër problem nga politikat ekonomike të qeverisë është se kompania kombëtare e sigurimeve nuk paguan më për koston e ilaçeve më të mira të importuara, përfshirë ilaçet kundër depresionit,” thotë farmacistja Guliz Kaptan.

Pasiguria që ekziston për lirën turke dhe për ekonominë në përgjithësi ka krijuar në Turqi një klimë frike dhe ankthi për të ardhmen.

Qeveria nuk paguan më faturat e energjisë në veri

Qeveria e Kosovës nuk do të ndajë më mjete nga buxheti i shtetit për pagesën e faturave të energjisë elektrike për qytetarët e katër komunave në veri të Kosovës

Banorët e katër komunave në veri të Kosovës Leposaviq, Mitrovicë Veriore, Zubin Potok dhe Zveçan që nga viti 1999, pas përfundimit të luftës nuk kanë paguar faturat e shpenzuara të energjisë elektrike.

Këto borxhe, që në vit sipas shënimeve zyrtare arrijnë vlerën e rreth 8 milionë euro, deri në fund të vitit të kaluar u janë faturuar qytetarëve nga viset tjera të Kosovës.

Ndërkohë, një vendim i Gjykatës së Apelit, i pati dhënë fund praktikës që konsumatorët e pjesëve tjera të Kosovës të paguajnë energjinë për banorët serbë në veri të vendit, të cilët nuk i njohin institucionet e Kosovës dhe për këtë, kompanitë që duhet të mbledhin faturat, nuk kanë qasje në atë pjesë.

Por, për rrymën e shpenzuar në veri Qeveria e Kosovës në mars të këtij viti kishte ndarë 1 milion euro, por që tani, ministri i Zhvillimit Ekonomik, Valdrin Lluka, i ka thënë Radios Evropa e Lirë se Qeveria më nuk do të ndajë mjete.

“Qeveria një herë ka ndarë 1 milion euro në muajin mars, por tani ka vendosur të mos ndajë më mjete pasi që është e padrejtë edhe për taksapaguesit e Kosovës dhe se kjo çështje duhet të zgjidhet një herë e përgjithmonë”, thotë Lluka.

Në kuadër të dialogut Kosovë-Serbi, të ndërmjetësuar nga Bashkimi Evropian qysh në vitin 2013 ishte nënshkruar marrëveshja për energji, por që si e tillë nuk është zbatuar nga Serbia.

Visar Azemi nga Konsorciumi Kosovar i Shoqërisë Civile për Zhvillim të Qëndrueshëm (KOSID), thotë për Radion Evropa e Lirë se mosrespektimi i kësaj marrëveshjeje nga ana e Serbisë, bëri që Kosova të ketë humbje, e që sipas tij, këto humbje i paguan qytetarët.

“Asnjë element nga marrëveshja për energji e arritur mes Prishtinës dhe Beogradit nuk është zbatuar nga ana e Serbisë, për shkak të përfitimeve të asaj pjese. Kosova vazhdon të ketë humbje nga mosrespektimi i kësaj marrëveshje, e që këto humbje janë paguar nga qytetarët e Kosovës në mënyra të ndryshme”, thotë Azemi.

Mosrespektimi i marrëveshjes për energji, shton Azemi, është një shqetësim i madh, por që edhe Prishtina edhe Beogradi nuk janë marrë me këtë problematik në mënyrë profesionale dhe më të mirë të mundshme.

Në bazë të marrëveshjes për energji, të arritur ndërmjet Kosovës dhe Serbisë në Bruksel, kusht për Serbinë ishte edhe regjistrimi i një kompanie të re serbe, sipas kornizës ligjore të Kosovës, e cila do të furnizojë me energji konsumatorët në katër komunat veriore me shumicë serbe.

Autoritetet kompetente të Kosovës kanë plotësuar të gjitha kriteret dhe kushtet për regjistrimin e kësaj kompanie, por që Serbia nuk po e bën një veprim të tillë.

Ministri Lluka thotë se zgjidhja e problemit të pagesës së energjisë së shpenzuar nga qytetarët e katër komunave në veri, mund të përmbyllet vetëm me regjistrimin e një kompanie të re serbe.

“Në momentin që regjistrohet kompania në veri sipas legjislacionit të Kosovës, ajo kompani pastaj fillon faturimin e qytetarëve dhe bizneseve në veri dhe inkasimin e mjeteve nga ata qytetarë”, shton Lluka.

Ai shton se nga moszbatimi i marrëveshjes për energji nga Beogradi, Kosova vazhdon të humbë deri në 25 milionë euro në vit.

“Serbia duhet të zbatojë marrëveshjen dhe të bëjë regjistrimin e kompanisë, siç parasheh marrëveshja. Pastaj me regjistrimin e kësaj kompanie, pjesë e marrëveshjes është që Kosova do të bëhet anëtare e pavarur në ENTSO, të cilën gjithashtu i ndihmon KOSTT-it që të fillojë inkasimin e tarifave për energji transit që kalon përmes Kosovës, gjë që deri më tani e inkason Serbia”, thotë Lluka.

Operatori serb EMS (Rrjeti Energjetik i Serbisë) vazhdon të ketë përfitime milionëshe nga alokimi i kapaciteteve të linjave kufitare të Kosovës me shtetet fqinje, ku konkretisht për vitin 2017, në mënyrë të kundërligjshme EMS ka inkasuar 9.6 milionë euro.

Për të zgjidhur këtë problem, nënvizon Lluka, kanë pasur takim me përfaqësuesit e lartë të Rrjetit Evropian të Operatorëve të Sistemit të Transmisionit të Energjisë Elektrike (ENTSO), të cilët kanë vizituar Kosovën, që sipas ministrit Lluka, kanë vërtetuar rastin që Kosova e furnizon veriun me energji dhe veriu nuk paguan asgjë për këtë.

“Ata e kanë konfirmuar këtë gjë dhe kjo besoj që është një hap pozitiv për Kosovën dhe për Operatorin e Sistemit të Transmisionit të Tregut të Energjisë Elektrike të Kosovës (KOSTT). Ky konfirmim e vendos Kosovën në mënyrë të favorshme karshi Serbisë, për arsye se me këtë vërtetohet se Serbia vazhdon të mashtrojë qytetarët e vet, duke u thënë se ata po paguajnë për veriun”, thotë Lluka.

Të kontaktuar nga Radio Evropa e Lirë, Rrjeti Evropian të Operatorëve të Sistemit të Transmisionit të Energjisë Elektrike (ENTSO), nuk u janë përgjigjur pyetjeve rreth kësaj çështjeje.

Më herët, Rrjeti Evropian i Operatorëve të Sistemit të Transmisionit të Energjisë Elektrike (ENTSO) kishte kërcënuar Serbinë me sanksione në qoftë se nuk e zgjidh kontestin me Kosovën, për shkak se orët digjitale, të cilët sinkronizohen përmes rrjetit të frekuencave në të gjithë Evropën, sërish po vonohen.