Bëhuni gati, ky është fundi i mbretërimit të Facebook dhe Google

Qoftë nga Lindja apo qoftë nga Perëndimi, qoftë nga lartë apo qoftë nga poshtë, ndryshimi po vjen dhe ai do ta transformojë botën e teknologjisë. Nëse menaxhohet si duhet, mund të prodhojë tregje më të lirë dhe më shumë fuqizim të individit

Nga Fareed Zakaria

Kur të kthejmë kokën pas në 2017-ën, mund ta shohim si momentin e fundit të besimit të pakushtëzuar tek industria teknologjike. Zbulimet mbi përdorimin që Cambridge Analytica u ka bërë të dhënave të Facebook – duke shfrytëzuar informacionet personale të më shumë se 50 milion përdoruesve – erdhën në një kohë kur njerëzit kishin nisur të mendonin tashmë, për të gjetur mënyrat e duhura, për të frenuar atë grusht kompanish teknologjike që dominojnë, jo vetëm ekonominë amerikane, por gjithnjë e më shumë, jetën amerikane.

Me nisjen e revolucionit teknologjik në vitet 1990, ne u mbërthyem prej ngazëllimit të epokës, bashkë me risitë e produkteve dhe fuqinë e tyre transformuese. U magjepsëm prej pasurisë që krijonin 25-vjeçarët rishtarë, që u bënë në çast miliarderë – ishte hakmarrja e “palloshëve”. Dhe në mesin e gjithë kësaj, teksa SHBA po kalonte drejt ekonomisë digjitale, ne neglizhuam pyetjen: CIli është roli i qeverisë?

Imazhi i kompanive teknologjike që buronin prej tregjeve të lira të papenguara, nuk ishte asnjëherë plotësisht i saktë. Ekonomia digjitale e sotme ngrihet mbi tre teknologji madhore: chip-i i kompjuterit, Interneti dhe GPS-i. Të treja këto i detyrohen për ekzistencën e tyre, qeverisë federale. Dy të fundit, sigurisht u zhvilluan nga fillimi, i zotëruan dhe u vunë në punë nga qeveria, deri kur u ofruan për sektorin privat. Shumica e njerëzve nuk e kuptojnë se GPS – sistemi global i pozicionimit me satelitë dhe qendra kontrolli, që është aq kritik për ekonominë moderne – është, edhe sot e kësaj dite, në pronësi të qeverisë së SHBA dhe vihet në punë prej Forcave Ajrore Amerikane.

E megjithatë, teksa këto teknologji revolucionare krijuan industri të reja, shkatërruan të tjera dhe riformësuan komunitete dhe qytete të tëra, ne thjesht supozuam se kështu funksiononte bota dhe se nuk mund të bëhej asgjë për ta ndryshuar. Do të kish qenë një ndërhyrje e stilit socialist ndaj tregut të lirë.

Por rezultati nuk është aspak një që një libertarian do ta përshëndeste. Tani kemi një ekonomi të teknologjisë, që dominohet prej disa pak mamuthëve, të cilët praktikisht krijojnë pengesa hyrjeje për rishtarët. Në Silicon Valley, kompanitë e reja as nuk pretendojnë që do të bëhen kompani të pavarura. Plani i tyre i biznesit është që të blihen nga Google, Facebook, Amazon, Microsoft apo Apple. Situata duket më shumë si një oligopol, se sa një treg i lirë. Në fakt, përgjatë epokës së kompanive të mëdha teknologjike, numri i kompanive të reja ka ardhur duke rënë.

Pasoja tjetër e dukshme ka qenë gërryerja e privatësisë, që u nxorr në pah prej skandalit Cambridge Analytica / Facebook. Për shkak se kompanitë teknologjike tani kanë miliarda konsumatorë, çdo individ është një pikël e vogël të dhënash. Dhe duke qenë se për shumicën e kompanive teknologjike, konsumatori digjital është gjithashtu një produkt, informacioni i të cilit u shitet të tjerëve për fitime, ai ose ajo shfuqizohet dyfish. Gjigandët e teknologjisë me siguri do të përgjigjeshin se kanë demokratizuar informacionin, kanë krijuar produkte me fuqi dhe potenciale të jashtëzakonshme, dhe e kanë transformuar jetën për më mirë. Të gjithë këto janë të vërteta. Po kështu bënë edhe shpikjet e mëhershme, si telefoni, automobili, antibiotikët dhe elektriciteti. Por, pikërisht për shkak të fuqisë transformuese dhe impaktit të këtyre produkteve, ishte e nevojshme që qeveria të luante një rol në mbrojtjen e individëve dhe t’u vinte fre fitimtarëve të rinj në ekonomi.

Ndryshimi ka gjasa të vijë nga dy drejtime. Veprimet rregullatore në Perëndim do i japin më shumë kontroll individit. Bashkimi Evropian ka vendosour rregulla, që do të hyjnë në fuqi në 25 maj, të cilat do ua bëjnë shumë më të kollajtë njerëzve që të dijnë se si po përdoren të dhënat e tyre, si dhe të kufizojnë këtë përdorim. Gjasat janë që SHBA të bëjë të njëjtën gjë.

