Balija: Sektori bankar stabil, bankat me fitime prej mbi 85 milionë euro

Drejtori Ekzekutiv i Shoqatës së Bankave të Kosovës, Petrit Balija në një intervistë për Telegrafi, me gazetarin Lulzim Ahmeti, ka thënë se sistemi bankar është i qëndrueshëm dhe stabil

Sipas tij, ecuria e sektorit bankar për vitin 2017 ka qenë mjaftë pozitive, duke shënuar rritje derisa bankat kanë pasur fitime prej 85.3 milionë euro. Balija thotë se investimet që janë duke u bërë në kriptovaluta janë të rrezikshme.

“Ecuria e sektorit bankar për vitin 2017 ka qenë mjaftë pozitive, një zhvillim i qëndrueshëm dhe me rritje në çdo aspekt, duke filluar prej kreditimit i cili është rritur afër 12 për qind, pastaj kemi pasur një rritje në asete dhe një rritje në fitim, i cili në fund të këtij viti është afër 85.3 milionë euro”, tha Balija.

Sipas tij, fitimi i bankave po rritet në këtë kohë kur të ardhurat e bankave qëndrojnë stabile dhe nuk ka rritje në të ardhura.

“Nëse e bëjmë një krahasim me vitin 2012, të ardhurat e bankave kanë qenë më të larta se në vitin 2017 për afër 7 milionë euro, apo 247 milionë euro të ardhura bruto, ndërsa fitimi ka qenë 18 milionë euro. Në vitin 2017 kemi rënie të të ardhurave të përgjithshme, ndërsa kemi rritje të fitimit”, shpjegon ai.
Duke folur për kreditë e këqija, drejtori Ekzekutiv i Shoqatës së Bankave të Kosovës, Petrit Balija tha se niveli i këtyre kredive është me vendet e Bashkimit Evropian dhe dukshëm më i mirë sesa në vendet e rajonit.

Ai në këtë intervistë ka folur edhe për mosefikasitetin e sistemit të drejtësisë,i cili është duke i sjell dëme sistemit bankar.

Po ashtu Drejtori Balija ka treguar se si shoqatë kanë synim që të rrisin pagesat elektronike dhe largimin e pagesave me “cash”. /Telegrafi/

Bizneset, me pritje të vogla nga CEFTA

Komuniteti i biznesit nuk pret që kryesimi i CEFTA-s nga Kosova, do të sjellë shumë efekte pozitive. Marrëveshja për Tregti të Lirë me Evropën Qendrore, e njohur si CEFTA, është nënshkruar në vitin 2006, ndërkaq Kosova është bërë pjesë e saj në vitin 2007. Kryesimi i saj nga vendet anëtare, bëhet mbi bazën e rotacionit sipas radhitjes alfabetike

Agim Shahini, kryetar i Aleancës Kosovare të Biznesit, tha për Radion Evropa e Lirë, se menaxhimi i CEFTA-s nga institucionet e Kosovës, mund të ketë ndikim në aspektin politik, por jo në aspektin ekonomik, konkretisht tek prodhuesit vendorë.

“Kosovës i nevojitet ndryshim. Por, për ndryshime nevojitet pajtueshmëria e shteteve tjera. Dhe, automatikisht vështirësi paraqet shteti i Serbisë, i cili Kosovën e sheh si treg apo mundësi për të shitur prodhimet e veta, e që zyrtarisht kalojnë mbi 400 milionë euro në vit. Kjo nuk do të lejojë që Kosova të ketë prioritete”, thotë Shahini.

Kurse, Ismet Mulaj, nga Oda Tregtare e Afarizmit thotë se menaxhimi i CEFTA-s gjatë vitit 2018 nuk duhet të jetë si rutinë, por të shfrytëzohet për përmirësimin e kushteve të bizneseve në Kosovë.

Ai thotë se autoritetet kompetente gjatë kësaj periudhe duhet të bëjnë përpjekje që të rinegociohen disa pika të marrëveshjes, pika të cilat, sipas tij, krijojnë konkurrencë jo të barabartë me vendet tjera.

“Marrëveshja e CEFTA-s është nënshkruar në vitin 2006, kur veprimtaria prodhuese ka qenë në hapat e parë. Prandaj, do duhej të rishikohen pjesë që do të ndihmonin Kosovën që të jetë e barabartë me shtetet tjera në rajon”, thekson Mulaj.

“Kosova duhet të reflektojë seriozitet në menaxhimin e kësaj organizate dhe të përmirësojë raportet tregtare që ka me shtetet e rajonit. Pasi disa nga vendet e rajonit në shumicën e rasteve u kanë bërë pengesa produkteve të Kosovës që të shiten në këto tregje”, tha Mulaj për Radion Evropa e Lirë.

Ndryshe, vitin e kaluar, temë e vazhdueshme debati ka qenë çështja se si do të kryesohet CEFTA nga institucionet e Kosovës, përkatësisht se a do të përdoret vetëm emri Kosovë, pa akronimin “UNMIK- Kosovë”.

Akronimi UNMIK-Kosovë, është përdorur qysh në fazën e nënshkrimit të marrëveshjes, ngase Kosova nuk e kishte të zgjidhur statusin e saj, andaj edhe është përfaqësuar nga Administrata e Kombeve të Bashkuara, përmes Rezolutës së Këshillit të Sigurimit, numër 12 44.

Durim Limaj, këshilltar i lartë politik dhe shef i Kabinetit të Ministrit të Tregtisë dhe Industrisë, tha për Radion Evropa e Lirë se Kosova “do të prezantohet në bazë të marrëveshjeve dhe obligimeve ndërkombëtare që ka marrë”. Por, as kësaj radhe ai nuk e ka sqaruar nëse Kosova ka marrë kryesimin edhe me akronimin e mëparshëm të UNMIK-ut.

Vendet anëtare të CEFTA-s janë: Shqipëria, Maqedonia, Serbia, Bosnja dhe Hercegovina, Mali i Zi dhe Moldavia

Sipas shifrave zyrtare në muajin dhjetor të vitit të kaluar, eksportet e Kosovës në vendet e CEFTA-s arritën rreth 12 milionë euro, kurse importet nga këto vende kanë arritur rreth 80 milionë euro.

Ndërkaq, sipas raportit të fundit vjetor për Tregti të Jashtme të Agjencisë së Statistikave të Kosovës, thuhet se mbi 144 milionë euro është vlera e produkteve të prodhuara në Kosovë që janë eksportuar në tregjet e vendeve anëtare të CEFTA-s, kurse mbi 750 milionë euro nga këto vende kanë hyrë në tregun e Kosovës,.

