Bitcoin dhe kriptovalutat sfidë për ATK-në

Fenomeni i kriptovalutave është tema më aktuale në financa. Me gjithë ngritjeve dhe rënieve të vlerës së tyre, diskutimet për to nuk i ka shpëtuar as Kosova. Mania për të fituar shpejtë para në të shumtën e rasteve është premtim për pasuri pa mund, e pa lodhje

Por, mungesa e rregullimit ligjor nuk po i pengon kosovarët të fitojnë nga tregtimi i këtyre valutave.
Drejtori Administratës Tatimore të Kosovës (ATK), Sakip Imeri, ka thënë për Telegrafin se çdo e ardhur apo investim duhet të tatimohet. Sipas tij, për kriptovalutat nuk kanë hartuar ndonjë rregullore për tatim të tyre. “Është obligim ligjor që çdo e ardhur apo investim duhet të tatimohet, por sa i përket kësaj çështje, ende nuk ka ndonjë rregullim se si të tatimohen këto kriptovaluta”, tha Imeri.

Ai ka treguar se kanë bërë diskutime në ATK, për tatimin e atyre që merren me kriptovaluta, por ende nuk kanë marr asgjë konkrete. “Aktualisht e kemi ngritur si temë, por nuk ka asgjë konkrete. Kjo është një sfidë për ATK-në”, tha drejtori i ATK-së, Sakip Imeri.

Ndërkaq Sejdi Rexhepi, ish-Kryesues i Bordit të Bankës Qendrore të Kosovës (BQK) dhe profesor universitar, ka thënë se investimi në kriptovaluta është një rrezik, sepse ato janë valuta private dhe mbrapa vlerës së kriptovalutës nuk qëndron asnjë kundërpeshë si masë për emetimin e tyre.

“Investimi në kriptovaluta është më rrezik për faktin se ato janë valuta private dhe në disa raste nuk dihet kush është krijuesi i tyre. Emetimi i tyre nuk është i rregulluar në asnjë shtet të botë, dhe mbrapa vlerës së kriptovalutës nuk qëndron asnjë kundërpeshë si masë për emetimin e tyre”, tha Rexhepi për Telegrafi.

Sipas tij, investimet në kriptovaluta është spekulativ dhe se motivi për blerje është ngritja e vlerës dhe jo nevoja për kursime në transaksione.

“Investimi është spekulativ dhe se motivet për blerjen e tyre kryesisht janë pritjet për ngritjen e vlerës e jo nevoja për të bërë blerje më të shpejta, apo kursime në transaksione. Duke qenë se pjesa më e madhe e shteteve të botës kanë deklaruar se janë në hulumtim të rregullimit të funksionimit të kriptovalutave, e në disa raste ka propozime për krijimin e kriptovalutave nacionale, atëherë fati i këtyre kripotovalutave ekzistuese mund të jetë dështimi i tyre i plotë”, thotë ai.

Po ashtu, profesori universitar Sejdi Rexhepi thotë se kriptovalutat akoma nuk janë të pranuara zyrtarisht nga asnjë shtet i botës si valuta digjitale, megjithatë në disa vende dhe në disa raste edhe në vendin tonë përdoren si mjet pagese.

Ai sugjeron që në rastin e përdorimit të kriprovalutave të bie në fushën e rregullimit të BQK-së.
“Nëse hipotetikisht flasim për rregullimin ligjor, atëherë fillimisht duhet kuptuar se kriptovalutat akoma nuk janë të pranuara zyrtarisht nga asnjë shtet i botës si valuta digjitale, andaj nuk mund të trajtohen si valuta. Megjithatë në disa vende dhe në disa raste, madje edhe në vendi tonë ato po përdoren si mjet pagese. Në rastin e tillë përdorimi i kriptovalutave bie në fushën e rregullimit të Bakës Qendrore, duke qenë se Ligji e njehë atë si të vetmin autoritet që ka për objektiv dhe detyrë promovimin dhe mbikëqyrjen sistemeve të sigurta, të qëndrueshme dhe efikase të pagesave. Në Kosovë valuta e vetme e cila mund të përdorët për pagesa në transaksionet e shitjes së mallrave dhe shërbimeve është Euro. Asnjë valutë tjetër nuk ka përdorim legal”, ka shpjeguar Rexhepi.

Ai thekson se kriptovalutat duhet të rregullohen me ligj të veçantë, ashtu siç kërkon standardi ndërkombëtar për investime si dhe ofruesit e shërbimeve Blockchain të regjistrohen si mikroinstitucione që ofrojnë shërbime të sigurisë së investimeve.