Drejtimi i dytë është edhe më intrigues dhe vjen nga Lindja. Deri kohët e fundit, siç më tha sipërmarrësi indian Nandan NIlekani, kishte vetëm një grusht platformash digjitale me më shumë se 1 miliard përdorues, të gjitha të vëna në punë prej kompanive në SHBA ose Kinë, si Google, Facebook dhe Tencent. Por tani India ka platformën e vet digjitale me një miliard përdorues: “Aadhaar”, sistemi biometrik i identifikimit, që përfshin pothuaj të 1.3 miliard banorët e vendit. Eshtë e vetmja platformë e tillë e madhe, që është pronë publike. Kjo do të thotë se nuk ka nevojë të bëjë para nga të dhënat e përdoruesve. Eshtë e mundshme të imagjinosh se në Indi, do të bëhet normale që të mendosh për të dhënat si pronë personale, që individët mund t’i ruajnë apo ti japin me qera, apo t’i shesin si të duan, në një treg të lirë shumë të hapur dhe demokratik. India mund të bëhet fare mirë inovatori global për të drejtat e të dhënave individuale.

Shtojini kësaj risitë në teknologjinë e “blockchain”, dhe me shumë gjasë do të shohim të tjera sfida ndaj rojtarëve të sotëm të Internetit, në të ardhmen e afërt.

Qoftë nga Lindja apo qoftë nga Perëndimi, qoftë nga lartë apo qoftë nga poshtë, ndryshimi po vjen dhe ai do ta transformojë botën e teknologjisë. Nëse menaxhohet si duhet, mund të prodhojë tregje më të lirë dhe më shumë fuqizim të individit. / The Washington Post – Bota.al

Lluka kërkon përgjegjësi nga operatorët e energjisë për shmangien e reduktimeve

Ministri i Zhvillimit Ekonomik, Valdrin Lluka ka kërkuar nga të gjithë akterët e sektorit të energjisë më shumë përgjegjësi me qëllim që të shmangen reduktimet e energjisë për qytetarët, siç kishe ndodhur ditëve të fundit dhe të gjendet një zgjidhje afatgjate

Këto komente, kreu i MZHE-së, i bëri sot pas takimit me drejtuesit e kompanive të sektorit të energjisë, KEK, KOSTT, KESCO dhe Rregullatorin e Energjisë, qëllimi i të cilit ishte diskutimi i problemeve në këtë sektor dhe rritjen e përgjegjësive të operatorëve për furnizim me energji, karshi qytetarëve.

“Situata e furnizimit me energji sot është më e mirë si pasojë e rikthimit në punë të Bllokut B2 të TC Kosova B, por diskutimet tona kishin fokus se çfarë duhet të bëjë secili institucion në rastet e tilla dhe të sigurohemi që të mos kemi reduktime të energjisë për qytetarët”, tha Lluka, përcjell Telegrafi.

Ai tha se Kosova ka probleme në sigurimin e energjisë nga importi në rastet ku rritet kërkesa për energji, për shkak të problemeve që shkaktohen nga Operatori i Transmisionit të Serbisë, por edhe për shkak të mungesës së planifikimit të duhur nga KESCO dhe kjo ka shkaktuar reduktime në vend, andaj apeloi më shumë përgjegjësi nga kjo e fundit.

Me këtë rast, Ministri theksoi se ajo për çfarë janë pajtuar në këtë takim është edhe faktin që reduktimet duhet të bëhen në mënyrë proporcionale për të gjithë territorin e Kosovës, përfshi edhe veriun.

Sa i përket problemeve me Serbinë, Lluka tha se negociatat janë intensifikuar me qëllim të anëtarësimit të KOSTT-it në ENTSOE dhe shprehu shpresën se ky proces do të përfundojë deri në qershor të këtij viti.

Ndërsa, Kryesuesi i Bordit të Zyrës së Rregullatorit të Energjisë, Arsim Janova tha se ky institucion është duke bërë monitorimin e të gjithë operatorëve të sistemit dhe paralajmëroi se ZRRE do të veprojë konform mandatit ligjor.

‘Ligji parasheh masa janë deri në 10 për qind të hyrave të operatorit gjobë. Mirëpo, desha të them që janë masa të ndryshme që do të shqyrtohen edhe në Bord. Ne e kryejmë punën tonë si ZRRE”, tha Janova.

Shqipëria ka Odë të përbashkët me Serbinë por jo me Kosovën

Lulzim Rafuna, këshilltar në Ministrinë e Financave por edhe këshilltar për tatime dhe doganë në qeverinë Rama foli në Rubikon për mundësitë dhe planet për bashkëpunim mes dy shteteve. Ai përmendi iniciativën për krijimin e një Ode të përbashkët mes dy shteteve, atij kosovar dhe shqiptar. Një Odë të tillë tashmë Shqipëria e ka me Serbinë por jo edhe me Kosovën

Rafuna tha se kryeministri Edi Rama ka obliguar të gjithë ministrat që brenda prioriteteve të tyre të kryesojë çështja e Kosovës. “Kryeministri Rama i ka obligu të gjithë ministrat që brenda prioriteteve të tyre, prioritetin më të lartë ta ketë Kosova dhe çdo ministër është i obligum që në çdo punë të tij ta trajtoj Kosovën. Ka sfida mirëpo nëse e shikojmë historikun, ka një progres të madh”, u shpreh ai.