Ministri i Tregtisë dhe Industrisë, Bajram Hasani, do të jetë kryesues i këtij mekanizmi ndërkombëtar, i cili ka premtuar se Kosova do të luajë një rol konstruktiv gjatë kohës që do të udhëheqë me CEFTA-n.

Siguria energjetike në Shqipëri, një qasje multidimensionale

Sektori i energjisë në Shqipëri karakterizohet nga një infrastrukturë problematike, eficiencë e ulët, varësi e lartë dhe nivel i ulët i diversifikimit të burimeve, elemente të cilat kanë impakt të drejtpërdrejtë në sigurinë energjetike

Nga Fatri Morina dhe Përparim Fuga*

Energjia luan një rol shumë të rëndësishëm në zhvillimin e një vendi, prandaj furnizimi i përballueshëm dhe i besueshëm me energji janë thelbësorë për këtë zhvillim. Bazuar në rëndësinë e sigurisë energjetike [disponueshmëria e qëndrueshme e burimeve energjetike me një çmim të favorshëm], ajo duhet të jetë pjesë e prioriteteve kryesore të një vendi. Vetëm një qasje e integruar, e cila kombinon të gjitha dimensionet e sigurisë energjetike, mund të jetë një mënyrë e efektshme për garantimin e sigurisë energjetike. Siguria energjetike është një koncept multidimensional, e cila përfshin dimensione të brendshme e të jashtme dhe mund të analizohet nga niveli kombëtar në atë rajonal dhe global. Më poshtë po sjellim një analizë të sektorit të energjisë në Shqipëri, me fokus në dimensionet ekonomike, sociale, mjedisore dhe teknike të sigurisë energjetike. Sektori i energjisë në Shqipëri karakterizohet nga një infrastrukturë problematike, eficiencë e ulët, varësi e lartë dhe nivel i ulët i diversifikimit të burimeve, elemente të cilat kanë impakt të drejtpërdrejtë në sigurinë energjetike. Të dhënat e përdorura në këtë punim bazohen në të dhënat e Bankës Botërore, Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë, Fondit Monetar Ndërkombëtar, Ministrisë së Energjisë dhe Industrisë, ERE dhe INSTAT.

Sektori energjetik shqiptar

Zhvillimi dhe rritja ekonomike e një vendi është e lidhur në mënyrë të drejtpërdrejtë me garantimin e një furnizimi të qëndrueshëm me energji, e cila nevojitet të përdoret në mënyrë të efektshme, duke kufizuar emetimin e karbonit dhe mbrojtjen e mjedisit. Trashëgimia e një ekonomie të planifikuar dhe të centralizuar, me çmime të ulëta në mënyrë artificiale e kombinuar me një infrastrukturë joefikase janë elemente të cilat kanë penguar vendet në tranzicion në rrugën e tyre drejt garantimit të furnizimit të qëndrueshëm me energji. Një sërë masash janë marrë për të kapërcyer këtë situatë, por mbetet akoma shumë punë për të bërë me qëllim përafrimin me standardet ndërkombëtare për një energji efikase, zhvillimin e burimeve të rinovueshme të energjisë dhe politikave që adresojnë ndryshimet klimaterike. Faktori themelor për garantimin e furnizimit të qëndrueshëm me energji është ndryshimi sistemik, zëvendësimi i infrastrukturës së vjetër nuk është i mjaftueshëm. Efektiviteti i projekteve ose iniciativave specifike varen nga cilësia e institucioneve, kuadri ligjor dhe natyra e tregjeve (liberalizimi i tregut, taksa e karbonit, tarifa reflektuese të kostos etj.).

Qasja multidimensionale

Në analizën e sektorit të energjisë në Shqipëri, fokusi vendoset në dimensionet ekonomike, sociale, mjedisore dhe teknike të sigurisë energjetike. Sektori i energjisë në Shqipëri karakterizohet nga një infrastrukturë problematike, eficiencë e ulët, varësi e lartë dhe nivel i ulët i diversifikimit të burimeve, elemente të cilat kanë impakt të drejtpërdrejtë në sigurinë energjetike. Shqipëria, si një vend në tranzicion, karakterizohet nga të gjitha problematikat e mësipërme duke ndikuar në mënyrë të drejtpërdrejtë në nivelin e sigurisë energjetike dhe implikimet e saj multisektoriale. Duke qenë se siguria energjetike është një çështje komplekse e cila përfshin shumë faktorë, për të analizuar atë është e nevojshme përdorimi i një qasjeje multidimensionale, ku të përfshihen si dimensionet socio-ekonomike, ashtu dhe ato politike e mjedisore. Fillimisht është e nevojshme të paraqesim një përmbledhje të shkurtër të literaturës lidhur me sigurinë energjetike.

Vendet e Ballkanit përgjithësisht dhe Shqipëria veçanërisht karakterizohen nga kombinimi i elementeve të ndryshme të kategorive të sipërcituara. Sektori i energjisë në Shqipëri karakterizohet nga një infrastrukturë problematike, eficiencë e ulët, varësi e lartë dhe nivel i ulët i diversifikimit të burimeve, elemente të cilat kanë impakt të drejtpërdrejtë në sigurinë energjetike. Kjo situatë shoqërohet me implikime multidimensionale, me efekt jo vetëm në nivelin e sigurisë energjetike, por ndikon në perspektivën e zhvillimit dhe prosperitetit ekonomik e social të Shqipërisë. Dimensioni ekonomik i sigurisë energjetike përbëhet nga elemente të shumta të cilat variojnë që nga kostoja e blerjes/prodhimit të energjisë e deri te fatura financiare e konsumatorit fundor të këtij produkti. Duke qenë se Shqipëria karakterizohet nga një nivel i lartë i varësisë energjetike dhe humbje të shumta të natyrës teknike dhe joteknike, kostoja sa vjen dhe rritet. Duke patur në konsideratë nivelin e zhvillimit ekonomik në Shqipëri, atëherë rritja e kostove prek ekonominë si në nivel kombëtar ashtu dhe atë individual/familjar. Dimensioni social është ngushtësisht i lidhur me dimensionin ekonomik. Nëse aktorët ndikohen drejtpërdrejt nga rritja e kostove, atëherë kushtet e tyre sociale do të ndikohen njëkohësisht. Kanalizimi i të ardhurave drejt përballimit të kostove të rritura nënkupton kufizimin e shpenzimeve lidhur me aspektet sociale. Dimensioni mjedisor është një tjetër dimension i rëndësishëm kur analizohet niveli i sigurisë energjetike në Shqipëri.