“Nëse autoritetet shtetërore të Kosovës e njohin zyrtarisht blerjen e kriptovalutave si ‘investim në pasuri të paprekshme’, ashtu siç ka vepruar shteti i Japonisë, në rastin e tillë, kriptovalutat duhet të rregullohen me ligj të veçantë dhe të trajtohen për nevoja të tatimeve ashtu siç kërkon standardi ndërkombëtar për investimet në Pasuri të Paprekshme (Intangible Assets), kurse fitimet nga blerja dhe shitja e tyre të trajtohen si fitime kapitale. Kështu, ofruesit e shërbimeve përmes Blockchain-ve do të duhej të regjistroheshin si mikroinstitucione që ofrojnë shërbime të sigurisë së investimeve dhe do të tatoheshin për të hyrat në shërbimet e kryera”, thotë ai.

Sipas Rexhepit “në këtë mënyrë bizneset investuese në kriptovaluta do të paguanin tatim në fitimet kapitale, kurse individët do të paguanin tatim në të ardhura personale. Në rast se kriptovalutat do të përdoreshin edhe si mjet pagese atëherë këtë fushë do të duhej ta rregullonte Banka Qendror”.

Efektet e taksave për importet nga Serbia

Përfaqësues të bizneseve në Kosovë, vazhdimisht, kanë kërkuar nga Qeveria e Kosovës mbrojtjen e produkteve vendore apo krijimin e një konkurrence të barabartë me produktet e importuara nga vendet e rajonit

Në këtë kuadër, Ministria e Tregtisë dhe Industrisë në fund të vitit të kaluar ka vendosur disa taksa për industrinë e miellit dhe tullave ndërtimore, të cilat importohen nga shteti i Serbisë, për shkak se në tregun e Kosovës kanë ardhur me çmim më të lirë sesa kostoja e prodhuesve vendorë.

Drejtori ekzekutiv i Klubit të Prodhuesve të Kosovës, Astrit Panxha, ka thënë për Radion Evropa e Lirë, se marrja e këtyre vendimeve ka qenë e nevojshme, pasi, sipas tij, në tregun e Kosovës këto produkte kanë ardhur me çmim nën koston e prodhimit.

“Do të thotë, këto produkte janë subvencionuar nga shteti i Serbisë që të shiten në Kosovë me çmime të lira. Këto praktika nuk janë të drejta në tregti dhe dëmtojnë tregun vendor, në këtë rast Kosovën”.

“Në këtë rast tarifat shtesë që janë vendosur në këto produkte nga Ministra e Tregtisë dhe Industrisë janë tarifa vetëm që i bëjnë konkurrente këto produkte me produktet vendore”, ka thënë Panxha

Madje, sipas tij, prodhuesit e miellit dhe tullave ndërtimore kanë kapacitete që të mbulojnë tregun e Kosovës.

Në muajin tetor të vitit të kaluar Ministria e Tregtisë dhe Industrisë ka vendosur që mielli që importohet nga Serbia në Kosovë, të paguajë 0.04 cent për çdo kilogram.

Kurse, në muajin dhjetor, po ashtu, të vitit të kaluar kjo ministri ka marrë vendim për vendosjen e masës së përkohshme për dy centë në tullat ndërtimore që importohen nga Republika e Serbisë në Republikën e Kosovës.

Sipas Ministrisë së Tregtisë dhe Industrisë, efekti i këtyre masave mund të vërehet më së miri në aspektin statistikor. Te tullat vërehet një rënie e importit prej 12.5 për qind nga viti 2015 deri në vitin 2017, ndërsa rritje e eksportit prej 79 për qind nga viti 2015 deri në vitin 2017.

Ndërsa, te mielli, thuhet në një përgjigjeje të kësaj ministrie për Radion Evropa e Lirë, “vërehet një rënie e importit prej 61 për qind nga muaji tetor 2017 deri në muajin dhjetor 2017”

Edhe përfaqësues të kompanive prodhuese të tullave në Kosovë vendimin e ministrisë e vlerësojnë në dobi të kompanive vendore, por që, sipas tyre, efektet e këtyre masave mund të vërehen në muajin mars, pasi si֛ thonë, në këtë periudhë nuk ka ndërtime.

Egzon Zherka, menaxher në kompaninë prodhuese të materialeve ndërtimore “Al Trade Home” ka thënë për Radion Evropa e Lirë, se vendimi i Ministrisë favorizon prodhuesit vendorë.

“Për momentin nuk mund të vërehen efektet e vendimit pasi jemi në periudhën kur ndërtimet janë ndalë. Besoj se efektet do të vërehen gjatë muajit mars dhe besoj dhe shpresoj se do jenë pozitive, ashtu siç është edhe vendimi”, ka thënë Zherka.

Edhe Shoqata e Mullisëve të Kosovës e ka mirëpritur këtë vendim, sipas të cilëve, me vite të tëra mielli nga Serbia ka rrezikuar prodhuesit e grurit në Kosovë.