Rafuna tha se mungon komunikimi i rregullt, e që sipas tij do të duhej të ishte biznesi me biznes.
“Kërkesa ime e përditshme është që të krijohet dhoma Kosovë – Shqipëri”.

MTI paralajmëron Shqipërinë: “Do t’u përgjigjemi me kundërmasa”

Shteti shqiptar po i lë pezull kërkesat e kosovarëve përfshirë këtu edhe Ministrinë për Industri e Tregti. Ministri, Bajram Hasani në Rubikon të KTV-së bëri të ditur se tashmë i ka dërguar disa letra drejt ministrit shqiptar, Arben Ahmetaj mirëpo nuk ka marrë përgjigje.

Ai paralajmëron se nëse një praktikë e tillë vazhdon, Kosova do të marrë masa kundër tyre. “Mund të marrim masa qysh nesër, kemi bazë mirëpo ka qenë qëllimi i mirë që të hapet tregu me Shqipërinë… unë i kam dërguar disa letra ministrit Ahmetaj dhe nëse ata nuk reflektojnë, në kuptimin që nuk na përfillin ne duhet të vazhdojmë, do t’i përgjigjemi me kundërmasa. Po presim pasi i kemi adresu disa shkresa. E kemi lajmëru edhe ambasadorin këtu që e kemi, nuk kemi marrë fare përgjigje”, ka thënë ai.

“Nëse ata nuk reagojnë në do të vazhdojmë me disa produkte konkrete pasi i kemi disa produkte që hyjnë në Kosovë. Tashmë i kemi marrë disa masa me Serbinë dhe dëshira ime do të ishte që masat të vihen në shtetet që nuk na kanë njohur”, përfundoi ai.

Prodhuesve kosovarë po u humb interesimi për tregun shqiptar, Panxha shpjegon pse

Shteti shqiptar po aplikon politika diskriminuese ndaj prodhuesve kosovarë. Përveç çështjes së patateve, drejtori i Klubit të Prodhuesve të Kosovës, Astrit Panxha përmendi domatet dhe barnat.

Në Rubikon të KTV-së, ai shpjegoi se si Shqipëria ka licencuar prodhimin e Trepharm “Amodipin” 5mg por jo edhe atë 10mg.

“Se produkti prej 5mg shitet në një sasi diku prej 10-15 mijë paketa në vit ndërsa 10 mg shitet mbi 200 mijë paketa në vit. Prodhuesi vendor është prodhuesi i këtyre dy produkteve”, u shpreh Panxha.

Njëjtë foli edhe për domatet nga Lushnja. “Prej Lushnjës neve na lejohet me shit domate nga një copë por nuk mundet me shit në gajbe sepse me gajbe shiten me shumë se sa me copë”, theksoi ai.

Panxha tha se shpesh flitet për bashkim kombëtar mirëpo kjo praktikë është, siç tha ai, ofendim kombëtar.
“Amodipin” i 10mg, prodhim i “Trepharm” nuk po licencohet për shitje në tregun shqiptar. Këtë cështje e kanë adresuar Klubi i Prodhuesve të Kosovës.

Përfaqësuesi i sektorit privat, Berat Rukiqi ka përmendur një takim në qytetin e Pejës ku kishe marrë pjesë edhe kryeministri shqiptar, Edi Rama.

“Z. Rama ka premtu publikisht që brenda 1 jave nëse nuk rregullohet atëherë do të rezulton me shkarkimin e personit i cili është udhëheqës i agjencisë së barnave. Kjo nuk ka ndodh, ka ndodh një modifikim, janë dhënë disa licenca”, ka thënë ai.

Grupet e interesit janë problemi i gjithë kësaj situate.

“Padrejtësisht mediat e caktuara, si këtu dhe në Shqipëri, e kanë keqkuptu një deklaratë të z. Majko kur ka thënë që grupet e interesit nuk po na lejojnë me kriju tregun e përbashkët. Z. Majko është dashtë të jetë më specifik, janë grupet e interesit në Shqipëri, deputetë shumë të fuqishëm, ata që na i konsiderojmë që e kanë shpinën e fortë, ose që janë “muskuj” në Parlamentin e Shqipërisë janëe ata të cilët kanë interesa të drejtpërdrejta në tregun e barnave dhe ata e kanë pengu tregun e përbashkët”, ka thënë Rukiqi.

E ndonëse është “brand” i cili ka depërtuar në tregun shqiptar, “Birra Peja” po barazohet me birrat e huaja si Tuborg e Heineken.

“Kur e qet ti barrierën në 200 mijë hL, nuk po e mbron prodhuesit e vegjël por 30 për qind të tregut. Tash ‘Birra Peja’ paguan akcizë dy herë më të lartë dhe barazohet me ‘Heineken’ e ‘Tuborg’. ‘Birra Tirana’ është më shumë se 200 mijë hL por nuk deklarohet”, shpjegoi për Rubikon, drejtori i Klubit të Prodhuesve të Kosovës, Astrit Panxha.

Ai tha se ka tendencë në tregun shqiptar që me politika diskriminuese t’u vihen barriera të ndryshme.