Duke qenë se burimi i prodhimit të energjisë bazohet te burimet hidrike, atëherë shfrytëzimi i lumenjve ndikon në balancat ekologjike të zonave ku ndërtohen hidrocentralet, por dhe më tej. Ndërtimi i HEC-eve të vogla në kaskadat e lumenjve ndikon në ekosistem. Për më tepër, duke qenë se prodhimi i energjisë bazohet në burimet hidrike, kjo nënkupton varësinë e lartë ndaj kushteve klimaterike. Periudhat e thatësirës shoqërohen me uljen e prodhimit vendës dhe rritjen e importit, e përkthyer në rritje të kostove të furnizimit me energji. Dimensioni teknik i sigurisë energjetike lidhet me kapacitetet infrastrukturore për prodhimin, shpërndarjen dhe përdorimin e energjisë. Kapacitetet e kufizuara infrastrukturore në rastin e Shqipërisë ndikojnë në nivelin e ulët të sigurisë energjetike. Humbjet teknike zënë një vend të konsiderueshëm në humbjet totale në rrjet. Shpërdorimi i energjisë, mungesa e termoizolimit dhe linjat e vjetruara ndikojnë në mënyrë të drejtpërdrejtë në sigurinë energjetike.

Varësia nga importet

Shqipëria shfaqet si vendi me varësinë më të lartë nga importet, e llogaritur në rreth 65 % dhe me normën më të ulët të konsumit të energjisë elektrike për frymë, e cila llogaritet në vetëm 1980 kWh. Së bashku me Maqedoninë, janë të vetmet shtete në rajonin e Ballkanit të cilat nuk janë eksportuese të energjisë elektrike. Sistemi energjetik në Shqipëri është relativisht i vogël, me një prodhim të elektricitetit të bazuar në burimet hidrike. Për shkak të konsumit të lartë dhe në rritje, edhe importi i energjisë elektrike është i lartë si pasojë e mosplotësimit të kërkesës nga burimet e brendshme energjetike. Investimet e kufizuara në sektorin e energjisë dhe humbjet e mëdha në rrjet, bëjnë që garantimi i sigurisë energjetike për Shqipërinë të jetë i vështirë dhe i kushtueshëm. Në këtë situatë është i domosdoshëm vazhdimi i reformimit të sektorit energjetik dhe përmirësimi i furnizimit me energji. Diversifikimi i burimeve energjetike dhe reduktimi i varësisë nga elementet klimaterike janë çështje për të cilat duhet të tregohet një kujdes i veçantë. Një siguri energjetike e kërcënuar dhe nevoja për shtimin e importeve ka implikim të drejtpërdrejtë në çdo sektor të ekonomisë, pasi ndikon në buxhetin e shtetit në tërësi.

Ndërtimi i HEC-eve të vogla, përmirësimet në rrjetin e transmetimit dhe përpjekjet e vazhdueshme për liberalizimin e tregut të energjisë elektrike janë disa elemente pozitive, por të cilat nuk kanë arritur të zgjidhin problematikën e energjisë në Shqipëri (Morina & Fuga, 2014). Nëse ju referohemi statistikave që raporton Enti Regullator i Energjisë (ERE), Banka Botërore, Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë, por edhe INSTAT-i, Shqipëria ka një kapacitet të instaluar të prodhimit të energjisë elektrike prej rreth 1800 MW, nga të cilat rreth 1500 MW nga burimet hidrike, ndonëse në shfrytëzim realisht janë edhe më pak. Mbi këtë bazë, Shqipëria ka prodhimin e saj të energjisë elektrike, kryesisht nga burime hidrike, i cili në varësi të kushteve klimatike është luhatur nga vlera më e ulët prej 2.9 TWh në vitin 2007 në vlerën më të lartë prej 7.9 TWh në vitin 2010, duke dëshmuar qartë ndikimin e kushteve klimatike në prodhimin e energjisë në vend. Gjatë viti 2012 ky prodhim arriti në rreth 5.5 TWh, ndërkohë që kërkesa për konsum ka qenë atë vit rreth 7 TWh. Gjatë vitit 2012 kanë munguar rreth 2 TWh ndaj kërkesës për energji elektrike në vend, që është përballuar me import.

Lidhur me konsumin e energjisë elektrike, dihet se ka një lidhje, një raport të drejtë mes energjisë së prodhuar, energjisë së konsumuar dhe prodhimit të përgjithshëm vendës (GDP). Nëse krahasojmë kapacitetet prodhuese, rezulton se vendet me zhvillim të ulët, me GDP rreth 3000 euro/banorë, kanë një fuqi të instaluar të prodhimit të energjisë elektrike prej rreth 0.8 kW/banorë. Ndërkohë, vendet me GDP rreth 6000 euro/banorë, kanë një kapacitet të instaluar të prodhimit të energjisë elektrike prej rreth 1 kW/banorë. Vendet e rajonit të Europës Juglindore, GDP e të cilave luhaten nga 6000 deri në 9000 euro/banorë, kanë kapacitet të instaluar të prodhimit të energjisë elektrike rreth 1 kW/banorë. Shqipëria ka një GDP përafërsisht të po këtij niveli, ndërsa referuar popullsisë së saj prej 3 milion banorësh, kapaciteti i instaluar i saj rezulton të jetë rreth 0.5 kW/banor, shumë më i ulët edhe se ai i vendeve të pazhvilluara.

Ndërhyrjet e kërkuara

Sistemi energjetik në Shqipëri, i cili bazohet kryesisht në burimet hidrike është relativisht i vogël por me problematika të mëdha. Për të analizuar situatën e sektorit të energjisë në Shqipëri, punimi u mbështet në një analizë multidimensionale; dimensioni ekonomik, social, mjedisor dhe teknik. Studimet identifikojnë një sërë problematikash të cilat kanë ndikim të drejtpërdrejtë në nivelin e sigurisë energjetike, problematika të lidhura me kostot e larta, problemet infrastrukturore, mungesa e diversifikimit të burimeve dhe varësia e lartë. Të gjendur përballë kësaj situate, është e domosdoshme që aktorët shtetëror dhe jo shtetëror fillimisht të ndërgjegjësohen për rëndësinë e sigurisë energjetike për zhvillimin dhe prosperitetin e vendit, dhe të merren masa në këtë drejtim. Masat e marra së fundi janë kryesisht masa të natyrës afatshkurtër dhe afatmesme, por garantimi i sigurisë ka nevojë për marrjen e masave afatgjata nëpërmjet hartimit dhe implementimit të strategjive vizionare dhe realiste.