Muhamet Ferizi, kryetar i kësaj shoqate, ka thënë për Radion Evropa e Lirë, se disa herë për këtë çështje janë ankuar në institucionet e Kosovës.

“Ky është vendim shumë real. Kësi lloji masash duhet të marrin edhe për degët tjera, ngase Serbia është e interesuar që të pengojë në çdo lëmi, një ndër to është edhe industria e miellit”, është shprehur Ferizi.

Ndryshe, shteti i Serbisë mbetet partneri kryesor në tregun e Kosovës.

Vetëm gjatë nëntë muajve të vitit të kaluar, Serbia ka eksportuar mallra në Kosovë në vlerë prej mbi 300 milionë euro, derisa, eksportet e Kosovës në Serbi për të njëjtën periudhë arrijnë vlerën e jo më shumë se 35 milionë eurove.

Me qëllim të mbrojtjes së industrisë vendore dhe interesave të Republikës së Kosovës, që nga viti 2014 ekziston Ligji për masat anti-damping dhe masat kundërbalancuese.

Dampingu nënkupton importin e mallrave në Kosovë me një çmim më të ulët të eksportit sesa çmimi i krahasueshëm për produktin e ngjashëm të destinuar për konsum nën kushtet normale të tregut në vendin eksportues;

Ministri i Tregtisë dhe Industrisë, Bajram Hasani, është zotuar se nëse vërteton se ka elemente, të cilat mund të çrregullojnë tregun apo vetëm i kanë shkaktuar dëm një industrie të caktuar vendore, atëherë do të reagojë duke zbatuar legjislacionin në fuqi. Është politikëe qeverisë në këtëmandat që të jetë në mbrojtje dhe partner i biznesit dhe në veçanti i prodhimit vendor.

Rusia ia ndalon importimin Serbisë

Mashtrimet që Serbia ia ka bërë Rusisë, duke i shitur mollët me origjinë nga Polonia, duket së do të iu shkaktojë mjaft probleme prodhuesve vendor të mollëve në Serbi, pasi me një vendimi të shtetit rus, pas datës 22 janar do të ndalohet importimi i tyre

Pas kësaj ndodhie ka reaguar edhe Ministria e Bujqësisë së Republikës së Serbisë, e cila ka pohuar faktin se kjo gjë do të shkaktojë jashtëzakonisht dëm të madh për prodhuesit vendor të mollës, dhe ka ftuar autoritetet që të merren me zbardhjen e rastit, shkruan B92, transmeton Periskopi.

Sipas tyre kjo gjë e ka dëmtuar jashtëzakonisht reputacionin e Serbisë, dhe për këtë gjë Inspektorati duhet të gjej fajtorët dhe t’i sanksionojë.

“Ministria dënon veprimet e aktorëve të caktuar në këtë biznes dhe thekson se rasti ka shkaktuar dëme të mëdha për prodhuesit vendas, si dhe ka dëmtuar dhe reputacionin e Republikës së Serbisë “, thuhet në reagimin e ministrisë për ngjarjen.

Ndërkohë Federata e Rusisë e ka konsideruar këtë si një dëm të madh.

Mollët ishin blerë në Polonisë, ishin paketuar në Republikën e Serbisë, dhe ishin eksportuar në Rusi si prodhim i Serbisë.

‘Titanët e Rinj’ dhe si t’i zbutësh ata

Sundimi i Google, Facebook dhe Amazon është i dëmshëm për konsumatorët dhe konkurrencën

The Economist

Para jo shumë kohësh, të ishe shef i një firme të madhe teknologjike në Perëndim ishte puna e ëndrrave. Ndërsa miliardat rridhnin, ashtu bënë edhe duartrokitjet: Google, Facebook, Amazon dhe të tjerë po e bënin botën një vend më të mirë. Sot këto kompani janë akuzuar se janë BAADD – të këqija, kundërkonkurruese, krijojnë varësi dhe shkatërruese të demokracisë. Rregullatorët i gjobitin, politikanët i kalojnë në sitë dhe mbështetësit e një kohe alarmojnë se pushteti i tyre shkakton dëm.

Pjesa më e madhe e këtij fshikullimi teknologjik është në rrugë të gabuar. Hamendësimi se bizneset e mëdha duhet patjetër të jenë të liga është krejt e gabuar. Apple është për t’u admiruar si kompania më e vlefshme e renditur për të thjeshtën arsye se i bën njerëzit të duan të blejnë, edhe kur përballen me konkurrencë të egër.