Trump “ndëshkon” Kinën me 50 miliardë dollarë në tarifa

Shtetet e Bashkuara planifikojnë ta “ndëshkojnë” Kinën me 50 miliardë dollarë në tarifa për mallrat e këtij shteti si dhe të kufizojnë investimet e Kinës në SHBA, si përgjigje ndaj atyre që supozohet të kenë qenë vite të vjedhjes së pronës intelektuale, transmeton BBC

Shtëpia e Bardhë ka thënë se hapat janë të nevojshëm për luftuar konkurencën e padrejtë të Kinës. Po ashtu është thënë se këto masa vijnë pas shumë viteve bisedime të cilat nuk kanë rezultuar me sukses.

Kina në anën tjetër ka thënë se është e gatshme për t’u hakmarrë me “masa të nevojshme”. Presidenti amerikan, Donald Trump ka thënë se ai është shikuar për kushte tregtare “reciproke” për kompanitë amerikane.

“Ne kemi folur me Kinën dhe tani jemi në mesin e një raundi të gjerë negociatash”, ka thënë Trump në Shtëpinë e Bardhë teksa ka nënshkruar një memorandum lidhur me aktivitetet në këtë drejtim.

“Do të shohim se ku do të na dërgojë”. Tarifat vijnë pas një hetimi të politikave kineze për të cilin ka dhënë urdhër presidenti Trump në muajin gusht.

Shtëpia e Bardhë ka thënë se të dhënat kanë rezultuar me një varg të praktikave “të padrejta”. Në këtë raport po ashtu ka pasur të dhëna se Kina ka vënë kushte të padrejta drejt kompanive amerikane, si dhe elemente të mbështetjes së sulmeve kibernetike.

Shtëpia e Bardhë ka thënë se ka përgatitur një listë prej më shumë se 1,000 produkteve të cilat mund të shënjestrohen nga tarifat. Bizneset do të kenë mundësi të komentojnë para se lista finale të fillojë zbatimin.

Goditje për gjigantët e teknologjisë, përballen me një “taksë dixhitale” evropiane

Firmat e mëdha të teknologjisë do të përballen me pagimin e më shumë taksave sipas planeve të shpallura nga Komisioni Evropian

Sipas BBC, kompanitë online me të ardhura të konsiderueshme duhet të paguajnë një taksë prej 3% për qarkullimin për shërbime të ndryshme në internet, duke sjellë një vlerë prej 5 miliardë eurosh.

Propozimi do të prekë firmat e mëdha si “Facebook” dhe “Google” me të ardhura vjetore globale mbi 750 milion euro dhe të ardhura të tatueshme të BE mbi 50 milion euro.

Këto masa vijnë pas kritikave të shumta se gjigantët e teknologjisë paguajnë një taksë shumë të vogël në Evropë.

Komisioneri i çështjeve të ekonomisë së BE, Pierre Moscovici tha se “vakumi aktual ligjor po krijon një mungesë serioze në të ardhurat publike të shteteve tona anëtare“.

Ai theksoi se nuk ishte një lëvizje kundër SHBA apo “GAFA”, akronim për Google, Apple, Facebook dhe Amazon.

Sipas Komisionit, firmat kryesore digjitale paguajnë një normë mesatare tatimore prej vetëm 9.5% në BE shumë më pak se 23.3% të paguar nga kompanitë tradicionale.

Shifrat janë të diskutueshme nga firmat e mëdha të teknologjisë, të cilat e kanë quajtur propozimin e taksave “populiste dhe të meta”.

Vendet, përfshirë Britaninë e Madhe dhe Francën, i kanë akuzuar firmat për drejtimin në disa fitime nëpërmjet shteteve anëtare të taksave të ulëta si Irlanda dhe Luksemburgu.

Kompanitë e mëdha të teknologjisë amerikane kanë argumentuar se po zbatojnë ligjet e taksave kombëtare dhe ndërkombëtare.

Megjithatë, Komisioni tha se donte që taksat e kompanive të jenë sipas vendit ku përdoruesit e tyre dixhital janë të bazuara.

Propozimet kërkojnë mbështetje nga Parlamenti Evropian dhe 28 vendet e BE, por ato janë të ndara në këtë çështje.

Reformat tatimore të BE-së kanë nevojë për mbështetjen e të gjitha shteteve anëtare për t’u bërë ligj.

Irlanda ka paralajmëruar se propozimet nuk mund të japin më shumë taksa, ndërsa disa vende besojnë se kompanitë më të vogla duhet të përballen edhe me një projekt-ligj.

Praktikat e biznesit të firmave të mëdha të teknologjisë po përballen me vështrimin në rritje në Evropë.

Rregullatorët e konkurrencës kanë gjobitur Apple dhe Amazon, ndërsa Google është duke bërë thirrje kundër një rekordi gjobash prej 2.4 miliardë euro për abuzimin e dominimit të saj për të favorizuar shërbimet e saj të blerjeve.

Agjencitë e BE-së janë gjithashtu të vendosur për të shtrënguar rregullat mbi privatësinë e të dhënave, ndërkohë që Gjermania ka futur gjoba të mëdha për firmat e mediave sociale që nuk arrijnë të marrin përmbajtje ekstreme sa më shpejt.(TemA TV)

Në tre muajt e fundit, Mark Zuckerberg ka shitur aksione të Facebook, më shumë se kushdo tjetër… (diçka dinte?)