*Autorët janë pedagogë në Fakultetin e Shkencave Sociale dhe Edukimit në UET

Megjithë Brexitin: ekonomia e Britanisë së Madhe rritet

Në vitin para daljes nga BE ekonomia britanike ka shënuar rritje. Papunësia është aq e ulët sa nuk ka qenë prej kohësh. Kjo në një kohë kur shumë vetë patën paralajmëruar për pasojat ekonomike të daljes nga BE

Për pasoja negative të Brexitit patën paralajmëruar para së gjithash mbështetësit e BE. Pasojat negative të daljes nga BE do të ishin masive: recesion, papunësi në rritje, rënie të çmimeve të shtëpive. “Britain Stronger in Europe”, fushata për mbetjen e Mbretërisë së Bashkuar në BE citonte për shembull një studim të shoqatës ekonomike PricewaterhouseCoopers (PwC), në bazë të së cilës pasiguria e Brexitit do të shkatërronte deri në vitin 2020 jo më pak se një milion vende pune britanike. Por në 2017-ën për shembull ekonomia britanike u rrit me rreth dy përqind. Kuota e papunësisë ra në nivelin më të ulët që prej më shumë se 40 vjetësh. Kjo në një kohë kur qeveria britanike, një vit para daljes nga BE nuk ka rënë dakord për një plan të qartë për kohën më pas.

Rënia e paundit si nxitje koniunkturore

Që pas referendumit nuk ndodhi rënia e thellë, kjo duhet të ketë të bëjë para së gjithash me humbjen e vlerës të paundit britanik, thotë Jonathan Perraton, ekonomist në Universitetin Sheffield. “Pikërisht bizneset prodhuese u forcuan në këtë mënyrë në aftësinë për të konkurruar”. Oliver Gwynne, menaxher i shitjeve te furnizuesi Bronte në Bradfort e vë re këtë në biznesin me klientët nga Gjermania.”Shumë firma të mëdha po i rivlerësojnë aktualisht zinxhirët e furnizimit”, vëzhgon Gwynne. “Disa pyesin që prej Brexitit: a mund t’i prodhonim ne të gjitha në Mbretërinë e Bashkuar, në vend të botës së jashtme?”

Qetësia mund të mos zgjasë

“Rri i qetë dhe vazhdo punën”, kjo duket se është deri tani deviza e shumë sipërmarrjeve britanike. Megjithatë mbetet të pritet nëse ky qendrim i çlirët nuk do të ndryshojë, kur Brukseli dhe Londra të negociojnë këtë vit për detaje të raportit të tyre pas Brexitit.

“Sipërmarrjet vazhdojnë të investojnë shumë pak”, vëzhgon Jonathan Perraton. Shumë presin që të bëhen të dukshme pasojat e Brexitit. Edhe rritja ekonomike, thotë Perraton nuk është veçanërisht e lartë përballë konjukturës së fortë në ekonominë botërore. “Që prej Brexitit, Mbretëria e Bashkuar ka rënë në një nga vendet e fundit në shtetet e G-7-ës.”

Inflacioni është rrezik për konsumin privat

Fondi Monetar Ndërkombëtar (FMN) sapo e korrigjoi prognozën e tij të rritjes për Britaninë për 2019-ën, nga 1,6 në 1,5 përqind. Edhe kjo nuk është goditje e rëndë. Por njëkohësisht, FMN e rriti parashikimin për shembull për Gjermaninë, nga 1,5 në 2,0 përqind. “Prodhimi ynë nuk do të pësojë kolaps”, thotë Perraton. “Por ne do të kemi përfundime më të këqia se ato që do të kishim pa pasur Brexitin”.

Në mbi tre përqind është ngjitur inflacioni në Britaninë e Madhe që prej Brexitit. Ekonomistët bëjnë përgjegjës për këtë para së gjithash paundin e dobët. Një pjesë e pronarëve i kanë përshtatur pagat e punonjësve të tyre. Por shumë britanikë kanë realisht pak para në xhep. Këtë së shpejti do ta ndiejë edhe ekonomia britanike, pret Jonathan Perraton. Në fund të fundit, ka qenë konsumi i fortë ai që i ka zbutur deri tani efektet e Brexitit.

Nismë për negocimin e grantit gjerman për Ngrohtoren e Prishtinës

Shqyrtimi i programit për reformat në ekonomi, që rezulton me 20 reforma strukturore dhe të cilat mund përshpejtojnë trendin e rritjes ekonomike, Shqyrtimi i nismës për negocimin e Marrëveshjes së Kredisë për Furnizim me ujë për Komunën e Ferizajt, një investim mbi 5 milionë euro në këtë fushë, dhe Nisma për negocimin e grantit me Bankën Gjermane për Zhvillim për përmirësimin e Ngrohtores së Qytetit të Prishtinës, që nënkupton investim prej 10 milionë eurosh dhe ndikim të drejtpërdrejtë në uljen e nivelit të ndotjes së ajrit, janë vetëm disa nga vendimet që Qeveria e Republikës së Kosovës ka ndërmarrë sot

Qeveria ka miratuar kërkesën e Ministrisë së Mjedisit dhe Planifikimit Hapësinorë për krijimin e Task-forcës të udhëhequr nga kjo ministri dhe ka kërkuar nga të gjithë akterët që të ndërmarrin masat në fushën e tyre të përgjegjësive për të përmirësuar nivelin e pastërtisë së ajrit.

Nga ana tjetër është miratuar edhe Projektligji për ratifikimin e Marrëveshjes së bashkëpunimit ndërmjet Ministrisë së Arsimit, Shkencës dhe Teknologjisë në Qeverinë e Republikës së Kosovës dhe Agjencisë Austriake për Zhvillim (ADA). Marrëveshja rregullon mbështetjen e projektit “Heras – Arsimi i lartë, hulumtimi dhe shkenca të aplikuara në Kosovë”.

Në mbledhje, kabineti qeveritar ka miratuar edhe Rregulloren për organizimin e brendshëm dhe sistematizimin e vendeve të punës në Ministrinë e Administratës Publike. Rregullorja përcakton strukturën, organizimin dhe funksionimin e brendshëm të Ministrisë së Administratës Publike dhe organeve në mbikëqyrje të kësaj ministrie. Rregullorja fuzionon Departamentin e Reformës se Administratës Publike me Departamentin e Koordinimit të Politikave dhe Integrimit Evropian në një departament.