Shumë shërbime online do të ishin më keq nëse siguruesit e tyre do të ishin më të vegjël. Provat për lidhjen mes telefonave inteligjentë dhe pakënaqësisë janë të dobëta. Fake News nuk është vetëm fenomen online. Por platformat e mëdha teknologjike, veçanërisht Facebook, Google dhe Amazon, ngrenë vërtet shqetësimin rreth konkurrencës së ndershme. Kjo ndodh pjesërisht për shkak se ata shpesh përfitojnë nga përjashtimet ligjore. Ndryshe nga botuesit, Facebook dhe Google rrallë mbahen përgjegjës për çka përdoruesit bëjnë në ta; dhe për vite shumë blerës amerikanë në Amazon nuk paguajnë taksa të shitjes. As titanët nuk konkurrojnë thjesht në një treg. Gjithnjë e më shumë ata janë vetë tregu, duke siguruar infrastrukturën (apo “platformat”) për pjesën më të madhe të ekonomisë digjitale. Shumë prej shërbimeve të tyre duken se janë falas, por përdoruesit “paguajnë” për to duke u kaluar të dhënat e tyre. Të fuqishëm kështu siç tashmë janë, vlerësimet e mëdha të tregut të aksioneve sugjerojnë se investitorët besojnë te dyshimi madje trefishimi i tyre në përmasa, në dekadën e ardhshme. Ka kësisoj një frikë të arsyeshme se titanët e teknologjisë do të përdorin pushtetin për të mbrojtur dhe zgjeruar sundimin e tyre, në dëm të konsumatorëve. Detyra dredharake për politikëbërësit është t’i frenojnë ata pa risi të mbytura padrejtësisht.

Gara më pak e rreptë

Platformat janë bërë aq dominuese për shkak se përfitojnë nga “efektet e rrjetit”. Madhësia krijon madhësi: sa më shumë shitës, Amazon thotë se mund të tërheqë, aq më shumë blerës do psonisin aty, që tërheq edhe më shitës dhe kështu me radhë. Nga disa vlerësime, Amazon mbërthen mbi 40% të psonisjes online në Amerikë. Me më shumë se 2 miliardë përdorues mujorë, Facebook mban pushtetin mbi industrinë e medias. Firmat nuk mund të bëjnë dot pa Google, i cili në disa shtete përpunon më shumë se 90 % të kërkimeve në rrjet.

Facebook dhe Google kontrollojnë dy të tretat e të ardhurave nga reklamat online të Amerikës.

Përforcuesit e trusteve të Amerikës u kanë dhënë gjigantëve të teknologjisë përfitimin e dyshimit. Ata kërkojnë për dëm të konsumatorëve, gjë që është e vështirë të vendoset kur çmimet po bien dhe shërbimet janë “falas”. Vetë firmat theksojnë se startup-et që vrasin gjigantët janë vetëm një klikim larg dhe ata mund të përmbyten nga një teknologji e re, si është teknologjia blockchain. Përpara Google dhe Facebook, Alta Vista dhe MySpace ishin të preferuarit. E kush i mban mend ata tani?

Sidoqoftë, barrierat për të hyrë janë ngritur. Facebook jo vetëm që zotëron rezervuarin më të madh të të dhënave personale, por gjithashtu edhe më të madhin “grafik social” – listën e anëtarëve të vet dhe sesi janë të lidhur ata. Amazon ka më shumë informacion mbi çmimet sa asnjë firmë tjetër. Asistentët zanorë, si Alexa e Amazon dhe Asistenti i Google, do u japin atyre edhe më shumë kontroll mbi mënyrën se si njerëzit e përjetojnë internetin. Firmat teknologjike të Kinës kanë barrën për të konkurruar, por nuk duken se do të kenë akses pa pengesa drejt konsumatorëve të Perëndimit.

Nëse kjo tendencë ndjek rrjedhën e vet, konsumatorët do të vuajnë, ndërsa industria teknologjike bëhet më pak kumbuese. Më pak para do u shkojnë kompanive startup, pjesa më e madhe e ideve të mira do të blihen nga titanët dhe, në një mënyrë apo tjetër, përfitimet do të mbërthehen nga gjigantët.

Shenjat e para janë tashmë të dukshme. Komisioni Europian ka akuzuar Google se përdor kontroll mbi Android, sistemin e tij operues celular, për t’u dhënë aplikacioneve të veta një dorë. Facebook vazhdon me blerjen e firmave që mundet një ditë t’i joshin përdoruesit të largohen: së pari Instagram, më pas Whatsapp dhe së fundi fare tbh, një aplikacion që i lejon adoleshentët t’u dërgojnë njëri-tjetrit komplimente në mënyrë anonime. Megjithëse Amazon po rrit ende konkurrencën në total-ndërsa industritë nga ajo ushqimore deri te televizioni mund ta vërtetojnë- mund edhe të pikasë rivalë dhe t’i nxjerrë nga tregu.