Në dy javët para telasheve më të fundit që i janë hapur Facebook, Drejtori i Përgjithshëm i kompanisë, Mark Zuckerberg, shiti 1.14 milionë aksione si pjesë e programeve të planifikuara

Ishte shitja më e madhe e një njeriu të brendshëm të kompanisë, krahasuar me cilëndo kompani tjetër, sipas Argus Research Vickers.

Në rastin e facebook, Zuckerberg dhe drejtues të tjerë shitën aksione me çmim 20 dollarë më shumë, se sa çmimi me të cilin ato aksione u shitën të martën, pasi plasi skandali.

Analistët nuk sugjerojnë që ka ndonjë gjë të keqe prapa shitjeve të programuara. Megjithatë, vëllimi shumë i madh i shitjeve të aksioneve lë shumë dyshime.

Aksionet e Facebook pësuan një rënie me 6.77 përqind të hënën, dita e para e shitblerjeve pas skandalit që lidhet me 50 milionë llogari përdoruesish, të cilave u është shkelur privatësia. Dhe aksionet vazhduan rënien me 5.3 përqind të martën.

Shitjet e Zuckerberg kanë qenë më të shumtat. Në shtator ai shpalli planet për të shitur 35-75 milion aksione në 18 muajt e ardhshëm, për të financuar përpjekjet e tij filantropike. Ai dhe bashkëshortja, Priscilla Chan kanë premtuar të japin 99 % të aksioneve të tyre në kompani për Chan Zuckerberg Initiative, që është e fokusuar në sëmundjet dhe arsimin.

Në dy javët e fundit, Zuckerberg ka shitur 228 400 aksione në ditë në 8 dhe 9 mars, 220000 aksione në ditë në 12 dhe 13 mars, dhe 245400 aksione në 14 mars. Eshtë një total prej 1.14 milionë aksionesh me një çmim mesatar prej 183.81 USD, me një vlerë totale prej pothuaj 210 milion dollarë.

Kompania nuk pranoi t’i përgjigjet pyetjeve të CNBC në lidhje me shitjen e aksioneve. / CNBC

MSA në favor të prodhimeve të Kosovës

Marrëveshja e Stabilizim-Asocimit (MSA) e cila ka hyrë në fuqi në prill të vitit 2016, në aspektin ekonomik nga përfaqësues të bizneseve në Kosovë vlerësohet të kenë shënuar efektet e para pozitive, por, jo në nivelin e dëshiruar

MSA është marrëveshja e parë kontraktuale ndërmjet Kosovës dhe Bashkimit Evropian, e cila ishte konsideruar si hapi i parë në kuadër të proceseve integruese evropiane për Kosovën.

Drejtori ekzekutiv i Odës Ekonomike Amerikane Arian Zeka në një prononcim për Radion Evropa e Lirë thotë se Marrëveshja e Stabilizim-Asocimit ka bërë që eksportet e Kosovës drejt vendeve të Bashkimit Evropian të shënojnë rritje.

“Në bazë të informatave që i kemi marrë nga bizneset ka një rritje të eksportit drejt shteteve anëtare të Bashkimit Evropian, por jo në masën të cilën do të duhej të ishin dhe kjo jo për shkak të pengesave tarifore të cilat mund të ekzistonin, por, për shkak të standardeve të cilësisë që bizneset tonë ende ndoshta nuk mund të arrijnë t’i përmbushin ashtu që mund të eksportojnë në shtetet e Bashkimit Evropian pa ndonjë pengesë”, thotë Zeka.

Qasja e lirë në tregun e BE-së ka hapur mundësi të reja për bizneset e Kosovës, për investime dhe për import dhe eksport. MSA-ja ua hapi dyert bizneseve të Kosovës për pjesëmarrje në tregun prej 500 milionë banorësh.

Sipas të dhënave të Agjencisë së Statistikave të Kosovës për muajin janar të këtij viti thuhet se eksportet e Kosovës në vendet e BE-së arritën në 6.3 milionë euro me një rritje prej 15.5 për qind.

Partnerët kryesorë për eksportin e mallrave në BE janë: Gjermania pasuar nga Holanda, Bullgaria dhe Italia.

Ndërkaq, për të rritur nivelin e eksporteve, shton Zeka, kompanitë prodhuese në Kosovë duhet të rrisin standardet e cilësisë, kritere, këto siç thotë Zeka, kërkojnë shtetet e BE-së.

“Janë standardet e cilësisë që duhet të zbatohen brenda kompanive që të përmbushin kriteret për eksport nëpër shtetet e BE-së. Ne si Odë Amerikane kemi kërkuar para hyrjes në fuqi të MSA-së që Ministria e Tregtisë dhe Industrisë përmes skemave të ndryshme të përkrahjes të fokusohet në këtë aspekt që të ndihmonte bizneset që të rrisnin cilësinë e tyre ashtu që marrëveshja kur të hynte në fuqi ato të ishin të gatshme të eksportonin që në ditën e parë”, thotë Zeka.

Ndërkohë, të martën Zyra e Bashkimit Evropian në Kosovë dhe Ministria e Integrimit Evropian kanë prezantuar projektin “Mbështetja e institucioneve të Kosovës në zbatimin e MSA-së”.

Ky projekt synon krijimin e një administrate publike efikase që është në gjendje të përmbushë detyrimet që dalin nga MSA-ja dhe të ofrojë shërbime më të mira për qytetarët dhe bizneset.