Me vendimin e miratuar sot në mbledhje, Qeveria e Kosovës ka themeluar Komisionin për hartimin e Projektligjit për financimin e subjekteve politike.

Në mbledhjen e sotme është aprovuar Koncept-dokumenti për pronësinë dhe të drejtat tjera sendore. Koncept dokumenti ka për qëllim të caktojë qartë të drejtën pronësore, titullarët dhe përmbajtjen e tyre si dhe rregullimin e kësaj të drejtë në pajtim me standardet e Bashkimit Evropian

Ka marr miratimin nga Qeveria edhe Koncept-dokumenti për gradimin dhe pagat e krijuesve dhe performuesve të kulturës dhe punonjësve profesionalë të trashëgimisë kulturore.

Vendimi për plotësimin dhe ndryshimin e Vendimit të Qeverisë për themelimin e Këshillit Nacional për siguri dhe shëndetin në punë, është miratuar në mbledhjen e sotme. Vendimi plotëson vendet e zbrazëta nga zyrtarët e Ministrisë së Punës dhe Mirëqenies Sociale dhe Ministrisë së Shëndetësisë.

Qeveria ka emëruar Burim Rrecin në pozitën e sekretarit të përgjithshëm në Ministrinë e Tregtisë dhe Industrisë për mandat tre vjeçar.

Me vendimin e miratuar nga Qeveria e Kosovës, ministri i Financave është i autorizuar që të aprovojë transfere nga nënprogrami “Shpenzimet e paparashikuara” në nënprograme tjera për shumat individuale të kërkuara deri në vlerën 40 mijë euro, në ndarjet buxhetore për vitin 2018.

Kryeministri ka informuar kabinetin qeveritar me gjendjen e vështirë në Agjencinë e Arkivave të Kosovës dhe nevojën e një koordinimi ndërinstitucional për tejkalimin e gjendjes në këtë institucion të rëndësishëm të Republikës së Kosovës.

Kryeministri ka kërkuar gjithashtu nga kabineti qeveritar që të shqyrtohet edhe kërkesa për gjetjen e zgjidhjes së kërkesës së klubit të “Prishtinës” për një hapësirë ku mund të ushtrojë veprimtarinë e vet sportive.

Kreditë e këqija 3.1 për qind, prijnë bizneset

Bizneset dhe qytetarët e Kosovës nga dhjetë bankat komerciale që veprojnë në Kosovë, deri në fund të vitit 2017 kanë marr mbi 2.5 miliardë euro kredi. Krahasuar me vendet e rajonit niveli i kthimit të kredive është i kënaqshëm, por në fund të dhjetorit të vitit të kaluar është 76.2 milionë euro, apo 3.1 për qind e totalit të portofolit kreditor

Nga të dhënat e publikuara në ‘Raporti mujor i Sistemit Financiar, nëntor 2017’, nga Banka Qendrore e Kosovës (BQK), shkruan Telegrafi, shihet se deri në këtë muaj bankat komerciale kanë lëshuar 2.46 miliardë euro kredi, nga to 887.9 milionë euro ishin nga kreditë për ekonomitë familjare dhe 1.57 miliardë euro nga financimi i bizneseve me kredi.

Kjo shumë vjen si rezultat që sistemi bankar u karakterizua edhe me rënie të ndjeshme të normave të interesit për kredi, ku sipas BQK-së norma efektive e interesit për kredi në muajin nëntor 2017 ka zbritur në 6.7 për qind, krahasuar me 7.3 për qind që ishte po të njëjtin muaj të vitit paraprak.

Besnik Kada, zëdhënës i Bankës Qendrore të Kosovës (BQK), për Telegrafi ka bërë me dije se niveli i kredive joperformuese shënoi rënie në 3.1 për qind në fund të vitit 2017 nga 4.9 për qind sa ishte në periudhën e njëjtë të vitit të kaluar.
Sipas tij, përmirësimi i cilësisë së kredive gjatë kësaj periudhe i atribuohet cilësisë së mirë të kredive të reja dhe rritjes më të shpejt të volumit të kredive në sektorin bankar.

“Raporti i kredive joperformuese në fund të vitit 2017 evidentohet 3.1 për qind, nga 4.9 për qind sa ishte në periudhën e njëjtë të vitit të kaluar. Përmirësimi i cilësisë së kredive gjatë kësaj periudhe i atribuohet cilësisë së mirë të kredive të reja dhe rritjes më të shpejt të volumit të kredive në sektorin bankar. Gjithashtu, ndikim ka shfaqur edhe efekti i funksionalizimit të përmbaruesve privat, ku është evidente përshpejtimi i zgjidhjes së çështjeve gjyqësore lidhur me kreditë e këqija, mbikëqyrja e afërt e bankave në drejtim të ruajtjes dhe përmirësimit të praktikave të lejimit dhe menaxhimit të kredive, si dhe menaxhimi dhe mbikëqyrja e mirë në përgjithësi nga ana e menaxhmentit dhe bordit të drejtorëve të bankave”, ka thënë Kada.

Nga të dhënat e BQK-së, pjesëmarrja e kredive joperformuese biznisore, në fund të dhjetorit 2017, është rreth 2.6 për qind, ndërsa ajo familjare apo private rreth 0.5 për qind dhe se numri i kredive ne total të klasifikuara si me probleme, një person apo një kompani mund të kenë një e me shumë kredi.

Sipas Kadës, cilësia e kredive vlerësohet me ecuri pozitive ndër vite.

“Në dhjetor të 2017-së, kreditë joperformuese ishin 3.1 për qind. Ky raport në fund të vitit 2016 evidentohej 4.9 për qind, në fund të 2015-së evidentohej 6.2 për qind, ndërsa në fund të vitit 2014 ishte 8.3 për qind. Norma e mbulimit të kredive joperformuese me rezervat për humbjet nga kreditë përllogaritet 150.5 për qind, e cila vlerësohet normë e kënaqshme”, shpjegon ai.

Ndërsa, kryetari i Odës Ekonomike të Kosovës (OEK), Safet Gërxhaliu, tha se për të ulur nivelin e kredive të këqija duhet një sundim më i mirë i rendit dhe ligjit. Sipas tij, nëse bëhet një krahasim me vendet e rajoni, Kosova qëndron më mirw sesa vendet e rajonit.