Kura e rivalitetit

Çfarë mund të bëhet? Në të shkuarën, shoqëritë kanë ndalur monopolet ose duke i shkrirë, si në rastin e Standard Oil më 1911-n, ose duke i rregulluar si dobi publike, siç ndodhi me AT&T më 1913-n. Sot të dyja këto qasje kanë pengesa. Mjetet tradicionale të rregullimit të utiliteteve, si kontrolli mbi çmimin dhe tavani i përfitimit, janë të vështira për t’u aplikuar, duke qenë se pjesa më e madhe e produkteve janë falas dhe mund të vijnë me çmim të lartë në investime dhe novacione tashmë të shkuara kohe. Ngjashëm, një rrëzim me shkallë të plotë mund të gjymtonte ekonomitë e shkallës së platformave, duke përkeqësuar shërbimet që ata u ofrojnë konsumatorëve. E madje edhe atëherë, në çdo gjasë një nga Googlettes apo Facebabies do të fshijë gjithçka përpara se një logjikë e paepur e efekteve të rrjetit të rikonfirmojë veten.

Mungesa e një zgjidhjeje i privon politikanët e sloganeve të thjeshtë, por nuk i lë forcuesit e trusteve të pafuqishëm. Dy ndryshime të gjera të të menduarit mund të duan rrugë të gjatë drejt zbutjes së ndjeshme të titanëve. E para është përdorimi më i mirë i ligjit ekzistues të konkurrencës. Përforcuesit e trusteve duhet të shqyrtojnë shkrirjet për të matur nëse një marrëveshje ka gjasa të neutralizojë një kërcënim afatgjatë, edhe nëse targeti është i vogël për kohën. Një shqyrtim i tillë mund të kishte parandaluar blerjen e Instagramit nga Facebook dhe atë të Waze nga Google, që krijon softuerë lundrimi në rrjet. Për t’u siguruar se platformat nuk favorizojnë produktet e veta, grupet mbikëqyrëse mund të organizohen për të treguar kujdes nga ankesat që vijnë prej rivalëve- pak a shumë si “komiteti i pavarur teknik” krijuar nga rasti antitrust kundër Microsoft në 2001. Imuniteti për përgjegjësinë e përmbajtjes duhet të shkojë, gjithashtu.

Së dyti, forcuesit e trusteve duhet të mendojnë rishtas rreth mënyrës sesi funksionojnë tregjet teknologjike. Një këndvështrim qendror, i diskutuar gjerë mes ekonomistëve dhe ligjvënësve është që të dhënat personale janë një monedhë me të cilën klientët blejnë shërbimet aktualisht. Përmes këtij prizmi, titanët e teknologjisë marrin informacion të vlefshëm, në sjelljen e përdoruesve, miqve dhe zakoneve të përftuara, në këmbim të produkteve të tyre. Ashtu si Amerika hartoi ligje të sofistikuara rreth pronësisë intelektuale në shekullin e 19-të, ashtu duhen ligje të reja për të qeverisur pronësinë dhe këmbimin e të dhënave, me synimin për t’u dhënë të drejta solide individëve.

Në thelb kjo do të thotë t’u japësh njerëzve më shumë kontroll mbi informacionin e tyre. Nëse një përdorues dëshiron kështu, të dhënat kyçe duhet të jenë të disponueshme në kohë reale për firma të tjera, siç bankave në Europë u kërkohet tani të bëjnë me informacionin e llogarive të klientëve. Rregullatorët duhet të detyrojnë firma-platforma që t’u bëjnë të disponueshme një korpus anonim të dhënash konkurruesve, në këmbim të një tarife, pak a shumë si licencimi obsesiv i një patente. Këto kërkesa mbi ndarjen e të dhënave mund të kalibrohen me madhësinë e firmës: sa më të mëdha të jenë platformat, aq më shumë kanë për të ndarë. Këta mekanizma mund t’i kthejnë të dhënat nga diçka si rrethim i titanëve, për të shtypur konkurrencën, në diçka që përdoruesit e ndajnë për të ushqyer novacionin.

Asnjë nga këto nuk do të jetë e thjeshtë, por mund të zbutë titanët pa çuar dëm fitimet që kanë sjellë. Përdoruesit do ta kenë më të lehtë të ndërrohen mes shërbimeve. Konkurruesit e rinj do të kenë akses te ca të dhëna që i mbajnë firmat e mëdha dhe kështu do të jenë i pajisur më mirë për t’u maturuar pa u gllabëruar. Dhe aksionerët nuk do të hamendësojnë më përfitime monopoli për dekadat e ardhshme.