Shefja e Zyrës së BE-së në Kosovë, Nataliya Apostolova theksoi se ky projekt do të asistojë Kosovën në rrugën drejt integrimit.

“Është shumë e rëndësishme që kjo marrëveshje ishte lidhje e partneritetit mes Kosovës dhe vendeve anëtare të BE-së. Vendet anëtare të BE-së janë të gatshëm të ju mbështesin në arritjen e objektivave të përcaktuara në këtë marrëveshje si dhe në zbatimin e dispozitave të saj”.

“Nga ana e Zyrës së BE-së i dimë vështirësitë e koordinimit të projektit prandaj duke i përfshirë ministritë e linjës dhe institucionet tjera sfida është e madhe, megjithatë, një prej qëllimeve dhe objektivave të projektit është koordinimi mes ministrive të linjës dhe Ministrisë së Integrimeve Evropiane”, tha Apostolova.

MSA-ja kërkon nga një vend që synon anëtarësimin në BE, të sigurojë që mekanizmat e tij të qeverisjes dhe të shoqërisë civile t’i përmbushin standardet e aplikuara të Bashkimit Evropian.

MTI thërret bizneset të aplikojnë në fondin COSME, mundësi e mirë për zhvillim dhe punësim

Në punëtorinë dy ditore, që është organizuar nga Ministria e Tregtisë dhe Industrisë, respektivisht nga Agjencia për Investime dhe Përkrahje të Ndërmarrjeve (KIESA), e që ka për qëllim të informojë, të promovojë dhe të ofrojë informata relevante përfituesve potencialë në lidhje me programin e BE-së për konkurrencën e ndërmarrjeve të vogla dhe të mesme në fondin e BE/COSME, ministri Bajram Hasani, ka theksuar se është një mundësi e mirë për bizneset që të qasen në këto fonde për t’i rritur kapacitetet dhe vendet e punës

Hasani ka thënë se Qeveria e Kosovës ka obligime që dalin nga anëtarësimi në këtë fond, e që sipas tij, ka ndodhur që shtetet fqinje nuk kanë mundur të përfitojnë.

“Programin COSME e kemi nënshkruar në fund të dhjetorit të vitit 2017. Ky program bart edhe shpenzimet për Qeverinë e Kosovës, sepse kemi pagesa për anëtarësinë për arsye se ky program është deri në vitin 2020 dhe besoj që duhet të kemi shumë kujdes për shfrytëzimin e këtij fondi për shkakun se ka qenë shqetësim për ta shfrytëzuar më së miri këtë program nga ndërmarrjet tona. Shtetet fqinje që janë anëtare ka ndodhë që nuk kanë mundur të përfitojnë, për faktin se nuk kanë qenë të përgatitura ndërmarrjet për të dalë me një plan biznesi dhe kanë dështuar duke mos mundur të përfitojnë”, ka thënë Hasani.

Tutje, ai ka thënë se është optimist se ndërmarrjet e Kosovës do të përfitojnë nga fondi, duke shtuar se do të jenë në dispozicion të plotë që të japin informata shtesë.

“Unë besoj shumë se Kosova do të përfitojë nga këto fonde, por gjithnjë do të jemi përkrahës. Unë besoj që edhe KIESA do të jetë shumë bashkëpunuese dhe për çdo gjë që keni ju kisha lutur t’i drejtoheni kësaj agjencie. Për çdo informatë shtesë rreth shfrytëzimit të fondit jemi në dispozicion të plotë me qëllim më të mirën që të përfitojë Kosova”, tha Hasani.

Ai tutje ka shtuar se obligimet e Qeverisë së Kosovës janë 450 mijë euro që dalin nga anëtarësimi dhe për këtë duhet të shfrytëzuar mundësia.

Ministri po ashtu ka thënë se do të ndajnë një fond për t’i informuar ndërmarrjet që të përgatiten më lehtë.

“Në 3 vitet e ardhshme Qeverisë së Kosovës i kushton 450 mijë euro anëtarësimi dhe nuk do të dëshiroja që të mbesin vetëm këto shpenzime dhe mos ta shfrytëzojnë ndërmarrjet tona, sepse janë praktikat nga shtetet fqinje që janë anëtarë të këtij fondi, por nuk kanë arritur të përfitojnë asgjë. Ndoshta mungesa e informimit, procedurat kanë ndikuar, e për këtë do të ndajmë një fond të veçantë për çështjen e përgatitjes apo informimit”, ka thënë ai.

COSME është programi i BE-së qëllimi i të cilit është të përmirësojë konkurrueshmërinë e ndërmarrjeve të vogla dhe të mesme në BE dhe NVM-ve në shtetet e treta që marrin pjesë në këtë program.

COSME me një buxhet prej EUR 2,3 miliardë, ka për qëllim përmirësimin e qasjes në financa, qasjen në tregje, përmirësimin e kushteve të kuadrit ligjor dhe administrativ për konkurrueshmërinë e NVM dhe të promovojë sipërmarrjen.