“Është evidente që ka tendencë për rritjen e kredive të këqija dhe kjo mund të ndikojë në aspektin negativ. Një dukuri e tillë vjen në shprehje fal mungesës së rendit dhe ligjit dhe një politizim të skajshëm i proceseve ekonomike në Kosovë, nga ky politizim shumë ndërmarrje favorizohen e të tjera kanë qasje selektive dhe në këtë mënyrë vjen në pyetje pabarazia në treg”, tha Gërxhaliu për Telegrafi.

Ai tha se një dukuri e tillë kur përcillet me ekonomi informale dhe korrupsion e bënë të pamundur që ndërmarrjet në Kosovë të jenë të jenë të afta për t’i shlyer borxhet, por me zbatim të ligjit dhe transparencë të të dhënave mund të përmirësohet ambienti i biznesit në vend.

“Një dukuri e tillë kur përcillet me ekonomi informale dhe korrupsion e bënë të pamundur që ndërmarrjet në Kosovë të janë të afta për t’i shlyer borxhet. Rekomandojë që të këtë më shumë zbatim të ligjit dhe në të njëjtën kohë transparencë me të dhëna statistikore të argumentuara dhe vetëm në këtë mënyrë mund të eliminohet një dukuri e tillë negative dhe të përmirësohet ambienti i biznesit në vend. Në qoftë se bëhet një analizë në nivel rajonal këto të dhëna, Kosova është në pozitë mjaftë të volitshme sa i përket fenomenit të kredive të këqija”, shpjegon ai.

Kosova vazhdon të evidentoj normë dukshëm më të ulët të kredive joperformuese krahasuar me vendet e rajonit. Niveli i ulët i kredive joperformuese ka ndikuar që sektorit bankar i vendit tonë të jetë profitabil, mirë i kapitalizuar dhe likuid.

Qeveria me agjendë të ngjeshur për ekonominë

Kryeministri Ramush Haradinaj përmes rrjetit të tij social “Facebook”, ka thënë se nuk do të ndalet asnjë çast së punuari për zhvillimin ekonomik të vendit

“Kosova me ekonomi të qëndrueshme: Ngrohje për Prishtinën, ujë për Ferizajn”, ka shkruar ai .Tutje Haradinaj ka thënë se do të vendosim për financimin e rritjes së kapaciteteve të Ngrohtores së Qytetit të Prishtinës me vlerë deri në 10 milionë euro. Kjo ndikon direkt në përmirësimin e cilësisë së ajrit.

Ky është postimi i plotë:

Kosova me ekonomi të qëndrueshme: Ngrohje për Prishtinën, ujë për Ferizajn

Nuk do të ndalem asnjë çast së punuari për zhvillimin ekonomik të vendit tonë!
– Sot, marrim vendime për programin e reformave në ekonomi.– Do të vendosim për financimin e rritjes së kapaciteteve të Ngrohtores së Qytetit të Prishtinës me vlerë deri në 10 milionë euro. Kjo ndikon direkt në përmirësimin e cilësisë së ajrit.– Financimi i projektit për furnizimin me ujë në Ferizaj!– Do t’i takoj sot përfaqësuesit e bizneseve dhe Odën Ekonomike. Po bëhemi gati për Konferencën e BERZH-it në Londër, ku bizneset nga Kosova do të aplikojnë për projektet e mëdha.RH

Risitë që do sjellë 5G-ja, teknologjia që do të trondisë ekonominë

Teknologjia 5G pritet të shfaqet për publikun e gjerë në fund të vitit 2019 dhe premton një shumfishim me 1 000 të performancës së internetit, madje kjo teknologji do të mundësojë një zhvillim të shpjetë të objekteve të ndërlidhura, shkruan e përditshmja franceze në faqen e saj të internetit, “LesEchos.fr”

Kjo teknologji ende nuk është bërë realitet dhe nuk është e mundur të përdoret nga publiku i gjerë.Por 5G-ja është tashmë në gojën dhe në mendjen e të gjithë akorëve të telekomunikacionit, të gjithë janë duke rritur investimet dhe partneritetet për të qenë të sigurt se nuk do të humbasin trenin e duhur të shpejtësisë më të lartë të komunikimit.

Çfarë do të sjellë kjo gjeneratë e re e teknologjisë së lëvizshme?

5G-ja premton një shumfishim të performancës së rrjeteve me 1000 herë dhe do të mundësojë një rritje të fuqishme të përdorimit të objekteve të ndërlidhura.

Për pesë vite, volumi i të dhënave që do të tranzitojnë në rrjete do të jetë 10 000 herë më i lartë, me një ngadalësi më të ulët se sa 1 milisekondë, kundrejt 50 milisekonda që është sot.

12,3 trilionë dollarë për ekonominë botërore

Kabineti anglez, “IHS Markit” i vlerëson në 12,3 trilionë dollarë dhe në 22 milionë vende pune përfitimet nga teknologjia 5G për ekonominë botërore deri në vitin 2035.

Kjo do të sundojë të gjithë sektorët e ekonomisë, nga financa tek industria prodhuese duke kaluar nga transportet dhe ndërtimi.

Gjigantët e telekomunikimit kanë filluar të lëvizin.

Në fillim të majit, operatori i tretë telefonik në SHBA, “T-Mobile US”, njoftoi se dëshiron të fillojë instalimin e një rrjeti të gjeneratës së pestë në tregun amerikan që në vitin 2019 dhe ka vendosur si objektivë një mbulim kombëtar me rrjet 5G deri në vitin 2020.

Evropa kërkon të jetë lideri botëror në 5G

Në karhun evropian, ambicia është që të jetë lideri në shtrimin e 5G-së, deklaroi komisioneri për Ekonominë Informatike, Gunther H. Oettinger, në shtator 2016, ndërkohë që paraqiste planin e veprimit që i dedikohej kësaj teknologjie.

Brukseli i vlerëson në 500 miliardë euro investimet e nevojshme në dekadën e ardhshme, ku një pjesë e madhe do të vijë nga operatorët e telekomunikimit.(atsh)

Përkeqësohet gjendja edhe më shumë në sektorin privat!