Ministri Lluka shpjegon sa dëmtohet Kosova nëse kontrata për Kosovën e Re s’kalon në Kuvend

Ministri i Zhvillimit Ekonomik, Valdrin Lluka, ka thënë se kontrata për termocentralin “Kosova e Re” është negociuar në nivel shumë profesional dhe është nga më të mirat që mund të arrihen

Ai ka deklaruar se publikimi i saj është nismë për transparencë të krejtësishme, ndërsa ka shpjeguar se çka si parashihen në të skenarë të ndryshëm.

Lluka po ashtu ka theksuar se beson që ajo do të arrijë të marrë dy të tretat e votave të deputetëve të Kuvendit të Kosovës, për t’u bërë valide, pasi është i bindur se i kanë votat e Lidhjes Demokratike të Kosovës.

“Për hir të transparencës, ne kemi vendosur që ta publikojmë kontratën kështu sic është. Kontrata është bërë në gjuhën angleze, sepse ajo ka qenë gjuha e negociatave, për shkak se kemi pasur shumë këshilltarë ndërkombëtarë si shtet. Tashmë kanë nisur procedurat e përkthimit në shqip, por pasi ka shumë terme teknike, përkthimi merr pak kohë. Sa i përket kontratave, unë premtoj se do t’i publikoj të gjitha kontratat që do të arrihen”, tha Lluka për Klan Kosovën.

“Kur unë kam marrë detyrën dhe kam parë kushtet që kanë qenë të arritura, kam thënë që ato nuk janë në përputhje me interesat e shtetit. Kjo është një prej kontratave më të mira. Normalisht që do të ketë penalti, nëse nuk përmbushen kushtet e kontratës. Por ne do të jemi të kujdesshëm që ta bëjmë punën, ashtu siç kemi premtuar. Në rast se projekti dështon të vazhdojë për fajin tonë, dëmi që duhet paguar llogaritet të jetë 19 milionë euro; për shembull nëse Kuvendi i Kosovës nuk e voton këtë projekt”, theksoi ai.

“Sa i përket kalimit në kuvend, ne kemi mbështetjen e Lidhjes Demokratike të Kosovës. Së paku, me konfigurimin aktual, mund të them që me këtë mbështetje, nuk do ta kemi të vështirë që marrëveshja të marrë votën e deputetëve”, tha ai.

Publikohet kontrata për termocentralin “Kosova e Re”

Ministri i Zhvillimit Ekonomik, Valdrin Lluka ka publikuar kontratat komerciale për projektin e termocentralit “Kosova e Re”

Kontratat për projektin e TC Kosova e Re, janë nënshkruar nga Qeveria e Kosovës dhe investitori “ContourGlobal”.

Ministri Lluka ka thënë se projekti i “Kosovës së Re” nuk do të financohet nga Kosova. Obligimet që ka Kosova në këtë projekt është furnizimi me thëngjill dhe çështje tjera teknike.

“Projekti nuk do të financohet nga Kosova, obligimet e Kosovës janë të natyrës teknike siç është furnizimi me thëngjill dhe ftohja e ujit”, ka thënë Lluka.

Ndërprerjet e energjisë alarmojnë bizneset

Prodhuesit në Kosovë thonë të jenë në hall të madh me ndërprerjet e shpeshta të energjisë elektrike. Sipas tyre, këto ndërprerje, po u shkaktojnë jo vetëm telashe në punë dhe prodhim, por edhe humbje të mëdha në bizneset e tyre

Burim Piraj, pronar i industrisë së mishit “Meka”, në një bisedë për Radion Evropa e Lirë, tha se nuk ka besuar që edhe në vitin 2018 do të bisedohet për mungesë të energjisë elektrike.

“Ne kemi një kapacitet të madh të prodhimit dhe makineritë të cilat i përdorim janë të një kapaciteti të madh të cilat kërkojnë energji më të madhe. Ne kemi një gjenerator që është 400 voltë e që ka një harxhim shumë të madh, 30 litra karburant për një orë”.

“Kjo përveç që ka harxhime ka dëmtime të pajisjeve. Kur ndërpritet energjia elektrike në mënyrë të paparashikuar, siç është duke ndodhur, këtyre pajisjeve mund të iu shkaktojë problem. Shumë herë kur kemi ndërprerje të energjisë probleme kemi kryesisht në softuer dhe atëherë duhet të riprogramohen dhe merr kohë të madhe”, thotë Piraj.

Sipas të dhënave të organizatave ekonomike në Kosovë janë rreth 300 milionë euro në vit dëme që po iu shkaktohen prodhuesve nga furnizimi jostabil me energji elektrike.

Piraj tregon se rregullimi i problemeve që shkaktohen nga ndërprerja e energjisë elektrike marrin shumë kohë, gjë që paraqet ndërprerje në prodhim.

“Nga viti 1999 vetëm në gjenerator dhe karburant kemi pasur investime mbi 250 mijë euro. Sikur këto mjete t’i investonim në pajisje dhe në teknologji sot do të kishim 20 punëtorë më shumë sesa që janë aktualisht në kompaninë tonë”, thotë Piraj.