Haradinaj premton zgjidhje të kontestit energjetik me Serbinë që po i shkakton telashe tërë Evropës

Kryeministri i Kosovës, Ramush Haradinaj, mori pjesë në Forumin e Tretë të Nivelit të Lartë për Energji “Investimet në Infrastrukturën e Energjisë”, organizuar nga Ministria e Zhvillimit Ekonomik në bashkëpunim me USAID-in

Para të pranishmëve të shumtë, Haradinaj tha se ngjarja e sotme është një përshkrim i gjendjes reale në Kosovë, dhe të gjeturat e sotme mund ta vërtetojnë ku është sektori i energjisë dhe çka po ndodhë me energjinë në Kosovë.

Kryeministri tha se qeveria të cilën e udhëheqë, e ka prioritet energjinë, sepse, siç tha ai, furnizimi me energji i dedikohet qytetarëve, ekonomisë, por edhe stabilitetit të vendit, sigurisë.

“Zotimeve tona për adresimin e sfidave të sektorit të energjisë mendoj se i kemi dhënë një vulë, tre muaj më parë, më 20 dhjetor të vitit të kaluar, kur e kemi nënshkruar marrëveshjen komerciale për ndërtimin e Termocentralit ‘Kosova e Re’”, tha kryeministri Haradinaj, duke shtuar se teknologjia e re, e cila do të instalohet, e përmirëson gjendjen nga ndotja e ambientit, për faktin se vendi nuk do të varet edhe më tutje nga një teknologji shumë e vjetër, ajo e “Kosovës A”.

Duke ditur se qymyri nuk është burim i energjisë më të pastër, megjithatë kryeministri Haradinaj tha se në rastin e Kosovës, e cila ka një ekonomi në një stad të vonë të zhvillimit, mungesës së mundësisë së zhvillimit ekonomik dhe mungesës së energjisë elektrike, qymyri është zgjidhje reale që i përgjigjet një situate specifike si rasti i Kosovës.

Me këtë rast, Kryeministri kërkoi përkrahje nga partnerët ndërkombëtar, Banka Botërore, EBRD dhe institucionet tjera monetare.

Më tej, Haradinaj e cilësoi si shqetësues rregullimin e marrëdhënieve në tregun e energjisë, duke theksuar se një marrëdhënie e pakonfirmuar ndërmjet KOSTT-it dhe transmisionit të Serbisë po shkakton pasoja jo vetëm për ne, për tregun tonë, por për gjithë tregun evropian.

Kryeministri Haradinaj tha se nuk ndjehet mirë me situatën e krijuar, por premtoi se Qeveria e Kosovës do të ndërmarrë çdo veprim të mundshëm për tejkalimin e situatës.

Duke falënderuar për ndihmën Qeverinë e Gjermanisë, përmes procesit të Berlinit por edhe Sekretariatit për negocim ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, kryeministri Haradinaj tha se kjo temë është urgjente për t’u zgjidhur.

“Ne e dimë dhe e ndjejmë obligimin dhe përgjegjësinë që kemi ndaj brezave që të orientohemi dhe të fokusohemi në energji të ripërtërishme. Kosova është më se e vetëdijshme, se, nëse ka një popull, një vend dhe një ekonomi që e kupton rëndësinë e energjisë së ripërtërishme, së pari vjen ai vend që është i bazuar në qymyr dhe ne e dimë dallimin. Askush nuk është më në alarm se ne. I kemi dhënë përparësi energjisë alternative pra të ripërtërishme. Jemi hapur si treg edhe për energjinë me erë, edhe për energjinë solare, kemi mirëpritur zhvillimet dhe propozimet e reja për mundësinë për investime në energji solare, në një kapacitet më të madh dhe mbesim të hapur për të gjitha idetë për energjinë e ripërtërishme”, tha kryeministri Haradinaj.

Kryeministri tha se askush nuk duhet të ketë dilemë nëse Kosova është e qëndrueshme ekonomikisht, duke përmendur avantazhet që ka si vend, popullsinë më të re, infrastrukturën rrugore pothuajse të përmbyllur, dhe në hapa shumë të avancuar edhe infrastrukturën hekurudhore, pastaj resurset e energjisë, minerale, industrinë ushqimore dhe pozicionin strategjik në ekonominë e Ballkanit.

Ndërsa, ministri i Zhvillimit Ekonomik, Valdrin Lluka, tha se projekti “Kosova e Re” përfundimisht do të mundësojë nxjerrjen nga funksioni të termocentralit të vjetruar “Kosova A” dhe do t’i ofrojë gjeneratës së ardhshme të Kosovës një furnizim të sigurt dhe të qëndrueshëm të energjisë, përmes gjeneratës së re të teknologjisë së pastër nga qymyri.

Të pranishëm në këtë forum ishin ambasadori i SHBA-ve në Kosovë, Greg Delawie, ambasadori i Gjermanisë në Kosovës, Christian Heldt, kryesuesi i sektorit politik, ekonomik dhe integrimeve evropiane, Zyra e BE-së në Kosovë, Riccardo Serri, menaxheri i Bankës Botërore për Kosovë, Marco Mantovanelli, zëvendësdrejtori dhe këshilltari ligjor i sekretariatit të komunitetit të energjisë, Dirk Buschle.