Qeveria e re, problemet e njëjta. Sektori privat edhe me tutje po vazhdon të mos ketë përmirësime. Pagat e vogla, mos respektimi i ligjit dhe mos përmirësimi i kushteve të punës vazhdojnë të mbesin problemet më të cilat po ballafaqohet punëtori i sektorit privat

Për përfaqësuesin e sindikatës së punëtorëve të sektorit privat, gjendja e punëtorëve në këtë sektor po vazhdon të jetë e njëjtë. Ndërsa, sipas njohëseve të ekonomisë, sektori privat përkundër kontributit të tij nga asnjë qeveri nuk është trajtuar siç duhet.

Nuk ka asnjë përmirësim

Kryetari i Sindikatës së Pavarur të Sektorit Privat në Kosovë, Jusuf Azemi, në një bisedë për “Bota sot”, tha se ende nuk ka përmirësim të gjendjes së punëtorëve në sektorin privat. Sipas tij, edhe pse Këshilli Ekonomik Social e arriti një pajtueshmëri dhe i propozoi kryeministrit Ramush Haradinaj që paga minimale të jetë 250 euro, megjithatë, ai është skeptik se do të ndodh një gjë e tillë.

“Gjendja e punëtorëve në sektorin privat po vazhdon të jetë e njëjtë dhe nuk ka përmirësime. Këshilli Ekonomik Social e arriti një pajtueshmëri dhe i propozoi kryeministrit Ramush Haradinaj që paga minimale të jetë 250 euro, megjithatë nuk e dimë si do të përfundojë edhe pse realisht para se të vije kryeministri në një memorandum marrëveshje që ka me BSPK-në paga minimale është pagë që është biseduar më herët dhe ajo është pagë 250 euro e që është e kapshme, mirëpo, për këtë nuk e dimë se a do të aprovohet apo nuk do të aprovohet”, tha ai.

Azemi shtoi nuk ka asnjë lëvizje pozitive në këtë drejtim, dhe gjendja po shkon e po përkeqësohet vazhdimisht. Ai gjithashtu përmend një rast eklatantë ku edhe Qeveria e Kosovës është shkelëse e të drejtave të punëtorëve.

“Për pjesën tjetër absolutisht nuk kemi asnjë lëvizje, dhe gjendja po shkon e po përkeqësohet, bile-bile ka kompani që janë duke marrë punë nga kompanitë shtetërore dhe Qeveria e Kosovës si dhe Komuna e Prishtinës po ua vonojnë pagat kompanive dhe në mënyrë të drejtpërdrejt pasojat po i bartë punëtori. Nuk ka asnjë përkujdesje, nuk ka asnjë përmirësim. As nuk kemi përmirësime në respektimin e ligjit, nuk ka përmirësime në marrëveshjet kolektive, nuk kemi përmirësime për shëndetin në punë, nuk kemi përmirësime në rroga dhe në asnjë qasje tjetër, vetëm përkundrazi”, deklaroi Azemi.

Ai është shprehur se sfidë e Qeverisë Haradinaj mbetët që të funksionalizojë atë se çka është shkruar në letër.

“Qeveria Haradinaj ka hyrë në muajin e katërt dhe sfidat e presin janë jashtëzakonisht shumë, mirëpo janë sfida që kanë qenë shumë lehtë për t’i përballuar sepse ligjin e punës e ka, marrëveshjen kolektive e ka, i vetmi element që është dashur të bëjë është për t’i funksionalizuar, sepse këto nuk janë duke u funksionalizuar. Në kotë jemi duke kërkuar rritje të pagave kur këto nuk zbatohen. Në Qeverinë Haradinaj punëtori sot paguhet jashtëligjshëm, sepse paguhet me pagë 130 euro nga kompani që bëjnë sigurimin e Qeverisë, duke u nise në ndërtesën ku punon kryeministri Haradinaj po kemi shkelje të të drejtave të punëtorëve, e mos të flasim për ato punë që bëhen në periferi. Sfidë është se nuk është duke funksionuar asgjë çka është në letër”, përfundoi Juzuf Azemi për “Bota sot”.

“Sektori që u anashkalua nga të gjitha qeveritë”

Eksperti i çështjeve ekonomike Nexhat Kryeziu, në një prononcim për “Bota sot”, theksoi se sektori privat përkundër kontributit të tij nga asnjë qeveri nuk është trajtuar siç duhet.

Ai tha se fokusi i qeverive të kaluara në blerjen e “paqes sociale” përmes asistencës sociale të kategorive të shumta në njërën anë dhe fokusi tek korporatat e mëdha, ka anashkaluar interesin te bizneset e vogla.

“Sektori privat përkundër kontributit të tij në zhvillim ekonomik dhe në pagesa të tatimeve dhe taksave në buxhetin e Kosovës, jo vetëm nga Qeveria Haradinaj, mirëpo nga asnjë qeveri e mëparshme nuk është trajtuar siç duhet. Fokusi i qeverive të kaluara në blerjen e “paqes sociale” përmes asistencës sociale të kategorive të shumta në njërën anë dhe fokusi tek korporatat e mëdha, ka anashkaluar interesin te bizneset e vogla dhe të mesme të cilat krijojnë numrin më të madh të punëtorëve në vend si dhe kanë barrën kryesore në pagesën e ngarkesave tatimore e rrjedhimisht në mbushjen e arkës shtetërore”, ka deklaruar Kryeziu.

Eksperti i ekonomisë tregon edhe për kontratat e punës, të cilat janë me kohë të caktuar dhe nuk kanë ndonjë mbrojtje ligjore.

“Për më shumë, nëse krejt këtë e shohim se kush paguan koston e kësaj, atëherë janë punëtorët e sektorit privat që vazhdojnë të mbajnë barrën ku, kontratat e punës janë me kohë të caktuar dhe nuk kanë ndonjë mbrojtje ligjore nëse punëdhënësi shkëput kontratën në mënyrë të njëanshëm, nuk ka ndonjë fond të krijuar ku shteti paguan punëtorët në rast të humbjes së vendit të punës, shteti kryesisht nuk subvencionon krijimin e vendeve të reja të punës direkt në llogarinë e punëtorit, qeveria nuk monitoron mjaftueshëm punishtet dhe kushtet e punës përmes organeve të veta (inspektoratit), shumë punëtorë të sektorit privat vazhdojnë të punojnë më shumë se 40 orë punë në javë”, tha ai.

Sipas Kryeziut, në sektorin privat nevojitet fokus më i madh dhe koordinim i politikave qeveritare me biznesin dhe sindikatat që të ketë një dakordim më efektivë.