Pasiguria me furnizim me energji elektrike është një nga problemet që po përcjell Kosovën që nga paslufta.

Ndonëse, gjatë viteve të fundit kishte pasur përmirësim të furnizimit me energji elektrike, megjithatë asnjëherë përgjatë 18 viteve të pasluftës, Kosova nuk ka arritur të shkarkohet nga ky problem.

Zëdhënësi i Distribucionit të Furnizimit me Energji Elektrike (KEDS) Viktor Buzhala thotë për Radion Evropa e Lirë se janë duke përbë përpjekje që ndërprerjet me energji elektrike të jenë minimale.

“KEDS po bënë maksimumin që të kemi furnizim sa më të mirë me energji elektrike, kemi edhe import, por Korporata Energjetike e Kosovës nuk ka punuar me kapacitete maksimale, nuk ka punuar në bazë të planifikimit dhe kjo ka sjell vështirësi në furnizim me energji elektrike”, thotë Buzhala.

Në raportet e deritashme të organizatave ndërkombëtare për sistemin energjetik të Kosovës, vlerësohet se “një pengesë e madhe në rritjen dhe zhvillimin ekonomik të Kosovës është furnizimi joadekuat dhe jo i besueshëm me energji elektrike”.

Qeveria e Kosovës tashmë ka nënshkruar marrëveshjen komerciale me kompaninë amerikane Contour Global, për ndërtimin e Termocentralit “Kosova e Re”, i cili parashikohet të vihet në punë në vitin 2023.

Ndërtimi i Termocentralit me një bllok rreth 500 megavatësh, nga njohës të çështjeve energjetike ishte konsideruar një zhvillim pozitiv, por jo i mjaftueshëm që të arrijë të mbulojë kërkesat me energji elektrike që ka Kosova.

Lekaj: Borxhi 63 milionësh është pretendim i “Bechtel & Enka-s”, s’kam thënë se do t’i paguajmë

Ministri i Infrastrukturës, Pal Lekaj, sot vizitoi punimet në autostradën “Arbën Xhaferi”, duke u njoftuar nga afër më përparimin e arritur në punime në këtë pjesë të mbetur të kësaj autostrade

Ai tha se segmenti i kësaj autostrade nga Ferizaj e deri në Doganaj, do të përurohet në qershor të këtij viti, ndërsa pjesa tjetër në fund të vitit 2018-të.

Po ashtu ministri Lekaj, ka sqaruar edhe njëherë se shuma nga 63 milionë euro, është pretendim i kompanisë “Bechtel & Enka” dhe se ai asnjëherë nuk ka thënë se do të paguhet, duke sqaruar më tej se janë në bisedime me kompaninë për këtë pretendim, që Ministrisë së Infrastrukturës i bie barrë nga qeverisja e kaluar.

“Sa u përket 63 milionë eurove të pretenduara nga kompania ‘Bechtel & Enka’, unë e kam sqaruar mjaftë mirë, se ajo nuk i takon periudhës tonë të 100 ditëshit, por i takon periudhës tri vjeçare 2014-16, ku qeverisja paraprake nuk i ka kryer obligimet e veta dhe ka ardhur deri te ky pretendim, por që asnjëherë nuk kam thënë se do të paguhet, por që do të negociohet dhe falënderoj ‘Bechtel & Enka’ për gatishmërinë që kjo shumë të negociohet”, ka thënë ministri Lekaj.

Ndërsa, drejtori i projektit i kompanisë ‘Bechtel & Enka’, Riyadh Alkhazjari, ka falënderuar ministrin Lekaj për bashkëpunimin e sinqertë dhe tejet konstruktiv, që nga momenti kur ai ka ardhur në krye të Ministrisë së Infrastrukturës.

Në fund të vizitës, ministri Lekaj, ka konfirmuar se ky projekt do të përfundojë me kohë dhe se në vitin 2019 do të fillojë së ndërtuari edhe autostrada e Dukagjinit.

Kontrata mbi 1 miliard për termocentralin “Kosova e Re”, publikohet këtë javë

Kontrata më e madhe e bërë në historinë e pasluftës në mes të Kosovës dhe një kompanie amerikane për sektorin e energjisë, do të publikohet këtë javë. Të paktën kështu thonë nga Ministria e Zhvillimit Ekonomik, ani pse është premtuar se e njëjta do të bëhej publike kohë më parë. 1 miliard euro do të shkojnë për termocentralin “Kosova e Re”

Marrëveshja me kompaninë amerikane “Countur Global” në vlerë prej mbi 1 miliard eurosh u konsiderua projekti më i madh në historinë e Kosovës. Që nga nënshkrimi i saj kur u bë më 21 dhjetor sikurse Qeveria, sikurse edhe ministri i Zhvillimit Ekonomik u zotuan se kontrata do të bëhej transparente shumë shpejt, derisa një veprim i tillë nuk është bërë ende.