Në ekonomi, burrat dhe gratë kanë mendime të ndryshme

Ekonomistët i përkasin më shumë krahut të djathtë dhe janë më të vjetër. Burrat vijnë nga Marsi dhe gratë nga Venusi. Por ekonomistët, me siguri, janë pjesë e planetit Tokë, dhe duke i shërbyer atij në mënyrë racionale, por kjo nuk do të thotë se edhe në mesin e shkencëtarëve nuk ka ndasi gjinore, shkruan The Economist

Ann Mari May dhe Mary McGarvey nga Universiteti Nebraska-Lincoln dhe David Kucera nga Organizata Ndërkombëtare e Punës, kryen një sondazh me ekonomistë nga 18 vende të Europës. Ekonomistët kanë më shumë gjasa sesa ekonomistet që të parapëlqejnë zgjidhjet e tregjeve ndaj ndërhyrjeve të qeverisë, janë më shumë skeptikë për mbrojtjen mjedisore dhe janë më pak të prirë për rishpërndarjen.

Edhe sipas një studimi të ngjashëm të kryer nga znj. May për disa ekonomistë në Amerikë, rezultoi se ekonomistët janë më skeptikë mbi rregulloret e nxjerra nga qeveritë dhe nuk besojnë shumë se një rritje, sado e vogël e pagave, do të ndikojnë në uljen e nivelit të papunësisë. Ndërsa ekonomistet ishin 14 pikë përqindje më pak në krahasim me meshkujt në lidhje me faktin se Walmart gjeneron përfitime neto dhe 30 pikë përqindje më shumë se ekonomistët në lidhje me faktin se hapja e tregjeve amerikane ndaj tregtisë duhet të lidhet me standarde më të larta të punës jashtë vendit.

Ndoshta divergjenca nuk ka rëndësi. Në fund të fundit, ekonomia e mirë duhet të përfshijë përdorimin e teorisë dhe të dhënave për t’i dhënë fund paragjykimeve. Por sipas disa studimeve të fundit ka rezultuar se ideologjia ndikon shumë në punën e ekonomistëve. Zubin Jelveh nga Universiteti i Çikagos, Suresh Naidu nga Universiteti i Kolumbisë dhe Bruce Kogut nga Shkolla e Biznesit në Kolumbi, kanë analizuar të tre gjuhën e përdorur në artikuj të ndryshëm ekonomikë për të identifikuar preferencat politike të autorëve dhe konfirmojnë se ka një përputhje midis këtyre të dyjave.

Sipas tyre, ekonomistët e krahut të djathtë kanë tendencë të japin vlerësime që u përshtaten pikëpamjeve të tyre. Të dhëna të tjera të grumbulluara nga z. Naidu konfirmojnë se gratë përdorin në të shkruar një gjuhë që i përshtatet më shumë pikëpamjeve të krahut të majtë. Por këto dallime shndërrohen në një prej shkaqeve kryesore për shqetësim kur merret parasysh mbizotërimi dërrmues i burrave në profesionin e ekonomisë.

Një tjetër ndryshim që znj. May dhe bashkautorët e tjerë të këtij studimi zbulojnë është se ekonomistët kishin dy herë më shumë mundësi të bëheshin profesorë me kohë të plotë në krahasim me ekonomistet. Nëse gradat e larta të ekonomistëve jepen në favor të burrave, atëherë edhe rezultati e këtij profesioni do të anojnë nga ato që atyre u duken më të përshtatshme. Gjithashtu, po sipas këtij studimi, ekonomistët mendojnë se si atyre edhe ekonomisteve u jepen të njëjtat mundësi si për të gjetur punë dhe se dallimet midis tyre janë vetëm si pasojë e aftësive që kanë secili prej tyre.

Ndërsa ekonomistet, nga ana tjetër, mendojnë se atyre nuk u jepen mundësi të barabarta për punë, sidomos në fushën akademike. Nëse ekonomistet kanë mendime të kundërta me ekonomistët, atëherë ky është një problem shumë i madh, sepse do të bjerë në kundërshtim me atë që besojnë profesionistët më të vlerësuar të këtij profesioni.

Ekonomistët ishin gjithashtu më skeptikë se ekonomistet se një ekuilibër më i madh gjinor në ekipet kërkimore do të përmirësonte njohuritë ekonomike. Por ekzistojnë edhe disa perceptime dhe mendime të ekonomisteve që jo domosdoshmërisht janë të sakta.

Mund të ndodhë që ato të vuajnë nga “arsyetimi i motivuar”, duke besuar se mungesa e tyre e promovimit dhe rritja profesionale është për shkak të sistemit dhe jo të mangësive që ato mund të kenë ose duke besuar se ekonomia do të përfitonte më shumë nga njerëz si ato.

Nga ana tjetër, përvojat e tyre personale mund t’u japin atyre informacione më të mëdha në krahasim me ekonomistët. Në vitin 1960 George Stigler, fitues i çmimit Nobel pohoi se duke qenë një shkencë pozitive, ekonomia ishte etike dhe politikisht neutrale.

Sidoqoftë, disa nga pikëpamjet e tij nuk kanë të bëjnë me këtë ideal. Susan Brandwayn, një nga ish-studentet e tij të diplomuara dhe tani një ekonomiste e pavarur, kujton se z. Stigler i kishte thënë asaj dikur, se ditën kur fakulteti ekonomik i Universitetit të Çikagos do të punësonte një grua, kjo do të ishte edhe dita kur ai do të largohej nga puna.