“Nevojitet fokus më i madh dhe koordinim i politikave qeveritare me biznesin dhe sindikatat që të ketë një dakordim në hapa të cilat secila palë të përfitoj: shteti të ketë punësim më të madh, ndërmarrjet apo bizneset të kenë fuqi punëtore kualitative dhe të mjaftueshme, dhe punëtorë që nuk iu shkelen të drejtat dhe me kushte të përshtatshme pune. Fokusi i deritashëm qeverive në sektorin publik përfshirë edhe ndërmarrjet publike gjithnjë e më shumë ka zbehë interesin e sektorit privat, ku politikat e tilla kanë sjellë degradim dhe prishje të balancit ekonomik dhe që mund të ketë pasoja të konsiderueshme në të ardhmen”, ka përfunduar Nexhat Kryeziu për “Bota sot”.

“Qeveria e fokusuara në krijimin e lehtësirave për importimin e lëndëve të para”

Në anën tjetër, Naim Gashi, ekspert për çështje ekonomike, në një prononcim për “Bota sot” thotë se ende është herët për të dhënë një vlerësim për Qeverinë e re lidhur me gjendjen e sektorit privat.

Ai u shpreh se Qeveria e udhëhequr nga Ramush Haradinaj është e fokusuar më shumë në krijimin e lehtësirave për importimin e lëndëve të para.

“Është kohë e shkurtër për të dhënë një vlerësim për Qeverinë Haradinaj lidhur me përkrahjen e sektorit privat. Ndryshimet fiskale të aplikuara nga Qeveria janë të fokusuara në krijimin e lehtësirave për importimin e lëndëve të para dhe reporomaterialeve të përdorura në prodhimtari”, tha Gashi.

Njohësi i ekonomisë, krejt në fund, thotë se duhet të presim për të kuptuar se cilat do të jenë efektet e saja në këtë sektor.

“Duhet të presim efektet e saj, cilat do të jenë në të ardhëm”, ka përfunduar njohësi i ekonomisë, Naim Gashi, për “Bota sot”.

Mallrat kineze ‘pushtojnë’ Kosovën

Agjencia e Statistikave të Kosovës thotë se deficiti tregtar është thelluar vitin e kaluar.Të dhënat nga Tregtia e Jashtme në Kosovë tregojnë për një deficit tregtar më të lartë për (8.5%) në muajin dhjetor 2017, në raport me periudhën e njëjtë të vitit 2016. Në dhjetori e vitit 2017 deficiti ishte në vlerë prej 267,8 milionë euro krahasuar me deficitin 246,9 milionë euro në vitin 2016

Kosova e bën importin më të madh nga Kina

“Eksporti mbulon importin (9.9%)”, thuhet në publikimEksporti i mallrave në muajin dhjetor 2017 kishte vlerën 29,4 milionë euro, ndërsa importi 297,3 milionë euro. Pra është një rritje prej (20.2%) për eksport si dhe (9.5%) për import duke krahasuar me periudhën e njëjtë të vitit 2016.“Sipas të dhënave të grupeve kryesore të eksportit: (42.8%) të eksporteve e përbëjnë metalet bazë dhe artikujt prej tyre, (12.3%) ushqimet e përgatitura, pijet dhe duhani, (9.4%) plastikë, gomë dhe artikuj prej tyre, (9.0%) produktet minerale, (5.9%) produktet bimore, (4.7%) tekstil dhe artikuj tekstili etj.

“Kosova më së shumti ka importuar produkte minerale.“Sipas të dhënave të grupeve kryesor për import: (15.3%) të importit e përbëjnë produktet minerale, (14.2%) makineritë, pajisjet mekanike dhe elektrike, (13.3%) ushqimet e përgatitura, pijet dhe duhani, (13.0%) mjetet e transportit, (8.7%) metalet bazë dhe artikujt prej tyre, (6.4%) produkte të industrisë kimike, (4.8%) plastikë, gomë dhe artikuj prej tyre, (4.7%) produkte bimore, (4.0%) tekstil dhe artikuj prej tekstili etj”, thotë publikimi.

Tregtia e jashtme e Kosovës me 28 vendet e BE-së

Eksportet drejtë 28 vendeve të BE-së shënuan rritje, por me rritje ishte edhe importet prej tyre.“Eksportet e Kosovës në vendet e BE-së-28 arritën në 6,8 milion euro, ose rreth (23.3%) e eksporteve të përgjithshme, me një rritje prej (35.3%). Partneret kryesor për eksportin e mallrave në BE janë: Gjermania (6.2%), Holanda (3.9%), Britania e Madhe (3.6), Bullgaria (2.7%) etj“, tregon publikimi.Për 13 për qind u rriten importet.“Importet e Kosovës nga vendet e BE-së-28 ishin rreth 137,6 milionë euro, ose (46.3%) e importeve të përgjithshme, me një rritje prej (13.1%).

Importet me pjesëmarrje me te larte ishin nga: Gjermania (14.6%), Italia (5.7%), Rumania (3.0%),Greqia (2.8%) etj”, vijon më tej statistika e ASK-së.Kosova me vendet e CEFTA-sNë muajin e kaluar, eksporti i Kosovës drejt vendeve të CEFTA-s shënoi rënie, por importi u rrit.“Në muajin dhjetor 2017, eksportet e Kosovës me vendet CEFTA-s arritën në 11,9 milionë euro, ose (40.5%) të eksporteve të përgjithshme, është një rënie prej (-0.5%).

Partnerë kryesorë për eksport nga vendet e CEFTA-s janë: Shqipëria (17.7%), Maqedonia (9.6%), Serbia (5.5%), Mali i Zi (5.5%). “ tregohet në publikimImportet u rritën në 13.2 për qind, duke importuar më së shumti nga Serbia“Ndërsa, importet nga vendet e CEFTA-së në muajin Dhjetor 2017, arritën në 79,6 milion euro, ose (26.8%) të importeve të përgjithshme, me një rritje prej (13.2%). Vendet me pjesëmarrje më të lartë për import ishin: Serbia (15.7%), Maqedonia (4.2%), Shqipëria (3.7%) dhe B&H (2.7%).”

Tregtia me vendet e tjera të botës

Me vendet tjera të botës, eksportet e Kosovës arritën në 10,6 milionë euro, ose 36.2 për qind me partnerë të rëndësishëm India 24.4 për qind dhe Zvicra 5.2 për qind. Ndërsa importet e Kosovës me vendet tjera, sipas ASK-së, arritën në 79,9 milionë euro, ose 26.9 për qind.Vendet me pjesëmarrje më të lartë për import në këtë grup ishin: Kina 9.6 për qind dhe Turqia 8.5 për qind.