Por, nga ministria të cilën e drejton ministri Valdrin Lluka, thonë se publikimi i kësaj kontrate do të ndodhë deri në fund të kësaj jave, derisa nuk kanë treguar pse është vonuar në bërjen publike të saj.

“Kontrata për ndërtimin e TC Kosova e Re së shpejti do të jetë publike dhe e qasshme për të gjitha palët. Ne, do ju njoftojmë me kohë, për çdo gjë lidhur me publikimin e kontratës. Besojmë qe ka fundi i kësaj jave kontrata të jetë e hapur për publikim”, kanë thënë nga kjo ministri për Express.

Sipas kësaj marrëveshjeje, ndërtimi i termocentrali do të ketë një bllok prej 500 megavatëve dhe do të kushtojë 1.3 miliard euro.

ContourGlobal do të siguron kapitalin (30 për qind të vlerës se projektit) dhe kreditë e institucioneve ndërkombëtare financiare, duke e bërë këtë investimin më të madh të realizuar ndonjëherë në Kosovë.

Termocentrali “Kosova e Re” parashikohet të vihet në punë në vitin 2023, ndërsa sipas marrëveshjes Qeveria e Kosovës do ta marrë në pronësi impiantin pas një periudhe 20 vjeçare dhe pa asnjë kosto, derisa jetëgjatësia e termocentralit “Kosova e Re” është llogaritur 40 vjet.

Në ceremoninë e nënshkrimit të kësaj marrëveshje të pranishëm ishin liderët e institucioneve të Kosovës, ambasador i Shteteve të Bashkuara Greg Delawie si dhe përfaqësues tjerë diplomatikë.

Hamza: Kemi nevojë për stabilitet politik

Ministri i Financave, Bedri Hamza ka prezantuar programin për reforma ekonomike 2018-2020, ku tha se ky program është një mjet përmes të cilit Komisioni Evropian monitoron përformanncën e Kosovës si kandidatë potencial me transformimin e ekonomisë dhe arritjen e standardeve të tregut evropian

Hamza në një konferencë për media, ka thënë se ky program ofron mundësi për të drejtuar punën e institucioneve drejt ndryshimeve të thella strukturore përmes veprimeve të matshme.

Ai ka shtuar se në krahasim me vitin e kaluar analizat makro-ekonomike tregojnë se mundësit e veprimit janë më të mëdha dhe se parasheh rritje ekonomike mbi 4 për qind.

Ndërsa, udhëheqësi i sektorit politik nga zyra e Bashkimit Evropianë në Kosovë, Riccardo Serri, tha se BE-ja nuk angazhohet në çdo vend por angazhohet vetëm në vendet që janë pjesë e procesit të zgjerimit.

Ai theksoi se ky proces është një proces që ndihmon Kosovën në dizajnin politikat ekonomike dhe sociale më të përshtatshme, më të besueshme dhe më të përballueshme për implementimin e reformave.

“Pra, siç e dini drafti i parë i këtij dokumenti është duke u shqyrtuar nga Komisioni Evropian. Shtetet tona anëtare kanë mundësinë që në një farë mënyre të përfshihen dhe kështu ata kanë dhënë disa komente. Në kontekstin e konsultimit, i cili është i hapur tani, gjatë muajit të ardhshëm do të kalojmë në vlerësimit e mëtejshëm të dokumentit përfundimtar”, tha Serri.

Kurse, drejtori i Departamentit për Politika Makroekonomike në prezantimin e kornizës makro fiskale, Behgjet Haliti, tha se ekonomia e Kosovës është ekonomi e ndërvarur nga importet dhe duke pas parasysh se valuta është euro, ndikimet në glob janë të rëndësishme edhe për vendin tonë.

“Ne kemi kalkuluar se rritja ekonomike vitin aktual do të sillet për 4.1 %. Parashikimet e Qeverisë në programin ekonomik për 2017-të kanë qenë më ambicioze se sa ato që dalin këtë vit. Nisur nga fakti se janë parashikuar se do të ketë një dinamikë të përshpejtuar të investimeve kapitale, sidomos investimeve që burimin e kanë pasur të klauzola dhe shfrytëzimi i fondeve nga procesi i privatizimit. Me vetë faktin që disa prej tyre nuk kanë ndodhur, atëherë kjo rritje është kompensuar me një përshpejtim eksportit të mallrave dhe shërbime dhe me një mbështetje të fuqishme që ka ardhur nga kreditimi i vazhdueshëm me një kosto të ulët“, tha Haliti.